ترامپ: با تضعیف جمهوری اسلامی، عراق دیگر زیر بار نفوذ تهران نخواهد بود

همکاری رضا ضراب، تاجر طلای ایرانی‌تبار، یکی از مهم‌ترین مسیرهای مالی جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریم‌های آمریکا را افشا کرد و نزدیک بود شماری از قدرتمندترین چهره‌های سیاسی و اقتصادی ترکیه را با بحران جدی روبه‌رو کند. با این حال، یک دهه پس از آغاز پرونده، ماجرا بدون صدور حکم حبس تازه برای او به پایان رسید.

رضا ضراب در دوران جوانی و در مقام یک تاجر جسور طلا در ترکیه، به سازمان‌دهی طرحی میلیارد دلاری برای پول‌شویی درآمدهای نفتی ایران کمک کرد؛ عملیاتی که تحریم‌های آمریکا با هدف محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران را دور می‌زد. این شبکه در سال ۲۰۱۶ و با بازداشت ضراب در ایالات متحده فروپاشید.

ضراب که با احتمال چند دهه زندان روبه‌رو بود، تصمیم گرفت با دادستان‌های فدرال همکاری کند. او جزئیات طرح را در اختیار مقام‌های آمریکایی قرار داد و گفت رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، دستور اجرای این سازوکار را صادر کرده بود.

ضراب توضیح داد که چگونه درآمدهای نفتی ایران به طلا تبدیل و از این طریق پول‌شویی می‌شد و چگونه برای پیشبرد عملیات به مقام‌ها رشوه پرداخت می‌کرد.

او در دادگاهی در منهتن، با استفاده از ماژیک‌های رنگی، نمودارها و مسیرهای انتقال پول را روی پوستر ترسیم کرد تا سازوکار مالی را برای هیات منصفه توضیح دهد.

شهادت ضراب در ترکیه موجی سیاسی به راه انداخت و برای دادستان‌های فدرال منهتن اهمیت فراوانی داشت. اطلاعات او به محکومیت مهمت هاکان آتیلا، یکی از مدیران بانک دولتی هالک‌بانک، کمک کرد و زمینه را برای طرح اتهام علیه خود این بانک فراهم ساخت.

اما دولت ترامپ در ماه مارس با ترکیه به توافق رسید تا پرونده کیفری علیه هالک‌بانک را متوقف کند. دولت آمریکا اعلام کرد این تصمیم در ازای همکاری دولت ترکیه برای آزادی گروگان‌هایی گرفته شده است که حماس در غزه نگه داشته بود.

روز سه‌شنبه، پرونده شخص ضراب نیز در دادگاه فدرال منهتن به پایان رسید. رابرت آنلو، وکیل ضراب، از قاضی برمن به‌دلیل توجه به «همه شرایط منحصربه‌فرد مرتبط با آقای ضراب» قدردانی کرد.

به‌نوشته نیویورک‌تایمز این پایان، در مقایسه با ابعاد سیاسی و حقوقی پرونده، بسیار کم‌فروغ بود. پرونده ضراب وزارت دادگستری آمریکا را تکان داد و روابط واشینگتن و آنکارا را به‌شدت تحت فشار قرار داد. اردوغان بارها این پرونده را توطئه‌ای علیه ترکیه توصیف کرده و برای متوقف کردن پیگرد هالک‌بانک به‌شدت بر دولت ترامپ فشار آورده بود. او این پیگرد را ادامه همان تلاش نافرجام برای کودتای سال ۲۰۱۶ علیه خود می‌دانست.

ضراب در ایران و در خانواده‌ای شناخته‌شده در تجارت طلا به دنیا آمد. پدرش در کودکی او، خانواده را به ترکیه منتقل کرد و بعدتر، با افزایش بی‌ثباتی سیاسی در این کشور، به دبی رفت. ضراب در نوجوانی وارد کسب‌وکار ارزی پدرش شد و در میانه دهه ۲۰ زندگی خود، فعالیت مستقلش را راه انداخت.

او در ابتدا مبادلات مالی میان تاجران کشورهایی مانند روسیه، جمهوری آذربایجان و رومانی را تسهیل می‌کرد. به‌گفته دادستان‌ها، مشتریانش به‌تدریج شامل ایرانیانی شد که در پی دور زدن تحریم‌های فزاینده آمریکا بودند.

ضراب در مارس ۲۰۱۶، هنگامی که همراه همسر و دخترش راهی دیزنی‌ورلد بود، بازداشت شد. او حدود یک سال و نیم در بازداشتگاه متروپولیتن بروکلین نگهداری شد و بخشی از این دوره را در سلول انفرادی گذراند.

ضراب در ابتدا اتهام‌ها را رد کرد، اما در اکتبر ۲۰۱۷ به‌طور محرمانه به هفت فقره اتهام کیفری، از جمله دور زدن تحریم‌های آمریکا و توطئه برای کلاهبرداری بانکی، اعتراف کرد.

یک ماه بعد، یکی از زندانیان در بازداشتگاه فدرال بروکلین به ضراب نزدیک شد و به او گفت «افراد قدرتمندی در ترکیه» خواهان مرگ او هستند. آن زندانی برای اثبات تهدید، چاقویی نیز به او نشان داد.

وکیل ضراب در نامه‌ای پیش از صدور حکم به دادگاه نوشت که موکلش با همکاری با دادستان‌های آمریکایی، «فساد در مقیاسی جهانی» را افشا کرده و برای این کار بهای شخصی سنگینی پرداخته است.

به‌گفته او، دولت ترکیه در واکنش، بیش از ۱۷۰ میلیون دلار از دارایی‌های ضراب را مصادره و تحقیقات جداگانه‌ای را به ظن جاسوسی علیه او آغاز کرد.

ضراب در دادگاه هاکان آتیلا، معاون مدیرکل بخش بانکداری بین‌الملل هالک‌بانک، شاهد اصلی دادستانی بود. او شهادت داد که میلیون‌ها دلار به وزیر اقتصاد ترکیه و مدیرعامل هالک‌بانک رشوه داده است.

ضراب برای ارائه شهادتش نمودارهای رنگی، پوسترها و جدول‌هایی تهیه کرده بود که مسیر انتقال پول‌ها را نشان می‌داد. با این حال، او در دادگاه آشکارا پذیرفت که همکاری با مقام‌های آمریکایی تصمیمی عملی بوده است.

او گفت: «همکاری سریع‌ترین راه برای پذیرفتن مسئولیت و خارج شدن فوری از زندان بود.»

هاکان آتیلا در نهایت به دو سال و نیم زندان محکوم و سپس به ترکیه اخراج شد.

در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، ویلیام بار، دادستان کل وقت آمریکا، از دادستان‌های فدرال منهتن خواست به جای متهم کردن هالک‌بانک، این بانک را به پرداخت جریمه وادار کنند. جفری برمن، دادستان وقت منطقه جنوبی نیویورک، این درخواست را نپذیرفت و پرونده کیفری علیه بانک را پیش برد.

با کنار گذاشته شدن پرونده علیه هالک‌بانک، وکیل ضراب به قاضی نوشت که همکاری گسترده موکلش «تا حد زیادی بی‌معنا شده است».

او تاکید کرد که بر اساس توافق جدید، هالک‌بانک حتی مجبور نیست یک سنت جریمه بپردازد.

ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، شامگاه سه‌شنبه ۲۳ تیر، اعلام کرد که نیروهای این فرماندهی دور تازه‌ای از حملات به جمهوری اسلامی را آغاز کرده‌اند.

رسانه‌های ایران نیز از شنیده شدن صدای چند انفجار در اهواز، بندرعباس و جزیره قشم خبر دادند.

جزییات بیشتر درباره موج جدید حملات آمریکا به مواضع نظامی جمهوری اسلامی با امیر گیتی، عضو تحریریه ایران‌اینترنشنال

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در یک سخنرانی خطاب به رهبران جمهوری اسلامی اعلام کرد که دوران حمله به اسرائیل بدون دریافت پاسخی قاطع به پایان رسیده است.

او هشدار داد که هرگونه حمله به اسرائیل با واکنشی به‌مراتب شدیدتر از گذشته روبه‌رو خواهد شد و تاکید کرد که اسرائیل در برابر تهدیدها با قدرت پاسخ می‌دهد.

رسانه‌های حکومتی در ایران از ادامه حملات به مناطقی در جنوب کشور خبر دادند.

براساس این گزارش‌ها، چند صدای انفجار در شهرهای بمپور و چابهار در استان سیستان و بلوچستان شنیده شد.

اهدافی نیز در جزیره هنگام و بندرعباس نیز مورد اصابت پرتابه‌های آمریکا قرار گرفتند اما جزییاتی درباره این هدف و ابعاد خسارات ناشی از این حملات منتشر نشده است.

در همین حال استانداری هرمزگان اعلام کرد در حمله‌های جدید آمریکا به برخی نقاط استان هرمزگان هیچ مصدوم غیر‌نظامی یا خسارت به زیر‌ساخت‌های مسکونی و تجاری گزارش نشده است.

خبرگزاری مهر از فعال شدن پدافند هوایی در نزدیکی نیروگاه اتمی بوشهر خبر داد.

محمد مظفری، فرماندار بوشهر، نیز به خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، گفت لحظاتی قبل پدافند هوایی در این شهر فعال شد.

او افزود علت موضوع در دست بررسی است.