وزارت خارجه فرانسه اعلام کرد ژاننوئل بارو، وزیر خارجه این کشور، در واکنش به بازداشت و بدرفتاری نیروهای امنیتی حکومت ایران با دو کارمند سفارت فرانسه در تهران، دو کارمند سفارت جمهوری اسلامی را بر اساس ماده ۹ کنوانسیون وین ۱۹۶۱ درباره روابط دیپلماتیک، «عنصر نامطلوب» دانسته است.
این وزارتخانه در بیانیهای که چهارشنبه ۲۸ مرداد منتشر شد، اقدام نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی را «حملهای بسیار جدی، از پیش طراحیشده و عمدی» و نقض آشکار قوانین بینالمللی و کنوانسیون وین دانست.
در ادامه این بیانیه آمده است که کنوانسیون وین، که جمهوری اسلامی نیز به آن پیوسته است، امنیت کارکنان دیپلماتیک را تضمین میکند.
وزارت خارجه فرانسه همچنین اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی به جای روشن کردن ابعاد این حادثه، مجازات عاملان و تضمین امنیت کارکنان و اماکن دیپلماتیک فرانسه، علیه دو کارمند سفارت این کشور اتهامهایی مطرح کردهاند که پاریس آنها را «کاملا دروغین» میداند: «[آنان] برای توجیه اقدامات خود پروندهای با عنوان "مداخله" تشکیل دادهاند.»
در این بیانیه همچنین آمده است سفیر جمهوری اسلامی در فرانسه در جریان این تصمیم قرار گرفته و چهارشنبه به ساختمان وزارت خارجه در پاریس احضار شده است.
وزیر خارجه فرانسه ۲۷ مرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت پاریس بهدنبال بازداشت و بدرفتاری با دو دیپلمات فرانسوی در تهران، دو دیپلمات جمهوری اسلامی را «در روزهای آینده» اخراج خواهد کرد.
او تاکید کرد پیشتر وعده داده بود اقدام علیه کارکنان سفارت فرانسه بدون پیامد نخواهد ماند.
دو عضو سفارت فرانسه ۲۸ تیر در تهران حدود چهار ساعت در بازداشت نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بودند. بنا بر اعلام پاریس، آنان به مکانی نامعلوم منتقل و بازجویی شدند، امکان تماس با سفارت را نداشتند و یکی از آنها (رایزن فرهنگی سفارت)، مورد ضربوشتم قرار گرفت.
این وضعیت با بازداشت دو طراح گرافیک ایرانی در همان روز گره خورده است؛ دو هنرمندی که پس از یک ماه، همچنان اطلاعات دقیق و شفافی درباره شرایطشان منتشر نشده است.
دو دیپلمات فرانسوی پس از آزادی به فرانسه بازگشتند و به گفته وزیر خارجه این کشور، بهدلیل آنچه بر آنان گذشته است، تحت حمایت قرار گرفتند.
بارو بار دیگر این رویداد را «حملهای بسیار جدی و از پیش طراحیشده» و نقض آشکار مصونیت دیپلماتیک خواند.
روایت متضاد تهران و پاریس
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی اعلام کرده است ماموران در جریان عملیاتی برای «بازداشت دو نفر در یک پرونده امنیتی»، با دیپلماتهای فرانسوی در یک «جلسه مخفیانه» روبهرو شدند.
این وزارتخانه گفته است اسناد پیداشده از تلاش برای شناسایی افراد، ایجاد ارتباطات پنهانی و تشکیل شبکهای در داخل و خارج ایران حکایت داشتهاند.
یک منبع دیپلماتیک فرانسوی اتهام جاسوسی علیه دیپلماتها را «کاملا دروغ» خواند و گفت جمهوری اسلامی میکوشد رفتار «خشونتآمیز و غیرقابل قبول» نیروهای امنیتی را توجیه کند.
از سوی دیگر، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد دیپلماتها در تجمعی با حضور افراد مظنون به جرایم امنیتی شرکت کرده بودند و پس از مشخص شدن هویتشان، به پلیس دیپلماتیک تحویل داده شدند.
تهران بدرفتاری با آنان را رد کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، رفتار این دو دیپلمات را «غیرمتعارف» و مغایر عرف دیپلماتیک خواند.
جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرده است به آنان اجازه بازگشت به ایران نخواهد داد.
یک ماه بیخبری از دو هنرمند
آریا کسایی، طراح گرافیک ۴۶ ساله و بنیانگذار «استودیو کارگاه»، و الهه (الی) نقیلو، طراح گرافیک ۳۶ ساله و همکار او، در ارتباط با همین رویداد بازداشت شدهاند.
گزارشها حاکی است آنان برای گفتوگو درباره یک پروژه فرهنگی با افراد مرتبط با سفارت فرانسه دیدار کرده بودند.
نزدیکان این دو هنرمند خواستار اعلام علنی اتهامها، دسترسی آنان به وکیل مستقل و روشن شدن محل و شرایط نگهداری ایشان شدهاند. آنان همچنین از دولت فرانسه خواستهاند درباره جزییات جلسه توضیح دهد و برای تضمین حقوق و آزادی این دو گرافیست اقدام کند.
مقامهای قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی تاکنون بهطور مستقیم درباره محل نگهداری، وضعیت جسمانی یا اتهامهای احتمالی کسایی و نقیلو توضیح ندادهاند.
فرانسه میگوید دیپلماتهایش مسئول برنامههای حمایت از جامعه مدنی ایران، بهویژه هنرمندان و محققان، بودهاند.
این روزنامه چهارشنبه ۲۸ مرداد به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت ترامپ قصد دارد تلاشهای دیپلماتیک دوره نخست ریاستجمهوری خود را برای ترغیب کیم به کنار گذاشتن برنامه تسلیحات هستهای کره شمالی، از سر بگیرد.
بر اساس این گزارش، ترامپ در گفتوگوهای خصوصی، موضوع دیدار حضوری با کیم در سفر بعدی خود به آسیا را مطرح کرده است.
این سفر ممکن است در ماه نوامبر و همزمان با گردهمایی رهبران جهان در اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام در شنژن چین انجام شود.
والاستریت ژورنال افزود هرچند روند برنامهریزی رسمی برای این دیدار هنوز آغاز نشده، تمایل ترامپ به برگزاری نشستی دیگر با رهبر کره شمالی نشان میدهد او در پی ثبت موفقیتی بزرگ در سیاست خارجی است؛ بهویژه در شرایطی که چشمانداز جنگ ایران در هالهای از ابهام قرار دارد.
با این حال، تحلیلگران و شماری از مقامهای ایالات متحده انتظار ندارند گفتوگوهای احتمالی دو طرف پیشرفت چشمگیری به همراه داشته باشد.
زرادخانه هستهای کره شمالی از زمان سه دیدار پیشین ترامپ و کیم بزرگتر شده و توانایی پیونگیانگ برای حمله به خاک آمریکا نیز افزایش یافته است.
سئول از گفتوگوی واشینگتن و پیونگیانگ حمایت میکند و امیدوار است این مذاکرات به ثبات بیشتر منطقه کمک کند.
با وجود این، کارشناسان هشدار میدهند «توافقی بد» میتواند به روابط ایالات متحده با متحدان منطقهایاش، از جمله کره جنوبی، آسیب بزند.
بروس کلینگنر، مقام ارشد پیشین سازمان سیا در امور دو کره، گفت: «این رویکرد به معنای امتیاز دادن به یک دیکتاتور مستبد دیگر است و بر این برداشت نادرست استوار است که رابطه شخصی میتواند اهداف سیاست خارجی آمریکا را محقق کند.»
ابهام در آینده همکاریهای نظامی سئول و واشینگتن
ترامپ ۲۵ مرداد دستور کاهش رزمایشهای مشترک آمریکا و کره جنوبی را صادر کرد و گفت این تصمیم تا حدی بر پایه «رابطه بسیار خوب من با کیم جونگ اون» اتخاذ شده است.
او در دوره نخست ریاستجمهوری خود نیز پیش از دیدار با کیم، برای کاهش تنش میان واشینگتن و پیونگیانگ از دامنه رزمایشهای مشابه کاسته بود.
ترامپ ۲۶ مرداد در گفتوگو با خبرنگاران اعلام کرد خودداری کره جنوبی از کمک به آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز در این تصمیم نقش داشته است.
در سوی دیگر، لی جائه میونگ، رییسجمهوری کره جنوبی، ۲۷ مرداد بار دیگر خواستار استقلال کامل نظامی کشورش از آمریکا شد و بر شتاب بخشیدن به برنامه دستیابی به زیردریاییهای هستهای تاکید کرد.
فرماندهی عملیاتی نیروهای کره جنوبی در زمان صلح در اختیار سئول است، اما در صورت وقوع جنگ، شماری از نیروهای کره جنوبی و نظامیان آمریکایی مستقر در این کشور زیر نظر فرماندهی مشترکی قرار میگیرند که یک ژنرال آمریکایی هدایت آن را بر عهده خواهد داشت.
ویکتور چا، کارشناس کره شمالی در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، گفت موضوع رزمایشها فرصتی در اختیار ترامپ گذاشت تا با اقدامی عملی، جدیت خود را برای دیدار دوباره با کیم نشان دهد.
سفارت کره جنوبی در آمریکا نیز ابراز امیدواری کرد «رابطه دوستانه» ترامپ و کیم به «گفتوگویی معنادار» بینجامد و ثبات را در شبهجزیره کره تقویت کند.
امید ترامپ به احیای دیپلماسی هستهای
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت رییسجمهوری ایالات متحده امیدوار است دور تازه دیپلماسی هستهای با کره شمالی نتایج بهتری از تلاشهای پیشین او به دنبال داشته باشد.
ترامپ و کیم در سال ۲۰۱۸ «بیانیه سنگاپور» را امضا کردند؛ نقشه راهی برای مذاکرات هستهای که به باور منتقدان، از توافقهای پیشین واشینگتن و پیونگیانگ ضعیفتر بود.
آنها یک سال بعد در هانوی دیدار کردند، اما کیم با برچیدن کامل برنامه هستهای کشورش موافقت نکرد و ترامپ از مذاکرات خارج شد.
سپس مون جائه این، رییسجمهوری وقت کره جنوبی، دیداری سهجانبه در منطقه غیرنظامی مرزی دو کره ترتیب داد، اما آن نشست نیز نتوانست بنبست مذاکرات را بشکند.
دولت جو بایدن از گفتوگوی مستقیم با کره شمالی پرهیز کرد و در مقابل، همکاری سهجانبه میان آمریکا، ژاپن و کره جنوبی را گسترش داد.
بر اساس برخی برآوردها، کره شمالی تاکنون دستکم ۶۰ کلاهک هستهای تولید کرده و ذخایر مواد شکافتپذیر آن برای ساخت حدود ۹۰ کلاهک کافی است.
با این حال، جفری لوییس، کارشناس برنامه هستهای پیونگیانگ در دانشگاه استنفورد، این ارقام را قدیمی دانست و گفت توان هستهای کنونی کره شمالی احتمالا بسیار فراتر از این برآوردهاست.
او برای ارزیابی خود به صدها سکوی پرتاب موشک کره شمالی و افزایش سالانه تولید پلوتونیوم و اورانیوم با غنای بالا استناد کرد.
۱۴ خرداد، رهبر کره شمالی با اشاره به آنچه «تشدید تهدیدهای امنیتی» و «رویارویی طولانیمدت با درندهترین دشمنان» خواند، توسعه توان بازدارندگی هستهای را ضروری دانست و بر ادامه سیاست تقویت زرادخانه اتمی پیونگیانگ تاکید کرد.
دو منبع وابسته به حکومت ایران چهارشنبه ۲۸ مرداد به فایننشالتایمز گفتند جمهوری اسلامی احتمال حمله به تاسیسات آمریکا در کشورهای جنوب شرقی اروپا، از جمله بلغارستان، را بررسی کرده است.
بلغارستان ماه گذشته به هواپیماهای سوخترسان آمریکایی اجازه داد از پایگاه هوایی بزمِر استفاده کنند.
یک مقام ناتو در گفتوگو با خبرگزاری رویترز به گزارش فایننشالتایمز واکنش نشان داد و گفت ناتو برای مقابله با هرگونه تهدیدی آمادگی دارد و همواره اقدامات لازم را برای دفاع از تمامی متحدان خود انجام خواهد داد.
او افزود: «همانگونه که پیشتر [در جریان جنگ ۴۰ روزه] دیدیم، سامانههای پدافند هوایی ناتو در چهار نوبت موشکهای بالستیک شلیکشده از ایران به سوی ترکیه را با موفقیت رهگیری کردند. توان بازدارندگی و دفاعی ما قدرتمند و کارآمد است.»
در گزارش رویترز به نام این مقام ناتو اشارهای نشده است.
تهدید تهران علیه قبرس و شبکه فیبر نوری تنگه هرمز
به نوشته فایننشالتایمز، در صورت ازسرگیری عملیات نظامی آمریکا، قبرس هم ممکن است در فهرست اهداف جمهوری اسلامی قرار گیرد.
پیشتر در اسفند ۱۴۰۴، یک پایگاه هوایی بریتانیا در قبرس هدف حمله پهپادی قرار گرفته بود.
منابع نزدیک به تهران همچنین گفتند جمهوری اسلامی حمله به کابلهای زیردریایی فیبر نوری در تنگه هرمز را نیز در صورت تشدید درگیریها بررسی کرده است.
فایننشالتایمز افزود این تهدیدها نشان میدهند بسیاری از مقامهای حکومت ایران ازسرگیری جنگ را قطعی میدانند و معتقدند تنها زمان آغاز آن مشخص نیست.
این روزنامه انتصاب چهرههای تندرو در سمتهای سیاسی و امنیتی از سوی مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را نشانه دیگری از این رویکرد دانست.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۷ مرداد اعلام کرد هیچ مذاکرهای میان واشینگتن و تهران در جریان نیست و برای انجام مذاکرات احتمالی در آینده هم برنامهریزی نشده است.
در سوی دیگر، خبرگزاری رویترز ۲۶ مرداد به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد تهران قصد ندارد محاصره دریایی را برای مدتی «نامحدود» تحمل کند.
این مقام گفت تهران تصمیم گرفته است رویکرد خود را از حالت «تدافعی» به «کاملا تهاجمی» تغییر دهد و در صورت شکست دیپلماسی، همه نهادهای جمهوری اسلامی برای تشدید تنشها در تنگه هرمز و سراسر منطقه آماده خواهند شد.
سپاه پاسداران پیشتر در واکنش به استفاده آمریکا از پایگاههای نظامی بریتانیا، لندن را تهدید کرده و گفته بود هر پایگاهی که برای حمله به جمهوری اسلامی به کار گرفته شود، «هدفی مشروع» خواهد بود.
تهدیدهای تهران علیه اروپا تا چه اندازه عملی است؟
یک منبع نزدیک به حکومت ایران به فایننشالتایمز گفت اگر ترامپ تهدیدهای پیشین خود را درباره حمله به زیرساختها در ایران عملی کند، جمهوری اسلامی گسترش دامنه جنگ را در نظر خواهد گرفت.
منبع دیگری نیز گفت اگر ایالات متحده «بیش از حد پیش برود»، جمهوری اسلامی دامنه حملات را از منطقه فراتر خواهد برد و اهدافی در اروپا را هدف قرار خواهد داد.
سیدهارت کاوشال، پژوهشگر موسسه سلطنتی خدمات متحد در لندن، خطر حمله موشکی حکومت ایران به اهدافی در اروپا و دیگر مناطق را «واقعی، اما محدود» توصیف کرد.
به گفته او، جمهوری اسلامی میتواند برای حمله به تاسیسات آمریکا در جنوب و جنوب شرق اروپا، از موشکهای بالستیک میانبرد، از جمله موشکهای خانواده شهاب استفاده کند، اما دقت و قدرت تخریب این پرتابهها در فاصلههای طولانیتر کاهش مییابد.
فایننشالتایمز در ادامه نوشت تهران پیشتر آمادگی خود را برای حمله به اهداف دوردست نشان داده است.
در جریان جنگ ۴۰ روزه، جمهوری اسلامی موشکهایی به سوی دیهگو گارسیا، پایگاه نظامی مشترک آمریکا و بریتانیا در اقیانوس هند، شلیک کرد. این پایگاه حدود چهار هزار کیلومتر با ایران فاصله دارد و هیچ یک از موشکها به هدف نرسیدند.
منابع نزدیک به حکومت ایران حمله تیرماه به پایگاه آمریکا در اردن را که سه نظامی آمریکایی در آن کشته شدند، «دقیقترین حمله دوربرد» تهران تاکنون خواندند و آن را نشانه توانایی جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن نقاط دورتر دانستند.
یک منبع نزدیک به تهران در همین رابطه گفت: «این حمله همچنین پیامی برای اروپا بود. اروپا میتواند هدف موشکها قرار گیرد و باید بداند در این جنگ در کدام سو میایستد. یک اشتباه بسیار بزرگ، مانند حمله به زیرساختهای ما، میتواند جنگ را از منطقه فراتر ببرد و به اروپا بکشاند.»
۱۹ مرداد، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، هشدار داد موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی میتوانند بردی تا ۴۱۰۰ کیلومتر داشته باشند و بخشهای بزرگی از اروپا از جمله پاریس، لندن، برلین و رم را در تیررس قرار دهند.
وزارت دفاع امارات سهشنبه ۲۷ مرداد گفت یکی از موشکها در آبهای سرزمینی این کشور و موشک دیگر خارج از این محدوده سقوط کرد.
این وزارتخانه گزارشی درباره تلفات یا خسارات احتمالی منتشر نکرد اما در شبکه ایکس اعلام کرد ارزیابیها نشان میدهند دو موشک پرتابشده، حرکت کشتیها را هدف گرفته بودند که در دریا سقوط کردند.
خبرگزاری رویترز نوشت این نخستین مورد گزارششده از حمله موشکی به امارات از زمان حمله ۱۴ اردیبهشت به بندر فجیره است.
تا زمان انتشار این گزارش، جمهوری اسلامی درباره شلیک این موشکها اظهار نظری نکرد.
وزارت دفاع امارات در بیانیه خود اعلام کرد: «آمادگی کامل خود را برای مقابله با هرگونه تهدید و برخورد قاطع با هر اقدامی که امنیت کشور را بیثبات کند، حفظ کردهایم.»
وزارت کشور امارات پیشتر در یک پیام هشدار تلفنی به ساکنان، از وجود تهدید موشکی خبر داده بود.
این وزارتخانه پس از پایان وضعیت هشدار، پیام دیگری فرستاد و اعلام کرد شرایط امن است و شهروندان میتوانند فعالیتهای عادی خود را از سر بگیرند.
افزایش خطر تشدید دوباره جنگ
شلیک موشکها یک روز پس از پایان مهلت ۶۰ روزه مذاکرات صلح میان آمریکا و جمهوری اسلامی، بدون دستیابی به توافق، انجام شد.
پایان این مهلت، نگرانیها را درباره تشدید دوباره درگیریها افزایش داده است.
جنگی که آمریکا و اسرائیل نهم اسفند با حمله به جمهوری اسلامی آغاز کردند، تردد کشتیها را در تنگه هرمز بهشدت مختل کرده است.
تهران و واشینگتن در ماه ژوئن تفاهمنامهای موقت امضا کردند، اما این توافق فروپاشید و حملات پراکنده ادامه یافت.
امارات در روزهای اخیر جمهوری اسلامی را به حمله به کشتیهای متعلق به شرکت دولتی نفت ابوظبی، ادنوک، هنگام عبور از تنگه هرمز متهم کرد.
تهران مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفت.
سپاه پاسداران پیشتر تهدید کرده بود علیه کشتیهایی که «با دشمنان جمهوری اسلامی ارتباط داشته باشند» یا از دستورهای تهران برای عبور از تنگه پیروی نکنند، اقدام خواهد کرد.
بررسی تغییر آرایش نظامی آمریکا در منطقه
شلیک موشکها از ایران همزمان با آن انجام شد که واشینگتنپست گزارش داد پنتاگون احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس پس از پایان جنگ را بررسی میکند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در شرایط عادی حدود ۴۰ هزار نیرو را در نزدیک به ۲۰ مرکز، از اردن تا عمان، مستقر میکند. بزرگترین پایگاههای دائمی آمریکا در بحرین، قطر و کویت قرار دارند و کشورهای منطقه برای دفاع در برابر حملات موشکی و پهپادی تا حد زیادی به این نیروها متکیاند.
بر اساس گزارش واشینگتنپست، در جریان جنگ بیش از ۲۰۰ مرکز و تاسیسات آمریکا در منطقه آسیب دیده یا خراب شدهاند.
پنتاگون در حال بررسی این موضوع است که آیا پایگاههای خسارتدیده باید به شکل سابق بازسازی شوند یا بخشی از نیروها به مناطق دورتر از خلیج فارس انتقال یابند.
در این گزارش که سهشنبه ۲۷ مرداد منتشر شد، آمده است که جنگ اخیر، «آسیبپذیری پایگاههای بزرگ آمریکا در منطقه را آشکار کرده» است.
هشت مقام و فرد مطلع گفتند خسارت واردشده به این پایگاهها، فرصتی کمسابقه برای بازنگری در محل و ابعاد استقرار نیروها ایجاد کرده است.
وزارت جنگ آمریکا نیز پیام داده که ممکن است تاسیسات آسیبدیده را به شکل پیش از جنگ بازسازی نکند.
به نوشته واشینگتنپست، این ارزیابی به رهبری دفتر سیاستگذاری پنتاگون و با مشارکت ستاد مشترک و فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) انجام میشود.
پیت هگست، وزیر جنگ، هنوز دستور بازبینی رسمی آرایش نظامی را صادر نکرده و پنتاگون آن را «برنامهریزی محتاطانه» برای تصمیمهای آینده میخواند.
سنتکام در وضعیت عادی حدود ۴۰ هزار نیرو را در نزدیک به ۲۰ مرکز، از اردن تا عمان، مستقر میکند. ارتش آمریکا از ابتدای سال جاری ناوهای جنگی، جنگندهها و سامانههای پدافندی بیشتری به منطقه فرستاده و بیش از ۱۳ هزار حمله علیه حکومت ایران انجام داده است.
بزرگترین پایگاههای دائمی آمریکا در خلیج فارس قرار دارند؛ از مقر ناوگان پنجم در بحرین تا مراکز زمینی و هوایی در قطر و کویت.
سنتکام پیش از آغاز جنگ، با توجه به احتمال حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی، سطح نیروی انسانی بسیاری از این پایگاهها را کاهش داده و آنها را از وضعیت عادی خارج کرده بود.
برخی از این جابهجاییها ممکن است پس از جنگ نیز ادامه یابد.
بهای جنگ برای ارتش آمریکا
واشینگتنپست در ادامه گزارش خود نوشت که در جریان جنگ، بیش از ۲۰۰ مرکز و تاسیسات آمریکا آسیب دیده یا ویران شدهاند.
حمله ماه مارس به بندر شعیبه در کویت شش نظامی آمریکایی را کشت و در حمله دیگری به اردن، چهار نظامی جان باختند.
ارتش آمریکا برای دفاع از نیروهای خود بیش از هزار موشک رهگیر پیشرفته پاتریوت و تاد مصرف کرده و ذخایر این تجهیزات کاهش یافته است.
مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، گفت جنگ آسیبپذیری نیروهای آمریکایی در منطقه را برجسته کرد.
همزمان، ماموریت بیش از ۲۶۰ روزه ناوگروه هواپیمابر آبراهام لینکلن در دریای عرب پایان یافته است.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، اعلام کرد این ناوگروه بیش از ۲۰۰ پهپاد سپاه پاسداران را سرنگون کرده و صدها حمله علیه مواضع این نهاد انجام داده است.
به گفته کوپر، خدمه لینکلن بیش از ۱۵۰ روز از ماموریت خود را در منطقه جنگی گذراندند.
او عملیات ناوشکنهای همراه این ناوگروه را احتمالا شدیدترین نبرد دریایی نیروی دریایی آمریکا از زمان جنگ جهانی دوم خواند و گفت ناوگروه لینکلن دو بار محاصره دریایی علیه جمهوری اسلامی را اجرا کرده است.
بازگشت بیش از چهار هزار ملوان و تفنگدار دریایی لینکلن در حالی انجام میشود که گزارشهایی از فرسودگی خدمه، افت روحیه، مشکلات مربوط به غذا و دسترسی به آب گرم و نگرانیهای مرتبط با سلامت روان منتشر شده است.
مقامهای نظامی گفتهاند برخی از مشکلات مطرحشده بررسی و برطرف شدهاند.
انتقال نیروها به غرب منطقه
یکی از گزینههای مورد بررسی، انتقال بخشی از نیروها و تجهیزات به مناطق غربیتر، از جمله اردن، اسرائیل یا ساحل دریای سرخ عربستان سعودی است. کوپر نیز از بررسی انتقال نیروها به غرب خلیج فارس حمایت کرده است.
چنین جابهجاییهایی فاصله نیروها را از موشکها و پهپادهای کوتاهبرد جمهوری اسلامی افزایش میدهد، اما مصونیت کامل ایجاد نمیکند. حکومت ایران در جریان جنگ اهدافی در اردن و اسرائیل را هدف قرار داد.
اندیشکده «اولویتهای دفاعی» پیشنهاد کرده پایگاههای نزدیک به ایران، از جمله مراکز آمریکا در کویت، تعطیل و نیروهای پراکنده در امارات متحده عربی، اردن و بحرین، به مراکز امنتری مانند پایگاه شاهزاده سلطان در نزدیکی ریاض منتقل شوند.
در مقابل، موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا خواستار انتقال تجهیزات بیشتری به پایگاه عوودا در اسرائیل شده است.
این پیشنهاد در دولت دونالد ترامپ با مخالفتهایی روبهروست، زیرا پنتاگون درباره فعالیتهای جاسوسی اسرائیل و پیامدهای ضداطلاعاتی گسترش حضور نظامی در این کشور نگرانی دارد.
کاهش حضور نظامی آمریکا ممکن است توان دفاعی کشورهای خلیج فارس را در برابر حملات جمهوری اسلامی تضعیف کند. این کشورها دههها به نیروهای آمریکایی متکی بودهاند و ایجاد توان دفاعی مستقل یا یافتن شرکای جایگزین، میتواند ماهها یا سالها طول بکشد.
پنتاگون هزینه جنگ تا پایان ماه سپتامبر را حدود ۳۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار برآورد کرده، اما هزینه بازسازی پایگاهها در این رقم نیامده است.
موسسه امریکن اینترپرایز هزینه تعمیر تاسیسات هدف گرفته شده را حدود پنج میلیارد دلار برآورد کرده است.
هرگونه تغییر دائمی همچنان به تصمیم مقامهای ارشد دولت نیاز دارد. با این حال، بررسی جاری نشان میدهد جنگ ممکن است به بازطراحی حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه بینجامد و اختلاف در واشینگتن میان ادامه تعهدات منطقهای و تمرکز بر دفاع از خاک آمریکا و مهار چین را تشدید کند.
ترامپ سهشنبه ۲۷ مرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «هیچ مذاکره یا گفتوگویی با جمهوری اسلامی ایران در جریان یا برنامهریزیشده نیست.»
او تاکید کرد: «محاصره دریایی با تمام قدرت ادامه دارد.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین نوشت که تنگه هرمز باز و فعال است و همه مینهای دریایی کار گذاشتهشده در این منطقه، جمعآوری یا منفجر شدهاند.
ساعاتی پیش از این اعلام موضع، خبرگزاری رویترز گزارش داد در پی ادامه تنشها، دو شرکت بزرگ کشتیرانی چین عبور نفتکشهای خود را از دو گذرگاه راهبردی منطقه متوقف کردهاند و محمولههای نفتی را خارج از خلیج فارس تحویل میگیرند.
بر اساس این گزارش، شرکتهای دولتی «کوسکو شپینگ انرژی ترنسپورتیشن» و «چاینا مرچنتس انرژی شپینگ»، سیامایاس، از اوایل مرداد نفتکشهای خود را از تنگههای هرمز و بابالمندب دور نگه داشتهاند.
در موضعی در برابر ایالات متحده، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، گفت که تنگه هرمز تا وقتی آمریکا شروط تفاهمنامه موقت امضاشده در ماه ژوئن را اجرا نکند، بسته خواهد ماند.
او ۲۷ مرداد گفت این شروط شامل پایان محاصره بنادر ایران، لغو تحریمهای نفتی، آزادسازی داراییهای مسدودشده تهران و توقف تهدیدها و عملیات نظامی در همه جبهههاست.
رویکردهای متضاد دو طرف درباره وضعیت تنگه هرمز در حالی مطرح میشود که آمارهای کشتیرانی از کاهش شدید تردد در این آبراه حکایت دارند.
بر اساس گزارش مارینترافیک، شمار عبور روزانه کشتیها از ۱۹ مورد در ۲۰ مرداد به سه مورد در ۲۵ مرداد کاهش یافته بود.
تناقض در اظهارات مقامهای آمریکایی
جرد کوشنر، داماد و فرستاده ویژه ترامپ، ۲۶ مرداد به فاکسنیوز گفت تماسهای دولت آمریکا با بخشهای مختلف جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد و احتمالا گستردهتر از هر زمان دیگری است.
ترامپ همان روز در پاسخ به پرسشی درباره تمدید تفاهمنامه موقت ماه ژوئن گفت آمریکا به دنبال تمدید آن نیست.
او اکنون برقراری هرگونه گفتوگو را نیز رد کرده است.
این تناقض میتواند ناشی از تفاوت میان مذاکرات رسمی و تماسهای غیرمستقیم یا محرمانه باشد، اما هیچ یک از مقامهای آمریکایی درباره ماهیت و سطح تماسهای مورد اشاره کوشنر توضیح ندادهاند.
از سوی دیگر، یک مقام آمریکایی در گفتوگو با شبکه خبری الجزیره اعلام کرد رییسجمهوری آمریکا از تیم خود خواسته است تا زمانی که جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافق آماده نشده، با آنها وارد مذاکرات نشوند.
این مقام آمریکایی همچنین گفت: «مذاکرات مثبتی با تهران انجام شده، اما ترامپ تصمیم گرفته است فعلا منتظر بماند.»
به گفته این مقام، در اظهارات دولت آمریکا درباره مذاکرات با تهران، تناقضی وجود ندارد.
همزمان، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به رویترز گفت تهران بهدلیل متوقف شدن تلاشها برای دستیابی به پایان دائمی جنگ، به سوی اتخاذ یک موضع نظامی «کاملا تهاجمی» حرکت خواهد کرد.
پیشرفت علنی در مسیر مذاکرات صلح و تردد نفتکشها در تنگه هرمز متوقف شده و خطر ادامه جنگی افزایش یافته است که آمریکا و اسرائیل نهم اسفند با حمله به جمهوری اسلامی آن را آغاز کردند.
فشار اقتصادی و نگرانی از اعتراضها
اختلاف بر سر تنگه هرمز در شرایطی ادامه دارد که فشار اقتصادی جنگ بر ایران افزایش یافته است.
رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت رهبران جمهوری اسلامی نگرانند تشدید مجازاتهای اقتصادی آمریکا، مشکلات معیشتی را عمیقتر کند و به شکلگیری دوباره اعتراضات سراسری بینجامد.
بر اساس آمار مرکز آمار ایران، تورم سالانه در تیر به ۶۶ درصد و تورم مواد غذایی در مقایسه با سال قبل به ۱۲۸ درصد رسیده است. کاهش فروش نفت، اختلال در تجارت دریایی، افزایش هزینه واردات و آسیب دیدن زیرساختها نیز درآمدهای دولت را کاهش داده است.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، گفته است کالاهایی که پیشتر از راه دریا وارد میشدند اکنون از مسیرهای طولانیتر به کشور میرسند و همین امر قیمتها را افزایش داده است.
یک نماینده مجلس نیز اعلام کرد محاصره بنادر، واردات بنزین را عملا متوقف کرده است.
واشینگتن از اعمال تدابیر اقتصادی بیسابقه علیه تهران خبر داده، اما جزییات آن را اعلام نکرده است.
در چنین شرایطی، مواضع علنی دو طرف نشانی از نزدیکشدن به توافق ندارد.
