رییس موساد: ماموریت ما با تغییر حکومت ایران کامل میشود
دیوید بارنئا، رییس سازمان اطلاعات و عملیات ویژه اسرائیل، موساد، اعلام کرد که ماموریت این سازمان علیه حکومت ایران هنوز به پایان نرسیده است و زمانی به پایان میرسد که «این رژیم افراطی» تغییر کند.
دیوید بارنئا، رییس سازمان اطلاعات و عملیات ویژه اسرائیل، موساد، اعلام کرد که ماموریت این سازمان علیه حکومت ایران هنوز به پایان نرسیده است و زمانی به پایان میرسد که «این رژیم افراطی» تغییر کند.
بارنئا سهشنبه ۲۵ فروردین در مراسم یادبود هولوکاست در وزارت خارجه اسرائیل گفت که سازمان موساد «در قلب تهران» در جریان کارزار اخیر آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی فعالیت میکرد.
رییس موساد گفت: «ما اطلاعات دقیق را در اختیار نیروی هوایی قرار دادیم و موشکهایی که اسرائیل را تهدید میکردند، هدف قرار دادیم.»
او افزود: «اما ماموریت ما هنوز به پایان نرسیده است. ما تصور نمیکردیم که این ماموریت بلافاصله با پایان نبردها به پایان برسد. بلکه بهطور فشرده برنامهریزی کردیم تا کارزار ما ادامه یابد و حتی در دوره پس از حملات در تهران نیز به نتایج دست پیدا کند.»
بارنئا گفت مسئولیت موساد در این زمینه «تنها زمانی پایان خواهد یافت که این رژیم افراطی جایگزین شود.»
رییس موساد تاکید کرد: «تغییر رژیم در ایران ماموریت ماست. ما در برابر یک تهدید وجودی دیگر، دست روی دست نخواهیم گذاشت و تماشا نخواهیم کرد.»
پیش از او بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل سایتهای هستهای جمهوری اسلامی را با اردوگاههای مرگ نازیها مقایسه کرده و گفته بود اگر اسرائیل برای شناسایی و از میان برداشتن سایتهایی چون نطنز، فردو، اصفهان و پارچین اقدام نمیکرد، ممکن بود واقعیت هرگز فاش نشود.
نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه ۲۳ فروردین نیز در جلسه کابینه این کشور اعلام کرده بود که هنگام بازگشت جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، از اسلامآباد با او گفتوگو کرده است.
او همچنین گفت آمریکا نمیتوانست نقض آتشبس از سوی جمهوری اسلامی را تحمل کند. به گفته او قرار بود بلافاصله پس از آتشبس، جمهوری اسلامی تنگه هرمز را باز کند، اما این کار انجام نشده است.
حکومت «تروریستی» ایران رهبری محور شرارت را بر عهده دارد
همچنین سهشنبه، گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل در نشست خبری مشترک با وزیر امور خارجه جمهوری چک گفت که حکومت «تروریستی» ایران رهبری محور شرارت را بر عهده دارد.
او افزود: «افراطیترین حکومت جهان در پی دستیابی به خطرناکترین سلاح جهان، یعنی سلاح هستهای است.»
او ادامه داد: «جمهوری اسلامی حلقهای از آتش متشکل از دولتهای نیابتی تروریستی خود پیرامون اسرائیل ایجاد کرده است؛ حزبالله در لبنان، حماس در غزه و حوثیها در یمن.»
سعار اضافه کرد: «سالها به حکومت ایران اجازه دادیم توانمندیهای خود را افزایش دهد، در حالی که تلاشهایی برای جلوگیری از دستیابی آن به سلاح هستهای جریان داشت.
وزیر خارجه اسرائیل تاکید کرد که ما از این تلاشها برای تحقق این هدف، از جمله از طریق ابزارهای دیپلماتیک، حمایت میکنیم.
بر اساس گزارش رویترز که بر مبنای گفتوگو با ۱۱ منبع آگاه نوشته شده است، علیرغم فضای سنگین و بیاعتمادی عمیق، دو طرف تا مرز یک توافق تاریخی پیش رفتند، اما در نهایت با چالشهایی روبهرو شدند که نهایی کردن توافق را به آینده موکول کرد.
منابع آگاه سهشنبه ۲۵ فروردین به رویترز گفتند برخلاف بنبست ظاهری، درهای دیپلماسی همچنان باز است و یک مقام سفارت جمهوری اسلامی در پاکستان نیز گزارش داد دور بعدی مذاکرات واشینگتن و تهران ممکن است این هفته یا اوایل هفته آینده برگزار شود.
نشست اسلامآباد که چهار روز پس از اعلام آتشبس برگزار شد، نخستین مواجهه مستقیم مقامات دو کشور در بیش از یک دهه گذشته و عالیترین سطح تعامل میان تهران و واشینگتن پس از انقلاب ۵۷ بود.
جزییاتی از درون اتاق مذاکره
به گفته کارکنان هتل مجلل «سرینا» در اسلامآباد، این مذاکرات در ساختاری امنیتی و در سه قسمت برگزار شد: یک بخش اختصاصی برای هیات آمریکایی، بخشی مجزا برای ایرانیها و فضایی مشترک برای نشستهای سهجانبه با حضور میانجیگران پاکستانی.
حساسیتهای امنیتی بهقدری بالا بود که ورود هرگونه تلفن همراه به اتاق اصلی ممنوع شد؛ بهطوری که چهرههای کلیدی همچون جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، ناچار بودند برای تبادل پیام با پایتختهای خود، در فواصل استراحت از اتاق خارج شوند.
یک منبع دولتی پاکستان در این باره گفت: «در میانه گفتوگوها امیدواری زیادی به دست یافتن به توافق وجود داشت، اما ورق در مدت کوتاهی برگشت.»
منبع دیگری گفت که طرفین «۸۰ درصد مسیر» را طی کرده بودند و بسیار به توافق نزدیک شده بودند، اما در نهایت کار به گرههای کوری رسید که در آن لحظه قابل باز شدن نبود.
نوسان میان تنش و امید
منابع ایرانی فضای حاکم بر جلسات را «سنگین و غیردوستانه» توصیف کردند؛ فضایی که حتی تلاشهای دیپلماتیک پاکستان برای تلطیف آن نیز چندان موثر نبود.
با این حال، گزارشها نشان میدهد در ساعات اولیه بامداد ۲۳ فروردین، فضا کمی بهبود یافت و حتی زمزمههای تمدید یکروزه مذاکرات به گوش رسید. شکاف اصلی اما همچنان بر سر موضوعات راهبردی باقی ماند.
در حالی که طرف آمریکایی اعلام کرد جمهوری اسلامی خواست اصلی واشینگتن یعنی «تضمین عدم دستیابی به سلاح هستهای» را بهدرستی درک نمیکند، تهران با نگاهی بدبینانه به نیتهای ایالات متحده مینگرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت: «چگونه میتوانیم به شما اعتماد کنیم، در حالی که در نشست قبلی ژنو گفتید تا زمانی که دیپلماسی در جریان است، آمریکا حمله نخواهد کرد؟»
مطالبات متضاد روی میز
واشینگتن در این ماراتن دیپلماتیک، فهرست مطالبات حداکثری خود را روی میز گذاشت که شامل توقف کامل غنیسازی، برچیدن تاسیسات هستهای، بازگشایی کامل تنگه هرمز بدون حق عوارض و قطع حمایت از نیروهای منطقهای بود.
در مقابل، مطالبات تهران بر خواستهایی چون آتشبس دائم، تضمین قطعی عدم حمله به خاک ایران و متحدانش، لغو کامل تحریمهای اولیه و ثانویه، آزادسازی داراییهای مسدودشده و بهرسمیت شناختن حق غنیسازی و کنترل تهران بر تنگه هرمز استوار بود.
تداوم تلاشها در سایه تهدید و نیاز
علیرغم به نتیجه نرسیدن نشست اسلامآباد، هر دو طرف انگیزههای اقتصادی و سیاسی زیادی برای جلوگیری از فروپاشی دیپلماسی دارند.
اقتصاد تحت فشار ایران از یک سو و فشار تورمی ناشی از بحران انرژی بر اقتصاد جهانی از سوی دیگر، محرکهای اصلی برای ادامه مسیر هستند.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، ۲۴ فروردین با خوشبینی تاکید کرد: «تمام تلاشها برای حل مسائل با قدرت ادامه دارد.»
اگرچه هنوز امضایی پای قراردادی ننشسته است، اما اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مبنی بر تمایل تهران برای «کار روی یک توافق»، نشان میدهد که علیرغم شب پرتنش اسلامآباد، شعله دیپلماسی همچنان روشن نگاه داشته شده است.
روزنامه گاردین سهشنبه ۲۵ فروردین نوشت که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در اقدامی با هدف افزایش فشار بر آمریکا برای امتیازدهی در مناقشه جاری، پایتختهای اروپایی را در جریان جزییات پیشنهادهایی قرار داده که تهران در مذاکرات آخر هفته در اسلامآباد درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و آینده مدیریت تنگه هرمز مطرح کرد.
پس از مذاکراتی که بدون نتیجه مشخص پایان یافت، عراقچی با ژان-نوئل بارو و یوهان وادفول، وزیران خارجه فرانسه و آلمان، و همچنین همتایان خود در عربستان سعودی، عمان و قطر، تماسهای تلفنی برقرار کرد.
بر اساس این گزارش، او تاکید کرد که تهران روند مذاکرات با میانجیگری پاکستان را، حتی پس از ۲۱ ساعت گفتوگوی فشرده، پایانیافته نمیداند.
این در حالی است که در سوی دیگر، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز درباره مذاکرات خود با هیات جمهوری اسلامی در اسلامآباد، گفت واشینگتن بهروشنی برای جمهوری اسلامی روشن کرده است چه کارهایی باید انجام دهد و اکنون توپ در زمین آنهاست.
تلاش تهران برای بهرهبرداری از شکاف فراآتلانتیک
اروپا در بیش از یک سال گذشته در پرونده ایران عملا از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، کنار گذاشته شده و تمرکز واشینگتن بر همکاری با اسرائیل بوده است.
تهران اما دولتهای اروپایی را عمدتا «تابع سیاستهای آمریکا» تلقی کرده است.
با این حال، نشانههای تشدید شکاف میان آمریکا و اروپا و فشارهای اقتصادی بر کشورهای اروپایی، باعث شده است حکومت ایران در نگاه خود به اروپا بهعنوان ابزاری برای تاثیرگذاری بر سیاستهای ترامپ، بازنگری کند.
کشورهای اروپایی، در واکنش به درخواست ترامپ برای حمایت نظامی، بر ایجاد یک ائتلاف دریایی دفاعی و غیرتهاجمی برای حفاظت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز متمرکز شدهاند. طرحی که قرار است پس از پایان درگیری اجرا شود و نیازمند مذاکراتی پیچیده درباره قواعد درگیری است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، از برگزاری نشست مشترک دیگری با بریتانیا برای بررسی این طرح خبر داده است: سومین نشست از زمان طرح این ابتکار.
تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار اقتصادی
بر اساس گزارش گاردین، در کوتاهمدت، تهران احتمالا از کشورهایی که تجهیزات مینروبی دارند - از جمله آلمان، بریتانیا و ایتالیا - خواهد خواست در برابر فشار آمریکا برای پاکسازی مینها از تنگه مقاومت کنند؛ چرا که حکومت ایران چنین اقدامی را در راستای حمایت از محاصره مورد نظر ترامپ میداند.
حذف مینها حتی در شرایط عادی نیز خطرناک است، اما در صورت انجام این عملیات تحت حملات پهپادی جمهوری اسلامی، ریسک آن بهمراتب بیشتر خواهد بود.
در مورد ایتالیا، فشارهای سیاسی داخلی نیز تصمیمگیری را دشوار کرده و روابط نزدیک جورجیا ملونی، نخستوزیر این کشور، با ترامپ و حمایت او از اسرائیل، اکنون با چالشهایی روبهرو شده است.
ابهام درباره طرحهای بلندمدت و مذاکرات هستهای
تهران هنوز موضع روشنی درباره طرح فرانسه و بریتانیا اتخاذ نکرده، چرا که جزییات آن و همچنین برنامه بلندمدت حکومت ایران برای تنگه هرمز - از جمله اینکه چه کشتیهایی باید عوارض بپردازند، بر چه مبنای حقوقیای، با چه نرخی و با چه ارزی - مشخص نیست.
طرحی در مجلس شورای اسلامی پیشنهاد میکند این عوارض شامل همه کشتیهای تجاری شود، نه فقط نفتکشها. همچنین احتمال دارد تهران برای دور زدن تحریمهای آمریکا، دریافت این عوارض را به ارزهای دیجیتال منتقل کند.
تنگه هرمز به تنهایی حدود ۱۱ درصد تجارت دریایی جهان و یکسوم نفت حملشده از طریق دریا را در بر میگیرد.
برخی تحلیلگران معتقدند سیستم دریافت عوارض پایدار نخواهد بود، اما در عین حال تاکید دارند حکومت ایران با بستن تنگه هرمز به ابزار بازدارندگی جدیدی دست یافته که حتی از دستیابی به سلاح هستهای نیز موثرتر است.
بریتانیا تاکید کرده است آزادی کشتیرانی بهمعنای تردد آزاد و بدون هزینه است.
چالشهای هستهای و چشمانداز توافق
مقامهای ایرانی تاکید کردهاند تهران آماده بوده برای نشان دادن حسن نیت، ذخایر اورانیوم غنیشده خود را رقیق کند، نه اینکه آن را به کشور ثالثی تحویل دهد.
علی نیکزاد، نایبرییس مجلس شورای اسلامی، ۲۴ فروردین گفت: «جمهوری اسلامی آماده بود برای اثبات حسن نیت خود، ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده را رقیق کند، نه واگذار.»
او افزود قرار بود کنسرسیومی با مشارکت تهران، واشینگتن و ریاض برای این کار تشکیل شود، اما طرفهای دیگر از این توافق عقبنشینی کردند.
در مقابل، دیپلماتهای اروپایی میگویند همچنان مشخص نیست که چگونه میتوان حکومت ایران را به امتیازدهی بیشتر، از جمله توقف بلندمدت برنامه غنیسازی داخلی، ترغیب کرد؛ بهویژه در شرایطی که تضمینی برای رفع دائمی تحریمهای آمریکا وجود ندارد.
برخی از این دیپلماتها معتقدند میتوان از تنگه هرمز بهعنوان منبع درآمد مشروع یا ابزار جبران در صورت عقبنشینی آمریکا از تعهدات تحریمی استفاده کرد.
فشارهای منطقهای و تغییر فضای سیاسی اروپا
حکومت ایران همچنین بر ضرورت گنجاندن جنگ لبنان در هرگونه توافق آتشبس تاکید دارد و خود را موظف به حمایت از گروه حزبالله در برابر حملات اسرائیل میداند.
اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، اعلام کرده است گنجاندن لبنان در مذاکرات آتشبس ضروری است و این بحران تاکنون ۲۲ میلیارد یورو به هزینههای انرژی فسیلی افزوده است.
در سطحی گستردهتر، در اروپا تمایل فزایندهای برای اتخاذ موضعی مستقلتر در برابر ترامپ شکل گرفته است؛ حتی اگر این رویکرد توافقات پیشین درباره همکاری در موضوعاتی مانند اوکراین را تحت تاثیر قرار دهد.
گاردین به نقل از سوفیا بش، پژوهشگر ارشد در موسسه کارنگی، نوشت که اروپا باید رویکردی انتقادیتر نسبت به سیاستهای آمریکا در قبال ایران اتخاذ کند.
او افزود: «اگر میخواهیم حمایت افکار عمومی از افزایش هزینههای دفاعی را حفظ کنیم، نمیتوانیم از جنگهای یکجانبه و ماجراجوییهای نظامی پیروی کنیم.»
