درگیری هواداران و پلیس فرانسه پس از قهرمانی پاریسنژرمن؛ بیش از ۴۰۰ تن بازداشت شدند
درگیری میان هواداران فوتبال و نیروهای پلیس در سراسر فرانسه پس از پیروزی پاریسنژرمن مقابل آرسنال در فینال لیگ قهرمانان اروپا، بهبازداشت بیش از ۴۰۰نفر منجر شد.
درگیری میان هواداران فوتبال و نیروهای پلیس در سراسر فرانسه پس از پیروزی پاریسنژرمن مقابل آرسنال در فینال لیگ قهرمانان اروپا، بهبازداشت بیش از ۴۰۰نفر منجر شد.
وزارت کشور فرانسه اعلام کرد در جریان ناآرامیهای بامداد یکشنبه ۱۰ خرداد، ۴۱۶ نفر بازداشت شدند که از این تعداد، ۲۸۰ مورد مربوط به پاریس بود.
لوران نونیز، وزیر کشور فرانسه، این ناآرامیها را «کاملا غیرقابل قبول» خواند و گفت در جریان درگیریها، هفت مامور پلیس زخمی شدند.
پاریسنژرمن و آرسنال در وقتهای قانونی و اضافه دیدار فینال لیگ قهرمانان اروپا به تساوی یک-یک رسیدند. در نهایت پاریسنژرمن در ضربات پنالتی، با نتیجه چهار بر سه توپچیها را شکست داد و قهرمان اروپا شد.
این دیدار در ورزشگاه پوشکاش آرنا شهر بوداپست، پایتخت مجارستان، برگزار شد.
خسارت به خودروها و اختلال در شبکه حملونقل عمومی
خیابان شانزهلیزه پاریس پس از پیروزی پاریسنژرمن در ضربات پنالتی، شاهد حضور گسترده و جشن هواداران بود.
بیبیسی جهانی گزارش داد مقامهای فرانسوی برای کنترل اوضاع، هزاران نیروی پلیس را در پایتخت این کشور مستقر کرده بودند.
بر اساس این گزارش، برخی هواداران اقدام به پرتاب مواد آتشبازی و استفاده از منور کردند. نیروهای پلیس برای متفرق کردن جمعیت در مرکز پاریس از گاز اشکآور استفاده کردند.
این ناآرامیها موجب اختلال در خدمات حملونقل عمومی از جمله اتوبوس، قطار و شبکه ریلی شد.
پلیس فرانسه اعلام کرد در جریان خشونتها، شش خودرو، دو واحد تجاری و یک ایستگاه اتوبوس دچار خسارت شدند.
پیشتر نیز درگیریهایی میان نیروهای پلیس و شماری از هوادارانی که برای تماشای دیدار نهایی روی نمایشگرهای بزرگ در ورزشگاه پارک دو پرنس پاریس تجمع کرده بودند، رخ داد.
انتقاد مارین لوپن از خشونتها
این دومین قهرمانی پیاپی پاریسنژرمن در لیگ قهرمانان اروپا بود. سال گذشته نیز جشنهای هواداران پاریسنژرمن به درگیریهای گسترده در شهرهای مختلف فرانسه انجامید که در نتیجه آن دو نفر جان باختند و صدها تن بازداشت شدند.
در واکنش به این رویدادها، مارین لوپن، رهبر حزب راستگرای «اجتماع ملی»، ۱۰ خرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تنها در فرانسه است که پیروزی یک تیم فوتبال به شورش منجر میشود.»
او افزود: «تنها در فرانسه است که همه احساس میکنند در شب یک پیروزی باید در خانههای خود بمانند تا با خشونت مواجه نشوند.»
بازیکنان باشگاه پاریسنژرمن قرار است عصر ۱۰ خرداد در رژه قهرمانی این تیم در پاریس شرکت کنند. این برنامه شامل عبور کاروان قهرمانی از میدان شان دو مارس در نزدیکی برج ایفل و دیدار با امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، خواهد بود.
۱۷ اردیبهشت در جریان جشن هواداران پاریسنژرمن پس از صعود این تیم به فینال لیگ قهرمانان اروپا، ۱۲۷ نفر در پاریس بازداشت شده بودند.
نویسنده میگوید حزبالله بار دیگر بر راهبرد «بقا بهعنوان پیروزی» تکیه کرده و اسرائیل برای تغییر معادله نیازمند رویکردی چندجانبه است.
وبسایت اسرائیلی واینت در تحلیلی به قلم رون بنیشای، کارشناس ارشد نظامی، استدلال کرده است که چهار دهه درگیری میان اسرائیل و حزبالله نشان میدهد اتکا به بمباران و عملیات نظامی محدود به تنهایی نمیتواند تهدید این گروه را از بین ببرد.
به نوشته این تحلیلگر، نابودی صدها نیروی حزبالله، تخریب ساختمانهای بلندمرتبه در ضاحیه بیروت، ویران شدن روستاهای جنوب لبنان و هدف قرار گرفتن تاسیسات نظامی در دره بقاع، اگرچه خسارات قابل توجهی به حزبالله وارد کردهاند، اما نتوانستهاند این گروه را از ادامه حملات علیه اسرائیل بازدارند.
واینت مینویسد حزبالله تا زمانی که توانایی شلیک موشک و بهکارگیری پهپادها را حفظ کند، به حملات خود علیه اسرائیل ادامه خواهد داد و همچنان از حمایت حکومت ایران برخوردار خواهد بود.
این گزارش ریشههای «پایداری حزبالله» را در ترکیبی از انگیزههای ایدئولوژیک، حمایت سپاه پاسداران، تجربه طولانی نبرد با اسرائیل و همچنین پشتوانه اجتماعی در میان بخش بزرگی از جامعه شیعه لبنان میداند. به نوشته نویسنده، بسیاری از شیعیان لبنان حزبالله را نیروی اصلی محافظ کشور در برابر اسرائیل و تهدیدهای منطقهای میدانند.
حمایت اجتماعی و اقتصادی از حزبالله
در این تحلیل آمده است که نفوذ حزبالله تنها به حوزه نظامی محدود نمیشود. طی سالهای گذشته، کمکهای مالی حکومت ایران و شبکههای اجتماعی و اقتصادی وابسته به حزبالله به منبع اصلی حمایت مالی برای هزاران خانواده شیعه در جنوب لبنان و دره بقاع تبدیل شده است.
به گفته نویسنده، این شبکه حمایتی در شرایط فروپاشی اقتصادی لبنان نقش مهمی در حفظ نفوذ حزبالله ایفا کرده و یکی از عوامل اصلی تداوم پایگاه اجتماعی این گروه محسوب میشود.
بازگشت حزبالله پس از ضربات سنگین
واینت یادآور میشود که حزبالله در عملیات «پیکانهای شمالی» در تابستان ۲۰۲۴ ضربات بیسابقهای متحمل شد؛ از جمله کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین این گروه. با این حال، این سازمان تا زمستان ۲۰۲۶ توانست بخش قابل توجهی از توان عملیاتی خود را بازسازی کند.
بر اساس این گزارش، حزبالله با وجود کاهش منابع مالی جمهوری اسلامی همچنان موفق شده نیروهای جدید جذب کند، حقوق اعضای خود را - هرچند با کاهش - پرداخت کند و صدها پهپاد ارزانقیمت هدایتشونده با فیبر نوری را تهیه و عملیاتی کند.
نویسنده معتقد است این تحولات نشان میدهد بازدارندگیای که اسرائیل پس از عملیاتهای گسترده خود در سال ۲۰۲۴ ایجاد کرده بود، به تدریج فرسوده شده است.
راهبرد «صمود» و امید به گذر از بحران
به نوشته واینت، حزبالله و حکومت ایران در شرایط کنونی راهبردی مبتنی بر «صمود» یا پایداری در پیش گرفتهاند؛ راهبردی که هدف آن عبور از فشارهای فعلی و انتظار برای تغییر شرایط سیاسی و نظامی است.
این تحلیل تاکید میکند که رهبران حزبالله امیدوارند همان فرمولی که در گذشته برای بسیاری از گروههای مسلح موفق بوده - یعنی «پیروز شدن از طریق شکست نخوردن» - این بار نیز کارآمد باشد.
در عین حال، نویسنده اذعان میکند که حزبالله با مشکلات داخلی قابل توجهی روبهرو است. صدها هزار شیعه آواره هنوز نتوانستهاند به خانههای خود بازگردند، فشار اقتصادی افزایش یافته و دولت لبنان نیز خواهان حفظ انحصار سلاح در اختیار دولت است.
گزارش همچنین اشاره میکند که نعیم قاسم نتوانسته جایگاه و نفوذ حسن نصرالله را به دست آورد و نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، به چهره سیاسی برجستهتری در میان شیعیان تبدیل شده است.
دو گزینه پیش روی اسرائیل
به باور نویسنده، اسرائیل برای مقابله با حزبالله تنها دو مسیر راهبردی در اختیار دارد.
نخست، اشغال گسترده لبنان و پیشروی تا دره بقاع همراه با محاصره بیروت؛ گزینهای که از نظر نظامی میتواند توان راهبردی حزبالله را نابود کند، اما هزینههای سنگین انسانی، نظامی و سیاسی برای اسرائیل خواهد داشت.
واینت مینویسد ارتش اسرائیل پس از بیش از دو سال جنگ فرسایشی با کمبود نیرو و فشار عملیاتی روبهرو است و اشغال لبنان احتمالاً به انزوای بیشتر اسرائیل در عرصه بینالمللی منجر خواهد شد. همچنین دولت آمریکا و کشورهای اروپایی و عربی ممکن است پیش از دستیابی اسرائیل به اهدافش، برای پایان دادن به عملیات فشار وارد کنند.
راهحل جایگزین؛ فشار، دیپلماسی و اقتصاد
رون بنیشای گزینه دوم را واقعبینانهتر میداند؛ راهبردی چندجانبه که سه محور نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی را به طور همزمان دنبال کند.
در بخش نظامی، او خواستار عملیاتهای محدود اما غافلگیرکننده برای دور کردن نیروهای حزبالله از مرز و کاهش توان عملیاتی آنها شده است.
در بخش دیپلماتیک، او بر آغاز مذاکرات مستقیم و مؤثر میان اسرائیل و دولت لبنان به ریاست ژوزف عون تاکید میکند؛ مذاکراتی که بتواند مشروعیت ادعایی حزبالله به عنوان مدافع لبنان را تضعیف کند و زمینه توافقی برای جلوگیری از تهدید اسرائیل از خاک لبنان را فراهم آورد.
در حوزه اقتصادی نیز نویسنده پیشنهاد میکند کمکهای گسترده بینالمللی برای بازسازی لبنان به پایان نقش نظامی حزبالله گره زده شود. او همچنین خواستار مشارکت عربستان سعودی، قطر، آمریکا، فرانسه و امارات در تقویت دولت و ارتش لبنان و قطع مسیرهای مالی و تسلیحاتی میان حکومت ایران و حزبالله شده است.
واینت در پایان نتیجه میگیرد که موفقیت چنین راهبردی به توانایی دولت بنیامین نتانیاهو در جلب حمایت دونالد ترامپ، همکاری با دولت لبنان و پذیرش برخی مصالحههای سیاسی بستگی دارد؛ امری که به گفته نویسنده هنوز مشخص نیست دولت اسرائیل آمادگی یا اراده لازم برای آن را داشته باشد.
بر اساس گزارش این رسانه اسرائیلی، کتائب حزبالله آخرین گروهی است که درباره آنچه ممکن است در ادامه رخ دهد اظهارنظر کرده است.
این گروه از سوی آمریکا و اسرائیل «یک گروه تروریستی» طبقهبندی شده، در سال ۲۰۲۵ سه آمریکایی را در اردن کشت و حملاتی علیه آمریکا، اسرائیل و سایر کشورها در منطقه انجام داده است.
در سال ۲۰۲۰، آمریکا رهبر کتائب حزبالله، ابومهدی المهندس، را زمانی که همراه با قاسم سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه پاسداران، در بغداد در حال رانندگی بود، کشت.
کتائب حزبالله همچنین مسئول ربودن الیزابت تسورکوف، پژوهشگر و شلی کیتلسون، روزنامهنگار آمریکایی بوده است.
اورشلیمپست در پاسخ به این پرسش که آیا این گروه واقعا حاضر است ذخایر عظیم سلاحهای خود شامل سلاحها، موشکها، پهپادها و دیگر تجهیزات را تحویل دهد، به خبر رسانه روداو در اقلیم کردستان عراق اشاره کرد که بر اساس آن، کتائب حزبالله «شنبه از تلاشهایی برای وادار کردن گروههای مسلح به تحویل سلاحهایشان به دولت استقبال کرده و پیشنهاد داده است مسئولیت تجهیزات نظامی تخصصی را برعهده بگیرد و حتی برای آنها هزینه پرداخت کند، در حالی که بغداد در حال مذاکره برای آوردن سلاحها تحت کنترل دولت است.»
ابومجاهد العساف، که روداو او را سخنگو و مقام ارشد امنیتی این گروه معرفی کرده است، در یک بیانیه، از آنچه تصمیم «برادرانی که در [مقاومت اسلامی عراق] دخیل نیستند» برای پایان دادن به فعالیتهای مسلحانه و تحویل سلاحهایشان، تمجید کرد.
سخنگوی کتائب حزبالله گفت این گروه میتواند «سلاحها را در دست دولت محدود کرده و امنیت، ثبات و صلح مدنی را تقویت کند.»
این گروه میگوید فرماندهی حشد الشعبی (نیروهای بسیج مردمی) میتواند بر سلاحها و انتقال آنها نظارت کند.
حشد الشعبی یک نیروی شبهنظامی است و اعضای آن از دولت حقوق دریافت میکنند و کتائب حزبالله چندین تیپ در حشد الشعبی دارد.
به نوشته اورشلیمپست، این موضوع عملا به معنای تحویل سلاحها به خود این گروه است، زیرا در ظاهر تحت کنترل حشد الشعبی قرار دارد، در حالی که همچنان در سراسر منطقه حملاتی انجام میدهد.
علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، گفته است که مذاکرات غیرمستقیم با چند گروه مسلح تحت حمایت جمهوری اسلامی ادامه دارد.
روداو اشاره کرد که ائتلاف شیعیان موسوم به «چارچوب هماهنگی» پیشتر به این رسانه گفته بود گفتوگوهای غیرمستقیم «با سه تا چهار جناح که خارج از ساختار حشد الشعبی فعالیت میکنند در جریان است و انتظار میرود توافق نهایی پس از تعطیلات عید قربان حاصل شود؛ عیدی که بین چهارشنبه تا شنبه برگزار شد.»
چه خواهد شد؟
به نوشته اورشلیمپست، کتائب حزبالله ممکن است ادعا کند که سلاحها را تحویل میدهد یا نوعی تحویل نمادین انجام دهد، یعنی «برخی سلاحهای تخصصی که نهادهای دولتی متخصص آنها را ندارند، مانند پهپادها، مهمات سرگردان (پهپادهای انتحاری)، موشکهای کروز، سلاحهای ضدزره و موارد دیگر» را واگذار کند.
این گروه همچنین گفته ممکن است این سلاحها را دوباره بخرد، یعنی سلاحهای خودش را دوباره خریداری کند. به نوشته اورشلیمپست، این موضوع ساختگی به نظر میرسد و نوعی پوشش برای جابهجایی سلاحها و پولشویی آنها است.
بر اساس گزارش روداو، این پیشنهاد همچنین شامل نظارت بر فهرستبرداری، انتقال و انبار کردن سلاحهای تحویلدادهشده، و همچنین حمایت از «خانوادههای شهدا و مجروحان آن گروهها، و همچنین مجاهدانی که خدماتشان دیگر مورد نیاز نیست» میشود.
بنابر گزارشها، برخی گروههای دیگر در عراق، تحویل سلاح را رد کردهاند.
بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، دو راکت از لبنان به سمت منطقه صفد شلیک شد که یکی از آنها رهگیری و دیگری در یک منطقه باز سقوط کرد. همچنین یک راکت دیگر که به سمت منطقه جلیل علیا شلیک شده بود، از سوی سامانههای پدافندی رهگیری شد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد تعدادی از راکتهای شلیکشده به جلیل غربی نیز رهگیری شدند و بقیه در مناطق باز فرود آمدند. همچنین سامانههای دفاع هوایی دو راکت را که به سمت منطقه کریات شمونا شلیک شده بودند، منهدم کردند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت که موشکهای هدایتشونده حزبالله دو تانک اسرائیلی را مورد اصابت قرار دادند.
در همین حال، ویدیوهایی از شهر ساحلی نهاریا در شمال اسرائیل منتشر شد که برخورد راکتها به آبهای دریای مدیترانه در نزدیکی ساحل را در حالی نشان میداد که شهروندان وحشتزده برای پناه گرفتن میدویدند.
حزبالله همچنین چند پهپاد به سوی اسرائیل پرتاب کرد. ارتش اسرائیل اعلام کرد یکی از این پهپادها به یک منطقه نظامی در نزدیکی شهرک مرزی شومرا برخورد کرد و دو پهپاد دیگر رهگیری شدند.
ارتش همچنین گفت یک پهپاد دیگر ظاهرا حتی از مرز عبور نکرده است.
به گفته ارتش اسرائیل، حملات بعدازظهر شنبه هیچ زخمی بر جای نگذاشت.
نگرانی از تشدید حملات
حملات روز شنبه پس از شبی پرتنش در شمال اسرائیل صورت گرفت؛ شبی که ساکنان محلی از به صدا درآمدن مکرر آژیرهای هشدار و شنیده شدن صدای انفجارها خبر دادند و از دولت بهدلیل ناتوانی در پایان دادن به تهدید حزبالله که مورد حمایت همهجانبه جمهوری اسلامی است، انتقاد کردند.
ارتش اسرائیل روز شنبه اعلام کرد با توجه به پیشروی نیروهایش در جنوب لبنان، احتمال افزایش حملات راکتی حزبالله علیه شمال اسرائیل وجود دارد، اما در حال حاضر تغییری در دستورالعملهای فرماندهی جبهه داخلی برای غیرنظامیان ایجاد نشده است.
در بیانیه ارتش آمده است: «در پی گسترش عملیات ارتش اسرائیل در جنوب لبنان و بر اساس ارزیابیهای میدانی، ارتش خود را برای احتمال افزایش آتش از خاک لبنان، بهویژه علیه مناطق شمالی، آماده میکند.»
بنیامین نتانیاهو جمعه هشت خرداد تایید کرد که نیروهای لشکر ۳۶ ارتش اسرائیل از رود لیتانی عبور کردهاند و فراتر از خط دفاعی تعیینشده ارتش در جنوب لبنان پیش رفتهاند.
این خط دفاعی که ماه گذشته اعلام شد، مرز منطقه امنیتی مورد نظر اسرائیل در جنوب لبنان را مشخص میکند. این خط عمدتا در جنوب رود لیتانی قرار دارد؛ رودی که حدود ۳۰ کیلومتر از مرز اسرائیل فاصله دارد و سالهاست اسرائیل تلاش میکند حزبالله را به شمال آن عقب براند.
حمله به مرکز فرماندهی توپخانه حزبالله
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد روز جمعه یک مرکز فرماندهی توپخانه حزبالله در جنوب لبنان را هدف قرار داده است.
به گفته ارتش، پس از حمله به منطقه برج الشمالی، انفجارهای ثانویه مشاهده شد که نشان میداد در داخل ساختمان تسلیحات نظامی نگهداری میشده است.
ارتش اسرائیل مدعی شد پیش از حمله، نیروهای حزبالله را در آن محل شناسایی کرده بود.
تلفات در جنوب لبنان
خبرگزاری رسمی لبنان (NNA) از حملات هوایی و گلولهباران اسرائیل در اطراف قلعه تاریخی بوفور خبر داد؛ دژی صلیبی که حدود ۱۵ کیلومتر با مرز اسرائیل فاصله دارد و بر بخشهای وسیعی از جنوب لبنان مشرف است. این قلعه به مدت ۱۸ سال در اختیار ارتش اسرائیل بود تا اینکه نیروهای اسرائیلی در مه ۲۰۰۰ از لبنان خارج شدند.
این خبرگزاری همچنین گزارش داد حملات هوایی اسرائیل به نقاط مختلف جنوب لبنان، از جمله روستای انصار، دستکم سه کشته برجای گذاشته است.
ارتش لبنان نیز اعلام کرد حمله یک پهپاد به جاده میان روستاهای ابّا و نبطیه، دو سرباز لبنانی را زخمی کرده است.
نارضایتی لبنان از مذاکرات امنیتی
در همین حال، مقامهای لبنانی که با رسانههای عربی گفتوگو کردهاند، از نتایج مذاکرات امنیتی روز جمعه با اسرائیل در پنتاگون ابراز ناامیدی کردند.
مقامهایی که با روزنامه «العربی الجدید» صحبت کردهاند گفتند: «نشست پنتاگون هیچ پیشرفتی، بهویژه در زمینه آتشبس جامع، به همراه نداشت.»
یک منبع نظامی لبنانی نیز به شبکه «الحدث» عربستان گفت: «این نشست به نتایج عملی مورد انتظار لبنان منجر نشد.»
البریج کولبی، معاون وزیر دفاع آمریکا، با این حال مذاکرات را «گفتوگوهای سازنده نظامی با نظامی» توصیف کرد که به روند سیاسی تحت رهبری وزارت امور خارجه آمریکا در هفته آینده کمک خواهد کرد.
این نخستین نشست صرفا نظامی در چارچوب مذاکرات میان لبنان و اسرائیل بود؛ مذاکراتی که با میانجیگری آمریکا به دو مسیر سیاسی و امنیتی تقسیم شده است.
نخستین نشست مسیر سیاسی قرار است روزهای سهشنبه و چهارشنبه هفته آینده در وزارت امور خارجه آمریکا برگزار شود.
مسیر دشوار برای توافق
بهنوشته تایم اسرائیل انتظار نمیرفت نشست روز جمعه به اعلام نتایج مهمی منجر شود و طرفین همچنان برای دستیابی به توافقی که روابط اسرائیل و لبنان را عادی کند و به خلع سلاح حزبالله بینجامد، با موانع بزرگی روبهرو هستند.
دولت لبنان خواهان خروج کامل نیروهای اسرائیلی از خاک لبنان است، در حالی که حزبالله بهشدت با خلع سلاح مخالفت میکند و از مذاکرات دولت با اسرائیل در این زمینه انتقاد کرده است.
مذاکرات پیشین میان دو طرف در وزارت امور خارجه آمریکا از ماه گذشته آغاز شد. چند روز پس از نخستین دور این گفتوگوها، دونالد ترامپ آتشبسی را در لبنان اعلام کرد؛ آتشبسی که در ۱۶ آوریل و هشت روز پس از آغاز آتشبس میان آمریکا و جمهوری اسلامی اعلام شد.
با این حال، این آتشبس عملا در جنوب لبنان احساس نشده است؛ جایی که اسرائیل تقریبا هر روز اهدافی را که متعلق به حزبالله میداند هدف قرار میدهد و حزبالله نیز به نیروهای اسرائیلی مستقر در منطقه حائل رو به گسترش حمله میکند.
این گروه همچنین بهطور منظم شمال اسرائیل را با راکت و پهپاد هدف قرار داده است.
در حالی که آمریکا حملات اسرائیل علیه اهدافی را که تهدید تلقی میشوند تایید کرده، گزارشها حاکی از آن است که واشینگتن با حملات اسرائیل به بیروت موافقت نکرده و برای آن خط قرمز تعیین کرده است.
جمهوری اسلامی خواهان برقراری آتشبس در تمام جبههها از جمله لبنان است.
این روزنامه در تحلیلی درباره جنگ جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت که اگرچه تهران پس از عضویت در سازمان همکاری شانگهای امیدوار بود از حمایت سیاسی بیشتری در برابر فشارهای غرب برخوردار شود، اما ساختار و فلسفه وجودی این سازمان مانع از آن است که به یک ائتلاف امنیتی یا نظامی مشابه ناتو برای حمایت از ایران تبدیل شود.
ساوتچاینا مورنینگپست در گزارشی درباره تاثیر جنگ ایران و آمریکا بر سازمان همکاری شانگهای (SCO) نوشت که این بحران یکی از مهمترین آزمونهای پیش روی این سازمان از زمان عضویت کامل جمهوری اسلامی بوده و محدودیتهای آن را در واکنش به بحرانهای امنیتی بزرگ آشکار کرده است.
به نوشته این روزنامه، در حالی که قرقیزستان خود را برای میزبانی نشست سران سازمان همکاری شانگهای در ماه اوت آماده میکند، ادامه تنش میان [حکومت] ایران و آمریکا پرسشهایی را درباره نقش و ظرفیت این سازمان در حمایت از یکی از اعضای خود مطرح کرده است.
برخی ناظران انتظار داشتند سازمان همکاری شانگهای که چین و روسیه مهمترین بازیگران آن هستند، در قبال جنگ [حکومت] ایران و آمریکا موضعی هماهنگ و قاطع اتخاذ کند. اما تحلیلگران به ساوتچاینا مورنینگپست گفتهاند که چنین انتظاری با ماهیت این سازمان همخوانی ندارد.
به گفته آنان، سازمان همکاری شانگهای از ابتدا به عنوان یک پیمان دفاع جمعی مشابه ناتو طراحی نشده و اصل عدم مداخله و احترام به حاکمیت اعضا یکی از مهمترین مبانی آن محسوب میشود. از این رو، خویشتنداری و پرهیز از ورود مستقیم به بحرانهای امنیتی میان اعضا و قدرتهای خارجی، بخشی از ساختار و فلسفه وجودی این سازمان است.
ایران در ژوئیه ۲۰۲۳ به عضویت کامل سازمان همکاری شانگهای درآمد؛ عضویتی که مقامهای جمهوری اسلامی آن را گامی مهم برای کاهش انزوای دیپلماتیک و گسترش همکاری با قدرتهای شرقی ارزیابی کرده بودند. تهران امیدوار بود از طریق این سازمان، بخشی از فشارهای ناشی از تحریمهای غربی را جبران کند و جایگاه خود را در ترتیبات منطقهای تقویت کند.
اما به نوشته این روزنامه، جنگ با آمریکا و اسرائیل نشان داده است که عضویت در سازمان همکاری شانگهای الزاماً به معنای برخورداری از حمایت سیاسی یا نظامی جمعی نیست. کشورهای آسیای مرکزی عضو این سازمان، بیش از آنکه به دنبال ایجاد یک بلوک نظامی باشند، آن را ابزاری برای حفظ استقلال و حاکمیت خود در برابر رقابت قدرتهای بزرگ میدانند.
ساوتچاینا مورنینگپست مینویسد که به ویژه کشورهای آسیای مرکزی نگراناند هرگونه موضعگیری تند یا ورود سازمان به منازعات ژئوپلیتیکی خاورمیانه، تعادل شکننده روابط آنها با قدرتهای جهانی را بر هم بزند.
این گزارش همچنین به تلاشهای دیپلماتیک جاری میان تهران و واشینگتن اشاره میکند. بر اساس گزارش اکسیوس که پنجشنبه هفتم خرداد منتشر شد، دو طرف به یک توافق اولیه بر سر یادداشت تفاهمی برای تمدید آتشبس به مدت ۶۰ روز و آغاز مذاکرات رسمی دست یافتهاند، هرچند دونالد ترامپ هنوز تایید نهایی خود را صادر نکرده است.
به اعتقاد تحلیلگران، نحوه برخورد سازمان همکاری شانگهای با بحران ایران و آمریکا میتواند نشاندهنده مسیر آینده این سازمان باشد؛ اینکه آیا این نهاد به سمت ایفای نقش فعالتر در بحرانهای امنیتی حرکت خواهد کرد یا همچنان بر اصول سنتی خود یعنی همکاری اقتصادی، امنیتی محدود و احترام به حاکمیت ملی اعضا پایبند خواهد ماند.
جمعبندی تحلیل ساوتچاینا مورنینگپست این است که سازمان همکاری شانگهای، برخلاف تصور برخی از حامیان جمهوری اسلامی، نه یک پیمان دفاع جمعی و نه سازوکاری برای مداخله نظامی در حمایت از اعضاست؛ بلکه نهادی است که اعضای آن، بهویژه کشورهای آسیای مرکزی، ارزش اصلی آن را در حفظ استقلال سیاسی و حاکمیت ملی خود میبینند.
