حسین آقایی، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، میگوید فرانسه و بریتانیا در حال آمادهسازی یک ماموریت نظامی برای کمک به حفظ امنیت و باز ماندن تنگه هرمز هستند.
به گفته او، نگرانی اصلی این است که جمهوری اسلامی با بهرهگیری از ابهامهای موجود در تفاهمنامههای اخیر، نقش خود را در کنترل تردد دریایی گسترش دهد و از این طریق، مفهوم «کشتیرانی آزاد» را به نفع خود بازتعریف کند.
به گزارش رویترز، جنگ ایران بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ از نظر کاهش روزانه تولید را ایجاد کرده است.
آژانس بینالمللی انرژی برآورد میکند که اوج کاهش عرضه به بیش از ۱۴ میلیون بشکه در روز، معادل ۱۳.۶ درصد تقاضای جهانی نفت، رسیده است؛ رقمی که از شوکهای نفتی سال ۱۹۷۳، انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ و جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بزرگتر است.
این بحران علاوه بر نفت، عرضه گاز طبیعی مایع، سوختهای پالایششده و کودهای شیمیایی را نیز مختل کرده و حدود یکپنجم تولید جهانی عرضه گاز طبیعی مایع قطر و نزدیک به ۵.۶ درصد تجارت سالانه عرضه گاز طبیعی مایع جهان را تحت تاثیر قرار داده است.
رویترز در عین حال تاکید کرد که انقلاب سال ۵۷ در ایران همچنان از نظر مجموع کاهش عرضه نفت بزرگترین بحران نفتی تاریخ باقی مانده است.
برآوردها نشان میدهد کاهش تولید نفت ایران بین سالهای ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۱ حدود ۴.۳ میلیارد بشکه بوده، در حالی که کاهش عرضه ناشی از جنگ کنونی تاکنون حدود ۱.۵ میلیارد بشکه برآورد میشود.
این رقم با وجود آنکه از مجموع کاهش عرضه در تحریم نفتی کشورهای عرب (حدود ۵۳۰ تا ۶۵۰ میلیون بشکه) و جنگ خلیج فارس (حدود ۵۱۶ میلیون بشکه) بیشتر است، هنوز به سطح بحران ناشی از انقلاب ایران نرسیده و انتظار میرود اختلال در بازار انرژی برای ماهها و در بخش گاز حتی برای سالها ادامه یابد.
جزییات بیشتر این گزارش را اینجا بخوانید.
وبسایت «کانورسیشن» در تحلیلی نوشت که هرچند حکومت ایران تلاش میکند کنترل تنگه هرمز را به اهرمی دائمی در مذاکرات تبدیل کند، اما بعید است بتواند بهطور دائمی از کشتیهای عبوری عوارض دریافت کند، زیرا چنین اقدامی نه با حقوق بینالملل سازگار است و نه از نظر عملی قابل اجرا.
این وبسایت در تحلیلی به قلم جنیفر پارکر، استاد وابسته موسسه دفاع و امنیت دانشگاه استرالیای غربی، نوشت که تشدید دوباره تنشها میان حکومت ایران و آمریکا در اطراف تنگه هرمز، نگرانیها درباره احتمال دریافت عوارض از کشتیهای عبوری را افزایش داده است. این گزارش میگوید جمهوری اسلامی از زمان حملات آمریکا و اسرائیل، بارها از تبدیل کنترل تنگه هرمز به بخشی دائمی از راهبرد خود سخن گفته و همین موضوع این نگرانی را ایجاد کرده که پس از پایان درگیریها، تهران برای حدود ۱۳۰ کشتی که روزانه از این آبراه عبور میکنند، عوارض تعیین کند.
در این تحلیل آمده است که حتی اگر [حکومت] ایران بخواهد چنین عوارضی را اعمال کند، اجرای آن بدون استفاده مداوم از زور ممکن نخواهد بود. بر اساس این تحلیل، ایران در جریان جنگ با حملات پهپادی، موشکی، مینگذاری دریایی و هدف قرار دادن بیش از ۴۰ کشتی تجاری، توانست کشتیرانی در تنگه هرمز را مختل کند، اما ادامه چنین رویکردی در دوران صلح، [حکومت] ایران را با فشارهای دیپلماتیک، تحریمها و انتقادهای گسترده، حتی از سوی کشورهایی مانند چین، روبهرو خواهد کرد. نویسنده نتیجه میگیرد که تهران احتمالاً از توانایی خود برای مختل کردن کشتیرانی بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده خواهد کرد، اما این موضوع با توانایی اعمال کنترل دائمی و دریافت عوارض از کشتیهای عبوری تفاوت دارد.
بر اساس این تحلیل، با وجود تمایل [حکومت] ایران به ایجاد یک منبع درآمد پایدار، چنین اقدامی از نظر حقوقی و عملی با موانع جدی روبهرو است. بر اساس کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل، تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است و همه کشتیها از حق «عبور ترانزیتی» برخوردارند؛ حقی که کشورهای ساحلی نمیتوانند آن را تعلیق یا مشروط به پرداخت عوارض کنند. نویسنده همچنین تاکید میکند که تنگه هرمز برخلاف کانالهای سوئز و پاناما، یک کانال مصنوعی تحت کنترل یک کشور نیست، بلکه آبراهی گسترده است که مسیر اصلی عبور کشتیها نیز در آبهای عمان قرار دارد.
مایکل میلشتاین، پژوهشگر ارشد مرکز دایان دانشگاه تلآویو، در تحلیلی که در وبسایت واینت منتشر شده، مینویسد که هرچند ترکیه در دوران رجب طیب اردوغان به یک چالش راهبردی جدی برای اسرائیل تبدیل شده، اما برخلاف ادعای برخی مقامهای اسرائیلی، هنوز نمیتوان آن را «ایران جدید» دانست، زیرا آنکارا نه راهبرد نابودی اسرائیل را دنبال میکند و نه خواهان رویارویی نظامی مستقیم است.
میلشتاین نوشت که در ماههای اخیر و بهویژه پس از پایان جنگ با ایران، این دیدگاه در میان بخشی از رهبران اسرائیل، از جمله بنیامین نتانیاهو و نفتالی بنت، تقویت شده که «ترکیه، ایران جدید است». با این حال، او معتقد است این ارزیابی بیش از حد اغراقآمیز است و میان لفاظیهای تند سیاسی و اهداف واقعی آنکارا تفاوت وجود دارد.
به نوشته این تحلیل، ترکیه امروز از حماس حمایت میکند، نفوذ خود را در سوریه گسترش داده، در پی خرید جنگندههای اف-۳۵ و توسعه جنگنده بومی KAAN است، حضور نظامی خود را در منطقه افزایش داده و روابطش با مصر را بهبود بخشیده است. همچنین آنکارا از فعالیت دفتر حماس در استانبول حمایت میکند و به گفته نویسنده، این دفتر در هدایت عملیات کرانه باختری نقش دارد. افزون بر این، ترکیه با طرح «میهن آبی» و مخالفت با پروژه کابل برق اسرائیل، یونان و قبرس، در حال گسترش نفوذ دریایی خود است.
با وجود این، نویسنده تاکید میکند که ترکیه همچنان روابط دیپلماتیک خود با اسرائیل را حفظ کرده و برخلاف حکومت ایران، حزبالله و حماس، راهبردی برای نابودی اسرائیل دنبال نمیکند. به گفته کارشناسانی که در این گزارش با آنها گفتوگو شده، آنکارا حتی در سوریه نیز تلاش کرده از درگیری مستقیم با اسرائیل پرهیز کند و کانالهای ارتباطی امنیتی میان دو طرف همچنان برقرار است. این تحلیل نتیجه میگیرد که اسرائیل، در شرایطی که همزمان با چالشهای ایران، لبنان، غزه، تنش با آمریکا و فشارهای بینالمللی روبهرو است، نباید وارد رویارویی تازهای با یک قدرت منطقهای مانند ترکیه شود و بهتر است اختلافها را از مسیر دیپلماسی مدیریت کند.
وبسایت «کانورسیشن» در تحلیلی نوشت که هرچند حکومت ایران تلاش میکند کنترل تنگه هرمز را به اهرمی دائمی در مذاکرات تبدیل کند، اما بعید است بتواند بهطور دائمی از کشتیهای عبوری عوارض دریافت کند، زیرا چنین اقدامی نه با حقوق بینالملل سازگار است و نه از نظر عملی قابل اجرا.
این وبسایت در تحلیلی به قلم جنیفر پارکر، استاد وابسته موسسه دفاع و امنیت دانشگاه استرالیای غربی، نوشت که تشدید دوباره تنشها میان حکومت ایران و آمریکا در اطراف تنگه هرمز، نگرانیها درباره احتمال دریافت عوارض از کشتیهای عبوری را افزایش داده است. این گزارش میگوید جمهوری اسلامی از زمان حملات آمریکا و اسرائیل، بارها از تبدیل کنترل تنگه هرمز به بخشی دائمی از راهبرد خود سخن گفته و همین موضوع این نگرانی را ایجاد کرده که پس از پایان درگیریها، تهران برای حدود ۱۳۰ کشتی که روزانه از این آبراه عبور میکنند، عوارض تعیین کند.
بر اساس این تحلیل، با وجود تمایل [حکومت] ایران به ایجاد یک منبع درآمد پایدار، چنین اقدامی از نظر حقوقی و عملی با موانع جدی روبهرو است. بر اساس کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل، تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است و همه کشتیها از حق «عبور ترانزیتی» برخوردارند؛ حقی که کشورهای ساحلی نمیتوانند آن را تعلیق یا مشروط به پرداخت عوارض کنند. نویسنده همچنین تاکید میکند که تنگه هرمز برخلاف کانالهای سوئز و پاناما، یک کانال مصنوعی تحت کنترل یک کشور نیست، بلکه آبراهی گسترده است که مسیر اصلی عبور کشتیها نیز در آبهای عمان قرار دارد.
در این تحلیل آمده است که حتی اگر [حکومت] ایران بخواهد چنین عوارضی را اعمال کند، اجرای آن بدون استفاده مداوم از زور ممکن نخواهد بود. بر اساس این تحلیل، ایران در جریان جنگ با حملات پهپادی، موشکی، مینگذاری دریایی و هدف قرار دادن بیش از ۴۰ کشتی تجاری، توانست کشتیرانی در تنگه هرمز را مختل کند، اما ادامه چنین رویکردی در دوران صلح، [حکومت] ایران را با فشارهای دیپلماتیک، تحریمها و انتقادهای گسترده، حتی از سوی کشورهایی مانند چین، روبهرو خواهد کرد. نویسنده نتیجه میگیرد که تهران احتمالاً از توانایی خود برای مختل کردن کشتیرانی بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده خواهد کرد، اما این موضوع با توانایی اعمال کنترل دائمی و دریافت عوارض از کشتیهای عبوری تفاوت دارد.
آسیه امینی، پژوهشگر مسائل اجتماعی، میگوید در عرف دیپلماتیک، سطح مقامهایی که یک کشور به مراسمی از این دست اعزام میکند، معمولا نشاندهنده میزان اهمیتی است که برای کشور میزبان، روابط دوجانبه و جایگاه سیاسی آن قائل است.
به گفته او، عدم حضور مقامهای بلندپایه کشورهایی مانند چین، روسیه و ترکیه در مراسم دفن علی خامنهای میتواند این برداشت را تقویت کند که حتی نزدیکترین شرکای جمهوری اسلامی نیز تمایلی به حضور در بالاترین سطح سیاسی نداشتهاند. او همچنین گفت این غیبت ممکن است به تردید درباره توانایی جمهوری اسلامی در تامین امنیت مقامهای بلندپایه خارجی در چنین مراسمی نیز مرتبط باشد.
