دبیرکل ناتو: برنامه موشکی جمهوری اسلامی تهدیدی برای متحدان ماست
مارک روته، دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، هشدار داد برنامه موشکی جمهوری اسلامی تهدیدی مستقیم علیه متحدان این ائتلاف نظامی به شمار میرود.
مارک روته، دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، هشدار داد برنامه موشکی جمهوری اسلامی تهدیدی مستقیم علیه متحدان این ائتلاف نظامی به شمار میرود.
روته پنجشنبه ششم فروردین در نشستی خبری در مقر ناتو در بروکسل، با اشاره به حمله اخیر جمهوری اسلامی به پایگاه دیهگو گارسیا گفت «نتیجه منطقی» که میتوان از این رویداد گرفت، آن است که «ایران اکنون به قابلیتهایی دست یافته که بهطور فزایندهای برای متحدان [ناتو] خطرناک محسوب میشود».
روزنامه والاستریت ژورنال اول فروردین گزارش داد دو موشک بالستیک از ایران به سمت پایگاه نظامی آمریکا و بریتانیا در دیهگو گارسیا در اقیانوس هند شلیک شدند، اما این حمله ناکام ماند و پرتابهها به هدف اصابت نکردند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر گزارشی را درباره خطر موشکهای دوربرد جمهوری اسلامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال بازنشر کرد.
در این گزارش آمده بود حمله به دیهگو گارسیا هشدارهای ترامپ درباره آسیبپذیری اروپا در برابر موشکهای حکومت ایران را تایید میکند و میتواند باعث تغییر معادلات امنیتی اروپا شود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دوم فروردین با اشاره به حمله موشکی به دیهگو گارسیا، از رهبران جهان، بهویژه کشورهای اروپایی، خواست به کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی بپیوندند.
در سوی دیگر، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، سوم فروردین در واکنش به نگرانیها درباره برد موشکهای جمهوری اسلامی اعلام کرد «هیچیک از ارزیابیها» نشان نمیدهد که تهران در پی هدف قرار دادن بریتانیا است.
پیش از او نیز ایوت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا، حمله موشکی حکومت ایران به پایگاه دیهگو گارسیا را محکوم کرده بود و در عین حال گفت لندن قصد ندارد درگیر یک جنگ گستردهتر شود.
تلاش دبیرکل ناتو برای ترمیم روابط با ترامپ
دبیرکل ناتو در ادامه نشست خبری خود کوشید در واکنش به انتقادهای اخیر ترامپ، رویکردی آشتیجویانه در پیش بگیرد.
روته گفت ایالات متحده دلایل قابل قبولی برای محرمانه نگه داشتن کارزار نظامی خود علیه جمهوری اسلامی داشته، اما همین موضوع سبب شده است کشورهای اروپایی برای «سازماندهی» به زمان بیشتری نیازمند باشند.
او همچنین از ترامپ برای ترغیب اعضای ناتو به افزایش بودجههای دفاعی خود تمجید کرد و افزود بدون دولت فعلی آمریکا چنین اتفاقی رخ نمیداد.
در روزهای اخیر، ترامپ بارها از عدم همراهی متحدان واشینگتن در کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی انتقاد کرده است.
او ششم فروردین در تروثسوشال نوشت اعضای ناتو «مطلقا هیچ کمکی» برای مقابله با «حکومت دیوانه ایران» نکردهاند.
ترامپ افزود: «ایالات متحده آمریکا هیچ نیازی به ناتو ندارد، اما این مقطع زمانی مهم را هرگز فراموش نکنید.»
«بهدنبال ایمنسازی تنگه هرمز هستیم»
دبیرکل ناتو در ادامه نشست خبری خود اعلام کرد این ائتلاف نظامی «امروز از هر زمان دیگری قویتر است».
او افزود در جریان مناقشه کنونی خاورمیانه، ناتو سه موشک بالستیک را که به سوی ترکیه شلیک شده بودند، رهگیری کرد و اکنون در تلاش برای ایمنسازی تنگه هرمز است.
حکومت ایران از زمان آغاز مناقشه کنونی، ۱۲ کشور منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان، ترکیه و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
با این حال، جمهوری اسلامی مسئولیت شلیک موشک به سوی ترکیه را نپذیرفته است.
در هفتههای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز موجب برهم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
بر اساس برخی گمانهزنیها، ایالات متحده ممکن است برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی و بازگشایی تنگه هرمز، خارک را به تصرف درآورد.
آکسیوس در گزارشی که پنجشنبه، ۶ فروردین، منتشر شد، به نقل از دو مقام آمریکایی و دو منبع آگاه نوشت که در صورت عدم پیشرفت در گفتوگوهای دیپلماتیک و بهویژه اگر تنگه هرمز بسته بماند، احتمال تشدید دراماتیک درگیریهای نظامی افزایش مییابد.
برخی مقامهای آمریکایی بر این باورند که نمایش قدرت خردکننده برای پایان دادن به درگیریها، اهرم فشار بیشتری در مذاکرات صلح ایجاد میکند یا دستکم به دونالد ترامپ این امکان را میدهد تا با اشاره به آن، اعلام پیروزی کند.
از سوی دیگر، تهران نیز در چگونگی پایان این جنگ سهم دارد و بسیاری از سناریوهای مورد بحث، بهجای آنکه به یک پایان دراماتیک منجر شوند، خطر طولانیتر شدن و شدت یافتن نبرد را به همراه دارند.
چهار گزینه اصلی برای ضربه نهایی
مقامها و منابع آگاه در گفتوگو با آکسیوس، چهار گزینه اصلی را که ترامپ میتواند از میان آنها انتخاب کند، شرح دادهاند.
نخست، حمله زمینی یا محاصره جزیره خارک، اصلیترین مرکز صادرات نفت ایران. دوم، حمله به جزیره لارک؛ جزیرهای که به ایران در کنترل بر تنگه هرمز کمک میکند.
جمهوری اسلامی در این جزیره استراتژیک دارای پناهگاههای زیرزمینی و رادارهایی است که بهوسیله آنها تردد در تنگه را رصد میکند. همچنین شناورهای تهاجمی برای هدف قرار دادن کشتیهای باری در این جزیره مستقر هستند.
گزینه سوم، تصرف جزیره استراتژیک ابوموسی و دو جزیره کوچکتر (تنب کوچک و تنب بزرگ)، است. این جزایر در نزدیکی ورودی غربی تنگه هرمز قرار دارند؛ مناطقی که در کنترل ایران هستند، اما امارات متحده عربی نیز مدعی مالکیت آنها است.
در گزینه پایانی، توقیف یا مسدود کردن مسیر کشتیهای صادرکننده نفت ایران در بخش شرقی تنگه هرمز مطرح شده است.
طرحهای نفوذ به عمق خاک ایران
ارتش ایالات متحده همچنین طرحهایی برای عملیات زمینی در عمق خاک ایران تهیه کرده است تا به اورانیوم با غنای بالا که در تاسیسات هستهای دفن شده، دسترسی پیدا کند.
با این حال، آمریکا میتواند بهجای چنین عملیات پیچیده و پرخطری، حملات هوایی گستردهای را به این تاسیسات انجام دهد تا مانع از دسترسی ایران به این مواد شود.
ترامپ هنوز تصمیمی برای اجرای هیچیک از این سناریوها نگرفته است و مقامهای کاخ سفید هرگونه عملیات زمینی احتمالی را «فرضی» توصیف میکنند.
اما منابع میگویند اگر مذاکرات با ایران بهزودی نتایج ملموسی نداشته باشد، او آماده تشدید تنش است.
ترامپ ممکن است ابتدا تهدید خود مبنی بر بمباران نیروگاههای برق و تاسیسات انرژی ایران را عملی کند؛ اقدامی که تهران در قبال آن تهدید به عملیات تلافیجویانه گسترده در سراسر کشورهای حاشیه خلیج فارس کرده است.
هشدار جدی کاخ سفید
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه به جمهوری اسلامی هشدار داد که اگر توافقی حاصل نشود، ترامپ آماده است «سختتر از هر زمان دیگری» ضربه بزند.
لیویت گفت: «رییسجمهوری بلوف نمیزند و آماده است جهنم به پا کند. ایران نباید دوباره دچار اشتباه محاسباتی شود. هرگونه خشونتی از این لحظه به بعد، به این دلیل خواهد بود که حکومت ایران از رسیدن به توافق امتناع میورزد.»
واکنش تهران و هشدارهای قالیباف
مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که به تلاشهای ترامپ برای مذاکره اعتماد ندارند و آن را ترفندی برای انجام حملات غافلگیرانه میدانند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که اطلاعات ایران نشان میدهد «دشمنان ایران با حمایت کشوری در منطقه، در حال آمادهسازی عملیاتی برای اشغال یکی از جزایر ایران هستند.»
قالیباف افزود: «تمام تحرکات دشمن تحت رصد نیروهای مسلح ما است. اگر اقدامی انجام دهند، تمام زیرساختهای حیاتی آن کشور منطقهای بدون محدودیت هدف حملات بیامان قرار خواهد گرفت.»
بنبست بیاعتمادی و نقش میانجیها
یک منبع درگیر در تلاشها برای آغاز مذاکرات بین آمریکا و ایران گفت که پاکستان، مصر و ترکیه همچنان در حال تلاش برای ترتیب دادن دیداری بین طرفین هستند.
این منبع گفت اگرچه ایران فهرست اولیه درخواستهای آمریکا را رد کرده، اما مذاکره را بهطور کامل رد نکرده است.
او با اشاره به قدرت سپاه پاسداران گفت: «مشکل اصلی بیاعتمادی است. فرماندهان سپاه بسیار بدبین هستند، با این حال میانجیها تسلیم نشدهاند.»
لانا نسیبه، وزیر مشاور دولت امارات متحده عربی، در مورد احتمال مشارکت کشورش در حملات علیه جمهوری اسلامی به شبکه خبری فاکس گفت: «اگر امارات متحده عربی یا عربستان سعودی در این جنگ درگیر شوند، تعجب نخواهیم کرد.»
نسیبه چهارشنبه پنجم فروردین در برنامه «گزارش ویژه» شبکه خبری فاکس گفت که جمهوری اسلامی سعی دارد «اقتصاد جهانی را دچار حمله قلبی کند» و تاکید کرد: «ما نباید اجازه دهیم [حکومت] ایران، یک حامی دولتی تروریسم، قیمت جهانی غذا و گاز را تعیین کند.»
در همین زمینه، سلطان الجابر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ابوظبی (ادنوک)، نیز چهارشنبه در سخنرانیای در ایالات متحده هرگونه محدود کردن عبور و مرور از تنگه هرمز توسط حکومت ایران را «تروریسم اقتصادی» توصیف کرد.
به گزارش رویترز، الجابر گفت: «وقتی [حکومت] ایران تنگه هرمز را گروگان میگیرد، همه کشورها تاوان آن را میپردازند- در پمپ بنزین، در فروشگاههای مواد غذایی و در داروخانهها.» او افزود: «هیچ کشوری نباید اجازه داشته باشد اقتصاد جهانی را به این شکل بیثبات کند. نه اکنون، نه هرگز.»
نسیبه، وزیر مشاور دولت امارات همچنین در مورد تلاش رییسجمهوری آمریکا برای مذاکره با جمهوری اسلامی به فاکس گفت که امارات متحده عربی از تلاشهای دونالد ترامپ برای حل قطعی مسائل حمایت میکند و در عین حال تاکید کرد: «اگر [حکومت] ایران تنگه هرمز را کنترل و قیمت غذا و گاز را در جهان تعیین کند، که از بیش از سه هفته پیش در حال انجام آن است، نمیتوانید منطقهای باثبات داشته باشید.»
نسیبه افزود: «اگر [حکومت] ایران از بازیگران تروریست مانند حزبالله، حماس در منطقه، گروههای عراق و غیره حمایت مالی کند، نمیتوانید منطقهای باثبات یا اقتصاد جهانی داشته باشید.»
او در ادامه گفت: «اگر ایرانی با برنامه موشک بالستیک داشته باشید که امروز میتواند تا اروپا برسد، همانطور که در حمله موشکی به دیهگو گارسیا دیدیم، نمیتوانید منطقهای باثبات یا جهانی باثبات داشته باشید.»
او در این زمینه با اشاره به بیاعتمادی به حکومت ایران گفت: «آنها گفته بودند برنامه غنیسازی ندارند، اما امروز میدانیم برای ساخت ۱۲ بمب اورانیوم دارند. گفته بودند برنامه موشکی تهدیدآمیز ندارند، اما اکنون میتوانند به اروپا برسند.»
نسسیه تاکید کرد که حمله جمهوری اسلامی به متحدان ایالات متحده در خلیج فارس و همچنین اردن، و بستن تنگه هرمز «حمله به کل جهان و اقتصاد جهانی» است.
او در همین ارتباط اشاره کرد که بیش از ۶۰ درصد حملات، بیشتر از مجموع حملات به اسرائیل و کشورهای خلیج فارس، متوجه امارات متحده عربی بوده است و افزود که جمهوری اسلامی بیش از ۲۲۰۰ موشک و پهپاد را به کشورش پرتاب کرده است.
نسیبه به این پرسش که «آیا درخواستها از متحدان عرب خلیج فارس، از جمله امارات متحده عربی، برای مشارکت فعال در جنگ، منصفانه است» پاسخ داد کشورش در بیش از شش ائتلاف در کنار ایالات متحده جنگیده است و افزود: «ما ارزشهای مشترکی داریم. ما تاریخ مشترکی با ایالات متحده داریم. ما با ایالات متحده قابلیت همکاری داریم. آنها شریک ما در امنیت منطقهای هستند و ما قصد داریم سطح آن را دو چندان کنیم.»
او با تاکید براینکه «امروز با تهدیدی مواجه هستیم که نه فقط منطقه، بلکه کل جامعه جهانی را هدف گرفته است و باید به هر شکل ممکن متوقف شود» گفت: «ما همیشه به دنبال راهحل دیپلماتیک هستیم، اما زمانی که [حکومت] ایران رفتار خود را اصلاح کند.»
او تاکید کرد که «باید زمانی از دیپلماسی استفاده کنیم که [حکومت] ایران بفهمد رفتارش به عنوان یک بازیگر سرکش، نه برای منطقه و نه برای جامعه بینالمللی، قابل قبول نیست».
این مقام اماراتی احتمال مشارکت نظامی بیشتر کشورهای خلیج فارس را رد نکرد و با اشاره به اینکه «اما اگر امارات متحده عربی یا عربستان سعودی در این جنگ درگیر شوند، تعجب نخواهیم کرد»، اضافه کرد: «ما در حال حاضر درگیر یک جنگ هستیم» و «قاطعانه از همه گزینههای روی میز برای دفاع از جوامع و مردم خود، از جمله ۷۵ هزار شهروند آمریکایی ساکن امارات متحده عربی، استفاده میکنیم.»
او در مورد بسته شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی گفت نباید فراموش کرد که یک پنجم نفت و گاز جهان و ۳۰ درصد از کود مورد نیاز برای تولید و برداشت مواد غذایی از تنگه هرمز عبور میکند. تقریباً هر محصولی که برای هر زنجیره تامین جهانی شناخته شده است و از خلیج فارس میآید، از تنگه هرمز عبور میکند.
این مقام اماراتی تاکید کرد که کشورش طی دههها تلاش کرده از مسیر دیپلماسی با حکومت ایران تعامل کند و حتی در هفتههای اخیر نیز برای کاهش تنشها با همکاری آمریکا تلاش کرده است.
نسیبه در بخش دیگری از گفتوگو با فاکس به حمایت امارات متحده عربی از مذاکرات مستقیم بین ایالات متحده و حکومت ایران و دراز کردن «دست صلح» کشورش به سوی تهران اشاره کرد و گفت: «ما خواستار جنگ در منطقه خود نبودیم. ما جنگی را در منطقه خود آغاز نکردیم.»
او همچنین گفت شاهد آن هستیم که تهران به جای مذاکره با ایالات متحده در مورد «نگرانیهای واقعاً قابل درک در مورد برنامه هستهای، موشکهای بالستیک، و حمایت از بازیگران تروریستی دولتی یا غیردولتی در منطقه» تصمیم غیرمسئولانهای گرفته است.
نسیبه در مورد چرایی حمله جمهوری اسلامی به امارات متحده عربی این موضوع را به ماهیت سیاسی و اقتصادی امارات نسبت داد و گفت: «ما ایدهای هستیم که [حکومت] ایران را تهدید میکند - این رژیم را تهدید میکند - زیرا ما جامعهای باز، مترقی، بردبار و دارای اقتصادی پویا هستیم.»
او افزود: «آنها با منابع خود چه کردهاند؟ تورم دارند، ارزش پولشان سقوط کرده، و در ژانویه معترضان را سرکوب کردند. این [حکومت] یک رژیم بسیار بیرحم است و رییسجمهوری ترامپ حق دارد امروز آنها را پاسخگو بداند.»
او به این پرسش که آیا نوری در انتهای تونل برای پایان جنگ مشاهده میکند، پاسخ داد: «نور انتهای تونل در دستان [حکومت] ایران است. آنها باید با ایالات متحده و جامعه بینالمللی مذاکره کنند.»
نسیبه گفت ایالات متحده مجبور نیست این بار را به تنهایی به دوش بکشد. دبیرکل ناتو با بیانیهای بسیار قوی از تلاشهای ترامپ با شرکای اروپایی برای باز نگه داشتن تنگه هرمز حمایت کرد. رهبران جهان - بیش از ۳۰ نفر - بیانیهای را در این مورد امضا کردند و تعداد بیشتری نیز این هفته به آن میپیوندند که منابع خود را برای باز نگه داشتن تنگه هرمز اختصاص میدهند.
در همین ارتباط، قطر، کویت، امارات متحده عربی، بحرین، عربستان سعودی و اردن چهارشنبه دوباره «حملات آشکار ایران را که نقض آشکار حاکمیت، تمامیت ارضی، حقوق بینالملل، حقوق بشردوستانه بینالمللی و منشور سازمان ملل متحد است، چه به طور مستقیم و چه از طریق گروههای نیابتی و گروههای شبهنظامی مورد حمایت آنها در منطقه» به شدت محکوم کردند.
وزیر مشاور امارات در بخش دیگری از مصاحبه با فاکس بر لزوم یافتن «یک راه حل قطعی و جامع برای تبدیل شدن ایران به یک همسایه صلحآمیز و مسئول در منطقه» تاکید کرد و گفت: «این موضوع نیاز به کمی شجاعت دارد. ممکن است نیاز به تقسیم بار مسئولیت با سایر شرکا در منطقه و سطح بینالمللی داشته باشد، اما همه ما به آن نتیجه متعهد هستیم.»
نسیبه در مورد این موضوع که چنین نتیجهای چقدر طول خواهد کشید، گفت: «فکر میکنم با ایمنسازی تنگه هرمز شروع کنیم. باید بتوانیم در آینده نزدیک این کار را انجام دهیم.»
او افزود: «فکر میکنم با تکیه بر این، به یک مسیر دیپلماتیک برای مذاکره با هر کسی که در ایران مسئول است، در مورد برنامه تسلیحات موشک بالستیک و برنامه غنیسازی هستهای آن نیاز داریم.»
نسیبه با اشاره به دروغهای مقامهای جمهوری اسلامی در مورد برنامه غنیسازی هستهای و موشکی تهران، تاکید کرد که این وضعیت «باید متوقف شود.»
ترامپ با تاکید بر عملکرد نظامی آمریکا گفت: «ما داریم آنقدر به پیروزی بزرگی میرسیم که هیچکس تا به حال چیزی شبیه آنچه ما در خاورمیانه با ایران انجام میدهیم ندیده است.» او مدعی شد حکومت ایران در حال مذاکره است و «بهشدت میخواهد توافق کند»، اما «میترسد این را بگوید»؛ «گفتگو در جریان است ولی میترسند اعلام کنند چون میترسند به دست آدمهای خودشان کشته شوند.»
او همچنین با انتقاد از پوشش رسانهای گفت اگر به اخبار نگاه کنید «فکر میکنید ما در حال باختن هستیم، در حالی که ما طرف مقابل را در هم میشکنیم» و تاکید کرد که حکومت ایران «دیگر نیروی دریایی یا توان نظامی مؤثری ندارد.»
ترامپ در ادامه، دموکراتها را به تلاش برای کماهمیت جلوه دادن موفقیتهای نظامی متهم کرد و گفت: «آنها نمیخواهند موفقیت ما را ببینند و ترجیح میدهند کشور شکست بخورد.» او همچنین از بهکار بردن واژه «جنگ» خودداری کرد و عملیات جاری را «یک عملیات نظامی» توصیف کرد که به گفته او به «نابودی نظامی» حکومت ایران منجر شده است.
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنانش، بار دیگر از توافق هستهای دولت باراک اوباما انتقاد کرد و گفت این توافق به حکومت ایران امکان دستیابی به سلاح هستهای را میداد، اما او آن را لغو کرده است. ترامپ همچنین به حملات نظامی اخیر آمریکا اشاره کرد و مدعی شد این اقدامات برنامه هستهای ایران را متوقف کرده است.
او با اشاره به حمله با بمبافکنهای بی-۲ گفت در صورت عدم انجام این حملات، حکومت ایران «ظرف دو تا چهار هفته» میتوانست به سلاح هستهای دست یابد. ترامپ همچنین کشته شدن قاسم سلیمانی را یکی از اقدامات مهم دوره نخست ریاستجمهوری خود دانست و تاکید کرد که حذف او باعث شد حکومت ایران دیگر رهبری در آن سطح نداشته باشد. ترامپ همچنین مدعی شد در صورت حضور سلیمانی، مقابله با جمهوری اسلامی به این سرعت و سهولت ممکن نبود.
ترامپ در پایان تاکید کرد که اگر اقدامات آمریکا نبود، حکومت ایران مدتها پیش به سلاح هستهای دست یافته بود و این موضوع «تهدیدی مرگبار برای جهان» و صلح در خاورمیانه ایجاد میکرد. او گفت: «آنها بدون هیچ تردیدی از این سلاح علیه ما استفاده میکردند.»
