شکست انتخاباتی و رسوایی انویدیا بر سفر ترامپ به چین سایه انداخته است
استقبال ترامپ از شی در پایگاه اندروز، ایالت مریلند آمریکا، اول مهر
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، این هفته در حالی راهی آسیا میشود که شکست حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای کنگره و پرونده جاسوسی منتسب به چین، فشارها بر کاخ سفید را افزایش داده و دیدار آتی او با شی جینپینگ را حساستر کرده است.
ترامپ سهشنبه ۲۶ آبان در مانیل با رهبران کشورهای عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) و دیگر رهبران منطقه دیدار میکند و سپس برای شرکت در نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (آپک) به شنژن میرود؛ جایی که مذاکراتی سهجانبه با روسای جمهوری چین و روسیه خواهد داشت.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۵ آبان نوشت تمدید آتشبس شکننده تجاری واشینگتن و پکن تا اوایل سال آینده میلادی و برنامه دیدار دوباره ترامپ و شی در نشست دسامبر گروه ۲۰ در میامی، ابتدا برخی تحلیلگران را به این ارزیابی رسانده بود که نشست شنژن حساسیت چندانی نخواهد داشت.
با این حال، شکست انتخاباتی جمهوریخواهان و انتقادها از انفعال دولت ترامپ در برابر تحولات مربوط به رابطه جنسن هوانگ، مدیرعامل پیشین انویدیا، با فردی مظنون به جاسوسی برای چین، این ارزیابی را تغییر داده است. هوانگ از چهرههای نزدیک به ترامپ به شمار میرود.
روبی عثمان، مشاور ارشد امور چین در اندیشکده تونی بلر، معتقد است کاهش نگرانی ترامپ از پیامدهای انتخاباتی یا واکنش بازارها میتواند او را به بررسی اقداماتی متمایل کند که وضع موجود را بر هم میزنند.
پرونده انویدیا و تلاش ترامپ برای ساختن میراث سیاسی
به گزارش رویترز، تحلیلگران چینی بیم آن دارند که پرونده انویدیا، از جمله اتهامات مربوط به انتقال تراشههای مشمول محدودیت به مشتریان چینی، واشینگتن را به اتخاذ موضعی سختگیرانهتر در قبال پکن سوق دهد.
مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان ایالات متحده، اعلام کرده است شمار بیشتری از اعضای کنگره از تشدید محدودیتهای دسترسی چین به تراشههای پیشرفته حمایت میکنند.
انتظار میرود دموکراتها پس از در دست گرفتن اکثریت مجلس نمایندگان و سنا در ژانویه، فشارها را در این زمینه افزایش دهند. در مقابل، پکن میگوید واشینگتن اتهام جاسوسی را برای توجیه محاصره فناوری چین ساخته و پرداخته است.
ژو فنگ، مدیر موسسه مطالعات بینالمللی دانشگاه نانجینگ، هشدار داد این اختلاف میتواند جدایی دو کشور در حوزه هوش مصنوعی را سرعت ببخشد، در حالی که واشینگتن و پکن همزمان برای کاهش خطرات این فناوری تلاش میکنند.
با این حال، یک مقام ارشد آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفت انتظار نمیرود ترامپ اتهامات جاسوسی را بهطور مستقیم با شی مطرح کند و وضعیت انویدیا نباید بر سفر او تاثیر بگذارد.
رویترز نوشت ترامپ ممکن است بهجای رویارویی تازه با چین، بر ساختن میراث سیاسی خود از راه توافقهای خلع سلاح هستهای با پکن و مسکو یا دیداری دیگر با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، تمرکز کند.
او نشست با شی و ولادیمیر پوتین را فرصتی احتمالی برای پیشبرد توافق کنترل تسلیحات هستهای میبیند، هرچند تحلیلگران چینی چنین توافقی را برای پکن پذیرفتنی نمیدانند، زیرا شمار کلاهکهای هستهای چین بسیار کمتر از آمریکا و روسیه است.
جلب حمایت رهبران چین و روسیه برای ترتیب دادن دیداری با رهبر کره شمالی نیز میتواند از اهداف ترامپ باشد.
ویکتور چا، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، دیپلماسی ترامپ در قبال کره شمالی را بخش مهمی از میراث مورد نظر او دانست که در هر دو دوره ریاستجمهوری وقت زیادی برای آن صرف کرده است.
نشست سهجانبه شنژن بهویژه در روسیه با کنفرانس یالتای ۱۹۴۵ مقایسه شده است؛ رویدادی با حضور آمریکا، بریتانیا و شوروی که حوزههای نفوذ را رسمیت بخشید و زمینهساز نظم پس از جنگ جهانی دوم شد.
این مقایسه برای اوکراین نگرانکننده است، هرچند به گفته مقام آمریکایی، انتظار نمیرود ترامپ موضوع جنگ اوکراین را در نشست شنژن مطرح کند.
تایوان و تلاش پکن برای خریدن زمان
رویترز به نقل از تحلیلگران نوشت شی ممکن است از ضعف سیاسی ترامپ پس از انتخابات میاندورهای بهره ببرد. جلوگیری از تصویب بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری ایالات متحده برای تایوان در صدر خواستههای پکن قرار دارد.
چین این جزیره را بخشی از قلمرو خود میداند و ترامپ تعویق ارسال تسلیحات به تایوان را «برگ چانهزنی» با پکن خوانده است.
جاناتان زین، تحلیلگر اندیشکده بروکینگز، معتقد است با توجه به رونق صادرات چین، خریدن زمان میتواند برای پکن کافی باشد تا پیش از دور بعدی رقابت، خود را تقویت کند.
به گفته زین و عثمان، پکن بهخوبی میداند که جانشین ترامپ ممکن است در برابر چین انعطاف کمتری نشان دهد.
جو بایدن، رییسجمهوری پیشین ایالات متحده، بارها با انتقاد از وضعیت حقوق بشر در چین و وعده دفاع از تایوان در صورت حمله پکن، خشم مقامهای چینی را برانگیخت.
در میان جانشینان احتمالی ترامپ در حزب جمهوریخواه، چهرههایی مانند مارکو روبیو مواضع سختگیرانهتری در قبال چین دارند.
کورت تانگ، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، گفت ترامپ و شی خواهان ازسرگیری تنشهای تجاری نیستند؛ تنشهایی که سال گذشته اقتصاد جهانی و بازارهای مالی را در معرض بحران قرار داد.
به باور او، با وجود نارضایتی واشینگتن از نحوه اجرای تعهدات پکن، آتشبس تجاری دو کشور احتمالا پس از پایان مهلت آن در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ نیز تمدید خواهد شد.
چیم لی، تحلیلگر واحد اطلاعات اکونومیست، نیز تاکید کرد دو طرف با وجود اختلافها، انگیزه زیادی برای حفظ ثبات شکننده موجود دارند، زیرا برهم خوردن آن برای هر دو پرهزینه خواهد بود.
لسآنجلس تایمز گزارش داد ایران برای هدفگیری پایگاههای آمریکا در خاورمیانه از دادههای شبکههای اجتماعی، اپلیکیشنهای ورزشی و تبلیغات دیجیتال استفاده کرد. به نوشته این روزنامه، این دادهها در کنار تصاویر منتسب به ماهوارههای روسی به شناسایی محل تجمع نیروهای آمریکایی کمک کرد.
ردپای دیجیتال نیروها چه چیزی را آشکار کرد؟ به گزارش لسآنجلس تایمز، اطلاعاتی که نیروهای آمریکایی در جریان فعالیتهای روزمره خود بهجا میگذاشتند، به برنامهریزان نظامی حکومت ایران کمک کرد تا تصویری از رفتوآمد و محل تجمع آنها به دست آورند. کارشناسان به این روزنامه گفتند دادههای موقعیت مکانی، که بخشی از آنها را واسطهها در اینترنت میفروشند، میتواند زمان تعویض شیفتها و صرف غذا را آشکار کند. مسیرهای ثبتشده در اپلیکیشنهایی مانند «استراوا» نیز میتواند جزئیاتی از چیدمان داخلی پایگاهها را نشان دهد.
در بحرین، حتی اطلاعات عمومی گوگلمپ محل غذاخوری و سالن ورزشی پایگاه پشتیبانی نیروی دریایی آمریکا را نشان میداد. یکی از کاربران عکسی از تابلوی ساعات کار سالن ورزشی منتشر کرده بود. لسآنجلس تایمز گزارش داد اطلاعات مشابهی درباره تاسیسات نظامی آمریکا در کویت و اردن نیز در اینترنت در دسترس بود.
جمهوری اسلامی در شش ماه نخست جنگ ۲۶ مرکز نظامی آمریکا را هدف گرفت به نوشته لسآنجلس تایمز، حکومت ایران در شش ماه نخست جنگ ۲۶ مرکز نظامی آمریکا و شماری از هتلهایی را هدف گرفت که نیروهای آمریکایی به آنها منتقل شده بودند. آمریکا و متحدانش بیش از ۹۰ درصد حملات جمهوری اسلامی را رهگیری کردند، اما اصابت پهپادها و موشکها بیش از ۱۲ نظامی آمریکایی را کشت و صدها نفر دیگر را زخمی کرد. باندهای پرواز، آشیانهها، هواپیماها، سامانههای راداری و محلهای اسکان نیروها نیز آسیب دیدند.
مارک کنسیان، کارشناس مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، به این روزنامه گفت در تصاویر ماهوارهای پایگاهها نشانی از اصابتهای پراکنده و تصادفی دیده نمیشود. او این الگو را نشانه دقت در هدفگیری دانست.
ارتش آمریکا استفاده از دستگاههای شخصی را محدود کرد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در آوریل به کنگره گفت طرفهای متخاصم ممکن است از دادههای تجاری موقعیت مکانی برای زیر نظر گرفتن یا هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی استفاده کنند. سنتکام همان زمان تایید کرد که نظامیان اجازه داشتند در مناطق عملیاتی از دستگاههای شخصی استفاده کنند. از آن زمان، برخی واحدها در مناطق پرخطر نیروها را ملزم کردهاند دستگاههایشان را تحویل دهند تا در محلی قفلشده نگهداری شود.
چند شاخه نیروهای مسلح آمریکا نیز شناسههای تبلیغاتی را در دستگاههای دولتی غیرفعال کردهاند. نیروی دریایی از نیروهای خود خواسته است فعالیتشان را در شبکههای اجتماعی محدود کنند و دسترسی برنامهها به دادههای موقعیت مکانی و دوربین گوشیهای شخصی را ببندند. با این حال، دو عضو کنگره در نامهای در سپتامبر به پنتاگون گفتند دادههای تجاری موقعیت مکانی مربوط به تاسیسات پنتاگون همچنان در دسترس است و ممکن است از دستگاههای شخصی به دست آمده باشد.
خسارت به پایگاه بحرین تدارکات نیروی دریایی را دشوار کرد لسآنجلس تایمز هزینه تعمیر خسارتهای واردشده به پایگاههای آمریکا در منطقه را حدود ۹ میلیارد دلار گزارش کرد. این برآورد هزینه تجهیزات و هواپیماهای آسیبدیده را در بر نمیگیرد. دریاسالار داریل کادل، فرمانده عملیات نیروی دریایی آمریکا، در اوت گفت گستردگی خسارتها باعث شده نیروی دریایی نتواند بهزودی به پایگاه پشتیبانی خود در بحرین بازگردد.
به گزارش این روزنامه، تنها نیروهای امنیتی اجازه ورود به پایگاه بحرین را دارند و کشتیهای نیروی دریایی آمریکا فعلا برای تامین تدارکات به دیهگو گارسیا در اقیانوس هند میروند که بیش از دو هزار مایل با بحرین فاصله دارد. خسارت گسترده به پایگاه و فرصت کوتاهتر برای رهگیری پرتابهها در تاسیسات نزدیک به ایران، پرسشها درباره بازسازی و ادامه استفاده از این پایگاهها را جدیتر کرده است.
مسافران پس از لغو دستور توقف سراسری پروازها از سوی اداره هوانوردی فدرال آمریکا، در صف بازرسی امنیتی اداره امنیت حملونقل در فرودگاه ملی رونالد ریگان واشینگتن در آرلینگتونِ ویرجینیا منتظرند؛ ۲۳ آبان ۱۴۰۵. عکس: رویترز
اختلال در پروازهای آمریکا برای سومین روز ادامه یافت و هزاران پرواز دیگر لغو یا با تاخیر روبهرو شدند. وزیر حملونقل آمریکا پیشبینی کرد وضعیت تا دوشنبه ۲۵ آبان کاملا عادی شود، با این حال گفت علت اصلی نقص فنی شبکه کنترل ترافیک هوایی هنوز روشن نیست.
بر اساس آمار وبسایت ردیابی پرواز «فلایتاور» در روز یکشنبه ۲۴ آبان، در این روز بیش از ۱۶۰۰ پرواز در آمریکا لغو شد و نزدیک به ۳۶۰۰ پرواز تاخیر داشت. شنبه نیز شرکتهای هواپیمایی بیش از ۶۴۰۰ پرواز را لغو کردند و بیش از ۸۰۰۰ پرواز با تاخیر انجام شد.
شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، در گفتوگو با برنامه «این هفته» شبکه ایبیسی گفت روند بازگشت پروازها به وضعیت عادی یکشنبه ادامه مییابد و احتمالا دوشنبه ۲۵ آبان کاملا عادی خواهد شد.
او افزود شواهدی از حمله سایبری یا اقدام خرابکارانه وجود ندارد، اما علت ریشهای اختلال هنوز روشن نیست.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا جمعه ۲۲ آبان با صدور دستور توقف سراسری، برخاستن تقریبا همه پروازها را برای نزدیک به پنج ساعت متوقف کرد. به گزارش رویترز، این طولانیترین توقف سراسری پروازها در آمریکا از زمان حملات القاعده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود.
با وجود رفع این محدودیت، شرکتهای هواپیمایی همچنان برای بازگرداندن پروازها به برنامه عادی تلاش میکنند.
یکشنبه ۲۷ درصد پروازهای جتبلو و ۱۳ درصد پروازهای امریکن ایرلاینز لغو شد. این رقم برای ساوتوست، یونایتد ایرلاینز و دلتا بین سه تا پنج درصد بود.
اختلال چگونه به سراسر شبکه گسترش یافت؟
دافی گفت تعویض یک مسیریاب، دستگاه هدایت دادهها در شبکه، در تاسیسات اداره هوانوردی در الدورادو در ایالت آرکانزاس، موجب بروز مشکل در مسیریاب دیگری در آماریلو در تگزاس شد که آن نیز بهتازگی تعویض شده بود. دستگاه دوم با ارسال انبوه دادهها، مسیریابهای دیگر مراکز کنترل ترافیک هوایی را در سراسر کشور زیر فشار قرار داد.
اداره هوانوردی فدرال اعلام کرد شرکت پیمانکار «ال۳هریس» هنگام بروز اختلال در تاسیسات الدورادو مشغول کار، از جمله نصب مسیریاب جدید، بود. هجوم دادهها ارتباط با هواپیماها و دریافت اطلاعات راداری را مختل کرد. این اداره گفت قابلیت ارسال داده در مسیریابهای مبدا اختلال و، برای احتیاط، در حدود ۶۰ مسیریاب مشابه غیرفعال شد.
به گفته دافی، این نوع عملیات نگهداری پیشتر هزاران بار بدون مشکل انجام شده بود. او گفت فرد نصبکننده مسیریاب، بر اساس اطلاعات موجود، از کهنهسربازان آمریکایی است و مقامها گمان نمیکنند هنگام نصب، کسی قصد خرابکاری داشته باشد.
این اختلال مشکلات شبکه کنترل ترافیک هوایی آمریکا را بار دیگر برجسته کرد. این شبکه با فناوری فرسوده، مشکلات تجهیزات و ارتباطات و کمبود چند هزار نیروی کنترل ترافیک هوایی روبهرو است. دافی گفت مسیریابهای دچار مشکل در سال ۲۰۰۱ خریداری شده بودند و تا سال ۲۰۰۶ از رده خارج محسوب میشدند.
اختلاف بر سر بودجه نوسازی
دافی از جمعه خواستار اختصاص ۵۰ میلیارد دلار برای نوسازی سامانه کنترل ترافیک هوایی شده است. رقم درخواستی جدید حدود ۲۰ میلیارد دلار بیشتر از درخواست قبلی اوست. کنگره در سال ۲۰۲۵، معادل ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار برای این منظور تصویب کرده بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه در نخستین اظهارنظر علنی خود درباره این اختلال، از کنگره خواست بودجه بیشتری تصویب کند. او در شبکههای اجتماعی نوشت: «کار را شروع کردهایم، اما باید یکباره انجام شود، نه قطرهچکانی.»
در مقابل، ریک لارسن و آندره کارسون، ارشدترین نمایندگان دموکرات در کمیته حملونقل و زیرساخت مجلس نمایندگان و زیرکمیته هوانوردی آن، شنبه اعلام کردند حدود ۱۱ میلیارد دلار از بودجه مصوب هنوز هزینه نشده است و خواستار توضیح درباره نیاز به منابع بیشتر شدند.
دافی در پاسخ گفت بودجه قبلی فقط به مصارف مشخصی اختصاص داشت و هزینه نرمافزارهای جدید مدیریت فضای هوایی را پوشش نمیدهد.
این اختلاف در آستانه تغییر توازن قدرت در کنگره مطرح شده است. بر اساس گزارش رویترز، دموکراتها پس از پیروزی در انتخابات میاندورهای ۱۲ آبان، از ژانویه کنترل کنگره را از جمهوریخواهان میگیرند.
نیروهای وابسته به دولت قانونی یمن اعلام کردند از منطقه مشرف به تنگه راهبردی بابالمندب عقبنشینی میکنند؛ تحولی که به تسلط حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی بر این منطقه میانجامد و دست آنها را برای اعمال فشار بر کشتیرانی جهانی بازتر میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی یکشنبه ۲۴ آبان در بیانیهای خبر دادند مواضع خود را در فرودگاه ذُباب و منطقه بابالمندب در غرب استان تعز ترک میکنند.
نیروهای مسلح جنوب در بیانیه خود، هدف از جابهجایی نیروها را تامین امنیت عدن، مقر دولت قانونی یمن و همچنین استانهای همجوار عنوان کردند و تقویت خطوط مقدم و مقابله با تهدیدهای موجود را از دیگر دلایل این تصمیم برشمردند.
این عقبنشینی در شرایطی صورت میگیرد که حوثیها فشار بر مناطق جنوبی تحت کنترل دولت را افزایش دادهاند.
این گروه نیابتی حکومت ایران بخش بزرگی از شمال یمن، از جمله صنعا و پرجمعیتترین مناطق کشور را در اختیار دارد.
رویترز نوشت تسلط حوثیها بر منطقه مشرف به بابالمندب، اهرم فشار تازهای بر کشتیرانی جهانی ایجاد میکند؛ آن هم در شرایطی که جمهوری اسلامی در سوی دیگر شبهجزیره عربستان، به ایجاد اختلال در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز ادامه میدهد.
فشار همزمان بر این دو گذرگاه میتواند دسترسی تولیدکنندگان نفت خلیج فارس به مسیرهای اصلی صادرات دریایی را محدودتر کند و به اختلال بیشتر در انتقال انرژی و کالا بینجامد.
بابالمندب یکی از مهمترین و پرترددترین مسیرهای تجارت دریایی جهان است و بخش مهمی از محمولههای آسیا به اروپا از این تنگه و سپس کانال سوئز مصر عبور میکند.
کنترل این گذرگاه طی هفتههای گذشته بارها محل رویارویی نیروهای دولتی و حوثیها بوده است. حوثیها پس از پیشروی برقآسا به سوی جنوب، ۲۰ شهریور کنترل بخش یمنی بابالمندب را به دست گرفتند. هدف این گروه تسلط بر سراسر سواحل یمن در دریای سرخ بود.
نیروهای دولتی ماه گذشته برای بازپسگیری مناطق راهبردی ساحلی عملیاتی آغاز کردند و محمد آلجابر، سفیر عربستان سعودی در یمن، ۱۷ مهر اعلام کرد حوثیها از تنگه بابالمندب عقب رانده شدهاند.
اکنون عقبنشینی نیروهای دولتی، بار دیگر موقعیت حوثیها را در مجاورت این مسیر حیاتی تقویت میکند.
روزنامه والاستریت ژورنال ۲۵ مهر به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی با افزایش پشتیبانی نظامی، اطلاعاتی و عملیاتی از حوثیها، به اجرای پیچیدهترین حملات این گروه علیه عربستان سعودی و متحدان یمنی آن کمک کرده است.
بر اساس این گزارش، افسران سپاه پاسداران در خطوط مقدم نبرد حضور داشتهاند و در هدایت حملات پهپادی و موشکی مشارکت کردهاند.
ابراهیم حیدان، وزیر کشور یمن، نیز پیشتر گفت ۲۱ کارشناس وابسته به سپاه پاسداران و حزبالله لبنان در مناطق تحت کنترل حوثیها فعالیت میکنند و در هدایت عملیات نظامی، توسعه توان تسلیحاتی و برنامهریزی حملات دریایی نقش دارند.
تشدید درگیریها در یمن آتشبس سال ۲۰۲۲ با میانجیگری سازمان ملل را نقض کرده و جبهه دیگری در جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی گشوده است.
حملات حوثیها به بنادر، فرودگاهها و تاسیسات آرامکو، از جمله مرکز صادرات نفت ینبع در ساحل دریای سرخ، پروازها و عرضه نفت عربستان سعودی را مختل کرده است. ریاض نیز در پاسخ، مواضع این گروه نیابتی جمهوری اسلامی را در یمن هدف قرار داده است.
والاستریت ژورنال ۱۴ آبان نوشت حوثیها برای توقف درگیری با ریاض، خواستار بهرسمیتشناختهشدن حاکمیت خود بر یمن و دریافت دهها میلیارد دلار «غرامت» شدهاند.
در همین حال، رویترز ۲۳ آبان گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به مشاوران ارشد خود گفته است اگر تهران یا حوثیها اقدام تحریکآمیز تازهای علیه واشینگتن انجام ندهند، ممکن است حمله به جمهوری اسلامی را به تعویق بیندازد.
یمن از سال ۲۰۱۴ درگیر جنگ داخلی است و با یکی از وخیمترین بحرانهای انسانی جهان دستوپنجه نرم میکند. تشدید نبردها در تعز، وضعیت غیرنظامیان را دشوارتر کرده است.
این شهر که میزبان حدود نیمی از ۳۰۰ هزار آواره درگیریهای اخیر یمن است، همچنان در محاصره قرار دارد، کمکهای امدادی به آن راه نمییابد و غیرنظامیان نیز امکان خروج ندارند.
یديعوت آحارونوت در گزارشی درباره دستگاه اطلاعاتی قطر نوشت دوحه برای گسترش نفوذ خود از منابع مالی و شبکه الجزیره بهره میگیرد و با وجود تنشهای سیاسی با اسرائیل، همکاری اطلاعاتی با موساد را درباره ایران و غزه حفظ کرده است.
چرا دوحه پرونده جاسوسی منتسب به سپاه را علنی کرد؟ سوم مارس، برابر با ۱۲ اسفند ۱۴۰۴، دستگاه امنیت کشور قطر اعلام کرد شبکهای گسترده از جاسوسی ایران را در خاک خود شناسایی کرده است. به نوشته یدیعوت آحارونوت، هفت نفر از بازداشتشدگان به جمعآوری اطلاعات درباره تاسیسات نظامی، بهویژه پایگاه هوایی العدید، متهم بودند. سه بازداشتشده دیگر نیز، بنابر این گزارش، از تهران ماموریت گرفته بودند که با پهپاد عملیات خرابکارانه انجام دهند. مقامهای قطری گفتند مظنونان اذعان کردهاند سپاه پاسداران این شبکه را اداره میکرده است.
این روزنامه نوشت رهبران قطر ابتدا بازگرداندن بیسروصدای مظنونان به ایران را بررسی کردند، اما شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، شخصا تصمیم گرفت پرونده را علنی کند. به ارزیابی نویسنده گزارش، هدف قرار گرفتن العدید، پایگاه اصلی آمریکا در منطقه، احتمالا دلیل تعیینکننده بود. دوحه با علنیکردن پرونده میخواست به تهران هشدار دهد که پای نیروهای آمریکایی را به تنش با قطر نکشاند.
امیر قطر چگونه دستگاه اطلاعاتی را اداره میکند؟ به نوشته این روزنامه، سه نهاد اصلی اطلاعاتی و امنیتی قطر مستقیما زیر نظر امیر یا دفتر او کار میکنند. «دستگاه امنیت کشور» نهاد اصلی اطلاعاتی است، اداره اطلاعات نظامی عمدتا تحرکات حکومت ایران و حوثیهای یمن را دنبال میکند و نیروی ویژه «لخویا» مسئول حفاظت از مقامهای ارشد و اجرای ماموریتهای ویژه امنیتی است. فرماندهی لخویا را برادر امیر، که وزیر کشور نیز هست، بر عهده دارد. دو واحد کوچکتر هم در حوزه اطلاعات سایبری و اقتصادی فعالیت میکنند.
مقامهای اطلاعاتی غربی به این روزنامه گفتند دوحه برای ماموریتهای جاسوسی و گردآوری اطلاعات عمدتا از افرادی در دیگر کشورهای عربی استفاده میکند. یوئل گوزانسکی، پژوهشگر امور خلیج فارس، نیز گفت سرویس اطلاعاتی قطر کوچک است، اما منابع مالی گستردهای دارد و از آنها برای جلب همکاری افراد و اجرای عملیات نفوذ استفاده میکند. قطر اتهام تلاش برای دخالت در انتخابات اسرائیل را رد کرده و این روزنامه نیز شواهد موجود در تایید آن اتهام را ضعیف توصیف کرده است.
ایران و غزه چه نقشی در همکاری دوحه و موساد داشتند؟ ایال تسیر کوهن، افسر پیشین موساد که در چند نشست با مقامهای قطری حضور داشت، گفت ایران از موضوعات اصلی گفتوگو بود. به گفته او، دوحه به رابطه با تهران نیاز دارد و همزمان از عملیات اطلاعاتی حکومت ایران در خاک قطر نگران است. غزه محور دیگر همکاری بود. قطر پیش از حمله هفتم اکتبر کانال اصلی انتقال پیام میان اسرائیل و حماس بود و بعدها در مذاکرات آزادی گروگانها نقش داشت. گوزانسکی گفت در جریان این مذاکرات، افسران قطری در اسرائیل در کنار همتایان خود در موساد کار میکردند و افسران اسرائیلی نیز در قطر حضور داشتند.
این همکاری از تنشهای سیاسی در امان نماند. حمله اسرائیل به دوحه در سپتامبر ۲۰۲۵، که چند تن از رهبران حماس را هدف گرفت، به روابط دو طرف آسیب زد. با این حال، منابع آگاه به یدیعوت آحارونوت گفتند همکاری سرویسهای اطلاعاتی دو کشور در مسائل مهم ادامه دارد.
گزارش درباره نقش دستگاه اطلاعاتی در الجزیره چه میگوید؟ یدیعوت آحارونوت به نقل از منابع آگاه گزارش داد در هر نوبت، دو نماینده آموزشدیده دستگاه اطلاعاتی قطر در استودیوها و تحریریههای الجزیره حضور دارند. به گفته این منابع، آنها گاه به مدیران شبکه دستور میدهند یا مستقیما با خبرنگاران تماس میگیرند تا درباره پوشش موضوعات حساس هشدار دهند و مواضع رسمی دوحه را توضیح دهند.
این روزنامه یادآور شد الجزیره سالها بهطور منظم با مقامهای ارشد اسرائیلی گفتوگو میکرد و پیامهای آنها را به مخاطبان جهان عرب میرساند. در جریان جنگ غزه، با افزایش انتقادهای شبکه از اسرائیل، پخش آن در این کشور ممنوع شد. به روایت گزارش، حمله به دوحه و تنشهای ناشی از پرونده «قطرگیت» نیز به تندتر شدن لحن شبکه در قبال اسرائیل دامن زد.
بیش از ۱۳ هزار پرواز در آمریکا روز شنبه ۲۳ آبان لغو شد یا به تاخیر افتاد. رییس اداره هوانوردی فدرال آمریکا پیشبینی کرد برنامه پروازها پس از توقف سراسری روز جمعه، تا اواخر یکشنبه تا حد زیادی به روال عادی بازگردد.
به گزارش رویترز، دادههای فلایتاور نشان میدهد تا ساعت ۱۸:۴۵ شنبه به وقت شرق آمریکا، بیش از ۶ هزار و ۱۵۰ پرواز لغو شد و بیش از ۷ هزار و ۳۰۰ پرواز به تاخیر افتاد. تا همان ساعت، بیش از ۵۳۰ پرواز برنامهریزیشده برای یکشنبه نیز لغو شده بود. برایان بدفورد، رییس اداره هوانوردی فدرال، بابت اختلال عذرخواهی کرد و گفت سامانه کنترل ترافیک هوایی پایدار است.
توقف سراسری روز جمعه مانع برخاستن تقریبا همه پروازهای خروجی برای نزدیک به پنج ساعت شد. این طولانیترین توقف سراسری پروازها در آمریکا از زمان حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود. روز جمعه حدود ۹ هزار و ۲۰۰ پرواز لغو شد و ۷ هزار و ۵۰۰ پرواز به تاخیر افتاد. پس از رفع دستور توقف در شامگاه جمعه، دهها هزار مسافر همچنان در فرودگاهها سرگردان بودند و شرکتهای هواپیمایی تلاش میکردند خدمه را به فرودگاههای مورد نیاز برسانند.
مقامها اختلال را به نصب یک مسیریاب شبکه مرتبط دانستند شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، گفت بررسیها منشا اختلال را به نصب دستکم یک مسیریاب شبکه جدید در یکی از تاسیسات دورافتاده از سوی التری هریس، پیمانکار اداره هوانوردی فدرال، مرتبط دانستهاند. به گفته او، هنوز روشن نیست که خطای کاربر یا نصاب باعث اختلال شده یا دستگاه معیوب بوده است. مشکل ارتباطات ۱۷ مرکز از ۲۲ مرکز کنترل پرواز در مسیر را تحت تاثیر قرار داد و بخشی از سامانه راداری را نیز مختل کرد. بدفورد گفت ارتباط هیچ مرکزی بهطور کامل قطع نشد.
دلتا، یونایتد و امریکن ایرلاینز هر کدام حدود یکچهارم پروازهای شنبه خود را لغو کردند و جتبلو نزدیک به ۴۵ درصد پروازهایش را لغو کرد. شرکتهای هواپیمایی به مسافران اجازه دادهاند بدون پرداخت هزینه، پروازشان را برای تاریخی دیگر رزرو کنند.
وزیر حملونقل برای نوسازی سامانه ۵۰ میلیارد دلار خواست دافی پس از اختلال جمعه، درخواست بودجه برای نوسازی سامانه کنترل ترافیک هوایی را از ۳۰ به ۵۰ میلیارد دلار افزایش داد. این سامانه با تجهیزات فرسوده و کمبود چند هزار نیروی کنترل ترافیک هوایی روبهروست. کنگره سال گذشته ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار برای نوسازی تصویب کرده بود. دو نماینده دموکرات گفتند وزارت حملونقل از آن زمان قراردادهایی به ارزش چهار میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار واگذار کرده و تاکنون یک میلیارد دلار هزینه کرده است.