در حالی که آکسیوس از احتمال توافق تهران و واشینگتن برای پایان جنگ خبر داده، تبادل آتش میان اسرائیل و حزبالله همچنان ادامه دارد و چشمانداز معادلات لبنان را در هالهای از ابهام فرو برده است.
ارتش اسرائیل چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت مواضع حزبالله را در چند منطقه در جنوب لبنان هدف قرار داد. این نهاد پیشتر برای ۱۲ روستا در جنوب لبنان هشدار تخلیه صادر کرده بود.
رسانههای لبنانی نیز ظهر چهارشنبه از پنج حمله هوایی اسرائیل به شهر میفدون در جنوب این کشور خبر دادند.
در سوی دیگر، حزبالله چندین پهپاد انفجاری و راکت به سوی نیروهای اسرائیلی مستقر در جنوب لبنان شلیک کرد.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل گزارش داد در پی انفجار دو فروند از این پهپادها، دو سرباز اسرائیلی زخمی شدند و به بیمارستان انتقال یافتند.
جراحت یکی از سربازان «متوسط» و جراحت دیگری «سطحی» گزارش شده است.
ارتش اسرائیل همچنین موفق شد یک پهپاد حزبالله را در آسمان جنوب لبنان رهگیری و سرنگون کند. پهپاد دیگری نیز در نزدیکی مرز لبنان به خاک اسرائیل اصابت کرد؛ این حادثه تلفاتی در پی نداشت.
ارتش اسرائیل این حمله را یکی دیگر از موارد نقض توافق آتشبس از سوی حزبالله دانست.
رویارویی حزبالله و اسرائیل در حالی ادامه دارد که به گزارش پایگاه خبری آکسیوس، آمریکا و جمهوری اسلامی در آستانه توافق بر سر یک یادداشت تفاهم تکصفحهای برای پایان دادن به جنگ هستند.
به گفته منابع آگاه، هدف از این یادداشت تفاهم، خاتمه درگیری نظامی و «تعیین چارچوبی برای مذاکرات هستهای مفصلتر» است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۶ اردیبهشت هشدار داد در صورتی که جمهوری اسلامی این توافق را نپذیرد، حملات با شدت بیشتری از سر گرفته خواهند شد.
عون: اقدامات من در راستای منافع همه مردم لبنان است
جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، ۱۵ اردیبهشت تاکید کرد اقداماتش «در راستای منافع همه لبنانیهاست، نه فقط یک گروه خاص».
او گفت ساکنان جنوب لبنان در دورهای که ارتش لبنان در این منطقه حضور نداشت، بهای سنگینی پرداختند و اکنون زمان آن رسیده است که ارتش بهطور کامل به جنوب بازگردد و بهتنهایی مسئولیت امنیت این منطقه را بر عهده بگیرد.
به گفته عون، صلح داخلی برای لبنان یک «خط قرمز» به شمار میرود و تلاش برای دامن زدن به اختلافات فرقهای و مذهبی، در عمل «هدیهای رایگان» به اسرائیل خواهد بود.
رییسجمهوری لبنان همچنین از مواضع خود در قبال گفتوگو با اسرائیل دفاع کرد و افزود پس از ناکامی سایر گزینهها از جمله جنگ، مذاکرات تنها راهحل باقیمانده محسوب میشود.
در روزهای اخیر، تنشهای لفظی میان عون و نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، بر نگرانیها نسبت به تشدید بیثباتی در این کشور افزوده است.
قاسم هفتم اردیبهشت گفتوگوهای مستقیم دولت لبنان با اسرائیل را «گناهی بزرگ» خواند و گفت این مذاکرات لبنان را «بیثبات» خواهد کرد.
عون نیز در پاسخ، به وابستگی حزبالله به جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «خیانت را کسانی مرتکب میشوند که کشور خود را برای تامین منافع خارجی به جنگ میبرند.»
پایگاه خبری اکسیوس چهارشنبه ۱۶ فروردین در گزارشی نوشت بر اساس اعلام رسمی شرکت هواپیماسازی برزیلی امبرائر، نیروی هوایی امارات متحده عربی ۱۰ فروند هواپیمای ترابری نظامی سی-۳۹۰ خریداری میکند و گزینه خرید ۱۰ فروند دیگر نیز در آینده در نظر گرفته شده است.
خبر امضای این قرارداد که ارزش مالی آن منتشر نشده، همزمان با برگزاری کنفرانس «ساخت در امارات متحده عربی ۲۰۲۶» اعلام شد.
امارات متحده عربی نخستین کشور خاورمیانه است که این مدل هواپیمای ترابری نظامی را خریداری میکند. برزیل، مجارستان، لیتوانی و هلند از دیگر خریداران این هواپیما هستند.
هواپیمای سی-۳۹۰ میلنیوم
هواپیمای سی-۳۹۰ میلنیوم یک هواپیمای ترابری چندمنظوره است که برای ماموریتهای لجستیکی، امدادی و نظامی طراحی شده است؛ با موتور جت، ساخت شرکت برزیلی امبرائر که میتواند تا ۲۶ تن بار حمل کند.
این هواپیما توان جابهجایی ۸۰ سرباز، ۶۶ چترباز یا تجهیزات سنگین نظامی مانند خودروهای زرهی و بالگرد را دارد. سی-۳۹۰ میلنیوم با دو موتور توربوفن به حداکثر سرعت حدود ۹۸۰ کیلومتر در ساعت میرسد که آن را به یکی از سریعترین هواپیماهای ترابری نظامی در کلاس خود تبدیل کرده است.
هواپیمای سی-۳۹۰ میلنیوم برای عملیات در شرایط سخت طراحی شده و توانایی نشستوبرخاست در باندهای کوتاه و نیمهآماده را دارد.
برد عملیاتی آن با بار ۲۳ تنی، حدود دو هزار و ۸۰۰ کیلومتر و برد انتقالی آن بدون بار تا بیش از شش هزار و ۲۰۰ کیلومتر اعلام شده است. سی-۳۹۰ میلنیوم علاوه بر ماموریتهای لجستیکی و نظامی، برای انتقال مجروحان، امدادرسانی، سوخترسانی هوایی و عملیات آتشنشانی هوایی نیز قابل استفاده است.
گنبد آهنین در امارات متحده عربی
اکسیوس شش اردیبهشت نیز به نقل از مقامهای اسرائیلی و آمریکایی گزارش داد اسرائیل در آغاز جنگ با جمهوری اسلامی، یک سامانه پدافندی گنبد آهنین به همراه دهها نیروی نظامی برای راهاندازی آن به امارات متحده عربی اعزام کرده است.
این نخستین بار بود که اسرائیل سامانه کامل گنبد آهنین را به کشوری دیگر منتقل میکرد و امارات متحده عربی نیز نخستین کشور خارج از اسرائیل و آمریکا بود که از این سامانه استفاده کرد.
مقامهای اسرائیلی گفتند سامانه گنبد آهنین موفق شده دهها موشک جمهوری اسلامی را رهگیری کند. وزارت دفاع امارات متحده عربی پیشتر اعلام کرده بود جمهوری اسلامی بیش از ۵۵۰ موشک و بیش از دو هزار و ۲۰۰ پهپاد به سمت این کشور شلیک کرده است.
امارات متحده هدف بیشترین حملات جمهوری اسلامی
امارات متحده عربی در حالی اقدام به خرید و تامین تجهیزات نظامی میکند که از آغاز جنگ در ایران، بارها با موشکها و پهپادهای جمهوری اسلامی هدف قرار گرفته است.
در پی آخرین دور حملات جمهوری اسلامی به بندر فجیره، وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور دوشنبه ۱۲ موشک بالستیک، سه موشک کروز و چهار پهپاد پرتابشده از سوی ایران را رهگیری کردهاند که در نتیجه آن سه نفر زخمی شدند.
صفحه نخست روزنامه «وطن امروز»، نزدیک به جبهه پایداری نیز سهشنبه ۱۵ اردیبهشت با تیتر «امارات منفجره» نوشت همزمان با «تنشآفرینی آمریکا در تنگه هرمز»، چند کشتی و تاسیسات در بندر فجیره هدف قرار گرفتهاند.
به گزارش نشریه بارونز، یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد واشینگتن از علی الزیدی، نامزد ائتلاف حاکم عراق برای نخستوزیری، انتظار دارد رابطه دولت عراق با گروههای مسلح نزدیک به جمهوری اسلامی را بهطور ملموس محدود کند.
این مقام آمریکایی که نامش فاش نشده، گفت آمریکا خواهان پایان دادن به «مرز مبهم» میان دولت عراق و گروههای مسلح شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی است.
به گفته او، ازسرگیری کامل حمایتهای آمریکا از عراق، از جمله انتقال منابع مالی حاصل از فروش نفت و کمکهای امنیتی، منوط به اقدامهایی مانند اخراج «شبهنظامیان تروریستی» از نهادهای دولتی، قطع بودجه این گروهها و توقف پرداخت حقوق به نیروهای وابسته به آنها است.
این مقام آمریکایی تاکید کرد: «اینها اقدامهای عملی هستند که میتوانند به ما نشان دهند ذهنیت جدیدی در عراق شکل گرفته است.»
این در حالی است که مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۵ اردیبهشت در گفتوگو با نخستوزیر عراق اعلام کرد تهران در چارچوب قوانین بینالمللی آماده گفتوگو است اما زیر بار زور نمیرود.
پزشکیان با تاکید بر اینکه «قدرت» جمهوری اسلامی پشتوانه مسلمانان است، از نخستوزیر عراق خواست در تماس با مقامهای آمریکایی توصیه کند تهدید نظامی را از منطقه بردارند.
واشینگتن پیشتر انتقال پول نقد حاصل از درآمدهای نفتی عراق را که از طریق بانک فدرال رزرو نیویورک انجام میشد، متوقف کرده بود.
ایالات متحده همچنین بخشی از همکاریهای امنیتی با بغداد را پس از حملات مکرر به منافع آمریکا، تعلیق کرده است.
این مقام وزارت خارجه آمریکا در ادامه گفت: «از زمان آغاز جنگ در ایران بیش از ۶۰۰ حمله علیه تاسیسات و منافع آمریکا در عراق انجام شده است. این حملات پس از آتشبس شکننده میان تهران و واشینگتن تا حد زیادی متوقف شده، هرچند حملات جمهوری اسلامی به اقلیم کردستان عراق ادامه یافته است.»
او تاکید کرد: «برخی بخشهای دولت عراق همچنان پوشش سیاسی، مالی و عملیاتی برای این گروههای مسلح فراهم میکنند.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر تهدید کرده بود در صورت روی کار آمدن دوباره نوری المالکی، حمایت آمریکا از عراق را متوقف خواهد کرد.
روابط واشینگتن و بغداد در دوران نخستوزیری المالکی بهدلیل نزدیکی او به جمهوری اسلامی و تنشهای فرقهای، تیره شده بود.
الزیدی پس از معرفی شدن بهعنوان گزینه نخستوزیری عراق، تماس تبریکی از ترامپ دریافت کرد.
ترامپ در پیام خود ابراز امیدواری کرد دولت جدید عراق «عاری از تروریسم» باشد و فصل تازهای در روابط بغداد و واشینگتن آغاز شود.
در ماههای اخیر، گروههای مسلح در عراق، سفارت آمریکا در بغداد، تاسیسات دیپلماتیک و لجستیکی آمریکا در فرودگاه بغداد و همچنین میدانهای نفتی متعلق به شرکتهای خارجی را هدف قرار دادهاند.
روزنامه والاستریت ژورنال چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت گزارش داد همزمان با تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی، شرکت چینی «شیامن ویکتوری تکنولوژی» در ایمیلی تبلیغاتی به مشتریان خود اعلام کرد: «ما از تجاوز علیه ایران عمیقا شوکه و خشمگین هستیم و قلبهایمان با شماست.»
بر اساس این گزارش، به نظر میرسد ایمیل شرکت چینی بهطور تصادفی به «دیدهبان ایران» رسیده است؛ نهادی وابسته به پروژه ویسکانسین برای کنترل تسلیحات هستهای که شبکههای گسترش تسلیحاتی جمهوری اسلامی را رصد میکند.
در این ایمیل، پیشنهاد فروش موتورهای طراحیشده در آلمان موسوم به «لیمباخ ال۵۵۰» مطرح شده؛ موتورهایی که آمریکا فروش آنها به ایران و روسیه را ممنوع کرده است.
به گزارش والاستریت ژورنال، این موتور از اجزای اصلی پهپاد انتحاری شاهد-۱۳۶ جمهوری اسلامی به شمار میرود؛ سلاحی که روسیه نیز در جنگ اوکراین بهطور گسترده از آن استفاده کرده است.
در وبسایت این شرکت، تصویر پهپادی شبیه شاهد همراه با شعار «نوآوری در راهکارهای موتور هوانوردی» منتشر شده است.
چالش فزاینده واشینگتن در برابر صادرات دو منظوره
بازاریابی علنی یک شرکت کوچک و کمتر شناختهشده چینی در بحبوحه جنگ، نشانهای از چالش فزاینده پیشروی واشینگتن است؛ چالشی که همزمان با تلاش آمریکا برای جلوگیری از انتقال کالاهای دو منظوره به رقبایش شدت گرفته است.
به نوشته والاستریت ژورنال، دادههای گمرکی چین نشان میدهد شرکتهای این کشور صدها کانتینر حاوی کالاهای دو منظوره مانند موتور، تراشه رایانهای، کابل فیبر نوری و ژیروسکوپ را به ایران و روسیه ارسال کردهاند.
برخی صادرکنندگان پیشتر برای دور زدن تحریمها، محمولهها را با برچسب نادرست ثبت میکردند، اما به گفته مقامهای پیشین وزارت خزانهداری آمریکا، در بسیاری موارد دیگر حتی چنین تلاشی نیز انجام نمیشود.
مسیر تامین قطعات پهپاد شاهد
پهپاد شاهد که بردی تا حدود ۱۶۰۰ کیلومتر دارد و هزینه تولید آن بین ۲۰ هزار تا ۵۰ هزار دلار برآورد میشود، یکی از نگرانیهای اصلی آمریکا به شمار میرود.
بررسی بقایای پهپادهای سرنگونشده در اوکراین نشان میدهد نسخههای اولیه این پهپاد حاوی قطعات ساخت آمریکا و اروپا بودهاند که از مسیر توزیعکنندگان مجاز به چین یا هنگکنگ منتقل و سپس به ایران یا روسیه ارسال شدهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا سال ۲۰۲۴ شبکهای از شرکتهای پوششی مستقر در هنگکنگ را که با حامد دهقان، تاجر مستقر در تهران و تامینکننده برنامههای پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی، مرتبط بودند، تحریم کرد.
یک سال بعد نیز شبکه جدیدی از شرکتهای مشابه شناسایی و تحریم شد.
واکنش چین
وزارت امور خارجه چین در بیانیهای اعلام کرد این کشور محدودیتهای صادراتی کالاهای دو منظوره را مطابق قوانین داخلی و تعهدات بینالمللی خود اجرا میکند.
با این حال، گزارشها حاکی از آن است که صادرات کابل فیبر نوری و باتریهای لیتیوم-یون از چین به روسیه و ایران افزایش یافته است.
این روند پس از استفاده روسیه از پهپادهای هدایتشونده با کابل برای مقابله با اخلال سیگنالی اوکراین رخ داده است.
محدودیتهای واشینگتن
به گفته کارشناسان، بسیاری از این مبادلات از سوی شرکتهای کوچک چینی انجام میشود که بهدلیل استفاده نکردن از دلار، نگرانی کمتری از تحریمهای آمریکا دارند.
در عین حال، مقامهای آمریکایی تاکید کردهاند هدف واشینگتن افزایش هزینههای تامین تجهیزات برای ایران و روسیه و کاهش کیفیت قطعات در دسترس آنها است.
به گفته مقامهای کنونی و پیشین ایالات متحده، واشینگتن قادر به توقف کامل این تجارت نیست، اما تلاش میکند با تحریم خریداران نفت ایران و شبکههای واسطه، منابع مالی جمهوری اسلامی را محدود کند.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت گزارش داد تنگه هرمز از زمان آغاز درگیریها عملا مسدود شده و حدود ۲۰ درصد از عرضه نفت جهان را مختل کرده؛ موضوعی که به بحران انرژی جهانی دامن زده است.
ترامپ شامگاه سهشنبه ۱۵ اردیبهشت در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «بهطور متقابل توافق کردهایم در حالی که محاصره همچنان بهطور کامل برقرار خواهد ماند، "پروژه آزادی" برای مدت کوتاهی متوقف شود تا ببینیم آیا توافق میتواند نهایی و امضا شود یا نه.»
او دلیل این تصمیم را «پیشرفت بزرگ» در مسیر دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی عنوان کرد. این در حالی است که تنشهای نظامی و حملات متقابل در منطقه ادامه دارد.
ترامپ همچنین گفت توان نظامی جمهوری اسلامی تضعیف شده و تهران بهدنبال صلح است، هرچند در مواضع علنی خود همچنان لحن تهدیدآمیز دارد.
پس از اعلام ترامپ، قیمت نفت خام آمریکا بیش از دو دلار کاهش یافت و به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید؛ سطحی که از زمان آغاز درگیریها بهعنوان یک مرز روانی مهم در بازار انرژی مطرح بوده است.
کاخ سفید جزییات بیشتری درباره میزان پیشرفت مذاکرات یا مدت زمان توقف «پروژه آزادی» اعلام نکرد.
تهران نیز تاکنون به این اظهارات واکنش نشان نداده است.
پایان عملیات خشم حماسی
وزیر خارجه آمریکا ۱۵ اردیبهشت گفت: «عملیات خشم حماسی به پایان رسیده و ما بهدنبال تشدید بیشتر تنشها نیستیم.»
روبیو افزود آمریکا به اهداف خود در کارزار نظامی مشترکی که با همکاری اسرائیل آغاز شد، دست یافته است.
او همچنین خبر داد در جریان این درگیریها دستکم ۱۰ ملوان غیرنظامی کشته شدهاند و خدمه برخی کشتیها در شرایط «گرسنگی» و «انزوا» قرار دارند.
روبیو تاکید کرد جمهوری اسلامی نباید کنترل ترافیک دریایی در تنگه هرمز را در دست بگیرد.
به گفته مقامهای آمریکایی، جمهوری اسلامی با تهدید به استفاده از مینهای دریایی، پهپادها، موشکها و قایقهای تندرو عملا این آبراه حیاتی را مسدود کرده است.
در مقابل، آمریکا با محاصره بنادر ایران و اسکورت کشتیهای تجاری تلاش کرده است مسیر عبور را باز نگه دارد.
ارتش آمریکا پیشتر اعلام کرد در عملیات «پروژه آزادی»، چند قایق کوچک جمهوری اسلامی و همچنین موشکهای کروز و پهپادها را منهدم کرده است.
نگرانیها از ادامه تنشها
این درگیریها که به لبنان و کشورهای حوزه خلیج فارس نیز گسترش یافته، هزاران کشته بر جا گذاشته و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار داده است.
رییس صندوق بینالمللی پول هشدار داده حتی در صورت پایان فوری جنگ، رفع پیامدهای آن دستکم سه تا چهار ماه زمان خواهد برد.
در عرصه دیپلماتیک، تلاشها برای پایان دادن به درگیریها ادامه دارد، اما هنوز به نتیجه ملموسی نرسیده است. مقامهای آمریکا و جمهوری اسلامی یک دور گفتوگوی مستقیم برگزار کردهاند، اما تلاشها برای برگزاری نشستهای بعدی ناکام مانده است.
