واشینگتنپست گزارش داد نهادهای اطلاعاتی آمریکا به دولت دونالد ترامپ هشدار دادهاند که اسرائیل احتمالا اقداماتی انجام خواهد داد تا توافق نوپای تهران و واشینگتن را تضعیف کند. این نگرانی به ادامه درگیریها در لبنان و فشارهای سیاسی بر بنیامین نتانیاهو گره خورده است.
روزنامه واشینگتنپست گزارش داد تفاهم تازه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با جمهوری اسلامی با وجود انتقادهای تند او از برجام، در موضوعاتی مانند کاهش تحریمها، آزادسازی داراییها و کنار گذاشتن پرونده موشکی تهران، شباهتهایی با توافق هستهای دولت باراک اوباما دارد.
اکنون که با امضای یادداشتتفاهم بار دیگر بحث احتمال یک توافق بزرگ میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده مطرح شده، بسیاری از تحلیلگران همچنان بر این باورند که لغو تحریمها میتواند همانند یک شوک مثبت، اقتصاد ایران را احیا کند. این نگاه اما بیش از حد سادهانگارانه است.
پس از امضای یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی، کارشناسان سازمان ملل هشدار دادند هر چارچوبی که به وضعیت حقوق بشر در ایران نپردازد، از اساس ناقص است. عفو بینالملل نیز اعلام کرد این تفاهم، در صورت نادیده گرفتن حقوق بشر و عدالت، میتواند پوششی برای ادامه سرکوب شود.
پیام مجتبی خامنهای درباره تفاهمنامه تهران و واشینگتن نهتنها به اختلافها در اردوگاه جمهوری اسلامی پایان نداد، بلکه موج تازهای از تسویهحساب سیاسی به راه انداخت؛ بخشی از اصولگرایان خواستار حمایت از تصمیم نهایی شدند و بخشی دیگر حامیان مذاکرات را به پاسخگویی فراخواندند.
سایمون گس، سفیر سابق بریتانیا در تهران، هشدار داد دستیابی به یک توافق هستهای جدید با جمهوری اسلامی در شرایط کنونی بهمراتب دشوارتر از زمان برجام خواهد بود، زیرا سطح بیاعتمادی میان طرفهای مذاکره افزایش یافته و دامنه اختلافات نیز گستردهتر شده است.
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، اعلام کرد این کشور خواهان نقشآفرینی در مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی است و لغو تحریمهای سازمان ملل علیه تهران بدون موافقت پاریس امکانپذیر نخواهد بود.
وزارت خارجه سوئیس اعلام کرد مذاکراتی که قرار بود جمعه میان آمریکا و جمهوری اسلامی در اقامتگاه کوهستانی برگناشتوک برگزار شود، انجام نخواهد شد.
رویترز به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی نوشت این کشور در حال انجام «مذاکراتی سرسختانه» با آمریکا است تا نیروهای خود را در عمق ۱۰ کیلومتری جنوب لبنان حفظ کند. همزمان، ارتش اسرائیل به حملاتی در خاک لبنان ادامه داد. این حملات به تعلیق سفر مذاکرهکنندگان تهران به سوئیس منجر شده است.
مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی مکتوب که به او نسبت داده شده، به امضای یادداشت تفاهم با آمریکا واکنش نشان داد و نوشت با وجود آنکه «نظر دیگری» نسبت به توافق داشت، با توجه به تعهد مسعود پزشیکان برای پاسداشت حقوق ملت و «جبهه مقاومت»، اجازه امضای آن را صادر کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، با اذعان به وجود تعهدات نانوشته با تهران درباره برنامه هستهای و ذخایر اورانیوم، از امضای یادداشت تفاهم با تهران دفاع کرد و گفت دولت ترامپ به «کلمات» اعتماد ندارد، بلکه پایبندی جمهوری اسلامی را بر اساس «عمل» و «رفتار» آن راستیآزمایی میکند.
شورای سردبیری روزنامه اورشلیمپست در سرمقالهای نوشت توافق اخیر میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده نباید شامل معاملهای بر سر امنیت مرزهای شمالی اسرائیل باشد، زیرا برقراری آرامش پایدار تنها در گرو خلع سلاح و حذف تهدیدهای حزبالله لبنان است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، گفت که این کشور در جریان جنگ اخیر بین ۱.۵ تا دو تریلیون دلار به جمهوری اسلامی خسارت وارد کرده است و این کشور برای بازسازی به سرمایهگذاری نیاز دارد. با این حال او تاکید کرد آمریکا هیچ پولی در اختیار تهران نمیگذارد.
ایالات متحده سرانجام چهارشنبه ۲۷ خرداد متن رسمی یادداشت تفاهمی را که آخر هفته با جمهوری اسلامی امضا کرده بود منتشر کرد. آمریکا پیشتر گفته بود به خواست قطر و پاکستان دو میانجی مذاکرات و نیز اصرار جمهوری اسلامی این متن را دستکم تا جمعه و امضای رسمی آن منتشر نخواهد کرد.
وبسایت اکسیوس گزارش داد که آمریکا، جمهوری اسلامی و کشورهای میانجی در حال بررسی تغییر زمان امضای نهایی یادداشت تفاهم به زمانی پیش از جمعه ۲۹ خرداد هستند تا تنگه هرمز زودتر باز شود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد متن یادداشت تفاهم با جمهوری اسلامی که بهصورت دیجیتال امضا کرده است، «نهایی نیست» و هشدار داد که اگر راضی نباشد، اقدام نظامی از سر گرفته خواهد شد. او همچنین ایجاد صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی و توسعه ایران در چارچوب توافق را رد کرد.
با گذشت سه روز از امضای آنلاین یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن، محرمانه ماندن سند انتقادهایی را درباره ماهیت آن و دامنه امتیازهای پیشبینیشده برای تهران برانگیخته است. گزارشهای غیررسمی چارچوبی حاوی ۱۴ ماده درباره آتشبس، فروش نفت، وضعیت تحریمها و برنامه هستهای ترسیم میکند.
با توجه به سیاستهای خارجی تنشآفرین جمهوری اسلامی، مذاکرات هستهای حکومت ایران با قدرتهای جهانی در طول بیش از دو دهه گذشته به بخشی از حافظه جمعی ایرانیان تبدیل شده است.
العربیه اعلام کرد به نسخهای از یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی و آمریکا دست یافته است که مفاد آن شامل پایان فوری جنگ، آغاز مذاکرات توافق نهایی ظرف ۶۰ روز، رفع محاصره دریایی، معافیتهای نفتی و بانکی پیش از توافق نهایی و پیشبینی ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی ایران است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حاشیه اجلاس سران گروه هفت در فرانسه اعلام کرد ایالات متحده در چارچوب توافق با جمهوری اسلامی، «هیچ پولی» در ایران سرمایهگذاری نخواهد کرد.
خبرگزاری رویترز گزارش داد رهبران اروپایی در نشست گروه هفت به دونالد ترامپ هشدار خواهند داد یک توافق «موقت و سطحی» ممکن است به تثبیت برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی منجر شود. آنها همچنین از رییسجمهوری آمریکا خواهند خواست در راهبرد خود درباره مناقشه اوکراین تجدیدنظر کند.
تفاهمنامه جمهوری اسلامی و آمریکا در حالی از سوی دو طرف «پیروزی» خوانده شده و با استقبال شماری از کشورها روبهرو شده است که متن آن هنوز هم منتشر نشده و گمانهزنیها درباره مفادش ادامه دارد. روایتهای تهران و واشینگتن از این تفاهم در مواردی با یکدیگر در تضاد است.