در ادامه روند صدور احکام اعدام برای معترضان بازداشتشده در اعتراضات دیماه، اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد دادگاه انقلاب تهران برای محمدامین بیگلری، جوان ۱۹ سالهای که پنجشنبه ۱۸ دیماه در خیابان دماوند تهران بازداشت شده بود، حکم اعدام صادر کرده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال در یکشنبه ۲۶ بهمن، این حکم با اتهام «محاربه» و از سوی شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی صادر شده و پرونده اکنون به دیوان عالی کشور ارسال شده است.
یک منبع مطلع از پرونده بیگلری در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت در مرحله دادسرا، محمد محرابی بهعنوان وکیل تسخیری مسئولیت دفاع از او را برعهده داشته است. این منبع افزود این وکیل عملا اقدامی برای دفاع از موکلش انجام نداده است.
به گفته این منبع، با ارجاع پرونده به دیوان عالی کشور، بیگلری در حال حاضر وکیل ندارد و دیوان نیز از پذیرفتن وکیل معرفیشده برای او امتناع میکند.
ایراناینترنشنال ۱۷ بهمن گزارش داده بود پرونده او از شعبه سوم دادگاه انقلاب تهران به شعبه ۱۵ به ریاست قاضی صلواتی منتقل شده است.
بنا بر اطلاعات دریافتی، بیگلری که در یک سالن پیرایش مردانه در تهران کار میکند، ۱۸ دیماه و زمانی که از سر کار به خانه بازمیگشت، در جریان اعتراضات مردمی بازداشت شد.
مادر این شهروند بازداشتشده که تکفرزند است فوت کرده و پس از گذشت سه هفته از بازداشتش، به پدرش که مدتها پیگیری سرنوشت او بوده و حتی در میان پیکرهای کهریزک دنبال فرزندش گشته است، خبر بازداشت او را داده بودند.
صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، برای معترضان بازداشتشده در اعتراضات دیماه پیش از این هم سابقه داشته و جمهوری اسلامی با وجود اعتراض نهادهای حقوق بشری و هشدارهای کشورهای مختلف، همچون گذشته مسیر سرکوب قضایی را ادامه داده است.
در هفتههای گذشته گزارشهای متعددی درباره احکام اعدام برای شماری از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه منتشر شده است.
همزمان، برخی خانوادهها گفتهاند تحت فشار نهادهای امنیتی از گفتوگو با رسانهها و اطلاعرسانی منع شدهاند؛ موضوعی که بیخبری و نگرانیها درباره روند ناعادلانه دادرسی را تشدید کرده است.
در یکی از نمونهها، ایراناینترنشنال ۲۲ بهمن گزارش داد دادگاه کیفری یک استان قم، صالح محمدی، کشتیگیر ۱۹ ساله، را به اتهام «قتل عمد» به «اعدام علنی در میدان نبوت قم از طریق چوبه دار» محکوم کرده است.
همزمان با برگزاری مراسم چهلم شماری از جاویدنامان انقلاب ملی در شهرهای مختلف ایران، حاضران یکشنبه ۲۶ بهمن با سردادن شعارهایی یاد جانباختگان را گرامی داشتند و از آنان بهعنوان نماد آزادیخواهی و ایستادگی در برابر استبداد جمهوری اسلامی یاد کردند.
بهعنوان نمونه ویدیو رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد مادر جاویدنام امیرحسین سهرابی یکشنبه در مراسم چهلم او بر سر مزارش گفت: «افتخار میکنم که شیرپسر زاییدم. آهای بسیجی، ببین، بشنو، پسر من در راه ایران کشته شد. فدای ایران شد. من از داشتن چنین پسری خوشحالم و به او افتخار میکنم.»
شاهد علوی، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، درباره برگزاری مراسم چهلم جاویدنامان در فضای امنیتی گفت: «روایت خانوادههای داغدار در مراسم سوگواری جانباختگان، تلاش حکومت برای موجه کردن قتل جاویدنامان را بیاعتبار میکند.»
بازتاب تظاهرات میلیونی ایرانیان در سراسر جهان
یک روز پس از تظاهرات میلیونی ایرانیان در سراسر جهان علیه جمهوری اسلامی، رسانهها و مقامات کشورهای مختلف در این زمینه اظهاراتی را مطرح کردند.
پلیس مونیخ روز یکشنبه در شبکه ایکس اعلام کرد: «در جریان کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۰۲۶، روز گذشته یکی از بزرگترین تجمعهای سالهای اخیر برگزار شد که در آن حدود ۲۵۰ هزار نفر بهصورت مسالمتآمیز تظاهرات کردند.»
پلیس مونیخ از همه شرکتکنندگان به دلیل «برخورد گرم و دوستانه با نیروهای مستقر» قدردانی کرد.
همزمان رسانههای آلمان به حضور بیش از ۲۵۰ هزار ایرانی و قدردانی آنها از پلیس این شهر با دادن گل پرداختند.
شنبه ۲۵ بهمن، در چهلونهمین روز از انقلاب ملی ایران، در پی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برای برگزاری تجمع همبستگی با انقلاب ملی، هزاران ایرانی از کشورهای مختلف اروپایی راهی مونیخ شدند.
بسیاری از این رسانهها علاوه بر بازتاب حمایت شرکتکنندگان از شاهزاده رضا پهلوی، به تصاویر جاویدنامان انقلاب ملی در دست ایرانیان حاضر در این تجمع اشاره کردند.
با این حال، حضور کمسابقه ایرانیان خارج از کشور در تجمعات ضدحکومتی «روز جهانی اقدام» در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، با واکنش تند رسانهها، مقامها و ارتش سایبری جمهوری اسلامی روبهرو شده است و آنها مشابه موارد پیشین، به تحریف واقعیتها و روایتسازی روی آوردهاند.
واکنشهای حکومتی طیفی گسترده را شامل میشود؛ از تلاش برای کماهمیت جلوه دادن این تجمعات و انکار ابعاد آن گرفته تا حملات لفظی و اتهامزنی علیه ایرانیان مقیم خارج.
مرتضی محمودی، نماینده مجلس شورای اسلامی، یکشنبه ۲۶ بهمن در سخنانی در صحن علنی مجلس، گردهمایی مونیخ را «تمسخرآمیز» و «خجالتآور» خواند و گفت شرکتکنندگان در این تجمع «با هزینههای هنگفتی که برای انتقال آنها از سراسر اروپا با هواپیما و تهیه بلیطها پیشبینی شده بود، به مونیخ کشانده شدند».
اظهارات کمسابقه مقام جمهوری اسلامی درباره «بهرمند شدن آمریکا» از توافق احتمالی
همزمان با ادامه گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن در سایه حضور نظامی گسترده آمریکا در منطقه، یک مقام ارشد وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد برای «پایداری» هرگونه توافق احتمالی میان دو طرف، باید منافع اقتصادی آمریکا در آن لحاظ شود.
حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه، یکشنبه ۲۶ بهمن در نشستی در اتاق بازرگانی ایران گفت: «منافع مشترک در حوزههای نفت و گاز، میادین مشترک، سرمایهگذاریهای معدنی و حتی خرید هواپیما در متن مذاکرات گنجانده شده است.»
او افزود واشینگتن در توافق هستهای پیشین از نظر اقتصادی سود نبرد، اما «این بار برای پایداری توافق، ضروری است که آمریکا نیز بتواند در حوزههایی با بازده اقتصادی بالا و سریع بهرهمند شود».
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که مقامهای حکومت ایران همچنان به لفاظیهای تهدیدآمیز خود علیه ایالات متحده ادامه میدهند.
همچنین مجید تختروانچی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد حکومت ایران غنیسازی صفر را نمیپذیرد، اما اگر رفع تحریمها در دستور کار قرار گیرد، برای بررسی «مصالحه» در مذاکرات هستهای آماده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در یک نشست خبری در براتیسلاوا گفت دونالد ترامپ بهروشنی اعلام کرده که ترجیح میدهد مسیر دیپلماسی و دستیابی به یک راهحل از طریق مذاکره را دنبال کند.
روبیو افزود: «هیچکس تاکنون نتوانسته با حکومت ایران به توافقی موفق برسد، اما ما تلاش خواهیم کرد.»
وزیر امور خارجه آمریکا گفت که ویتکاف و کوشنر، فرستادگان ترامپ، در حال سفر هستند تا جلسات مهمی درباره ایران داشته باشند.
تداوم بازداشتها در ایران
دانشجویان متحد گزارش داد همت کریمی، دانشجوی دانشگاه دامغان و اهل مریوان، بازداشت شده است.
پیشتر واشینگتنپست در گزارشی نوشت که بازداشتها در ایران هفتههاست که همچنان ادامه دارد.
این روزنامه آمریکایی از یورش ماموران حکومتی به خانهها و محل کار افراد در شهرهای بزرگ و نیز شهرهای کوچک و مناطق روستایی خبر داد و نوشت که این گزارشها نشان میدهد دامنه این بازداشتها بخشهای گستردهای از جامعه ایران را دربر گرفته است.
بر اساس این گزارش، دانشجویان دانشگاهها، پزشکان، وکلا، معلمان، بازیگران، صاحبان کسبوکار، ورزشکاران، فیلمسازان بازداشت شدهاند.
این روزنامه بر اساس اظهارات فعالانی که روند بازداشتها را رصد میکنند، افزود که بازداشتشدگان اغلب برای روزها یا هفتهها در بازداشت انفرادی و بدون ارتباط با بیرون نگه داشته میشوند و از تماس با اعضای خانواده یا وکلای خود محروم میمانند.
واشینگتنپست نوشت که این وضعیت، خانوادههای نگران را ناچار کرده است در جستوجوی عزیزانشان سرگردان شوند.
سرنا که نزدیک به سه دهه پیش در تهران ماموریت دیپلماتیک داشته، در این مقاله تاکید میکند حتی در آن زمان نیز «شکافی عمیق و دندانهدار میان مردم و حکومت» شکل گرفته بود؛ شکافی که به گفته او با گذر زمان عمیقتر شده است. او از نارضایتی عمومی نسبت به «رژیمی روحانی، متکی به مشروعیت دینی، مجهز به دستگاه امنیتی بیرحم و برخوردار از ساختارهای مالی پنهان» سخن میگوید و مینویسد محدودیت آزادیهای فردی، فشارهای اقتصادی و انزوای بینالمللی، جامعهای با پیشینه تمدنی غنی را به شدت آزرده است.
این دیپلمات پیشین با اشاره به سرکوب اعتراضات اخیر مینویسد معترضان «نه به دست نیرویی اشغالگر، بلکه به دست نگهبانان خودشان» هدف گلوله قرار گرفتند. با این حال، او تاکید میکند آینده ایران همچنان نامعلوم است: از یکسو احتمال تشدید تنش نظامی میان واشینگتن و تهران مطرح است و از سوی دیگر، آغاز مذاکرات هستهای میتواند تهدید نظامی را به اهرم فشار دیپلماتیک تبدیل کند. به باور او، دونالد ترامپ تمایلی به درگیری طولانی و پرهزینه در آستانه انتخابات میاندورهای ندارد و بازیگران منطقهای نیز نسبت به مداخله نظامی هشدار دادهاند.
سرنا در عین حال معتقد است حکومت ایران، با وجود فشارهای داخلی و خارجی، «بیش از آن ریشهدار است که بهسادگی فروبپاشد». او مینویسد جنبش اعتراضی متشکل از بازاریان، بازنشستگان و نسل جوان هنوز رهبری کاریزماتیک و سازمانیافتهای برای لحظه تعیینکننده ارائه نکرده است و حتی احتمال میدهد «ساعت تغییر رژیم» گذشته باشد؛ بهویژه اگر توافقی حاصل شود که آمریکا آن را دستاوردی دیپلماتیک بداند و حکومت ایران نیز برخی توانمندیهای راهبردی خود را حفظ کند.
در بخش دیگری از مقاله، نویسنده به اختلاف شدید بر سر آمار کشتهشدگان اشاره میکند. او مینویسد مقامات ایرانی رقم قربانیان را بیش از ۳۱۰۰ نفر اعلام کردهاند، در حالی که رسانههای غربی و نهادهای حقوق بشری ارقام بسیار بالاتری را مطرح کردهاند؛ از چند هزار تا دهها هزار نفر. به گفته او، «حتی در جهان پساحقیقت، سرانجام اعداد روشن خواهند شد؛ مردگان نیز میخواهند شمرده شوند». نویسنده تاکید میکند اکنون، حتی در داخل ایران نیز درخواستهایی برای شفافیت بیشتر درباره قربانیان مطرح شده است.
سرنا در پایان با طرح این پرسش که «آیا این مرگها در این روزگار بدبینانه و اخلاقاً ورشکسته ارزشی داشتهاند؟» پاسخ میدهد: «اگر قرار باشد به روح انسانی وفادار بمانیم، پاسخ باید «آری» باشد. ایران، که در سنت شیعی خود به شهدا حرمت مینهد، روزی باید این کشتهشدگان را گرامی بدارد. شاید با کنار گذاشتن کیسههای خاکستری اجساد که بیحرمتی بود و سپردن آنان به آرامگاهی در آن باغ گلهای شهدا، بهشت زهرا، که شهیدان انقلاب و جنگ ایران و عراق نیز در آن آرمیدهاند.»
در واقع، اشاره نویسنده به «باغ گلهای شهدا» در بهشت زهرا صرفاً یک تصویر ادبی نیست، بلکه نوعی وارونهسازی روایت رسمی جمهوری اسلامی است. حکومتی که مشروعیت خود را بر خون «شهدای انقلاب» و «شهدای جنگ» بنا کرده، امروز معترضان کشتهشده را مجرم میخواند. نویسنده میگوید تاریخ ممکن است این روایت را تغییر دهد و همان مردمی که امروز سرکوب میشوند، فردا در حافظه جمعی ملت بهعنوان قربانیان راه آزادی شناخته شوند. به بیان دیگر، حتی اگر تغییر سیاسی فوری رخ ندهد، خونهای ریختهشده میتواند معنایی فراتر از لحظه اکنون پیدا کند و در آینده به بخشی از بازتعریف هویت و وجدان تاریخی ایران تبدیل شود.
در حکم اولیه دادگاه که به رویت ایراناینترنشنال رسیده، آمده شب ۱۸ دی در میدان نبوت قم، پس از پرتاب کوکتل مولوتف به سمت ماموران، محمد قاسمی هماپور، مامور یگان ویژه فراجا، پس از افتادن از موتورسیکلت با ضربات «چاقو و شمشیر» کشته شده است.
دادگاه با استناد به گزارش پزشکی قانونی از ثبت ۲۹ جراحت، جراحت شماره هفت را موثر در مرگ دانسته و آن را به «چاقوی صالح محمدی» نسبت داده و مبنای اطمینان را «اقرارهای اخذ شده در بازجویی» اعلام کرده است.
بر اساس این گزارش، محمدی اتهام قتل را انکار کرده و گفته اقرارها تحت فشار گرفته شده است. همچنین دوربینهای مداربسته چهره او را نشان نداده و نزدیکانش گفتهاند هنگام حادثه در خانه عمویش بوده، اما دادگاه از احضار شاهدان خودداری کرده است.
در رای صادرشده به شهادت افرادی با هویت اعلامنشده نیز استناد شده و با وجود تلاش خانواده برای معرفی وکیل مستقل، دادگاه از پذیرش وکلای پیشنهادی خودداری و برای پرونده وکیل تسخیری تعیین کرده است.
همزمان، بسیاری دیگر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه با اتهاماتی روبهرو هستند که میتواند به صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، منجر شود و گزارشها نشان میدهد بازداشتها در ارتباط با این پروندهها همچنان در نقاط مختلف کشور ادامه دارد.
در یکی از موارد، ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داد که احسان حسینیپور، جوان ۱۹ ساله بازداشتی، زیر شکنجه تن به اعتراف اجباری داده و محاکمه او و دو معترض بازداشتی دیگر، متین محمدی و عرفان امیری، شنبه ۲۵ بهمن در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری برگزار شده است.
در این گزارش آمده برخی از اتهامهای این سه جوان معترض «تحریق مسجد سیدالشهدا در پاکدشت و مشارکت در قتل» عنوان شده، اما بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، آنها اساسا در محل مورد اشاره حضور نداشتند و علیهشان پروندهسازی صورت گرفته است.
بنا بر همین اطلاعات، شدت شکنجه حسینیپور به حدی بوده که تا چند روز توان راهرفتن نداشته و با همین روش از او اعتراف اجباری اخذ شده است.
همزمان با ادامه بازداشتها در ارتباط با پروندههای اعتراضات دیماه، اطلاعاتی که به ایراناینترنشنال رسیده نشان میدهد در شهر سیرجان دستکم سه نفر بازداشت شدهاند.
ریحانه کرمیمقدم، جوان ۱۸ ساله تحت پوشش بهزیستی و شاغل در یک آرایشگاه، عباس ترجمانی، فعال محیط زیست و سیروس امانی، ورزشکار و کوهنورد، افراد بازداشت شده هستند.
بر اساس گزارشهای حقوق بشری، دهها هزار نفر در هفتههای اخیر بازداشت شدهاند و برخی منابع مستقل شمار واقعی احضار و بازداشتها را نزدیک به ۱۰۰ هزار نفر یا حتی بیشتر برآورد کردهاند.
بخش قابلتوجهی از این افراد نوجوانان، جوانان و شهروندان زیر ۳۰ سالاند؛ نسلی که اغلب هیچ تجربهای از مواجهه با بازجوییهای امنیتی یا دادگاههای شتابزده ندارد.
این روند، نگرانیها درباره استفاده گسترده از احکام سنگین قضایی بهعنوان ابزار سرکوب اعتراضات مردمی را افزایش داده و نهادهای حقوق بشری بار دیگر نسبت به نقض حق دادرسی عادلانه و خطر اجرای احکام اعدام برای معترضان هشدار دادهاند.
