ایراناینترنشنال به اسناد و اطلاعاتی دست یافته است که نشان میدهد، وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی در دستورالعمل جدید خود برای روز ۱۳ آبان، فضایی کاملا امنیتی، دستوری و ایدئولوژیک را بر مدارس و دانشگاهها تحمیل کرده است.
همزمان، پیامهای رسیده از دانشآموزان شهرهای مختلف ایران از فشار مسئولان مدارس برای شرکت در راهپیمایی ۱۳ آبان و تهدید به کسر نمرات درسی و انضباطی خبر میدهد.
بسیج امکانات مدارس برای راهپیمایی و تجمعات حکومتی
در شیوهنامه اجرایی سیزدهم آبان برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ که به دست ایراناینترنشنال رسیده، وزارت آموزشوپرورش از مدیران استانی و مسئولان مدارس خواسته است زمینه حضور حداکثری دانشآموزان در راهپیمایی ۱۳ آبان و تجمعات شبانه حکومتی را فراهم کنند.
در این سند، بر «حضور صفوف منسجم مدرسه در راهپیمایی سیزدهم آبان» و حضور دانشآموزان در تجمعات شبانه «ملت مبعوث» برای دستکم یک شب تاکید شده است.
بر اساس این سند، ادارات آموزشوپرورش استانها باید برای حضور گسترده دانشآموزان برنامهریزی کنند و در سطح شهرستانها نیز تامین ایابوذهاب، صدور مجوزها و هماهنگی با شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی پیشبینی شده است.
این دستورالعمل همچنین اجرای سرودهای ضدآمریکایی، تولید پلاکاردهای حکومتی، برگزاری نشستهایی با موضوع خروج نیروهای آمریکایی از منطقه و پیوند دادن برنامههای مدارس با جنبشهای موسوم به مقاومت منطقه را تحمیل کرده است.
روز گذشته نیز دانشآموزی از دزفول در پیامی به ایراناینترنشنال خبر داد که مدیر و معاون مدرسه دو بنر با تصویر علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، به دانشآموزان دادهاند تا با آنها عکس بگیرند و تهدید کردهاند در صورت خودداری، بچههای خاطی را اخراج یا به پلیس معرفی خواهند کرد.
مواردی از جمله «کشاندن تنشهای سیاسی جهان به مدارس» و دستکاری ذهنیت دانشآموزان درباره لزوم خروج نیروهای آمریکایی از منطقه، در دستورالعمل این سند ذکر شده است.
این سیاست با حمایت از گروههای نیابتی و پیوند دادن فعالیت نظامی آنها به جنبشهای مقاومت برای دانشآموزان همراه است.
بر اساس پیامهایی که به ایراناینترنشنال رسیده، حکومت ایران دانشآموزان را وادار کرده است هم در پیامهایی با مردم فلسطین، لبنان و یمن اعلام همبستگی کنند و هم در تجمعات شبانه حکومتی شرکت کنند.
تهدید دانشآموزان به کسر نمره برای حضور در راهپیمایی
در حالی که این دستورالعمل بر حضور سازمانیافته دانشآموزان تاکید دارد، پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال از فشار بر دانشآموزانی حکایت میکند که تمایلی به شرکت در این مراسم ندارند.
دانشآموزی از شهسوار نوشت: «من دانشآموز کلاس دهم هستم، ۱۳ آبان میخواهند ما را به اجبار راهپیمایی ببرند و گفتند هرکسی غیبت کند، از نمرات او حتما کم خواهیم کرد.»
مخاطبی از کرج هم نوشت: «برای راهپیمایی روز ۱۳ آبان، دانشآموزان متوسطه دوم را با تهدید به کم کردن پنج نمره از انضباط، ناچار به شرکت در این سیرک حکومتی کردهاند.»
از کرمانشاه نیز پیامهایی درباره رضایتنامههای حضور در راهپیمایی و تهدید دانشآموزان رسیده است. یکی از مخاطبان نوشت: «معاون و مدیر به کلاس ششمیها رضایت نامه داده، اما معلم به ما گفت که حتما باید در راهپیمایی شرکت کنید.»
این در حالی است که پس از جنگ، حملات نظامی و کشتار دیماه، نگرانی خانوادهها درباره امنیت فرزندانشان در تجمعات افزایش یافته است.
یازدهم آبان یکی از مخاطبان ساکن لرستان خبر داد که دانشآموزان یک مدرسه تیزهوشان را بدون اطلاع قبلی والدین به راهپیمایی «جانفدا» بردهاند.
او در ادامه افزود: «اگر اتفاقی برای فرزندانمان میافتاد، چه کسی پاسخگو بود؟»
دانشآموز دیگری هم نوشته است که در مدارس شهرک ابریشم به محصلان پایه پنجم به بالا، خبر دادهاند که برای روز ۱۳ آبان، کتاب به مدرسه نیاورند، چراکه باید حتما در تجمعات «جانفدا» شرکت کنند.
دانشآموزی از زنجان نیز پیامی مشابه ارسال کرده است و گفته در مدرسه شاهد این شهر، به آنها خبر دادهاند که باید در راهپیمایی شرکت کنند و اگر امکان دارد، لباس نظامی بپوشند.
در کنار تهدید به کسر نمره، برخی مدارس از مشوقهایی برای کشاندن کودکان به راهپیمایی استفاده میکنند. برای نمونه، یکی از والدین خبر داده است که به فرزند کلاس سوم ابتدایی او گفتهاند که اگر ۱۳ آبان ساعت ۹ صبح در راهپیمایی شرکت کنند، مشق شب نخواهند داشت.
از برنامه «دانشآموزان جانفدا» تا انتقال دانشآموزان به تجمعات
در بخش دیگری از این دستورالعمل، بر اجرای ویژهبرنامه «دانشآموزان جانفدای ایران» و پویش «تازهنفس» برای هفته نوجوان و روز دانشآموز تاکید شده است.
بنا بر این سند، از مدارس خواسته شده فعالیتهایی با محوریت جنگ، کشتهشدگان و آنچه «اقتدار دفاعی» نامیده شده برگزار کنند.
افزون بر این، در مدارس، پویشهایی با موضوعات نظامی برگزار میشود. یکی از این پویشها رویداد «دستسازههای اقتدار» است که در آن از دانشآموزان خواسته میشود ماکت تجهیزات نظامی، از جمله موشک و پهپاد، بسازند.
در نخستین هفته آغاز سال تحصیلی جدید، شماری از دانشآموزان در پیامهایی به ایراناینترنشنال گفتند برای عضویت در بسیج، شرکت در برنامهها و تجمعات حکومتی و رعایت ضوابط ایدئولوژیک در مدرسه تحت فشار قرار گرفتهاند.
بهگفته دانشآموزان، این فشارها در برخی موارد با تهدید به کسر نمره، برخورد انضباطی و حضور نیروهای مسلح همراه شده است.
دانشآموزی نیز هفتم مهر با اشاره به حضور نیروهای بسیج در مدرسه گفته بود: «آمدند مدرسهمان و میگفتند حتما باید جانفدا ثبتنام کنید برای شکست دشمن، حالا ما کلا ۱۴ ساله هستیم.»
حجاب اجباری و حضور سازمانیافته دانشآموزان در نماز جمعه
گنجاندن موضوع حجاب و نقد آنچه «تهاجم فرهنگی غرب» خوانده شده، یکی دیگر از موارد مورد اشاره در این دستورالعمل تازه است. این دستور از مدارس میخواهد ترویج حجاب را در برنامههای فرهنگی، پلاکاردنویسی و تولید آثار هنری دانشآموزان بگنجانند.
از آغاز سال تحصیلی، دانشآموزان در شهرهای مختلف در پیامهایی به ایراناینترنشنال از فشارهای مداوم درباره حجاب اجباری، تهدید به اخراج و برخورد مسئولان مدارس با دانشآموزان خبر دادهاند.
دانشآموزی از شهر مرودشت در استان فارس دهم آبان خبر داد افرادی از اداره آموزشوپرورش برای کنترل حجاب به مدرسهشان رفتهاند. به گفته او، مدیر مدرسه هشدار داده است دانشآموزانی که مقررات حجاب را رعایت نکنند، اخراج خواهند شد.
محصلی دیگر هم نوشت: «معلم دینی و بعضی از معلمهای دیگر به ما میگویند که از ۲۰ نمره، ۱۰ نمره برای رفتن به تجمعات شبانه حکومتی است.»
او در ادامه افزود: «به ما گفتند باید با چادر و پرچم در تجمعات حضور داشته باشید و عکس فیلم از خودتان برای ما ارسال کنید. آنها، ما دانش آموزان را تحت فشار میگذارند.»
تولید محتوای حکومتی؛ از تجمعات شبانه تا نمرات امتحانی
بر اساس دستورالعمل جدید، مدارس باید از برنامههایی که برگزار میکنند گزارشهای ویدیویی سه تا پنج دقیقهای تهیه کنند و مستندات تصویری این برنامهها را در یک پایگاه اینترنتی بارگذاری کنند.
انتشار تصاویر و محتوای تولیدشده از سوی دانشآموزان در شبکه شاد و دیگر رسانههای وابسته به آموزشوپرورش نیز از برنامههای پیشبینیشده است.
در همین چارچوب، برگزاری پویشهای رسانهای، تولید پیامهای همبستگی با فلسطین، لبنان و یمن و استفاده از بازیهای ماجراجویی مانند «ایستگاه خیابان روزولت» نیز در دستور کار مدارس قرار گرفته است.
ایستگاه خیابان روزولت نام کتابی نوشته محمد محبوبی درباره ماجرای تسخیر سفارت آمریکا و گروگان گرفتن کارمندان سفارتخانه است. علی خامنهای، مهر ۱۴۰۳ در یادداشتی، این کتاب را «گزارشی متقن و پرفایده» خواند و آن را تلاشی برای «پر کردن خلاء تبلیغاتی و رسانهای» در این زمینه دانست.
در جریان امتحانات سال تحصیلی گذشته، شماری از دانشآموزان گزارش داده بودند که مسئولان مدارس، شرکت در تجمعات شبانه و تهیه عکس و فیلم از این برنامهها را به دریافت نمره مرتبط کردهاند.
مخاطبی از تهران درباره فشارهای اخیر نوشت: «مدارس جمهوری اسلامی کاملا دانشآموزان را تحت فشار قرار میدهند. آنها میخواهند بچهها را با زور و اجبار به راهپیمایی ۱۳ آبان ببرند.»
به گفته او، جمهوری اسلامی برای پر شور نشان دادن تجمعات، دست به دامن دانشآموزان شده است.
تحصن اعتراضی دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به بازداشتها، احکام انضباطی و فشارهای امنیتی تحصن کردند. همزمان، گزارشها از احضار دهها دانشجوی دانشگاه سیستان و بلوچستان به اداره اطلاعات و تعلیق تحصیلی تعدادی از آنان خبر میدهند.
کانال تلگرامی «دانشجویان متحد» گزارش داد دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران سهشنبه ۱۲ آبان از ساعت ۱۲:۳۰ در محل حوزه ریاست این دانشکده تحصن کردند.
دانشجویان معترض خواستار توقف احکام انضباطی و مسئولیتپذیری دانشگاه در قبال جان دانشجویان و فشارهای واردشده به آنها، بهویژه شاهین شکوهی، دانشجوی دکتری جامعهشناسی، شدند.
شکوهی دهم آبان، پس از احضارهای مکرر به کمیته انضباطی و فشارهای امنیتی، مقابل ساختمان فولاد دانشگاه تهران اقدام به خودسوزی کرد و به مرکز درمانی منتقل شد.
کانال «دانشجویان پیشرو» نیز گزارش داد تحصن دانشجویان دانشگاه تهران در واکنش به خودسوزی شاهین شکوهی، دو روز پیاپی، ۱۱ و ۱۲ آبان، برگزار شد.
این کانال جمهوری اسلامی را مسئول این رویداد دانست و خواستار ادامه اعتراضها در حمایت از دانشجویان تحت فشارهای امنیتی شد.
پلاکارد «مسئولیت جان شاهین شکوهی با مسئولین دانشگاه است» در تحصن دانشجویان دانشگاه تهران
دانشجویان در تحصن سهشنبه خود شعارهای «دانشجوی زندانی آزاد باید گردد»، «زندانی سیاسی آزاد باید گردد»، «زن، زندگی، آزادی؛ پوشش اختیاری»، «دانشجو بیدار است، از استبداد بیزار است»، «کمیتههای انضباطی لغو باید گردد» و «نه جنگ میخوایم نه کشتار؛ درود بر دانشگاه» سر دادند.
همچنین پلاکاردهایی با نوشتههای «کمیتههای انضباطی = خودسوزی دانشجو» و «مسئولیت جان شاهین شکوهی با مسئولین دانشگاه است» در این تحصن دیده شد.
احضار و تعلیق دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان
حالوش گزارش داد از دهم آبان تاکنون، دهها دانشجوی دانشگاه سیستان و بلوچستان به اداره اطلاعات احضار شدهاند و تعدادی از آنان پس از این احضارها، با حکم تعلیق به مدت دو ترم از ادامه تحصیل محروم شدهاند.
بهگفته منابع این رسانه، در جریان احضارها اتهاماتی از جمله «لیدری»، «ایجاد اغتشاش در دانشگاه» و «مزدوری» به دانشجویان نسبت داده شده و شماری از آنان برای ارائه اعترافات اجباری تحت فشار قرار گرفتهاند.
همچنین از دانشجویان خواسته شده است دیگر دانشجویان را معرفی کنند و اطلاعاتی درباره فعالیتها و ارتباطات آنان در اختیار نهادهای امنیتی بگذارند.
منابع حالوش گفتهاند کمیته انضباطی دانشگاه اطلاعات دانشجویان را در اختیار اداره اطلاعات قرار داده است.
این رسانه همچنین نوشت در دیماه سال گذشته شمار زیادی از دانشجویان این دانشگاه با احکام اخراج و تعلیق مواجه شدند و اکنون نگرانیها درباره تکرار این برخوردها افزایش یافته است.
اعتراض به فشارهای انضباطی و امنیتی
انجمنهای اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران در واکنش به خودسوزی شاهین شکوهی، از فشارهای روانی و برخوردهای سلیقهای با دانشجویان انتقاد کردند و خواستار اصلاح عملکرد کمیته انضباطی، لغو رویهها و احکام غیرقانونی و بررسی شفاف این رویداد شدند.
شوراهای صنفی هشت دانشگاه تهران نیز در نامهای مشترک به مسعود پزشکیان، نسبت به تشدید برخوردهای حراست، دخالت در پوشش دانشجویان، محدودیتهای تردد در خوابگاهها و فشار بر فعالیتهای صنفی اعتراض کردند.
در این نامه با تاکید بر اینکه «امنیت دانشگاه با ارعاب و کنترلهای فراقانونی تامین نمیشود»، از مسئولان خواسته شده است به برخوردهای سلیقهای پایان دهند، حدود اختیارات حراست را شفاف کنند، احکام انضباطی ناعادلانه را بازنگری کنند و برای آزادی دانشجویان بازداشتی اقدام کنند.
شوراهای صنفی دانشگاههای علم و صنعت ایران، تربیت مدرس، الزهرا، صنعتی شریف، هنر ایران، شهید بهشتی، علامه طباطبایی و صنعتی امیرکبیر، امضاکنندگان این نامه هستند.
جمهوری اسلامی در دهههای گذشته بارها دانشجویان و استادان منتقد را بازداشت، از ادامه تحصیل و تدریس محروم یا با برخوردهای امنیتی و قضایی مواجه کرده است.
این فشارها پس از خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ و اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، با احضار، اخراج و صدور احکام انضباطی علیه دانشجویان و استادان ادامه یافته است.
جبهه مبارزین مردمی با انتشار دو بیانیه جداگانه، مسئولیت سه حمله مسلحانه در شهرستانهای گلشن، کنارک و سراوان را بر عهده گرفت و از کشتهشدن شماری از نیروهای سپاه پاسداران، نیروهای وابسته به لشکر فاطمیون و یکی از اعضای خود خبر داد.
این جبهه در بیانیه سهشنبه ۱۲ آبان خود اعلام کرد نیروهایش صبح ۱۱ آبان، یک فرمانده سپاه پاسداران را در منطقه کلهگان شهرستان گلشن، هنگام تردد با خودرو تویوتا هایلوکس هدف قرار دادند و او را به همراه سه نفر دیگر کشتند.
این گروه همچنین اعلام کرد عصر همان روز، نیروهایش به محل استقرار نیروهای وابسته به لشکر فاطمیون در یک مدرسه دولتی در روستای بیر سفلی شهرستان کنارک حمله کردند و در جریان تبادل آتش، شش نیروی فاطمیون و یکی از اعضای جبهه مبارزین مردمی کشته شدند.
لشکر فاطمیون افغانستان و لشکر زینبیون پاکستان از گروههای شبهنظامی وابسته به سپاه پاسداران هستند که در کنار برخی گروههای حشدالشعبی عراق، از نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه به شمار میروند.
خبرگزاریهای مهر و برنا نیز از کشتهشدن جواد حشمتی، ستوانیکم تیپ ۳۷۷ متحرک هجومی نیروی زمینی ارتش، و زخمیشدن یک نظامی دیگر در حملهای مسلحانه در منطقه زرآباد شهرستان کنارک خبر دادند.
جبهه مبارزین مردمی در بیانیه دوم خود اعلام کرد صبح سهشنبه ۱۲ آبان، یک فرمانده میدانی یگان ویژه فراجا را که با لباس محلی و خودروی شخصی در شهر سراوان تردد میکرد، شناسایی و هدف قرار داد.
این گروه از عبارت «خنثی شدن» استفاده کرد، اما درباره سرنوشت این فرمانده اطلاعات بیشتری ارائه نداد.
سایت جامجم آنلاین به نقل از فراجا گزارش داد حجت وفاکرده، ستوان سوم نیروی انتظامی شهرستان سراوان، صبح ۱۲ آبان هنگام خروج از منزل هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد.
هنوز مشخص نیست کشتهشدن حشمتی در کنارک و وفاکرده در سراوان با حملاتی که جبهه مبارزین مردمی مسئولیت آنها را بر عهده گرفته، مرتبط است یا نه.
جبهه مبارزین مردمی همچنین از دولتهای افغانستان و پاکستان خواست جمهوری اسلامی را برای جلوگیری از بهکارگیری اتباع این کشورها در سرکوب شهروندان بلوچستان و دیگر مناطق ایران تحت فشار قرار دهند.
این گروه در بیانیه دوم خود نیز به نیروهای نظامی و انتظامی هشدار داد مشارکت در سرکوب شهروندان و حمله به مخالفان حکومت، آنان را در معرض حملات این گروه قرار میدهد.
از راست به چپ: جواد حشمتی و حجت وفاکرده، دو نیروی نظامی کشتهشده جمهوری اسلامی
سایت حالوش بهنقل از شاهدان عینی، از کشتهشدن دستکم دو نفر و زخمیشدن یک نفر در حمله گلشن خبر داد و نوشت صفحات وابسته به سپاه پاسداران نیز وقوع این حمله را تایید کردهاند.
این رسانه همچنین شمار کشتهشدگان فاطمیون در حمله کنارک را دستکم هفت نفر اعلام کرد و از زخمیشدن شماری دیگر و کشتهشدن یک فرد مسلح خبر داد.
شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان نیز از کشتهشدن یک نیروی پلیس در نزدیکی دانشگاه آزاد و ساختمان فرمانداری سراوان خبر داد.
مشخص نیست این فرد همان فرمانده میدانی یگان ویژه فراجا باشد که جبهه مبارزین مردمی از هدف قرار دادن او خبر داده است.
این حملات در ادامه درگیریهای مسلحانه هفتههای اخیر در سیستان و بلوچستان رخ داد که طی آن، افراد مسلح بارها مقرها، پاسگاهها و خودروهای نیروهای نظامی و انتظامی جمهوری اسلامی را در نقاط مختلف استان هدف قرار دادهاند.
شماری از احزاب و گروههای فعال در سیستان و بلوچستان آذر ۱۴۰۴ از تشکیل «جبهه مبارزین مردمی» با هدف «اتحاد و افزایش اثرگذاری مبارزات» خبر دادند.
«جنبش پادا بلوچ»، «حرکت نصر بلوچستان»، «سازمان جیشالعدل»، «گروه محمد رسولالله» به رهبری حاجی واحدبخش و گروههایی با عنوان «پیکارجویان خودجوش بلوچ» از جمله گروههای مشارکتکننده در این جبهه هستند.
از راست به چپ: محمدرضا توکلی، مرتضی براتی و اسدالله جعفری
گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد محمدرضا توکلی، مرتضی براتی و اسدالله جعفری، سه تن از مقامهای قضایی اصفهان، در رسیدگی به پرونده بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و صدور احکام اعدام علیه آنان نقش مستقیم داشتهاند.
یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفت توکلی، قاضی شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان و براتی، مستشار این شعبه، نقش مهمی در صدور احکام اعدام متهمان پرونده «میدان علیخانی» داشتهاند.
بهگفته این منبع، جعفری، رییسکل دادگستری استان اصفهان، نیز مستقیما در روند رسیدگی به پروندهها و صدور احکام اعدام نقش دارد.
این منبع افزود توکلی و براتی در دهها پرونده مربوط به بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در اصفهان، احکام اعدام صادر کردهاند و براتی برای پیگیری روند صدور این احکام در زندان مستقر شده است.
در پرونده میدان علیخانی اصفهان، در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، حدود ۶۰ نفر بازداشت شدند و شماری از آنان به اعدام محکوم شدند که در نهایت حکم مرگ ۱۲ نفر تایید شد.
امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، دو نفر از محکومان این پرونده که سهشنبه ۱۲ آبان اعدام شدند، تنها ۲۰ سال داشتند.
از ۲۸ تیر تا ۱۳ مهرماه نیز هفت نفر دیگر شامل علیرضا رئیسی، علیرضا سپاهی، عرفان اسفندیاری، گلمحمد محمدی، ابوالفضل سپاهی، امیرحسین صفری حسینآبادی و قائم حسینی اعدام شدند.
جعفری اعلام کرده بود که تا خرداد سال جاری هزاران پرونده مرتبط با اعتراضات در استان اصفهان تشکیل و صدها کیفرخواست صادر شده و احکام این پروندهها از برائت و جزای نقدی تا حبسهای طولانیمدت و در برخی موارد اعدام را شامل میشود.
در ماههای پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، دستگاه قضایی جمهوری اسلامی برای شمار زیادی از بازداشتشدگان این اعتراضات احکامی از جمله اعدام، حبس، شلاق و مصادره اموال صادر کرده است.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد از دیماه ۱۴۰۴ تاکنون بیش از ۷۰ زندانی سیاسی در ایران اعدام شدهاند و دستکم ۲۰۰ نفر دیگر نیز با اتهامهای سیاسی در خطر اعدام هستند.
همزمان، کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» سهشنبه ۱۲ آبان در بیانیه صد و چهل و پنجمین هفته خود اعلام کرد زندانیان عضو این کارزار در ۶۶ زندان کشور، از جمله زندان دستگرد اصفهان، در اعتراض به اعدامها دست به اعتصاب غذا زدهاند.
سوابق قضایی و تحریمهای بینالمللی
براتی، توکلی و جعفری هر سه بهدلیل نقض حقوق بشر از سوی اتحادیه اروپا تحریم شدهاند. بریتانیا و کانادا نیز براتی و جعفری را تحریم کردهاند.
نام این سه مقام قضایی در ارتباط با پروندههای منجر به اعدام صالح میرهاشمی، مجید کاظمی، سعید یعقوبی و مصطفی صالحی و همچنین صدور احکام اعدام و زندان علیه توماج صالحی، امیر نصرآزادانی و شماری دیگر از معترضان مطرح شده است.
گزارشهای حقوق بشری از شکنجه، اعترافات اجباری و محاکمههای ناعادلانه در پروندههای مرتبط با این مقامها در شهرهای مختلف و در دورههای گوناگون مسئولیت آنان حکایت دارند.
جعفری نیز در اسناد تحریمی اتحادیه اروپا از مسئولان سرکوب اعتراضات کمبود آب اصفهان در آبان ۱۴۰۰ معرفی شده و نام او و براتی در ارتباط با مصادره اموال شهروندان بهائی مطرح شده است.
بر اساس اطلاعاتی که به تازگی به ایراناینترنشنال رسیده، شماری از زندانیانی که ۱۱ فروردین، پس از وقوع آتشسوزی در زندان دست به شورش زده بودند، با اتهامات سیاسی مواجه شدند و تعدادی از آنان حکم اعدام دریافت کردهاند.
ایراناینترنشنال ۱۸ شهریور بر اساس یک سند قضایی گزارش داد که نام ۷۵ زندانی در پرونده آتشسوزی زندان دستگرد اصفهان ثبت شده و برای دستکم ۲۶ نفر قرار جلب به دادرسی صادر شده بود. پرونده ۱۸ نفر نیز به دادگاه انقلاب ارجاع شده بود و آنان با خطر صدور حکم اعدام روبهرو بودند.
در واکنش به احتمال آغاز دوباره جنگ و هدف قرار گرفتن زیرساختها، شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال گفتند توان مالی تهیه کوله اضطراری را ندارند. گروهی دیگر با اشاره به تجربه جنگهای پیشین، از عادی شدن خطر و تردید درباره کارآمدی کیف نجات در صورت قطع طولانیمدت آب، برق و گاز گفتند.
ایراناینترنشنال از مخاطبان خود پرسید با توجه به تجربه جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، آیا در صورت جدی شدن خطر جنگ دوباره، کوله اضطراری آماده خواهند کرد؟
بخش قابل توجهی از پاسخها منفی بود، اما دلایل متفاوتی داشت؛ از فقر و نداشتن سرپناه تا فرسودگی روانی و امید به پایان وضعیت کنونی.
این واکنشها در شرایطی مطرح میشوند که نشریه آتلانتیک اول آبان گزارش داد دولت آمریکا حملات احتمالی تازه به ایران را بررسی میکند و زیرساختهای انرژی از اهداف احتمالی هستند.
بحران معیشت
برجستهترین ترجیعبند پیامهای مخاطبان درباره آماده نکردن کوله اضطراری، مساله فقر و بیپولی است. در شرایطی که تامین حداقلهای سفره خانوار به یک چالش روزمره تبدیل شده، آمادگی برای جنگ به یک شوخی تلخ میماند.
شهروندی به طعنه نوشت: «ما ماست را چهار قسطه میخریم، بعد انتظار دارند برای سه ماه مواد غذایی ذخیره کنیم!»
بسیاری از شهروندان به هزینههای چشمگیر تهیه یک کیف نجات ساده اشاره کردند.
مخاطبی نوشت: «جمع کردن همین کوله ۲۰ میلیون تومان پول میخواهد. از کجا بیاوریم؟»
مخاطبی دیگر با اشاره به هزینه چراغقوه، رادیو، کنسرو و دیگر وسایل ضروری، قیمت یک کوله نجات را نزدیک به ۳۰ میلیون تومان برآورد کرد و گفت تهیه آن برای مردمی که پول نان فردایشان را ندارند، آسان نیست.
شهروندی هم یادآوری کرد با ۲۵ میلیون تومان حقوق ماهانه، چطور میتوان کولهای جمع کرد که دستکم ۱۵ میلیون خرج دارد؟
این نگرانیها با افزایش شدید هزینههای زندگی همراه شده است.
نداشتن مکانی امن برای پناه گرفتن، دومین محور مهم پاسخهاست.
شهروندی پرسید: «اصلا جمع کنیم کجا برویم؟ سوال اصلی این است که کجا برویم؟»
و دیگری به طنز و کنایه نوشت: «موقع جنگ فقط میتوانم از یک اتاقم به اتاق دیگر بروم.»
مساله کمبود پناهگاه عمومی پیش از این نیز بارها مطرح شده است.
مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، ۲۴ شهریور گفت باید زیرساخت ایستگاههای مترو برای استفاده بهعنوان پناهگاه آماده شود.
او پیشتر نیز به نبود پناهگاههای کامل و آماده برای شهروندان اشاره کرده بود.
گروهی از مخاطبان، علاوه بر نداشتن مقصد امن، درباره کارآمدی کوله اضطراری در صورت تخریب زیرساختها تردید کردند.
یکی از آنها نوشت: «اگر زیرساختها را بزنند، مگر با کولهای که نهایتا میشود با آن یک هفته را سپری کرد، چه کاری میتوان انجام داد؟»
محمدرضا عارف، معاون اول رییس دولت، مهر ماه هشدار داده بود آسیبدیدگی زیرساختهای انرژی در دو جنگ اخیر، کمبود گاز را تشدید کرده و خطر اختلال در تامین برق را افزایش داده است.
محور پررنگ بعدی، بیحسی جامعه نسبت به اخبار تنش و جنگ است و تغییر واکنش شهروندان را پس از تجربه جنگهای پیشین نشان میدهد.
برخی با زبان طنز نوشتند کوله بستن مخصوص «جنگ اولیها» بود.
آنان تاکید کردند که در درگیریها و بحرانهای بعدی متوجه شدند کیف نجات احتمالا قرار نیست به کار جنگزده ایرانی بیاید.
یکی از مخاطبان نوشت: «فقط در جنگ ۱۲ روزه آن اضطراب تازگی داشت.»
شهروند دیگری گفت: «تنها بار اول جمع کردیم. بعد وسایلمان را لازم داشتیم و مدام از کوله درمیآوردیم. بار دوم دیگر خودمان را به خدا سپردیم.»
ایراناینترنشنال در گزارشی در ۱۸ خرداد نیز از خستگی شهروندان از جنگ، فشارهای اقتصادی و نامطمئن بودن از آینده خبر داد.
در آن گزارش، برخی مخاطبان با وجود نگرانی از پیامدهای جنگ، به تغییر شرایط سیاسی امیدوار بودند.
این دوگانگی در پاسخهای تازه نیز دیده میشود.
گروهی از مخاطبان گفتند دیگر برای وقوع جنگ اضطراب ندارند و حتی منتظر آغاز دوباره آن هستند.
یکی نوشت: «الان استرس اینکه شاید جنگ نشود بیشتر است.»
شهروند دیگری هم از احساس خستگی نسبت به این وضعیت بلاتکلیفی گفت.
برخی اشاره کردند جمهوری اسلامی در طول بیش از چهار دهه گذشته، همواره کشور را در وضعیت «تعلیق و بحران»، «اضطراب همیشگی» و «زندگی در وضعیت قرمز» نگه داشته است.
مضمون مشترک بسیاری از پاسخها را میتوان در جمله کوتاه یکی از مخاطبان دید: «تمام زندگی ما در حالت اضطراری بوده است.»
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، ادارهکل آموزش و پرورش استان البرز با اعمال فشار گسترده بر مدارس، تمامی پایههای تحصیلی را برای حضور اجباری در راهپیمایی حکومتی ۱۳ آبان تحت فشار قرار داده است. این اقدام با ارعاب مدیران و تهدید کادر آموزشی همراه شده است.
یک مدیر مدرسه و دو معلم پایههای مختلف در مدارس دولتی، غیردولتی و غیرانتفاعی در استان البرز، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، اعلام کردند با تماسهای مستقیم ادارهکل آموزش و پرورش استان، حضور دانشآموزان در این راهپیمایی حکومتی «اجباری» اعلام شده است.
بر اساس این دستورالعمل، سرویسهای رفتوبرگشت به میدانهای تجمع برای راهپیمایی، «مستقیما از سوی آموزش و پرورش برای تمامی مدارس در ساعت مشخصی اعزام خواهند شد».
نگرانی خانوادهها؛ از تحمیل سرودهای عقیدتی تا خشونتورزی با دانشآموزان
یافتههای ایراناینترنشنال نشان میدهند این تصمیم با واکنشهای شدید و نگرانی عمیق خانوادهها روبهرو شده است.
مادر یکی از دانشآموزان پایه ابتدایی گفت: «مدیر مدرسه به خانوادهها اطلاع داده است که این دستورالعمل از سوی مقامات بالادستی ابلاغ شده و سرویسهای حملونقل نیز مستقیما از سوی ادارهکل تامین میشوند.»
همچنین والدین دانشآموزان نسبت به افزایش فزاینده سخنرانیها، مراسم حکومتی و فشارهای ایدئولوژیک بر کودکان، بهویژه دانشآموزان مقطع ابتدایی برای حفظ سرودها و شعارهای سیاسی، ابراز نگرانی کردند.
یکی از این والدین که فرزندش در مدرسه دولتی درس میخواند، در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «یادگیری شعرهای دشوار با عبارتهای عربی و قرآنی برای فرزندم سخت است و نامفهوم. وقتی نتوانست آنها را حفظ کند، معاون آموزشی مدرسه به او پرخاش کرد. بچهام با گریه به خانه برگشت.»
سایه سنگین حراست؛ کنترل حضور و غیاب با نمایندگان اعزامی ادارهکل
یک مدیر مدرسه و دو معلم از پایههای تحصیلی و مناطق مختلف استان البرز در گفتوگو با ایراناینترنشنال، جزییات تازهتری از نحوه نظارت و اعمال فشار بازگو کردند.
به گفته این منابع، در تماسهای مستقیم حراست ادارهکل آموزش و پرورش استان، به کادر مدرسه اعلام شده است سرویسهای اعزامی اداره «همراه با یک نماینده» از سوی آموزش و پرورش در محل حضور خواهند داشت. وظیفه این فرد، «کنترل حضور و غیاب دانشآموزان و تطبیق اسامی با لیست کلاسها» عنوان شده است.
منابع مطلع افزودند به کادر مدارس هشدار داده شده است «غیبت محسوس و غیرعادی» دانشآموزان در این روز، برای خود دانشآموز، خانوادهها و کادر مدرسه تبعات «انضباطی، اداری و امنیتی» در پی خواهد داشت.
با وجود این تهدیدها، مدیر یک پیشدبستانی و دبستان در استان البرز اعلام کرد با در نظر گرفتن خطرات جدی این کنترل مستقیم از سوی ادارهکل و فرد ناظر، ترجیح داده است با پذیرش خطرات مرتبط به آینده شغلی خود، به خانوادهها هشدار دهد در روز راهپیمایی ۱۳ آبان، بچهها را به مدرسه نفرستند.
همزمان، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت: «گزارشهایی از برخی مدارس، بهویژه تعدادی از مدارس غیردولتی میرسند که به خانوادهها اعلام میکنند دانشآموزان خود را در چهارشنبه [۱۳ آبان] به مدرسه نفرستند.»
این رسانه حکومتی به نقل از علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش، نوشت: «هیچ مدرسهای حق ندارد والدین را به نفرستادن فرزندانشان به مدرسه ترغیب کند و چنین اقدامی تخلف محسوب میشود.»
خطونشان مقامهای ارشد؛ مدارس به مثابه «میدان جنگ»
این فشارها، همزمان با اظهارات صریح مقامات ارشد جمهوری اسلامی تشدید شده است.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، هفتم آبان در یک مراسم حکومتی با بیان اینکه «مدارس و ذهن نوجوانان به میدان جنگ» تبدیل شده است، گفت: «دانشآموزان باید برای میدانهای جدید آماده شوند.»
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به مراسم حکومتی ۱۳ آبان، از اجرای «برنامههای جدیدتر، منسجمتر و سازمانیافتهتر برای حضور و فعالیت دانشآموزان» در میدانهای مختلف، از طریق مدارس کشور خبر داد.
این رویکرد تحمیلی در حالی دنبال میشود که پس از جنگ و تنشهای ماههای اخیر، ابعاد فشارهای ایدئولوژیک و امنیتی بر مدارس کشور بهشدت گسترش یافته است.
راهاندازی کارزارهایی چون «پویش جانفدایان»، عضوگیری اجباری از میان دانشآموزان، تحمیل آموزشهای نظامی، توزیع پلاکهای شناسایی نظامی و وادار کردن کودکان به شرکت در راهپیماییهای مرتبط، تنها نمونههایی از این رفتار سیستماتیک است.