تفاهمنامه جمهوری اسلامی و آمریکا در حالی از سوی دو طرف «پیروزی» خوانده شده و با استقبال شماری از کشورها روبهرو شده است که متن آن هنوز هم منتشر نشده و گمانهزنیها درباره مفادش ادامه دارد. روایتهای تهران و واشینگتن از این تفاهم در مواردی با یکدیگر در تضاد است.
جمهوری اسلامی سالها کوشید در برابر هر «خیابانِ معترض»، یک «خیابان حکومتی» بسازد، اما اکنون بخشی از همان نیروهایی که برای تصرف خیابان و عرضاندام در برابر معترضان به میدان آورده شدند، در برابر توافق مدنظر حکومت با آمریکا ایستادهاند. چگونه خیابان حکومتی به دردسر حکومت تبدیل شد؟
دیوید سیمور، معاون نخستوزیر نیوزیلند، در گفتوگوی اختصاصی با ایراناینترنشنال اعلام کرد دولت نیوزیلند بهطور جدی در حال بررسی قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی است.
رهبران کشورهای گروه هفت از ۲۵ تا ۲۷ خرداد در فرانسه گرد هم میآیند. نشستی که تفاهم اولیه برای توافق جمهوری اسلامی و آمریکا به منظور پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، یکی از مهمترین محورهای آن خواهد بود.
رهبران و مقامهای جهانی پس از اعلام تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ، توقف محاصره دریایی و بازگشایی تنگه هرمز، از این تحول استقبال کردند و آن را گامی مهم برای بازگرداندن ثبات به اقتصاد جهانی دانستند.
در حالی که دولت دونالد ترامپ از نزدیک شدن به «توافق صلح» با جمهوری اسلامی سخن میگوید، این توافق با موجی از انتقاد در اسرائیل روبهرو شده و منتقدان اسرائیلی آن را توافقی میدانند که نگرانیهای اصلی امنیتی این کشور درباره حکومت ایران را نادیده گرفته است.
تحلیلگران میگویند توافق اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی میتواند راهی برای خروج ترامپ از «جنگی پرهزینه» فراهم و به کاهش تنش در بازارهای انرژی کمک کند، اما این توافق همچنان با ابهامهای روبهرو است که ممکن است واشینگتن را در موقعیتی ضعیفتر از قبل از آغاز جنگ قرار دهد.
والاستریت ژورنال درباره توافق اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی نوشت موفقیت این توافق به سه عامل کلیدی بستگی دارد: بازگشایی تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی ایران و نحوه رفتار اسرائیل در روزهای پیش از امضای رسمی توافق.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در گفتوگو با نیویورکتایمز ضمن دفاع از «توافق تازه» با جمهوری اسلامی، هشدار داد که اگر مذاکرات آتی درباره برنامه هستهای ایران به نتیجه نرسد، حملات نظامی علیه تهران را از سر خواهد گرفت.
رسانههای نزدیک به حکومت در ساعات گذشته، در حالی که جزئیات یادداشت تفاهم موسوم به «تفاهم اسلامآباد» به تدریج منتشر میشود، این «توافق» را نه نتیجه عقبنشینی تهران، بلکه محصول «شکست دشمن» و پذیرش خواستههای جمهوری اسلامی از سوی آمریکا توصیف کردهاند.
دونالد ترامپ و شهباز شریف اعلام کردند که واشینگتن و تهران به توافقی برای پایان دادن به جنگ میان دو طرف دست یافتهاند؛ توافقی که قرار است روز جمعه در سوئیس به طور رسمی امضا شود و شامل بازگشایی تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی ایران و آغاز مذاکرات درباره برنامه هستهای تهران باشد.
همزمان با افزایش تنشها میان اسرائیل و لبنان که بر توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن سایه انداخته است، دونالد ترامپ اعلام کرد که تفاهمنامه پیش از پایان روز یکشنبه ۲۴ خرداد امضا میشود. او گفت که حملات اسرائیل به بیروت امضای توافق را چند ساعت به تعویق انداخت.
حملات اسرائیل به بیروت در روز یکشنبه ۲۴ خرداد زنجیرهای از واکنشها را به دنبال داشت؛ تهران تهدید کرد که پاسخ میدهد و دونالد ترامپ نیز گفت حملات اسرائیل نباید اتفاق میافتاد. یک دیپلمات آمریکایی دخیل در مذاکرات خبر داد که این تنشها نهایی کردن توافق را با مشکل روبهرو کرده است.
همزمان با گزارشها از پیشرفت در مذاکرات تهران و واشینگتن، ارتش اسرائیل در واکنش به حملات حزبالله، منطقه ضاحیه بیروت را هدف قرار داد. این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی بارها برقراری آتشبس در لبنان را یکی از شروط خود برای توافق با آمریکا عنوان کردهاند.
شورای سردبیری روزنامه اورشلیمپست با انتقاد از توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن هشدار داد چنین توافقی میتواند تلاشهای صورتگرفته برای مقابله با تهدیدات جمهوری اسلامی را تضعیف کند.
در حالی که مقامهای آمریکایی و پاکستانی از امضای قریبالوقوع یک چارچوب توافق برای پایان دادن به جنگ میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی خبر میدهند، تهران هنوز زمان مشخصی برای امضای این توافق را تایید نکرده و همزمان مخالفتها با آن در میان بخشی از حامیان حکومت در ایران ادامه دارد.
وبسایت اسرائیلنشنالنیوز در یادداشتی از رابرت شوارتز، روانشناس و تحلیلگر آمریکایی، نوشت که تلاشهای دیپلماتیک غرب در قبال جمهوری اسلامی بر یک سوءبرداشت استوار است و صلح با تهران نه از مسیر مذاکره، بلکه از مسیر «پیروزی» ممکن خواهد بود.
در حالی که گزارشها از احتمال امضای یادداشت تفاهم میان جمهوری اسلامی و آمریکا خبر میدهند، موجی از مخالفتها در میان بخشی از حامیان حکومت شکل گرفته و به تجمعهای اعتراضی، انتقادهای علنی چهرههای اصولگرا و هشدار درباره «امتیازدهی» به واشینگتن انجامیده است.
روزنامه اسرائیل هیوم شنبه ۲۴ خرداد بهنقل از یک منبع ارشد دیپلماتیک نوشت که در صورت دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ ایران، اسرائیل ملزم به امضای آن نخواهد بود و همچنان قادر خواهد بود از خود در برابر تهدیدها دفاع کند، اما اقداماتش باید با ایالات متحده هماهنگ باشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت که توافق او با تهران دیواری محکم در برابر هرگونه سلاح هستهای است و جمهوری اسلامی دیگر نه خواهان سلاح هستهای است و نه به آن دست خواهند یافت؛ چه از طریق خرید، چه توسعه، و چه از طریق هر شکل دیگری از تامین آن.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، شنبه ۲۳ خرداد اعلام کرد که آمریکا و جمهوری اسلامی پس از بیش از سه ماه جنگ بر سر چارچوبی برای توافق صلح به توافق رسیدهاند و انتظار میرود توافق اولیه ظرف ۲۴ ساعت آینده امضا شود. با این حال تهران تاکید کرده که چنین اتفاقی فردا یکشنبه رخ نخواهد داد.
یک سال از جنگ ۱۲ روزه میگذرد. جنگی که فقط معادله امنیتی جمهوری اسلامی را عوض نکرد، بلکه شیوه فهم و مدیریت فضای سیاسی و اجتماعی را هم دگرگون کرد.