در حالی که انجمن قلم آمریکا بازداشت نسرین ستوده، وکیل و مدافع حقوق بشر و برنده جایزه ساخاروف، را تکاندهنده توصیف کرد، وزارت خارجه فرانسه خواستار آزادی فوری او و تمامی افرادی شد که بهطور خودسرانه در ایران بازداشت شدهاند.
وزارت خارجه فرانسه جمعه ۱۴ فروردین اعلام کرد بازداشت ستوده نمونهای تازه از سیاست نظاممند آزار و ارعاب مدافعان حقوق بشر از سوی حکومت ایران است و باید متوقف شود.
فرانسه همچنین نگرانی خود را نسبت به گزارشهای نگرانکننده درباره وضعیت سلامتی نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح زندانی در ایران، ابراز و تاکید کرد مردم ایران باید بتوانند حقوق اساسی خود را اعمال کرده و سرنوشت خود را آزادانه تعیین کنند.
همزمان کایلی مور-گیلبرت، پژوهشگر و زندانی سیاسی پیشین استرالیایی در ایران، با اشاره به بازداشت ستوده در شبکه ایکس نوشت او بهخاطر شجاعت و صداقت بینظیرش شناخته میشود و بههمراه همسرش، رضا خندان که هماکنون در زندان اوین است، باید فورا آزاد شود.
بازداشتی تکاندهنده
انجمن قلم آمریکا نیز جمعه با محکوم کردن «بازداشت تکاندهنده» ستوده، این اقدام را بخشی از سرکوب نگرانکننده آزادی بیان در ایران دانست و خواستار آزادی فوری او و دیگر نویسندگانی شد که به گفته این نهاد، به ناحق زندانی شدهاند.
کارین دویچ کارلکار، مدیر بخش نویسندگان در معرض خطر در مرکز آزادی نوشتن این انجمن گفت: «نسرین تعهدی تزلزلناپذیر به حقوق بشر و آزادی بیان دارد و همین تعهد او و خانوادهاش را هدف آزار مداوم و بازداشتهای مکرر مقامهای ایرانی قرار داده است.»
انجمن قلم آمریکا اعلام کرد بازداشت اخیر ادامه کارزار چند دههای فشار علیه ستوده به دلیل فعالیتهایش در دفاع از حقوق بشر و آزادی بیان است.
این انجمن همچنین از افزایش فشارها بر نویسندگان، روزنامهنگاران و فعالان در ایران خبر داد و اعلام کرد در شاخص «آزادی نوشتن» سال ۲۰۲۴، ایران با زندانی کردن ۴۳ نویسنده در رتبه دوم جهان قرار داشته است.
مهراوه خندان، دختر نسرین ستوده، ۱۳ فروردین خبر داد که مادرش چهارشنبه شب (۱۲ فروردین)، زمانی که در خانه تنها بوده، بازداشت شده است.
دختر خانم ستوده، گفت لوازم الکترونیکی، از جمله لپتاپ و گوشیهای مادر و پدرش، رضا خندان، ضبط شده است.
ستوده ۱۱ فروردین در گفتوگویی با ایرانوایر، تصویری بیواسطه از شرایط تهران در جریان جنگ ارائه کرد و گفت: «شهر، شهر رها شده است. شهری که در موقع حمله، نه آژیر خطری در آن به صدا در میآید نه پناهگاهی هست.»
او همچنین با انتقاد از وضعیت حکمرانی جمهوری اسلامی گفت: «حکومتی که میخواست نابخردانه از انرژی هستهای برای تولید برق استفاده کند، به دلیل لجاجت احمقانهاش کل برق کشور را در معرض نابودی قرار داده است. حکومتی که نیم قرن شعار مرگ بر این کشور و آن کشور سر داد، ما را در معرض مرگ قرار داده است.»
ستوده از شناختهشدهترین وکلای حقوق بشر در ایران است که در سالهای گذشته بهدلیل فعالیتهای حقوقی و مدنی خود بارها بازداشت و زندانی شده است.
جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، پنجشنبه ۱۳ فروردین در نشست شورای امنیت گفت حملات جمهوری اسلامی علیه همسایگان ایران از «همه خطوط قرمز» عبور کرده است.
او تاکید کرد شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس باید در هرگونه گفتوگو یا توافق با جمهوری اسلامی درباره تضمین امنیت منطقهای مشارکت داشته باشند.
بحرین که ریاست دورهای شورای امنیت را بر عهده دارد و عضو شورای همکاری خلیج فارس است، اعلام کرد خواهان برگزاری رایگیری در روز جمعه ۱۴ فروردین درباره این قطعنامه پیشنهادی است.
در این طرح از کشورها خواسته شده است «از همه ابزارهای لازم» برای تضمین عبور و مرور بینالمللی از تنگه هرمز، خلیج فارس و دریای عمان استفاده کنند.
این قطعنامه با مخالفت روسیه و چین که دارای حق وتو در شورای امنیت هستند، روبهرو شده و سرنوشت آن، به موضع این دو کشور بستگی دارد.
از سوی دیگر، ایویت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا، در جلسه مجازی وزیران خارجه بیش از ۴۰ کشور جهان که برای بررسی راههای بازگشایی تنگه هرمز برگزار شد، گفت اقدامات جمهوری اسلامی به امنیت اقتصادی جهانی آسیب میزند.
او با اشاره به وضعیت تردد کشتیها افزود در ۲۴ ساعت گذشته تنها ۲۵ کشتی از این مسیر عبور کردهاند، در حالی که در شرایط عادی، روزانه حدود ۱۵۰ کشتی از تنگه هرمز عبور میکنند.
وزیر خارجه بریتانیا این کاهش شدید را نشانه اختلال جدی در یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان دانست و تاکید کرد «نیاز فوری» برای بازگرداندن آزادی ناوبری کشتیهای بینالمللی از طریق این آبراه وجود دارد.
کوپر همچنین گفت این مسیر حیاتی عملا بهدلیل اقدامات جمهوری اسلامی مسدود شده و جامعه جهانی باید برای بازگشایی آن اقدام کند.
همزمان با این تحولات، یک مقام ارشد حوثیهای یمن تهدید کرد در صورت تشدید حملات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی یا مشارکت هر یک از کشورهای حوزه خلیج فارس در این جنگ، حوثیها ممکن است بستن تنگه بابالمندب را در دستور کار قرار دهند.
محمد منصور، معاون وزیر اطلاعرسانی حوثیها، در مصاحبه با وبسایت المانیتور که شامگاه ۱۲ فروردین منتشر شد، گفت: «ما مسئولیتی دینی، اخلاقی و انسانی داریم که به ما اجازه نمیدهد دست روی دست بگذاریم.»
او افزود: «بستن تنگه بابالمندب گزینهای در اختیار [حوثیهای] یمن است که میتواند در صورت تشدید وحشیانه تجاوز علیه ایران و لبنان، یا در صورت مشارکت مستقیم هر کشور خلیج فارس در عملیات نظامی در حمایت از رژیم [اسرائیل] یا ایالات متحده، به اجرا درآید.»
حوثیها هشتم فروردین با حمله موشکی به اسرائیل، بهصورت رسمی به مناقشه کنونی خاورمیانه وارد شدند.
این اقدام حوثیها به نگرانیها درباره احتمال اختلال دوباره در مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ دامن زده است.
تنگه بابالمندب محل عبور حدود ۱۲ درصد از تجارت جهانی است. این گذرگاه در جنوبیترین نقطه شبهجزیره عربستان قرار دارد و برای کشتیهایی که از طریق دریای سرخ به سوی کانال سوئز حرکت میکنند، از اهمیت حیاتی برخوردار است.
این در حالی است که تنگه هرمز بهعنوان یکی از گذرگاههای حیاتی تجارت جهانی، همچنان در وضعیت بحرانی قرار دارد.
رییس هیات این نهاد در ایران، پنجشنبه ۱۳ فروردین گفت از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند (۲۸ فوریه)، بیش از هزار و ۹۰۰ نفر کشته و بیش از ۲۱ هزار نفر زخمی شدهاند؛ آماری که از سوی این نهاد - بهعنوان تنها سازمان بشردوستانه فعال در سراسر کشور - ارائه شده است.
برآوردهای دیگر، تلفات بالاتری را گزارش کردهاند.
ماریا مارتینز به خبرگزاری رویترز گفت سه نفر از کارکنان این نهاد نیز در حین انجام وظیفه جان خود را از دست دادهاند؛ از جمله یکی از آنها که در حمله هوایی ۱۱ فروردین به یک مرکز درمانی در استان زنجان کشته شد.
او مسئولیت این حمله را به طرف خاصی نسبت نداد.
افزایش سریع نیازها و تشدید نگرانیها
مارتینز گفت: «نگرانی اصلی ما این است که نیازهای بشردوستانه با چه سرعتی در حال افزایش است و اینکه آیا میتوانیم تمام حمایتهای لازم را به کشور [ایران] برسانیم یا نه.»
امیدها برای پایان سریع درگیری پنجشنبه و پس از آن که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، وعده داد حملات شدیدتری انجام خواهد داد، کمرنگتر شد.
واشینگتن اعلام کرد حملاتش به حکومت ایران با دقت انجام میشود و ارتش اسرائیل نیز گفت در عملیاتهای خود برای کاهش آسیب به غیرنظامیان، اقداماتی انجام میدهد.
مارتینز گفت در حال حاضر کمبودی در ذخایر اضطراری وجود ندارد، اما در صورت ادامه درگیریها وضعیت وخیمتر خواهد شد؛ بهویژه با افزایش قیمت تجهیزات و محدود بودن منابع مالی.
او گفت: «نیازها بهصورت تصاعدی در حال افزایش است. منابع نامحدود نیستند.»
این مقام صلیب سرخ همچنین ابراز نگرانی کرد که ترس از بمبارانها ممکن است مانع مراجعه مردم برای دریافت کمک شود.
او در یک مصاحبه ویدیویی از تهران گفت: «خیابانها کاملا خالی هستند ... میتوانید ترس، نگرانی و نامطمئن بودن را در چشمان مردم ببینید.»
اختلال در امدادرسانی و نیاز به حمایت بینالمللی
این نهاد اعلام کرده در ۳۱ استان ایران حدود ۱۰۰ هزار نیروی امدادی در اختیار دارد؛ بههمراه بالگردها و سگهای جستوجو و نجات، و خدمات کمکهای اولیه به مجروحان حملات هوایی و حمایت از افراد آواره را ارائه میدهد.
مارتینز گفت: «یکی از نیروهای امدادی هنگام پاکسازی آوار متوجه شد اعضای خانواده خودش در میان کشتهشدگان هستند.»
برخی دیگر از کارکنان نیز نوبتی در دفاتر این نهاد میخوابند تا در صورت وقوع بمباران، در آمادهباش باشند.
او افزود فعالیتها بهطور مکرر بهدلیل قطع برق و اینترنت مختل میشود و کارکنان ناچارند اسناد را بهصورت دستی ثبت کنند.
این نهاد هفتههاست بهدلیل اختلالات لجستیکی - که با بسته شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل تشدید شده - نتوانسته تجهیزات حیاتی را از انبار خود در دبی وارد کند.
به گفته سسیل تراز، مدیر زنجیره تامین فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر، اکنون برنامهریزی شده این اقلام از طریق زمینی و از مسیر ترکیه در ۱۸ فروردین (هفتم آپریل) ارسال شود، اما رسیدن آنها چند هفته زمان خواهد برد.
مارتینز گفت این نهاد ممکن است ناچار شود در درخواست اضطراری ۴۰ میلیون فرانک سوئیس (حدود ۵۰ میلیون دلار) خود بازنگری کند، در حالی که در حال حاضر تنها شش درصد از این مبلغ تامین شده است.
او تاکید کرد: «افزایش حمایتهای بینالمللی برای حفاظت از غیرنظامیان و تداوم عملیات امدادرسانی در این شرایط اضطراری، ضروری است.»
