وبسایت آکسیوس، بهنقل از یک مقام ارشد دفاعی آمریکا گزارش داد که این کشور در حال بررسی اعزام دستکم ۱۰ هزار نیروی رزمی دیگر به خاورمیانه در روزهای آینده است. همزمان، امارات متحده عربی از حضور خود در یک نیروی دریایی چند ملیتی برای بازگشایی تنگه هرمز خبر داده است.
پیشتر نیز روزنامه والاستریت ژورنال خبر داده بود که وزارت جنگ آمریکا در حال بررسی اعزام حدود ۱۰ هزار نیروی زمینی دیگر به خاورمیانه است.
بررسی اعزام نیروهای رزمی بیشتر به منطقه، نشانه دیگری از قریبالوقوع بودن انجام یک عملیات زمینی از سوی آمریکا در جنگی است که در یک ماه گذشته، محدود به عملیات هوایی، بمباران و پرتاب موشک بوده است.
خبر بررسی افزایش گسترده نیروهای زمینی آمریکا در منطقه در حالی منتشر میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا میگوید در حال مذاکره با کسانی در جمهوری اسلامی است که قدرت واقعی را در تهران در دست دارند.
یوهان وادِفول، وزیر امور خارجه آلمان، جمعه هفت فروردین اعلام کرد تماسهای غیرمستقیم میان آمریکا و جمهوری اسلامی در جریان است و نمایندگان دو طرف طبق برنامه قرار است بهزودی در پاکستان دیدار کنند.
او گفت: «بر اساس اطلاعات من، تماسهای غیرمستقیمی بین آمریکا و ایران وجود داشته و مقدمات دیدار مستقیم نیز فراهم شده است. ظاهرا این دیدار به زودی در پاکستان برگزار خواهد شد.»
پاکستان نیز پیشتر تایید کرده بود که شروط آمریکا برای پایان جنگ را به جمهوری اسلامی منتقل کرده است، با این حال مقامات جمهوری اسلامی در موضعگیریهای علنی خود همچنان هرگونه مذاکره با آمریکا را رد میکنند.
ترامپ پنجشنبه ششم فروردین در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت به درخواست حکومت ایران، مهلت مذاکرات میان تهران و واشینگتن را به مدت ۱۰ روز دیگر تا ششم آوریل ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا (ساعت ۳:۳۰ بامداد سهشنبه ۱۸ فروردین به وقت ایران) تمدید کرده است.
او افزود: «مذاکرات در جریان است و برخلاف اظهارات نادرست رسانههای جعلی و دیگران، بسیار خوب پیش میرود.»
پیشتر در دوم فروردین، رییسجمهوری آمریکا اعلام کرد در صورت باز نشدن تنگه هرمز ظرف ۴۸ ساعت، «نیروگاههای برق» ایران را هدف قرار خواهد داد.
یک روز بعد، ترامپ از مذاکرات «سازنده» با تهران خبر داد و گفت هرگونه حمله به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران به مدت پنج روز به تعویق خواهد افتاد.
آکسیوس جمعه هفت فروردین در گزارش خود نوشت که نیروهای اعزامی جدید از یگانهای رزمی متفاوتی با نیروهایی که پیش از این به منطقه اعزام شدهاند، تشکیل میشود.
قرار است این هفته یک یگان رزمی از تفنگداران دریایی وارد منطقه شود. یگان رزمی دیگری نیز در حال اعزام است و به فرماندهی لشکر ۸۲ هوابرد هم دستور داده شده که همراه با یک تیپ پیادهنظام شامل چند هزار نیرو راهی خاورمیانه شود.
افزایش تهدیدها علیه کشورهای همسایه
همزمان با این تحولات، روزنامه فایننشال تایمز گزارش داد امارات متحده عربی به متحدان خود اعلام کرده است در یک نیروی دریایی چند ملیتی برای بازگشایی تنگه هرمز مشارکت خواهد کرد و برای تضمین عبور کشتیها از این گذرگاه حیاتی تلاش خواهد کرد.
به نوشته فایننشال تایمز، ابوظبی این موضوع را به آمریکا و دیگر کشورهای غربی اطلاع داده است و قصد دارد نیروی دریایی خود را نیز اعزام کند و موضع سختگیرانهتری در قبال جمهوری اسلامی اتخاذ کند.
یکی از منابع به این روزنامه گفت تمرکز بر ایجاد گستردهترین نیروی بینالمللی ممکن است و هدف، جنگ با ایران نیست بلکه واکنش به آن چیزی است که جنگ علیه اقتصاد جهانی خوانده میشود.
فایننشال تایمز افزود امارات با همکاری بحرین در حال تدوین پیشنویس قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل است تا برای این نیرو مجوز رسمی دریافت کند و احتمال دارد این اقدام با مخالفت روسیه و چین روبهرو شود.
اقدام امارات متحده عربی در حالی صورت میگیرد که جمهوری اسلامی بر شدت تهدیدهای خود علیه این کشور و بحرین افزوده است.
امیرسعید ایروانی، نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد با ارسال نامهای به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، عربستان، امارات، کویت و قطر را متهم کرده که حریم هوایی خود را برای حمله به جمهوری اسلامی در اختیار آمریکا گذاشتهاند.
او در این نامه تاکید کرده که حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به این کشورها، در راستای دفاع از خود و پاسخی به مبداء این حملات است.
ایروانی همچنین در نامه دیگری به دبیرکل سازمان ملل با اشاره به تهدیدها درباره احتمال ترور عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، هشدار داده که ادامه چنین روندی باعث خواهد شد.
او در این نامه از دبیرکل سازمان ملل خواسته که در برابر تهدیدهای اسرائیل و آمریکا علیه جان رهبران جمهوری اسلامی موضع بگیرد و این اقدامات را محکوم کند.
بیش از یک دهه است که تهران سرمایهگذاری سنگینی روی پایانه نفتی جاسک انجام داده؛ پروژهای که هدف آن انتقال بخشی از صادرات نفت خام به دریای عمان و ایجاد مسیر جایگزین خارج از خلیج فارس در زمان بحران بوده است. با این حال، دادهها نشان میدهد این پایانه هنوز نقش حاشیهای در سیستم صادراتی ایران دارد.
بر اساس دادههای کپلر، ایران در ۲۵ روز نخست ماه مارس بهطور میانگین روزانه حدود ۱.۸۴ میلیون بشکه نفت خام بارگیری کرده است، اما سهم پایانه جاسک در این میان بسیار محدود بوده است.
میانگین بارگیری از جاسک در این دوره حدود ۸۱ هزار بشکه در روز بوده - کمتر از ۵ درصد کل صادرات نفت ایران.
الگوهای گذشته نیز نشان میدهد این محدودیت احتمالاً ساختاری است. ایران نخستین بار در اکتبر ۲۰۲۴ و همزمان با افزایش تنشهای نظامی با اسرائیل، صادرات از جاسک را آغاز کرد، اما حتی در آن زمان نیز حجم صادرات حدود ۷۷ هزار بشکه در روز بود. در مارس ۲۰۲۵ نیز این رقم بهطور متوسط حدود ۵۴ هزار بشکه در روز گزارش شده است.
این در حالی است که جاسک از طریق خط لولهای نزدیک به هزار کیلومتر به مناطق اصلی تولید نفت ایران متصل است. زیرساختی که با هدف افزایش ظرفیت صادرات خارج از خلیج فارس طراحی شده بود.
در عمل، وابستگی ایران به جزیره خارک همچنان بسیار بالا باقی مانده است.
بر اساس دادهها، بیش از ۸۴ درصد صادرات نفت ایران در ماه مارس از خارک انجام شده، در حالی که سهم جاسک تنها ۴.۴ درصد بوده است. حدود ۱۰ درصد دیگر نیز از پایانههای سروش و پارس جنوبی در خلیج فارس صادر شدهاند.
این تمرکز، یک آسیبپذیری راهبردی آشکار ایجاد میکند: هرگونه اختلال در خارک میتواند صادرات نفت ایران را بهشدت مختل کند.
این موضوع با تشدید جنگ میان حکومت ایران و ایالات متحده و اسرائیل اهمیت بیشتری یافته است. تنگه هرمز - که حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت از آن عبور میکند - به نقطهای مرکزی در تنشها تبدیل شده و تهران بهطور دورهای عبور و مرور دریایی را محدود کرده است.
در همین حال، گزارشهایی درباره گسترش عملیات نظامی آمریکا در منطقه منتشر شده، از جمله طرحهایی برای استفاده از جزایر استراتژیک نزدیک تنگه هرمز جهت کنترل دسترسی به این آبراه.
در چنین سناریویی، وابستگی مداوم ایران به زیرساختهای صادراتی متمرکز در خارک، تجارت نفت این کشور را در معرض اختلال جدی قرار میدهد.
در مجموع، دادههای صادراتی یک واقعیت اساسی را برجسته میکند: با وجود سالها سرمایهگذاری، ایران نتوانسته وابستگی خود به تنگه هرمز - و مهمتر از آن، به پایانه خارک - را بهطور معناداری کاهش دهد.
در شرایط بیثبات کنونی منطقه، این وابستگی یک ضعف ساختاری مهم برای اقتصاد ایران محسوب میشود.
واشینگتنپست در این یادداشت که پنجشنبه ششم فروردین منتشر شد، اشاره کرد: «گمانهزنیها زیاد است که دونالد ترامپ، که تحت فشار افزایش قیمت بنزین و نگرانیهای سیاسی داخلی قرار گرفته، بهدنبال یک راه خروج است و بهدنبال توافق با [حکومت] ایران برای پایان دادن به جنگ است.»
با این حال، به نوشته مارک تیسن، ستوننویس روزنامه واشینگتنپست، عضو موسسه امریکن انترپرایز و نویسنده ارشد سابق سخنرانیهای جورج دبلیو بوش، رییسجمهوری اسبق آمریکا، «این زمزمهها و شایعات نادرست هستند.»
او تاکید کرد: «در حالی که دیگران ممکن است هراسان باشند، از طریق منابع مطلع میدانم که ترامپ هرگز مصممتر از اکنون نبوده است که این کمپین نظامی را تا پایان ادامه دهد.»
تیسن افزود: «نزدیک به چهار هفته از آغاز عملیات خشم حماسی میگذرد و رییسجمهوری در آستانه دستیابی به همه اهداف نظامیای است که تعیین کرده، اما او درک میکند که هیچیک از آنها هنوز بهطور کامل محقق نشدهاند.»
او با اشاره به اینکه «همه اهداف آسان مورد اصابت قرار گرفتهاند» نوشت: «آنچه باقی مانده پیچیدهترین، محکمترین و پنهانترین چالشهاست.»
در این یادداشت آمده است که برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی ایالات متحده، (سنتکام) به سه هفته دیگر نیاز دارد تا به اهداف مورد نظر برسد.
در این ارتباط، جک کین، ژنرال بازنشسته ارتش ایالات متحده، گفت که در آن هنگام، نیروهای نظامی همه وظایف محوله «از جمله باز کردن تنگه هرمز با توسل به زور و باز نگه داشتن آن» و نیز «خروج اورانیوم غنیسازی شده» از ایران را انجام خواهند داد.
تیسن در یادداشت خود تاکید کرد که مذاکرات آمریکا با جمهوری اسلامی نشانه ناامیدی نیست بلکه نشانه قدرت است، و در این مورد به طرح ۱۵ مادهای ترامپ بر روی میز مذاکره اشاره کرد که «عملاً شرایط آن تسلیم را تعیین میکند.»
در این یادداشت آمده است که ترامپ «آماده گفتوگو با [حکومت] ایران است اما در حالی که مذاکره میکند، رژیم را میکوبد.»
یادداشتنویس واشینگتنپست نوشت پیام به [حکومت] ایران این است که جنگ میتواند به یکی از دو طریق پایان یابد: یا رژیم آنچه ترامپ میخواهد را بدهد، یا ایالات متحده درهای جهنم را باز خواهد کرد و مطالبات ترامپ را از آنها خواهد گرفت.
او اضافه کرد: «ترامپ کار درستی انجام میدهد که همزمان هر دو گزینه را دنبال کند: مذاکره با بخشهای باقیمانده رژیم تا ببیند آیا آماده تسلیم هستند، و حمله بیرحمانه به آنها از دریا و آسمان.»
در یادداشت واشینگتنپست آمده است: «پس از آنکه توانایی ایران برای غنیسازی هستهای از بین برود و تنگه هرمز بازگشایی شود، وظیفه نهایی نظامی، تصرف جزیره خارک خواهد بود، که از طریق آن حدود ۹۶ درصد از صادرات نفت خام ایران عبور میکند.»
در این یادداشت تاکید شده که «اگر ایالات متحده کنترل خارک و تنگه هرمز را در اختیار داشته باشد، کنترل نفت ایران و نیز اقتصاد آن را در اختیار خواهد داشت. به عبارت دیگر، ترامپ سر این رژیم ظالم و حامی تروریسم را در انبری قرار خواهد داد که راه فراری از آن نیست.»
طبق این یادداشت، در آن زمان، ترامپ «میتواند شرایط تسلیم را تحمیل کند: پایان غنیسازی هستهای، پایان تولید موشکهای بالستیک، قطع حمایت از نمایندگان نیابتی تروریستی و، از همه مهمتر، پایان کشتار معترضان.»
تیسن در ادامه نوشته است: «اگر بقایای رژیم هر یک از شرایط ترامپ را نقض کنند، او میتواند هر زمان که خواست انبر را تنگتر کند؛ یا با قطع صادرات نفت ایران و تحمیل فروپاشی اقتصادی بر کشور، یا با حمله نظامی به آن.»
یادداشت واشینگتنپست به این نکته اشاره دارد که «گرچه هر چیزی ممکن است رخ دهد، اما بعید است رژیم در سه هفته آینده محو شود. اما پس از پایان عملیات نظامی، ایالات متحده و اسرائیل شرایط مساعدی برای ایرانیان ایجاد خواهند کرد تا آزادیهای از دسترفته خود را بازپسگیرند.»
تیسن تاکید کرد: «باید به رهبران باقیمانده ایران بهروشنی گفته شود: اگر اعدامها را ادامه دهید یا به معترضان تیراندازی کنید، بهای سنگینی خواهید پرداخت. این تهدید، فضایی برای مردم ایران فراهم خواهد کرد تا سازمانیابی کنند، اپوزیسیونی تشکیل دهند و دوباره به خیابانها بازگردند تا تغییر دموکراتیک را رقم بزنند.»
او به نقل از کین نوشت: «این موضوع حتمی است که به پایان نزدیکتر از آغاز هستیم و کمپین نظامی، فراتر از انتظارات پیش میرود.»
کین همچنین گفت: «در سه هفته آینده، هدف آمریکا حذف ظرفیت غنیسازی هستهای ایران، اقدام نظامی تهاجمی و تولیدات نظامی؛ تصرف تنگه هرمز و نفت ایران؛ و ایجاد شرایط برای فروپاشی نهایی رژیم است. اگر این اهداف محقق شوند، دستاوردی خیرهکننده خواهند بود.»
