بلومبرگ: احتمال حملات گسترده آمریکا به ایران افزایش یافته است
ناو هواپیمابر جورج بوش، بهار ۱۴۰۵، هنگام عزیمت از سواحل آمریکا به سوی دریای عرب. عکس از وبسایت نیروی دریایی ایالات متحده
بلومبرگ بهنقل از مقامهای غربی گزارش داد با تشدید درگیریهای نظامی و توقف مذاکرات صلح، احتمال دور تازهای از حملات گسترده آمریکا به ایران افزایش یافته است. دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هنوز درباره صدور دستور حمله تصمیم نگرفته، اما این گزینه را بررسی میکند.
این رسانه پنجشنبه ۲۸ آبان بهنقل از یکی از این مقامها که نخواست نامش فاش شود، نوشت رییسجمهوری آمریکا حمله دوباره را در دست بررسی دارد.
جمهوری اسلامی در هفته منتهی به ۲۸ آبان چند بار تاسیسات نظامی آمریکا در بحرین و کویت را هدف گرفت و حملات به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را افزایش داد. آمریکا نیز سهشنبه ۲۶ آبان به جزیره قشم حمله کرد.
آمریکا دو گروه رزمی ناو هواپیمابر در منطقه دارد و محاصره دریایی ایران را ادامه میدهد. عربستان سعودی نیز با حملات روزانه موشکی و پهپادی حوثیهای مورد حمایت تهران روبهرو است. یک شاهد به بلومبرگ گفت ساختمان محل استقرار دفتر مرکزی صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان در ریاض، ۲۸ آبان آسیب دید.
ترامپ پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای کنگره، برای یافتن راهحلی دیپلماتیک زیر فشار قرار گرفت. به ارزیابی بلومبرگ، جنگ و ناتوانی در یافتن راهی برای پایان آن، سهم مهمی در این شکست داشت.
فشار اسرائیل و اختلافنظر در واشینگتن
ساعاتی پیش از انتشار گزارش تازه بلومبرگ، نیویورک تایمز نیز بهنقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، از تلاش بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای جلب موافقت آمریکا با حملات هوایی مشترک چهار تا هفتروزه خبر داد.
بر اساس این گزارش، مقامهای دولت ترامپ درباره اعتبار اطلاعات تازه از بازسازی زرادخانه موشکی و پهپادی و پیشرفت برنامههای تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک ایران، و نیز مصلحت حمله دوباره، اختلافنظر دارند. یک مقام ارشد اسرائیلی روایت منابع این روزنامه درباره فشار نتانیاهو بر ترامپ را رد کرد.
بهنوشته بلومبرگ، تشدید جنگ میتواند به نتانیاهو در جلوگیری از تلاش گادی آیزنکوت، رقیب انتخاباتی او، برای تشکیل دولت جدید کمک کند.
ترامپ در گفتوگوی ۲۸ آبان با فاکسنیوز، تفاهمنامهای را که خرداد با جمهوری اسلامی امضا کرد، «اتلاف وقت» خواند، محاصره را موثرترین اقدام آمریکا توصیف کرد و بر ضرورت دستیابی به توافقی پایدار تاکید کرد.
نگرانی از گسترش جنگ در منطقه
مقامهای غربی به بلومبرگ گفتند هیچیک از گزینههای ترامپ مطلوب نیست. حمله تازه میتواند حملات متقابل علیه متحدان عرب آمریکا را در پی داشته باشد و خروج بدون آتشبس یا توافق صلح نیز ممکن است کنترل عملی تنگه هرمز را به تهران واگذار کند.
بهگفته یکی از این مقامها، دولتهای اروپایی و کشورهای عرب خلیج فارس همچنان میکوشند آمریکا را از تکرار حملات گسترده مرحله نخست جنگ منصرف کنند. حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی در آن دوره، از اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵، کشورهای منطقه را دچار آشفتگی کرد و قیمت انرژی را بالا برد.
بکا واسر و دینا اسفندیاری، تحلیلگران بلومبرگ اکونومیکس، ارزیابی کردند تهران و واشینگتن برای دور بعدی نبرد آماده میشوند و تلاش برای تقویت موقعیت خود، بهویژه در تنگه هرمز، خطر گسترش جنگ را افزایش میدهد.
بنبست مذاکره و پرونده هستهای
در حال حاضر، قطر میانجی اصلی دو طرف است و مقامهای قطری در هفته جاری با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در عمان دیدار کردند، اما نشانهای از گشایش دیده نشد.
تهران آغاز مذاکرات صلح را به پایان محاصره دریایی مشروط کرده و خواهان رفع بخشی از تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده است. آمریکا در مقابل، امتیازهایی در برنامه هستهای ایران میخواهد.
در ادامه فشارهای دیپلماتیک، آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان ۲۸ آبان خواستار ارائه اطلاعات درباره مواد و تاسیسات هستهای ایران و بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی شدند. این کشورها تاکید کردند آژانس بدون دسترسی و اطلاعات کافی نمیتواند درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران اطمینان بدهد.
اعضای گروه مسلح کتائب حزبالله عراق روی یک خودرو در جرفالصخر، استان بابل، ۲۶ آبان ۱۴۰۵.
رویترز بهنقل از سه مقام ارشد امنیتی گزارش داد دولت عراق و کتائب حزبالله، گروه شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، برای جلوگیری از رویارویی به توافق رسیدند. بر اساس این توافق، قرار است نیروهای دولتی وارد پایگاه اصلی این گروه در جرفالصخر شوند.
این خبرگزاری پنجشنبه ۲۸ آبان نوشت سیاستمداران ارشد شیعه میانجی این توافق بودند و انتظار میرود نیروهای دولتی جمعه ۲۹ آبان وارد جرفالصخر شوند.
سعد معن، رییس مرکز اطلاعرسانی امنیتی عراق، نیز به رویترز گفت نیروهای کتائب حزبالله به مناطق دیگری منتقل خواهند شد.
این توافق پس از آن حاصل شد که علی الزیدی، نخستوزیر عراق، نیروهای امنیتی را برای مقابله با کتائب حزبالله آماده کرد. مقامهای عراقی این گروه را به اداره شبکه قاچاق نفت دولتی به ارزش صدها میلیون دلار متهم کردهاند. کتائب حزبالله این اتهام را رد کرده است.
منابع سیاسی شیعه در عراق به رویترز گفتند اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، شامگاه دوشنبه ۲۵ آبان برای کمک به کاهش تنش با کتائب حزبالله، قدرتمندترین متحد شبهنظامی تهران در عراق، وارد بغداد شد.
سخنگوی کتائب حزبالله گفت ابوحسین الحمیداوی، دبیرکل این گروه، برای جلوگیری از تشدید تنش با قاآنی، هادی العامری، رهبر سازمان بدر، و دیگر چهرههای بانفوذ دیدار کرد. سازمان بدر نیز از گروههای مسلح بانفوذ همسو با جمهوری اسلامی در عراق است.
شرکتکنندگان در این گفتوگوها در بیانیهای که پنجشنبه منتشر شد، نتیجه مذاکرات را مثبت توصیف کردند.
زیدی شش ماه پس از رسیدن به قدرت، با تصمیم به مقابله مستقیم با شبهنظامیان شیعه مورد حمایت تهران، پرمخاطرهترین اقدام دوران نخستوزیری خود را آغاز کرد.
ایراناینترنشنال ۲۶ آبان بهنقل از رویترز گزارش داد او به فرماندهان نظامی و امنیتی دستور داده بود نیروهای بیشتری در اطراف جرفالصخر، در حدود ۵۰ کیلومتری جنوب بغداد، مستقر کنند و مقدمات ورود به شهر را فراهم آورند.
پرونده قاچاق نفت در جرفالصخر، که جرفالنصر نیز نامیده میشود، پیش از توافق اخیر به برکناری مقامهای ارشد عراقی انجامیده بود.
نخستوزیر عراق ۲۴ آبان پس از بررسی یافتههای کمیته تحقیق، ۹ مقام امنیتی و نفتی، از جمله فرمانده پلیس بابل، فرمانده حشد شعبی در این استان و مدیر شرکت خطوط لوله نفت را برکنار کرد.
صباح النعمان، سخنگوی نظامی عراق، گفته بود کمیته تحقیق وجود پالایشگاههای غیرمجاز و تخلفات مرتبط با قاچاق نفت را تایید کرده است. نخستوزیر نیز دستور داده بود متهمان به دستگاه قضایی معرفی شوند.
مقاومت در برابر خلع سلاح
کتائب حزبالله و دیگر شبهنظامیان همسو با تهران در برابر درخواستهای زیدی و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای خلع سلاح مقاومت کردهاند. منتقدان میگویند جایگاه نیمهرسمی این گروهها در عراق به فعالیت بدون پاسخگویی کمک میکند. این گروهها میگویند هدفشان تامین امنیت عراق است.
بهگزارش رویترز، کتائب حزبالله و دیگر شبهنظامیان از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در اسفند ۱۴۰۴، در حمایت از تهران به نیروهای آمریکایی حمله کردهاند.
کتائب حزبالله هزاران نیروی جنگدیده دارد و چند گردان از حشد شعبی را تشکیل میدهد. حشد شعبی در سال ۱۳۹۳ برای مقابله با داعش شکل گرفت و سپس بهعنوان نیروی امنیتی رسمی به رسمیت شناخته شد.
کتائب حزبالله در این ساختار رسما زیر فرمان نخستوزیر عراق قرار دارد، اما اغلب خارج از سلسلهمراتب فرماندهی عمل میکند و درخواستهای دولت برای توقف حمله به نیروهای آمریکایی را نادیده گرفته است.
این گروه پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۱۳۸۲ تاسیس شد و از اعضای بانفوذ «مقاومت اسلامی عراق»، ائتلاف گروههای مسلح شیعه مورد حمایت تهران، است. رویترز نوشت کتائب حزبالله، مانند دیگر گروههای مسلح شیعه، مستقیما به سپاه پاسداران گزارش میدهد.
ابومهدی المهندس، شهروند عراقیـایرانی، تا زمان کشتهشدن در حمله پهپادی آمریکا در دی ۱۳۹۸ رهبری این گروه را بر عهده داشت. قاسم سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه، نیز در همان حمله در فرودگاه بینالمللی بغداد کشته شد.
آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان، در از جمهوری اسلامی خواستند اطلاعات مربوط به تاسیسات و مواد هستهای خود را در اختیار آژانس بینالمللی انرژی اتمی بگذارد و بازرسیها از سر گرفته شود.
این کشورها تاکید کردند که آژانس بدون دسترسی و اطلاعات کافی نمیتواند درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران اطمینان بدهد و خواستار دسترسی کامل آژانس به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی شدند.
فرانسه پنجشنبه ۲۸ آبان به نمایندگی از سه کشور دیگر، این بیانیه مشترک را در نشست شورای حکام آژانس در وین قرائت کرد.
چهار کشور از نقش مستقل و بیطرف آژانس حمایت کردند و خواستار همکاری فوری تهران شدند.
در متن بیانیه، به قطعنامه شورای حکام اشاره شده که ۱۸ شهریور تصویب شد و بر اساس آن، موضوع عدم پایبندی تهران به تعهدات پادمانی به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل گزارش شد.
شورای حکام در همان قطعنامه از جمهوری اسلامی خواست موارد عدم پایبندی را برطرف کند و اطلاعات و دسترسی لازم را برای راستیآزمایی آژانس فراهم آورد.
به گفته چهار کشور، از نشست پیشین شورای حکام آژانس، پیشرفت اندکی در حل اختلافها حاصل شده است.
آنها گفتند آژانس اطلاعاتی درباره وضعیت تاسیسات و مواد هستهای اعلامشده ایران دریافت نکرده و به مراکزی که خواستار بازرسی از آنها شده، دسترسی نداشته است.
در این بیانیه آمده است که از اسفند ۱۴۰۴، تنها فعالیت راستیآزمایی میدانی آژانس در نیروگاه بوشهر انجام شده است.
چهار کشور همچنین نگرانی رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، درباره نبود اطلاعات و دسترسی به چهارمین تاسیسات غنیسازی اعلامشده در اصفهان را یادآوری کردند.
بیانیه چهار کشور از ایران خواست به پرسشهای باقیمانده پادمانی پاسخ دهد، کد اصلاحی ۳.۱ را اجرا کند و پروتکل الحاقی را به اجرا بگذارد.
کد اصلاحی ۳.۱ بخشی از ترتیبات پادمانی ایران با آژانس است و جمهوری اسلامی را ملزم میکند اطلاعات طراحی تاسیسات هستهای جدید را از زمان تصمیمگیری برای ساخت یا صدور مجوز آن، هرکدام زودتر باشد، به آژانس ارائه کند و سپس با پیشرفت طرح، اطلاعات تکمیلی هم در اختیار آژانس بگذارد.
در نسخه اولیه این کد، ارائه اطلاعات معمولا تا ۱۸۰ روز پیش از ورود مواد هستهای به تاسیسات به تاخیر میافتاد. نسخه اصلاحشده امکان نظارت زودهنگامتر آژانس بر طرح تاسیسات را فراهم میکند.
چهار کشور همچنین گفتند تعهدات قطعنامههای شورای امنیت درباره تعلیق غنیسازی اورانیوم، بازفرآوری و پروژههای آب سنگین، باید اجرا و راستیآزمایی شوند.
آنها تاکید کردند اجرای توافق پادمان را نمیتوان یکجانبه متوقف کرد و از تهران خواستند اطلاعات و دسترسی لازم را بدون تاخیر فراهم کند.
به گفته این چهار کشور، مانع فنی برای بازگشت بازرسان وجود ندارد و آژانس آماده ازسرگیری فعالیتهای خود است.
در این بیانیه، راهحل پایدار در پرونده هستهای به همکاری تهران با آژانس و بازگشت شفافیت و اعتماد گره خورده است.
چهار کشور تاکید کردند اقدامهای درخواستی مشخص و قابل اجرا هستند و میتوانند زمینه توافقی را فراهم کنند که خطر اشاعه هستهای را بهطور قابل راستیآزمایی کاهش دهد.
دونالد ترامپ در دیدار با شی جینپینگ، در حاشیه اجلاس اپک
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد واشینگتن و پکن درباره ضرورت ادامه یافتن جریان انرژی از تنگه هرمز و جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای، منافع مشترکی دارند.
ترامپ پنجشنبه ۲۸ آبان تاکید کرد: «هر دو کشور درباره هر دو موضوع، موضع قاطعی داریم.»
جریان انتقال نفت از تنگه هرمز بر اثر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی با اختلال روبهرو شده است.
رییسجمهوری آمریکا پیشتر در گفتوگو با فاکسنیوز گفت برای پایان دادن به جنگ با جمهوری اسلامی از چین و روسیه کمک نخواهد خواست و آمریکا «کنترل کامل تنگه هرمز» را در اختیار دارد.
ترامپ درباره توان نظامی جمهوری اسلامی نیز گفت: «به هیچ کمکی نیاز نداریم. نیروی دریاییشان را شکست دادهایم. نیروی هواییشان را شکست دادهایم. پدافند هواییشان را هم شکست دادهایم.»
او پیشتر گفته بود میخواهد با روسای جمهوری چین و روسیه درباره ایران، اوکراین، خلع سلاح هستهای، تجارت و اقتصاد گفتوگو کند.
واشینگتنپست ۱۵ آبان گزارش داد اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با حمایت ترامپ از چین خواسته است برای پایان جنگ از نفوذ خود بر جمهوری اسلامی استفاده کند و پکن نیز این پیام را به تهران منتقل کرده است.
علی باقریکنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز اوایل آبان در پکن با وانگ یی، وزیر خارجه چین، دیدار کرد. وانگ بر حمایت پکن از ایران و حل مناقشات خاورمیانه از راه گفتوگو تاکید کرد.
وزارت خارجه چین نیز پنجم آبان با ابراز نگرانی از درگیریهای خاورمیانه، از اعزام نماینده ویژه برای کاهش تنشها خبر داد.
ترامپ با اشاره به دیدار خود با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، گفت مقابله با بحران فنتانیل در آمریکا نیز از دیگر زمینههای احتمالی همکاری دو کشور است.
او ابراز امیدواری کرد مذاکرات با چین به نتایج ملموسی در زمینه همکاری دو کشور منجر شود.
ترامپ همچنین گفت در ضیافت شام چهارشنبه این اجلاس، دو ساعت با شی گفتوگو کرده است.
او با تشکر از استقبال گرم چین گفت روابط تجاری دو کشور متعادلتر و عادلانهتر شده و تعرفههای تجاری نیز به شکلی منصفانه میان آنها تقسیم شده است.
ترامپ افزود در این دیدار از شی خواهد خواست چین اقدامات بیشتری برای حمایت از کشاورزان آمریکایی انجام دهد و ابراز اطمینان کرد گفتوگوهای دو طرف سازنده باشد.
آمریکا و چین دوم مهر آتشبس تجاری خود را برای دو ماه تمدید کردند، اما اختلافات بر سر تعرفهها، خرید محصولات کشاورزی آمریکا، صادرات عناصر خاکی کمیاب و محدودیتهای فناوری همچنان حلنشده باقی ماند.
وزیر خزانهداری آمریکا در آن زمان اعلام کرد چین در حال اجرای تعهد خرید ۲۵ میلیون تن سویاست، اما از وعده خرید ۱۷ میلیارد دلار دیگر محصولات کشاورزی عقب مانده است.
ترامپ خواستار همکاری چین برای پایان دادن به جنگ اوکراین شد
رییسجمهوری آمریکا در دیدار با شی همچنین خواستار همکاری دو کشور برای پایان دادن به جنگ اوکراین شد.
او گفت: «ما به دنبال آن هستیم که هر دو برای کمک به پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین تلاش کنیم. دوست دارم این جنگ پایان یابد و فکر میکنم میتوانم از طرف هر دوی ما صحبت کنم.»
ترامپ همچنین ابراز امیدواری کرد نشست سهجانبه او با شی و ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، موفقیتآمیز باشد.
همزمان با نشست شنژن، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، قرار است در برلین با مقامهای اوکراینی و اروپایی درباره تضمینهای امنیتی و بازسازی اقتصاد اوکراین پس از جنگ گفتوگو کنند.
به گزارش اکسیوس، هدف این مذاکرات تدوین تضمینهایی برای جلوگیری از حمله دوباره روسیه به اوکراین است.
شی در آغاز دیدار با ترامپ گفت روابط چین و آمریکا در مجموع باثبات است و رو به بهبود میرود.
او تاکید کرد همچنان به همکاری با ترامپ برای حفظ روابط دو کشور در «مسیر درست» پایبند است و افزود روابط سازنده و باثبات باید بر احترام، انصاف و عمل متقابل استوار باشد.
به گزارش رویترز، شی در اظهارات خود به جنگ اوکراین یا جمهوری اسلامی اشاره نکرد.
ترامپ همچنین خواستار قرار گرفتن کنترل تسلیحات هستهای در دستور کار نشست سهجانبه شده است. این در حالی است که چین بارها با پیوستن به مذاکرات آمریکا و روسیه در این زمینه مخالفت کرده است.
او درباره گسترش زرادخانه هستهای چین گفت: «آنها با سرعت زیادی در حال ساخت تسلیحات هستهای هستند. خیلی دوست دارم این کار را نکنند.»
ترامپ افزود اگر چین در مقابل از آمریکا بخواهد دو هزار سلاح هستهای از زرادخانه خود کم کند، پذیرش چنین درخواستی برای واشینگتن دشوار خواهد بود.
تصویری از مصاحبه دونالد ترامپ با فاکسنیوز - ۲۸ آبان
ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز تفاهمنامه با جمهوری اسلامی را «اتلاف وقت» خواند و در عین حال گفت خوبی این تفاهمنامه این بود که آمریکا فهمید نمیتوان به جمهوری اسلامی اعتماد کرد.
رییسجمهوری آمریکا، پنجشنبه ۲۸ آبان در گفتوگو با فاکسنیوز در شنژن چین گفت: «تفاهمنامه با جمهوری اسلامی اتلاف وقت بود. من دوست نداشتم این کار را انجام دهم، اما به حرف دیگران گوش دادم و افراد بسیار خوبی در اطرافم دارم. تفاهمنامه اشتباه نبود. این موضوع کمی کارها را به تاخیر انداخت. در واقع، در آن دوره آنها را خیلی خوب شناختیم و فهمیدیم که نمیتوان به آنها اعتماد کرد.»
ترامپ محاصره را «موثرترین» کاری دانست که آمریکا در ارتباط با جمهوری اسلامی انجام داده است.
او گفت: «بهزودی به هر شکلی کار با ایران را تمام میکنم. آنها میخواهند به توافق برسند، اما ما باید توافقی پایدار داشته باشیم. بارها پیش آمده که به توافق رسیدهایم و روز بعد، آنها بیرون میروند. آنها در روابط عمومی خیلی خوب هستند.»
ترامپ تاکید کرد: «من توافقی میخواهم که حتی اگر رییسجمهوری احمقی داشته باشیم، که احتمال آن زیاد است، همچنان پابرجا بماند. میخواهم توافقی داشته باشیم که فراتر از دوره ریاستجمهوری یک فرد اعتبار داشته باشد.»
رییسجمهوری آمریکا در واکنش به گزارشها درباره طرح احتمالی جمهوری اسلامی برای بمبگذاری در واشینگتن، هشدار داد در صورت وقوع چنین حملهای، حکومت ایران را نابود خواهد کرد. او در پاسخ به پرسش خبرنگار درباره قطعی بودن این تهدید گفت: «قول میدهم. کاملا.»
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال استفاده جمهوری اسلامی از سلاحهای شیمیایی و بیولوژیک گفت تهران بهدلیل دشوارتر شدن دستیابی به سلاح هستهای، بهدنبال گازهای شیمیایی و سلاحهای بیولوژیک رفته است. او افزود: «سال جدید در پیش است و خواهیم دید پس از اول ژانویه چه اتفاقی میافتد.» رییسجمهوری آمریکا همچنین حکومت ایران را «افرادی شرور» توصیف کرد.
او با تاکید بر اینکه آمریکا آغازگر جنگ نبوده است، گفت درگیری با جمهوری اسلامی ۵۱ سال پیش آغاز شده و نه ۴۷ سال پیش، آنطور که برخی میگویند.
ترامپ همچنین با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ۷۵ هزار شهروند معترض را در هشت ماه گذشته در ایران به قتل رسانده گفت مردم ایران خواهان اعتراضاند، اما بهدلیل سرکوب خونین و مسلحانه، فعلا قادر به حضور در خیابانها نیستند. او گفت: «وقتی دو مسلسل مقابل جمعیتی هزاران نفری قرار دارند و ناگهان تیراندازی آغاز میشود و مردم در همهجا روی زمین افتاده و کشته میشوند، آنهم در حالی که هیچ سلاحی ندارند، نمیتوان اعتراض کرد.»
هجده ساعت از آغاز پرواز گذشته بود که یکی از خلبانان بیـ۲ با دیدن شهر در تاریکی گفت «لعنتی، اونجا تهرانه!» خدمه بمبافکنهای آمریکایی در گفتوگو با مجله «ایر اند اسپیس فورسز» از ماموریت ۳۷ ساعتهای گفتند که طی آن آمریکا سه مرکز هستهای ایران را هدف گرفت.
هجده ساعت پرواز تا نخستین انفجار هلال سرخ ماه پایین آسمان بود. دو خلبان، پس از ساعتها پرواز، کلیدهای کابین را وارسی میکردند و چشمشان به نقشه و ساعت بود که شهری از دل تاریکی پیدا شد. یکی از آنها گفت «لعنتی، اونجا تهرانه!» بارها چنین ماموریتی را تمرین کرده بودند. حالا یکی از آنها به زبان آورد که این بار چه فرقی دارد: «داریم انجامش میدیم. این دفعه واقعیه.»
چند دقیقه بعد، درهای محفظه بمب با دو صدای خشک باز شد و دو بمب ۳۰ هزار پوندی به سوی فردو سقوط کردند. هواپیما با رها شدن بار ناگهان سبکتر شد. یکی از خلبانان گفت «بزن بریم از اینجا!» دیگری جواب داد «نه، صبر کن.» هواپیما را چرخاندند و به تاریکی پایین چشم دوختند. به روایت خدمه، گوی آتشی به بلندی یک ساختمان دهطبقه از کوهستان برخاست و اطراف را مثل روز روشن کرد.
کریس گوردون و توبیاس نیگل این روایت را در گزارش اختصاصی ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ مجله «ایر اند اسپیس فورسز» منتشر کردند. آنها با خدمه بمبافکنهای شرکتکننده در عملیات «چکش نیمهشب»، از جمله خدمه پروازهای انحرافی، گفتوگو کردند. نام خلبانان به درخواست خودشان و به دلایل امنیتی با نامهای مستعار جایگزین شده است.
طرحی که ۱۵ سال در دست بررسی بود به نوشته این مجله، برنامهریزی آمریکا برای حمله احتمالی به فردو تقریبا همزمان با آغاز ساخت این تاسیسات شروع شد. تحلیلگران اطلاعاتی در سال ۲۰۰۹ با بررسی تصاویر ماهوارهای، متوجه ساختوسازی غیرمعمول در کوهستان جنوبغربی تهران شدند. باراک اوباما، رییسجمهوری وقت آمریکا، همان سال وجود این مرکز را علنی کرد و گفت چنین تاسیساتی با یک برنامه هستهای صلحآمیز سازگار نیست.
«متیو»، خلبان بازنشسته بیـ۲، پس از پایان خدمت در پایگاه وایتمن ماند و به آژانس کاهش تهدیدات دفاعی آمریکا پیوست. او و همکارانش سالها ساختار فردو و شیوه کار آن را بررسی کردند. همزمان، نیروی هوایی آمریکا ساخت و آزمایش بمب سنگین نفوذگر «جیبییوـ۵۷» را پیش برد. عملیات ژوئن ۲۰۲۵ [یک تیر ۱۴۰۴] نخستین کاربرد رزمی این بمب بود.
طرح حمله تا ساعتهای آخر تغییر میکرد. آغاز حملات اسرائیل در ۱۳ ژوئن، برابر با ۲۳ خرداد، ارزیابی آمریکا از تهدیدهای پدافندی را تغییر داد. به گفته ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، حکومت ایران نیز در روزهای منتهی به حمله کوشید بخشهایی از تاسیسات فردو را با بتن بپوشاند. «اسکار»، از برنامهریزان ماموریت، گفت حتی پس از آنکه شماری از خلبانان برای استراحت پیش از پرواز به رختخواب رفته بودند، دستور تغییر دوباره طرح رسید.
خانوادهها از مقصد بیخبر بودند به نوشته مجله، آمریکا برای پنهان نگه داشتن ماموریت، گروهی از بیـ۲ها را به پروازی انحرافی فرستاد که توجه رسانهها را جلب کرد. هفت بمبافکن ماموریت اصلی از پایگاه وایتمن در میزوری برخاستند. در مجموع، حدود ۱۲۵ هواپیما، از جمله جنگندهها و هواپیماهای سوخترسان، در پشتیبانی از عملیات نقش داشتند.
برخی خلبانان به خانوادههایشان گفتند پرواز تمرینی دارند. «آلفا»، خلبان بمبافکن پیشرو، به همسرش چیزی نگفت. او به مجله گفت «فقط رفتم سر کار و برنگشتم.»
داخل کابین، خلبانان میان نوبتهای سوختگیری و وارسی سامانهها، چرتهای ۳۰ تا ۴۵ دقیقهای میزدند. برای سفر قهوه، آبنبات، گوشت خشکشده و ساندویچ برده بودند. جایی بر فراز تنگه جبلالطارق، چیزی به دسته صندلی «براوو» گیر کرد و جلیقه نجاتش با صدایی بلند باد شد. آلفا وقتی سرش را برگرداند، کمکخلبانش را دید که به گفته او شبیه آدمک تبلیغاتی میشلن [آدمک تبلیغاتی میشلن که با نام بیبندوم شناخته میشود، نماد رسمی شرکت لاستیکسازی میشلن است که در سال ۱۸۹۸ معرفی شد] شده بود. براوو خواست ماجرا بین خودشان بماند. آلفا گفت این داستان را برای فرزندانش تعریف خواهد کرد.
سه مرکز هستهای هدف قرار گرفتند شش بمبافکن بیـ۲ فردو و یک فروند نطنز را هدف گرفتند. همان شب، موشکهای کروز تاماهاوک شلیکشده از زیردریایی به تاسیسات هستهای اصفهان اصابت کردند. به نوشته مجله، بررسیهای پس از عملیات نشان داد پدافند ایران به سوی بیـ۲ها شلیک نکرد. با این حال، آلفا گفت خدمه هنگام خروج از حریم هوایی ایران هشدارهایی دریافت کردند و در همان لحظه نگران بودند که هدف شلیک قرار گرفته باشند.
یکی از خلبانان سالها با لحن رجزخوانی گفته بود اگر روزی به بالای هدف برسد، آنقدر اوضاع آرام خواهد بود که میتواند ساندویچش را بخورد. در جریان ماموریت یک گاز زد و باقی ساندویچ را برای بعد گذاشت. به گفته او، همان یک گاز برای عمل به قولش کافی بود.
ابعاد خسارت همچنان روشن نیست به نوشته مجله، ارزیابیهای پس از عملیات حاکی از آن بود که حملات بخش بزرگی از توان حکومت ایران برای غنیسازی مواد هستهای تا سطح تسلیحاتی را از میان برد. با این حال، ابعاد دقیق خسارت به برنامه هستهای ایران همچنان روشن نیست.
دیوید آلبرایت، رییس موسسه علوم و امنیت بینالمللی و بازرس پیشین تسلیحاتی سازمان ملل، به مجله گفت «برنامه سانتریفیوژها، به شکلی که وجود داشت، دیگر وجود ندارد. در واقع، داریم درباره بقایای آن حرف میزنیم.» به ارزیابی او، حکومت ایران تا سالها برای بازسازی ظرفیتی نزدیک به آنچه پیش از حمله داشت، با دشواری روبهرو خواهد بود.
خلبانان نام ماموریت را پس از بازگشت فهمیدند دونالد ترامپ زمانی خبر حمله را اعلام کرد که بمبافکنها هنوز در راه بازگشت بودند. خلبانان در یکی از نوبتهای سوختگیری از انتشار خبر مطلع شدند. یکی از خدمه هواپیمای سوخترسان به آنها گفت «خبرتون همهجا پخش شده!»
برخی خانوادهها خبر را از تلویزیون شنیدند و یکی از آنها در کلیسا باخبر شد. پس از فرود، خلبانان خسته و با لباسهایی که بوی عرق گرفته بود، از هواپیماها پایین آمدند و خانوادههایشان را در پایگاه دیدند. دیدار کوتاه بود. خدمه را برای رسیدگی پزشکی و مرور عملیات به مرکزی حفاظتشده بردند. آنجا، هنگام بررسی تصاویر ماهوارهای اهداف، تازه نام ماموریتشان را شنیدند: «چکش نیمهشب».