شبکه فاکس نیوز گزارش داد کارشناسان هستهای و عدم اشاعه به دولت دونالد ترامپ هشدار دادهاند هرگونه توافق جدید با جمهوری اسلامی باید شامل ممنوعیت کامل استفاده ایران از پلوتونیوم برای ساخت سلاح هستهای باشد؛ زیرا تهران ممکن است از این مسیر بهعنوان «نقطه کور» مذاکرات استفاده کند.
بر اساس این گزارش، تمرکز اصلی دولت آمریکا و بسیاری از کارشناسان تاکنون بر برنامه غنیسازی اورانیوم جمهوری اسلامی بوده، اما برخی تحلیلگران هشدار میدهند جمهوری اسلامی میتواند بهصورت مخفیانه از پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده نیروگاههای هستهای برای تولید بمب اتمی استفاده کند.
جیسون برودسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای»، به فاکس نیوز گفت هر توافق احتمالی با تهران باید «مسیر پلوتونیوم» را نیز پوشش دهد.
او با اشاره به حملات اسرائیل به راکتور آب سنگین اراک در ژوئن ۲۰۲۵ و مارس ۲۰۲۶ گفت اطلاعات موجود نشان میدهد حکومت ایران حتی پس از بمباران نیز تلاش کرده این تاسیسات را بازسازی کند.
فاکسنیوز نوشت برخی کارشناسان معتقدند جمهوری اسلامی میتواند از پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده نیروگاه بوشهر برای ساخت بمب هستهای استفاده کند.
هنری سوکولسکی، مقام پیشین وزارت جنگ آمریکا و مدیر مرکز «آموزش سیاست عدم اشاعه»، در مقالهای هشدار داده واشینگتن باید اطمینان حاصل کند [حکومت] ایران سوخت مصرفشده بوشهر را خارج نکرده و پلوتونیوم آن را استخراج نمیکند.
او پیشنهاد کرده است پنتاگون با استفاده از ماهوارهها و پهپادها بر نیروگاه بوشهر نظارت کند و هر توافق احتمالی با [حکومت] ایران نیز شامل نظارت تقریبا لحظهای بر راکتور و مخازن سوخت مصرفشده باشد.
سوکولسکی همچنین در مقالهای دیگر مدعی شده ایران پلوتونیوم کافی برای ساخت بیش از ۲۰۰ بمب هستهای در اختیار دارد.
به نوشته فاکسنیوز، او هشدار داده فاصله ۹۰ روزه میان بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از بوشهر میتواند فرصت کافی برای انتقال سوخت مصرفشده و استفاده احتمالی از آن در برنامه تسلیحاتی ایجاد کند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به فاکس نیوز گفت برنامه هستهای جمهوری اسلامی «تهدیدی برای آمریکا و کل جهان» است و تهران با عدم همکاری کامل با آژانس، تعهدات خود در معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای را نقض کرده است.
با این حال، برخی کارشناسان نسبت به عملی بودن مسیر پلوتونیوم تردید دارند.
دیوید آلبرایت، بازرس پیشین تسلیحاتی و رییس مؤسسه علوم و امنیت بینالمللی، گفت بسیار بعید است [حکومت] ایران از پلوتونیوم سوخت مصرفشده بوشهر برای ساخت سلاح هستهای استفاده کند.
او استدلال کرد [حکومت] ایران هنوز طراحی لازم برای بمب پلوتونیومی را توسعه نداده و هیچ نشانهای در اسناد هستهای جمهوری اسلامی از چنین برنامهای دیده نشده است.
آلبرایت همچنین گفت هرگونه انتقال سوخت از بوشهر بهسرعت شناسایی میشود و میتواند باعث توقف همکاری هستهای روسیه با ایران شود.
او افزود بیشتر پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده بوشهر «درجه راکتوری» دارد و نه «درجه تسلیحاتی» و استفاده از آن برای ساخت بمب بسیار دشوار است.
در همین حال، آندرهآ استریکر، از کارشناسان بنیاد دفاع از دموکراسیها، به فاکس نیوز گفت آمریکا باید در هر توافق آینده با تهران بر «ممنوعیت دائمی و قابل راستیآزمایی بازفرآوری پلوتونیوم» اصرار کند.
او افزود روسیه پس از حملات سال ۲۰۲۵ بر بازگشت بازرسان آژانس به بوشهر تاکید کرده و این بازرسیها دوباره آغاز شده است.
استریکر همچنین گفت [حکومت] ایران از اوایل دهه ۲۰۰۰ تمرکز چندانی بر مسیر پلوتونیوم نداشته و برای حرکت در این مسیر به تاسیسات بازفرآوری و تجهیزات پیچیده شیمیایی نیاز دارد؛ مسائلی که به گفته او موانع مهمی در برابر استفاده نظامی از پلوتونیوم ایجاد میکنند.
فاکسنیوز در پایان نوشت برخی کارشناسان پیشنهاد کردهاند آژانس بینالمللی انرژی اتمی با افزایش دفعات بازرسی از بوشهر و انتقال سوخت مصرفشده توسط روسیه، خطر اشاعه هستهای را کاهش دهد.
اکسیوس با اشاره به دیدار وزیر خارجه آمریکا و فرستاده ویژه کاخ سفید با مقام قطری نوشت آمریکا و جمهوری اسلامی در حال مذاکره بر سر یک «یادداشت تفاهم یکصفحهای» هستند که هدف آن پایان دادن به جنگ و ایجاد چارچوبی برای مذاکرات مفصلتر در آینده است.
بر اساس این گزارش، قطر نقش مهمی در میانجیگری میان تهران و واشینگتن ایفا میکند و مقامهای آمریکایی، دوحه را یکی از موثرترین بازیگران منطقهای در مذاکرات با حکومت ایران میدانند.
به نوشته اکسیوس، تا بعدازظهر شنبه ۱۹ اردیبهشت، دولت آمریکا همچنان در انتظار آخرین پاسخ حکومت ایران به پیشنهاد ارائهشده بود.
این گزارش میافزاید هرچند از آغاز جنگ، پاکستان بهعنوان میانجی رسمی میان آمریکا و حکومت ایران عمل کرده، اما قطریها نیز بهطور فعال و پشت صحنه در روند مذاکرات حضور داشتهاند.
یکی از منابع آگاه به اکسیوس گفته است الثانی روز جمعه ۱۸ اردیبهشت در واشینگتن با جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، دیدار کرده بود و قرار داشت بلافاصله به دوحه بازگردد، اما برنامه سفر خود را تغییر داد و به میامی رفت.
بر اساس این گزارش، نخستوزیر قطر در جریان حضورش در میامی با وزیر خارجه عربستان سعودی نیز تماس گرفته و درباره تلاشهای میانجیگرانه گفتوگو کرده است.
اکسیوس نوشت وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به درخواست برای اظهار نظر درباره این دیدار، واکنشی فوری ارائه نکرد.
به گفته منابع آگاه، محور اصلی نشست میامی بررسی مسیر دستیابی به یادداشت تفاهمی برای پایان جنگ بوده است.
یکی از منابع همچنین به اکسیوس گفته قطر، پاکستان، مصر، ترکیه و عربستان سعودی بهطور هماهنگ در تلاش برای پیشبرد توافق میان تهران و واشینگتن هستند.
این منبع افزود: «میانجیها هر دو طرف را به کاهش تنش و تمرکز بر دستیابی به توافق تشویق میکنند.»
بهنوشته رویترز، تصمیم دونالد ترامپ برای خارج کردن بخشی از نیروهای آمریکایی از آلمان، تهدید به کاهش نیروها در دیگر نقاط اروپا و کماهمیت جلوه دادن حملات اخیر جمهوری اسلامی به امارات متحده عربی بهعنوان یکی از شرکای مهم آمریکا در خلیج فارس، همگی نشانهای از آن چیزی است که احتمالا به میراث ماندگار این جنگ تبدیل خواهد شد: فرسایش روابط با متحدان کلیدی.
رویترز در گزارش تحلیل خود تاکید کرده حتی در شرایطی که آمریکا و جمهوری اسلامی بهآرامی به سمت راهی احتمالی برای خروج از جنگ ۱۰ هفتهای خود حرکت میکنند، گفتار و رفتار ترامپ بار دیگر نگرانیهایی را در میان متحدان دیرینه واشینگتن، از اروپا گرفته تا خاورمیانه و منطقه هند-پاسیفیک، زنده کرده که شاید آمریکا در بحرانهای آینده شریک قابل اعتمادی نباشد.
در واکنش، برخی شرکای سنتی آمریکا در حال تغییر محاسبات خود هستند؛ تغییری که ممکن است روابط با واشینگتن را برای مدتی طولانی دگرگون کند. در همین حال، رقبایی مانند چین و روسیه نیز در تلاشاند از فرصتهای راهبردی ایجادشده بهرهبرداری کنند.
رویترز افزوده اگرچه هنوز مشخص نیست آیا جنگ ترامپ با جمهوری اسلامی به نقطه عطفی دائمی در روابط آمریکا با جهان تبدیل خواهد شد یا نه، اما بیشتر تحلیلگران معتقدند رفتار غیرقابل پیشبینی او از زمان بازگشت به قدرت که عملا نظم جهانی مبتنی بر قواعد را برهم زده، به تضعیف بیشتر ائتلافهای آمریکا منجر خواهد شد، بهویژه در شرایطی که ناتو همچنان بهدلیل مقاومت در برابر خواستههای ترامپ در دوران جنگ، هدف خشم اوست.
برت برون، مشاور پیشین دولت اوباما و رییس کنونی شرکت مشاوره راهبردی Situation Room، به رویترز گفته: «بیپروایی ترامپ در قبال جمهوری اسلامی در حال ایجاد تغییراتی چشمگیر است. اعتبار آمریکا در خطر قرار دارد.»
تنشها میان ترامپ و اروپاییها بهویژه از زمانی شدت گرفت که او در۹ اسفند ۱۴۰۴ به اسرائیل در حمله به جمهوری اسلامی پیوست.
بستن تنگه هرمز از سوی تهران در واکنش به این حملات، شوک بیسابقهای به بازار جهانی انرژی وارد کرد؛ شوکی که کشورهای اروپایی را به یکی از بزرگترین بازندگان اقتصادی جنگی تبدیل کرد که هرگز خواهان آن نبودند.
حتی پیش از آن نیز ترامپ با اعمال تعرفههای گسترده، تلاش برای تصاحب گرینلند و گرفتن آن از دانمارک و قطع کمکهای نظامی به اوکراین، متحدان آمریکا را نگران کرده بود.
شکاف زمانی عمیقتر شد که ترامپ در روزهای اخیر اعلام کرد پنج هزار نفر از مجموع ۳۶ هزار و ۴۰۰ نیروی مستقر آمریکا در آلمان را خارج میکند؛ اقدامی که پس از آن صورت گرفت که فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، آشکار گفت جمهوری اسلامی آمریکا را تحقیر کرده و خشم ترامپ را برانگیخت.
پنتاگون نیز در ادامه، استقرار برنامهریزیشده موشکهای کروز تاماهاوک در آلمان را لغو کرد.
ترامپ سالهاست این پرسش را مطرح میکند که آیا آمریکا باید در ناتویی که پس از جنگ جهانی دوم به ایجاد آن کمک کرد باقی بماند یا نه.
او گفت در حال بررسی کاهش نیروهای آمریکایی در ایتالیا و اسپانیا نیز هست؛ کشورهایی که رهبرانشان بر سر جنگ ایران با او اختلاف داشتهاند.
درگیری با متحدان
این اقدامات پس از آن انجام شد که ترامپ متحدان خود را متهم کرد به اندازه کافی از آمریکا در جنگ حمایت نکردهاند. او حتی بهطور تلویحی گفت که شاید واشینگتن دیگر نیازی به پایبندی به بند پنجم ناتو، یعنی اصل دفاع جمعی، نداشته باشد.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «رییسجمهوری ترامپ ناامیدی خود از ناتو و دیگر متحدان را آشکارا بیان کرده است.»
او افزود برخی درخواستها برای استفاده از پایگاههای نظامی اروپا در جنگ ایران از سوی دولتهای میزبان رد شده بود.
کلی گفت: «ترامپ جایگاه آمریکا در صحنه جهانی را احیا کرده و روابط خارجی را تقویت کرده است. او هرگز اجازه نخواهد داد با ایالات متحده ناعادلانه رفتار شود یا متحدان به اصطلاح دوست از آن سوءاستفاده کنند.»
ترامپ پیشتر نیز کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، را هدف قرار داده و در ماه مارس گفته بود او «وینستون چرچیل نیست». ترامپ همچنین تهدید کرده بود تعرفههای سنگینی بر واردات از بریتانیا اعمال خواهد کرد.
پنتاگون نیز احتمال مجازات متحدان ناتویی را که از عملیات آمریکا علیه جمهوری اسلامی حمایت نکردهاند مطرح کرده است؛ از جمله تعلیق عضویت اسپانیا در ناتو و بازنگری در بهرسمیت شناختن ادعای بریتانیا بر جزایر فالکلند.
بهنوشته رویترز، دولتهای اروپایی در واکنش، تلاشهای خود را برای افزایش همکاری میان خود، پذیرش سهم بیشتری از بار دفاعی و توسعه مشترک سامانههای تسلیحاتی برای کاهش وابستگی به آمریکا افزایش دادهاند؛ هرچند همزمان میکوشند ترامپ را متقاعد کنند که حفظ متحدان فراآتلانتیکی همچنان ارزشمند است.
یک دیپلمات اروپایی به این خبرگزاری گفت تهدیدهای ترامپ پیام روشنی برای اروپا است تا بیشتر روی امنیت خود سرمایهگذاری کند، اما افزود رهبران اروپایی فعلا پذیرفتهاند که باید با شرایط کنار بیایند.
تحلیلگران میگویند اروپاییها بهعنوان «قدرتهای میانی» گزینههای محدودی دارند، بهویژه بهدلیل وابستگی به متحد ابرقدرت خود برای بازدارندگی راهبردی در برابر هرگونه حمله احتمالی روسیه، و این واقعیت که گذار به خوداتکایی بیشتر، سالها زمان خواهد برد.
در تلاش برای آرام کردن ترامپ، مقامهای اروپایی در عین حال بهصورت غیرعلنی تاکید کردهاند که بسیاری از کشورهایشان در جریان جنگ ایران اجازه استفاده از پایگاهها و حریم هوایی خود را به نیروهای آمریکایی دادهاند.
بهنوشته رویترز تحلیلگران اما میگویند رهبران اروپایی، که برخی از آنها پیشتر با چاپلوسی سعی کرده بودند بحرانهای قبلی با ترامپ را مهار کنند، اکنون بیش از گذشته به تاکتیکهای مذاکرهای او آگاه شدهاند و در برابرش جسورتر عمل میکنند.
جف راتکه، رییس موسسه آمریکایی-آلمانی دانشگاه جانز هاپکینز، گفت اگرچه مرتس در دیدارهای قبلی به نظر میرسید توانسته ترامپ را مجذوب کند، اما اکنون «تلاش نمیکند ارزیابی انتقادی خود از وضعیتی را که آمریکا گرفتار آن شده پنهان کند.»
این دیپلمات اروپایی افزود رهبران اروپا همچنین آگاهاند که ترامپ، که طبق قانون دیگر نمیتواند نامزد ریاستجمهوری شود، ممکن است تا زمان ترک قدرت در ژانویه ۲۰۲۹ خود را آزاد بداند که «هر کاری که فکر میکند» در صحنه جهانی انجام دهد.
در حالی که برخی رهبران اروپایی نسبت به آینده ناتو هشدار میدهند، رادوسلاو سیکورسکی، وزیر امور خارجه لهستان، در کنفرانسی در ورشو گفت تا زمانی که اروپا به وعده افزایش هزینههای نظامی عمل کند که یکی از خواستههای دیرینه ترامپ بوده است، جایی برای نگرانی نیست.
اختلاف، فراتر از مرزهای اروپا
با این حال، فشار بر ائتلافهای آمریکا محدود به اروپا نمانده است.
زمانی که جمهوری اسلامی در روزهای اخیر دست به حملات موشکی و پهپادی علیه امارات متحده عربی، متحد نزدیک آمریکا، زد ترامپ و اطرافیانش ظاهرا چشم خود را بر این حملات بستند؛ موضوعی که نگرانی کشورهای عربی خلیج فارس را، که پیشتر نیز از جنگ آسیب دیده بودند، افزایش داد.
ترامپ بهسرعت حمله روز دوشنبه را کماهمیت جلوه داد، در حالی که آن حمله موجب آتشسوزی در بندر مهم نفتی فجیره و تعطیلی مدارس شد. حتی پس از حملات بعدی در اواخر هفته نیز او اصرار داشت که آتشبس یکماهه همچنان برقرار است.
ترامپ برخلاف توصیه برخی شرکای آمریکا در خلیج فارس وارد جنگ شد، و هرچند آنها بعدا در حمایت از آمریکا با واشینگتن همسو شدند، اکنون برخی نگراناند او در نهایت توافقی امضا کند که آنها را در برابر همسایهای همچنان خطرناک رها کند.
این جنگ همچنین در میان شرکای آسیایی آمریکا، که بسیاری از آنها به نفت عبوری از تنگه هرمز وابستهاند، اضطراب ایجاد کرده است.
کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی پیشتر نیز از تعرفههای سنگین ترامپ و تحقیر ائتلافهای سنتی از سوی او نگران شده بودند.
اکنون برخی ممکن است این پرسش را مطرح کنند که آیا این آسیبپذیری که ترامپ در برابر فشار اقتصادی داخلی از جمله قیمت بالای بنزین نشان داده، به این معناست که او در صورت درخواست کمک در درگیری احتمالی با چین، مانند حمله به تایوان، دچار تردید خواهد شد یا نه.
تاکشی ایوایا، که در آغاز دور دوم ریاستجمهوری ترامپ وزیر امور خارجه ژاپن بود، به رویترز گفت: «آنچه بیش از همه ما را نگران میکند این است که اعتماد، احترام و انتظارات نسبت به آمریکا، مهمترین شریک در ائتلافی که ژاپن بیشترین ارزش را برای آن قائل است، در حال کاهش است. این مساله میتواند سایهای بلند بر کل منطقه بیندازد.»
یاسوتوشی نیشیمورا، وزیر پیشین تجارت ژاپن، گفت برای توکیو بیش از پیش مهم شده که در واکنش به تغییر توازن قدرت جهانی، روابط نزدیکتری با «قدرتهای میانی همفکر» مانند بریتانیا، کانادا، استرالیا و کشورهای اروپایی ایجاد کند.
از آغاز جنگ، روسیه و چین که متحدان دیرینه جمهوری اسلامی محسوب میشوند، عمدتا از دخالت مستقیم در روند جنگ پرهیز کردهاند، اما تحلیلگران میگویند آنها با دقت تحولات را زیر نظر دارند.
کارشناسان هشدار میدهند استفاده ترامپ از قدرت سخت در جنگی انتخابی علیه جمهوری اسلامی، تنها چند هفته پس از عملیات آمریکا در کاراکاس که به بازداشت رییسجمهوری سابق ونزوئلا انجامید، ممکن است چین و روسیه را به تشدید اقدامات و افزایش فشار علیه همسایگانشان تشویق کند.
روسیه، بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انرژی جهان، از افزایش قیمت نفت و گاز طبیعی ناشی از جنگ ایران و همچنین منحرف شدن توجه آمریکا و اروپا از جنگ اوکراین سود برده است.
تحلیلگران میگویند اگرچه بحران ایران بر تامین انرژی چین فشار وارد کرده، پکن احتمالا درسهایی از این جنگ گرفته است؛ از جمله اینکه آمریکا مجبور شد تجهیزات نظامی خود را از منطقه هند-پاسیفیک به خاورمیانه منتقل کند و اینکه قدرتمندترین نیروی نظامی جهان گاه در برابر تاکتیکهای نامتقارن مانند پهپادهای ارزانقیمت دچار مشکل شده است.
چین همچنین از این فرصت استفاده کرده تا خود را بهعنوان شریک جهانی قابل اعتمادتری نسبت به ترامپ غیرقابل پیشبینی معرفی کند؛ ترامپی که قرار است هفته آینده به پکن سفر کند.
ویکتوریا کوتس، معاون مشاور امنیت ملی ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری او، به رویترز گفت پکن برای اینکه از جنگ آمریکا علیه جمهوری اسلامی بهعنوان «چک سفید امضا برای گشتن دور دنیا و گفتن اینکه ما نیروی بیثباتکننده هستیم» استفاده کند، کار دشواری خواهد داشت.
کوتس، که اکنون معاون اندیشکده محافظهکار بنیاد هریتیج (Heritage Foundation) در واشینگتن است، گفت: «چین هم در تمام این مدت دقیقا شریک قدرتمندی برای متحدش جمهوری اسلامی نبوده است.
هرچند به نوشته سیانان، میزان دقیق اختیارات او در ساختار قدرتِ «چندپاره» جمهوری اسلامی روشن نیست. بر اساس این گزارش، مجتبی خامنهای پس از حملهای که به کشته شدن پدرش و چند فرمانده ارشد نظامی حکومت ایران انجامید، بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی معرفی شد، اما جامعه اطلاعاتی آمریکا تاکنون نتوانسته حضور یا محل اقامت او را بهطور مستقیم تایید کند.
منابع آگاه به سیانان گفتهاند خامنهای برای ارتباطات خود از هیچ وسیله الکترونیکی استفاده نمیکند و تنها از طریق ملاقات حضوری یا پیامرسانهای فیزیکی با اطرافیان در تماس است. این منابع افزودند او همچنان در انزوا به سر میبرد و تحت درمان جراحاتی از جمله سوختگی شدید در صورت، بازو، تنه و پا قرار دارد.
سیانان گزارش داد دولت دونالد ترامپ همچنان به دنبال پایان دیپلماتیک جنگ است؛ آن هم در شرایطی که آتشبس بیش از یک ماه ادامه یافته و ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد [حکومت] ایران، با وجود خسارات گسترده، همچنان بخش مهمی از توان نظامی خود را حفظ کرده و قادر است ماهها دیگر نیز محاصره آمریکا را تحمل کند.
بر اساس ارزیابیهای تازه اطلاعاتی، حدود دو سوم پرتابگرهای موشکی حکومت ایران همچنان سالم ماندهاند؛ رقمی که از برآوردهای قبلی بالاتر است. مقامهای آمریکایی معتقدند آتشبس به حکومت ایران فرصت داده بخشی از تجهیزات مدفونشده در حملات را بازیابی کند.
گزارش دیگری از سازمان سیا نیز نتیجه گرفته [حکومت] ایران احتمالا میتواند تا چهار ماه دیگر بدون فروپاشی کامل اقتصادی در برابر محاصره آمریکا دوام بیاورد.
سیانان نوشت با وجود آتشبس، در روزهای اخیر نیروهای آمریکایی و ایرانی همچنان درگیر تبادل آتش بودهاند و عبور و مرور در تنگه هرمز تقریبا متوقف شده است؛ در حالی که هر دو طرف مدعی کنترل این آبراه هستند.
یک مقام ارشد اطلاعاتی آمریکا به سیانان گفت محاصره اعمالشده از سوی دولت ترامپ «تجارت ایران را قطع، درآمدها را نابود و روند فروپاشی ساختاری اقتصاد را تسریع کرده است.» این مقام همچنین گفت نیروی دریایی [حکومت] ایران «نابود شده» و رهبران جمهوری اسلامی در مخفیگاه به سر میبرند.
کاخ سفید نیز اعلام کرد عملیات نظامی و محاصره اقتصادی، همراه با شکافهای داخلی در ساختار قدرت ایران، توان تهران را برای ارائه مواضع واحد در مذاکرات کاهش داده است.
با این حال، منابع اطلاعاتی آمریکا به سیانان گفتهاند مجتبی خامنهای احتمالا از تصمیمگیریهای روزمره فاصله دارد و دسترسی به او محدود است. به گفته این منابع، فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به همراه محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، عملا اداره روزمره کشور و جنگ را در دست گرفتهاند.
این گزارش میافزاید پرسشها درباره وضعیت جسمی و میزان قدرت رهبر جدید جمهوری اسلامی، کار دولت ترامپ را برای مذاکره دشوار کرده است؛ زیرا هنوز روشن نیست چه کسی در ایران اختیار واقعی برای توافق نهایی را دارد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، جمعه ۱۸ اردیبهشت گفت: «ساختار آنها همچنان بهشدت دچار شکاف و ناکارآمدی است و همین موضوع ممکن است مانعی برای مذاکرات باشد.»
سیانان همچنین گزارش داد ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا پیش از آغاز جنگ نیز پیشبینی کرده بودند که حذف رهبر پیشین جمهوری اسلامی لزوما به سقوط حکومت منجر نخواهد شد، زیرا جانشینان او نیز عمدتا از چهرههای تندرو و نزدیک به سپاه هستند.
بر اساس این گزارش، دولت ترامپ در هفتههای اخیر تلاش کرده از طریق مذاکرات به توافقی برای پایان جنگ برسد، اما اختلافات داخلی در ساختار قدرت ایران روند مذاکرات را پیچیده کرده است.
سیانان نوشت پیش از مذاکرات اسلامآباد، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، از برخی کشورهای خلیج فارس درباره اینکه چه کسی در ایران اختیار واقعی مذاکره دارد، مشورت خواسته بود و برخی مقامهای منطقهای، قالیباف را موثرترین چهره جمهوری اسلامی در این زمینه معرفی کرده بودند.
قالیباف دور نخست مذاکرات با آمریکا در اسلامآباد را رهبری کرد، اما این مذاکرات بدون توافق پایان یافت و دور دوم گفتوگوها در پاکستان نیز برگزار نشد. ترامپ دلیل این شکست را «شکاف شدید در حکومت ایران» عنوان کرده بود.
سیانان در پایان نوشت دولت ترامپ همچنان میگوید آتشبس برقرار است و تهران در حال بررسی تازهترین پیشنهاد آمریکا برای پایان جنگ است.
اداره تحقیقات فدرال آمریکا، افبیآی، در جمعبندی نهایی خود درباره تیراندازی مرگبار ماه مارس اعلام کرد عامل حمله بهتنهایی عمل کرده و هیچ ارتباطی با سازمانهای تروریستی خارجی نداشته است؛ هرچند تحقیقات نشان میدهد او تحت تاثیر «جنگ ایران» و اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی قرار داشته و به رهبر کشته شده جمهوری اسلامی علاقه نشان میداده است.
به گزارش ایبیسی نیوز، فرد مهاجم «اندیاگا دیاگنه» ۵۳ ساله، شهروند آمریکاییِ سنگالیتبار، صبح اول مارس در خیابان معروف «سیکس استریت» آستین به سوی مردم تیراندازی کرد که در نتیجه آن سه نفر کشته و بیش از ۱۲ نفر زخمی شدند. او در نهایت در درگیری با نیروهای پلیس کشته شد.
افبیآی در آغاز تحقیقات احتمال ارتباط این حمله با تروریسم سازمانیافته را بررسی کرده بود، اما در گزارش نهایی اعلام کرد «هیچ مدرکی» دال بر هدایت خارجی یا ارتباط او با گروههای تروریستی وجود ندارد.
در بیانیه رسمی افبیآی آمده است: «تحقیقات نشان میدهد تشدید رفتار خشونتآمیز او تا حدی با محرکها و نارضایتیهای شخصی مرتبط با اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه [حکومت] ایران ارتباط داشته و در نهایت به حملهای خشونتآمیز و ناگهانی منجر شده است.»
بر اساس این گزارش، زمان وقوع تیراندازی همزمان با آغاز جنگ کنونی ایران و آمریکا بوده؛ جنگی که طی آن حملات آمریکا و اسرائیل به کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، منجر شد.
افبیآی همچنین اعلام کرد تحقیقات نشان داده دیاگنه «احترام و علاقه عمیقی» به خامنهای داشته است. او هنگام حمله تیشرتی با طرح پرچم ایران و سوییشرتی با عبارت «Property of Allah» («متعلق به الله») بر تن داشته است.
این نهاد امنیتی تاکید کرد: «اگرچه علاقه او به ایران و آیتالله خامنهای بدون تردید در گرایش او به خشونت نقش داشته، اما افبیآی هنوز به شواهد قطعی درباره انگیزه دقیق او یا دلیل انتخاب محل حمله دست نیافته است.»
افبیآی اعلام کرد تحقیقات برای روشن شدن همه ابعاد پرونده ادامه خواهد یافت و مقامهای فدرال همچنان تمامی سرنخهای مرتبط با این حمله را بررسی میکنند.
بر اساس بیانیه دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (اوفک)، که جمعه ۱۸ اردیبهشت منتشر شد، در بهروزرسانی تازه، بیش از ۱۰ فرد و شرکت به فهرست «اتباع و نهادهای ویژه تحریمشده» افزوده شدند. این تحریمها ذیل مقررات مرتبط با عدم اشاعه تسلیحات و برنامههای مرتبط با حکومت ایران اعمال شدهاند.
در میان افراد تحریمشده، نام «محمدمهدی ملکی»، شهروند ایرانی مقیم بلاروس، دیده میشود که به گفته وزارت خزانهداری با «مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری» ایران مرتبط است. «لی گنپینگ»، شهروند چینی مرتبط با شرکت «هیتکس اینسولیشن نینگبو» و «محمدعلی طالباف»، شهروند بلاروس مرتبط با شرکت «آرموری الاینس»، نیز در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین چندین شرکت در چین و هنگکنگ را به دلیل همکاری با شبکههای تامین جمهوری اسلامی تحریم کرد.
بر اساس این بیانیه، برخی از این شرکتها با «مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری» جمهوری اسلامی یا شرکت ایرانی «پیشگام الکترونیک صفه» مرتبط بودهاند؛ نهادهایی که آمریکا آنها را بخشی از شبکه تامین فناوری و تجهیزات صنایع نظامی حکومت ایران میداند.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین شرکت «الیت انرژی FZCO» مستقر در دبی و شرکت «آرموری الاینس» (Armory Alliance) در بلاروس را در فهرست تحریمها قرار داد.
در بخش دیگری از این بیانیه، اطلاعات تحریمی برخی نهادهای پیشتر تحریمشده جمهوری اسلامی نیز بهروزرسانی شد؛ از جمله «مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری» (CITC) در تهران که آمریکا آن را با نامهای دیگری از جمله «مرکز پیشرفت و توسعه ایران» معرفی کرده است.
همچنین شرکت چینی فناوری ماهوارهای چانگ گوانگ، علاوه بر تحریمهای پیشین مرتبط با روسیه، تحت فرمان اجرایی مرتبط با تسلیحات ایران نیز قرار گرفت.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین تحریمهای مرتبط با «مرکز صادرات وزارت دفاع ایران» موسوم به «MINDEX» یا «MODLEX» را بهروزرسانی کرد؛ نهادی که واشینگتن آن را بخشی از شبکه صادرات و لجستیک صنایع دفاعی جمهوری اسلامی میداند.
بر اساس بیانیه اوفک، تمامی افراد و شرکتهای معرفیشده مشمول خطر «تحریمهای ثانویه» نیز هستند؛ اقدامی که میتواند موسسات مالی و شرکتهای خارجی همکار با آنها را نیز در معرض مجازاتهای آمریکا قرار دهد.
این وزارتخانه همچنین تاکید کرده است که آماده انجام اقدامات بیشتری علیه صنایع نظامی جمهوری اسلامی است.
وزارت خزانهداری آمریکا در ادامه اعلام کرد که آمادگی دارد تا علیه هر شرکت خارجی درگیر در تجارت غیرقانونی با تهران، از جمله خطوط هوایی، اقدام کند.
این وزارتخانه همچنین گفت که ممکن است تحریمهای ثانویهای را علیه موسسات مالی خارجی که به فعالیتهای جمهوری اسلامی یاری میرسانند، اعمال کند؛ از جمله شرکتهایی که «با پالایشگاههای نفت مستقل چین مرتبط هستند.»
در بیانیه این وزارتخانه به نقل از اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، آمده است: «تحت رهبری دونالد ترامپ، به اقدام برای حفظ امنیت آمریکا ادامه میدهیم.»
او گفت افراد و شرکتهای خارجی تامینکننده سلاح برای نیروهای نظامی جمهوری اسلامی را هدف تحریم قرار میدهیم.
روبیو: آمریکا شبکههای خارجی تامین تسلیحاتی جمهوری اسلامی را تحریم کرد
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز اعلام کرد دولت ترامپ تحریمهای تازهای را علیه ۱۱ نهاد و سه فرد در ایران، چین، بلاروس و امارات متحده عربی به دلیل همکاری با برنامههای نظامی جمهوری اسلامی اعمال کرده است.
روبیو در بیانیهای گفت این افراد و شرکتها در تلاشهای [حکومت] ایران برای دستیابی به تسلیحات، تجهیزات نظامی و مواد اولیه مورد استفاده در برنامههای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی نقش داشتهاند.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد چندین شرکت مستقر در چین نیز به دلیل ارائه تصاویر ماهوارهای به ایران برای کمک به حملات نظامی علیه نیروهای آمریکایی در خاورمیانه هدف تحریم قرار گرفتهاند.
روبیو تاکید کرد: «اقدام امروز، نهادهای مستقر در چین را به دلیل حمایتشان از ایران پاسخگو میکند.» او افزود آمریکا از «همه ابزارهای لازم» برای هدف قرار دادن نهادها و افرادی در کشورهای ثالث که به نیروهای نظامی و صنایع دفاعی جمهوری اسلامی کمک میکنند، استفاده خواهد کرد.
بر اساس این بیانیه، تحریمها در چارچوب راهبرد دولت ترامپ برای مختل کردن شبکههای تامین برنامههای نظامی [حکومت] ایران و در راستای «یادداشت ریاستجمهوری امنیت ملی شماره ۲» اعمال شدهاند.
وزارت خارجه آمریکا همچنین اعلام کرد این اقدامات بخشی از تلاش واشینگتن برای حمایت از بازگرداندن تحریمها و محدودیتهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی است؛ تحریمهایی که آمریکا میگوید به دلیل «نقض گسترده تعهدات هستهای» از سوی [حکومت] ایران دوباره اعمال شدهاند.
در بیانیه روبیو آمده است ایالات متحده از تمامی ابزارهای موجود، از جمله تحریمهای مستقل آمریکا، برای «افشا، مختل و مهار» فعالیتهای جمهوری اسلامی استفاده خواهد کرد تا مانع بازسازی برنامههای حساس مرتبط با اشاعه تسلیحاتی [حکومت] ایران شود.
آمریکا پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت نیز اعلام کرده بود که پنج فرد و چهار شرکت عراقی، از جمله معاون وزیر نفت این کشور را بهدلیل ارتباط با جمهوری اسلامی و سوءاستفاده از صنایع نفتی عراق برای تضعیف امنیت این کشور را تحریم کرده است.
