وبسایت واینت گزارش داد که پس از جنگ سال ۲۰۲۴ میان حزبالله و اسرائیل، سپاه پاسداران کنترل خود را بر این گروه مسلح لبنانی افزایش داد و ساختار فرماندهی و طرحهای نبرد آن را بازسازی کرد. بر اساس این گزارش سپاه ساختار حزبالله را غیرمتمرکز و مدل «دفاع موزاییکی» را در آن پیاده کرد.
واینت شنبه اول فروردین نوشت که سپاه پاسداران پس از آنکه حزبالله در سال ۲۰۲۴ از سوی اسرائیل بهشدت آسیب دید، فرماندهی نظامی آن را بازسازی کرد.
در جریان این جنگ، حزبالله لبنان ضربات سنگینی متحمل شد و اسرائیل توانست حسن نصرالله دبیرکل حزبالله و جانشین او و همچنین شماری از فرماندهان ارشد این گروه را از بین ببرد.
گزارش واینت که بر اساس اظهارات دو منبع آگاه نوشته شده، اضافه میکند که سپاه پاسداران با استفاده از افسران ایرانی کمبودهای حزبالله را بر طرف و سپس این گروه لبنانی را بازسازماندهی کرد و طرحهایی برای جنگی که اکنون حزبالله در حمایت از تهران در حال انجام آن است، تنظیم کرد.
واینت تاکید کرد که این بازسازی نخستین مورد از نوع خود برای حزبالله بود؛ گروهی شیعه که پس از آغاز جنگ میان جمهوری اسلامی و عراق در دهه شصت، از سوی سپاه پاسداران تاسیس شد.
بر اساس این گزارش، سرمایهگذاری جمهوری اسلامی نتیجه داد و س از آنکه از سوی ایالات متحده و اسرائیل مورد حمله قرار گرفت، حزبالله را بهموقع برای ورود به جنگ در خاورمیانه در کنار تهران، دوباره روی پا قرار داد.
این گزارش بر اساس روایت شش منبع که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردهاند و همچنین یک کارشناس حزبالله، نقش سپاه پاسداران در این آمادگیها را توضیح داد و افزود که حزبالله جنگ دیگری را اجتنابناپذیر میدید و ماهها برای آن آماده شده بود.
دو منبع گفتند که سپاه پاسداران که از زمان تاسیس حزبالله عمیقا در شکلدهی به آن دخیل بوده، افسرانی را برای بازآموزی نیروهایش و نظارت بر تسلیح مجدد اعزام کرد.
آنها گفتند افسران سپاه پاسداران همچنین ساختارهای فرماندهی حزبالله را که از سوی اطلاعات اسرائیل مورد نفوذ قرار گرفته بود، بازسازی کردند؛ عاملی که به اسرائیل کمک کرده بود بسیاری از رهبران حزبالله را به قتل برساند.
یک سخنگوی ارتش اسرائیل در ۱۲ مارس گفت که حزبالله با وجود خساراتی که اسرائیل طی سه سال گذشته به آن وارد کرده، همچنان نیرویی خطرناک باقی مانده است.
حزبالله از زمان ورود به جنگ منطقهای در اسفندماه، صدها موشک به سوی اسرائیل شلیک کرده است؛ اقدامی که موجب حمله متقابل اسرائیل شده و بیش از هزار نفر را در لبنان کشته است. نیروهای حزبالله در حال نبرد با سربازان اسرائیلی هستند که مناطقی را در جنوب تصرف کردهاند.
هنوز مشخص نیست که حزبالله، که قدرت آن همچنان پایینتر از سطح اوج چند سال پیش خود است، در صورت وقوع یک تهاجم تمامعیار اسرائیل چگونه عمل خواهد کرد.
دفتر رسانهای حزبالله، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در این زمینه اظهار نظر نکردهاند.
نتانیاهو دو ماه پیش گفته بود که حزبالله در حال تلاش برای تسلیح مجدد و بازسازی زیرساختهای خود با حمایت جمهوری اسلامی است.
حذف سلسلهمراتب در حزبالله
دو منبع گفتند افسران سپاه پاسداران که مامور کمک به بازیابی حزبالله بودند، اندکی پس از آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ وارد شدند و حتی در حالی که اسرائیل به حملات خود ادامه میداد، کار خود را آغاز کردند. یکی از آنها گفت این استقرار شامل حدود ۱۰۰ افسر بود.
به گزارش واینت، تغییراتی که به دستور آنها اجرا شد شامل جایگزینی ساختار فرماندهی سلسلهمراتبی با ساختاری غیرمتمرکز بود که از واحدهای کوچک تشکیل شده بود و هر یک آگاهی محدودی از عملیات دیگران داشتند؛ امری که به حفظ اطلاعات عملیات کمک میکرد.
آنها گفتند افسران سپاه پاسداران همچنین طرحهایی برای حملات موشکی علیه اسرائیل تدوین کردند که بهطور همزمان از ایران و لبنان انجام میشد؛ سناریویی که برای نخستین بار در ۱۱ مارس اجرا شد.
یک منبع ارشد امنیتی لبنانی گفت فرماندهان سپاه پاسداران به حزبالله در بازسازی و سازماندهی مجدد کادرهای نظامی آن کمک کردهاند.
این منبع گفت که معتقد است سپاهیها به حزبالله در تنظیم ریتم درگیری کنونی کمک میکنند، نه اینکه در جزئیات انتخاب اهداف دخیل باشند.
منبع دیگری که در جریان موضوع قرار داشت گفت سپاه پاسداران در سال ۲۰۲۴ افسرانی را به لبنان فرستاد تا ارزیابی پس از جنگ از حزبالله را انجام دهند و نظارت مستقیم بر شاخه نظامی این گروه را بر عهده گرفتند.
دو منبع دیگر گفتند سپاه پاسداران سال گذشته مشاوران ویژهای را در کنار حزبالله مستقر کرد تا به آن در هدایت امور نظامی کمک کنند.
آندریاس کریگ، مدرس دپارتمان مطالعات امنیتی کالج کینگ لندن، گفت سپاه پاسداران «اساسا حزبالله را بهشکل سیستمی بسیار مسطحتر بازسازماندهی کرده است».
او این شکل جدید از سازماندهی را در تضاد با سلسلهمراتب سیاسیای دانست که پیش از مرگ نصرالله شکل گرفته بود.
کریگ که ۱۵ سال درباره این گروه تحقیق کرده است، گفت: «مدل غیرمتمرکزی که اکنون پیادهسازی کردهاند، کمی شبیهتر به آن چیزی است که حزبالله در دهه ۱۹۸۰ بود؛ سلولهای بسیار کوچک».
او این مدل را منطبق بر «دفاع موزاییکی» توصیف کرد که همچنین از سوی سپاه پاسداران در ایران مورد استفاده است.
لبنان از سپاه پاسداران خواست کشور را ترک کند
همزمان با تلاشهای سپاه پاسداران برای بازسازی حزبالله، دولت لبنان و ارتش این کشور که مورد حمایت آمریکاست، در تلاش بودند روندی برای خلع سلاح این گروه پیش ببرند، امری که نشاندهنده یک مانع بزرگ در برابر هدف سپاه پاسداران بود.
یک مقام لبنانی به رویترز گفت لبنان برآورد میکند حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ تبعه ایرانی در این کشور ارتباطاتی با حکومت ایران از جمله ارتباط با سپاه پاسداران دارند که فراتر از کارکردهای عادی دیپلماتیک است.
این مقام گفت دولت لبنان در اوایل مارس از این افراد خواست این کشور را ترک کنند.
دو منبع آگاه از فعالیتهای سپاه پاسداران گفتند افسران سپاه در میان بیش از ۱۵۰ ایرانی بودند که در ۷ مارس با یک پرواز به روسیه، بیروت را ترک کردند.
اعضای سپاه پاسداران همچنین در میان حدود ۵۰۰ نفری بودند که در حملات اسرائیل در لبنان طی ۱۵ ماه بین آتشبس ۲۰۲۴ و آغاز جنگ جدید کشته شدند.
آنها گفتند حدود ۱۲ نفر دیگر نیز از زمان آغاز جنگ در حملات اسرائیل، از جمله در حملهای به یک هتل در بیروت در ۱۷ اسفند، کشته شدهاند.
رویترز ۱۶ اسفند نوشت در پی هشدارهای اسرائیل، بیش از ۱۵۰ شهروند ایرانی، از جمله دیپلماتهای جمهوری اسلامی و خانوادههای آنها، لبنان را با یک هواپیمای روسی به مقصد روسیه ترک کردند.
۱۲ اسفند، ارتش اسرائیل هشدار داده بود عوامل حکومت ایران «پیش از آنکه هدف قرار گیرند، باید فورا لبنان را ترک کنند».
یک روز بعد، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، از مقامهای این کشور خواست هر یک از نیروهای سپاه پاسداران را که در لبنان فعالیت نظامی انجام میدهند، بازداشت و از کشور اخراج کنند.
براساس گزارش مخاطبان ایراناینترنشنال و در حالی که با ادامه قطعی اینترنت رسانههای جمهوری اسلامی نیز اخبار مربوط به جنگ را سانسور میکنند، نقاط مختلفی در غرب، شمال، مرکز و جنوب ایران هدف قرار گرفتند.
دو مورد از این حملات، نسبت به سایر اهداف، متفاوت بودند: هدف قرار گرفتن یک ویلای جنگلی در منطقه اربکله نزدیک به رامسر در استان مازندران و یک ویلا در روستای ساحلی دستک، نزدیک به آستانه اشرفیه در استان گیلان.
رسانههای داخلی از قول مقامهای رسمی جمهوری اسلامی نوشتند اهداف منازل مسکونی بودند. با اینحال جزئیاتی درباره ساکنان این دو نقطه منتشر نشده است.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال پیامی درباره حمله به ویلایی در رامسر نوشت ساکنان آن ویلا افراد محلی نبودند.
براساس این گزارش این ویلا جمعه شب از سوی چند نفر اجاره شده بود. این شهروند میگوید حوالی ساعت ۴ صبح شنبه، اول فروردین، این ویلا هدف قرار گرفته است. این شهروند افزود پس از شنیده شدن صدای انفجار، تا ۳ ساعت چندین پهپاد دور آن منطقه گشت میزنند. مخاطب دیگری گزارش داده انفجار ساعت ۳:۳۷ بامداد شنبه رخ داده است.
حوالی همین ساعت، انفجاری در دیگر استان شمالی کشور رخ داد. شهروندان گزارش دادهاند که حوالی ساعت ۴ صبح، یک واحد ویلایی در روستای دستک در آستانه اشرفیه هدف قرار گرفته است.
آثار انفجار که تصاویر آن را شهروندان منتشر کردند، الگویی مشابه حملات نقطهزنی را نشان میدهد.
در موردی مشابه، در جریان جنگ ۱۲ روزه محمدرضا (شهرام) صدیقیصابر، از گردانندگان برنامه هستهای جمهوری اسلامی در خانه پدری خود واقع در آستانه اشرفیه هدف قرار گرفت. در جنگ ۱۲ روزه، اقامتگاه مرکز رفاهی آموزشی سردار جنگل سپاه پاسداران در حوالی چمخاله نیز هدف قرار گرفت.
حملات بامدادی در سراسر کشور
از حدود ساعت ۰۱:۱۵ بامداد، انفجارها در تهران آغاز شد. دو صدای انفجار در محدوده شرق تهران، حوالی میدان «امام حسین»، شنیده شد و دقایقی بعد، سه انفجار مهیب دیگر در شرق و مرکز شهر گزارش شد.
در ساعت ۰۲:۰۰ بامداد، ساکنان اصفهان نیز از شنیده شدن صدای انفجار خبر دادند؛ این صداها در ساعات ۰۳:۰۰ و ۰۵:۰۰ نیز تکرار شد.
حوالی ساعت ۰۳:۲۰ تا ۰۳:۳۵، دوباره موج گستردهای از انفجارها در تهران گزارش شد؛ از جمله سه انفجار در منطقه ۲۲، چهار انفجار در تهرانسر، و پنج انفجار در محدوده شهرزیبا.
همزمان، در گرمدره گزارش انفجار شدید در نزدیکی کوه گزارش شد. پادگان «شهید قدیری» و پایگاه یکم پدافند تهران در این محدوده واقع شده است. یکی از تاسیسات موشکی جمهوری اسلامی نیز در همین منطقه قرار دارد.
در همین بازه زمانی، گزارشهایی از لرزش زمین و شنیده شدن صدای جنگندهها در همدان و تویسرکان منتشر شد.
از ساعت ۰۳:۳۰ تا ۰۳:۴۵، حملات موشکی به چند نقطه در غرب تهران از جمله بلوار فردوس و شهرک راهآهن گزارش شد.
همچنین در شهرضا در حوالی اصفهان، انفجار گزارش شده است.
در ساعت ۰۳:۳۲، دو انفجار در اهواز شنیده شد.
در ساعت ۰۴:۰۰ حملات در بیدگنه بهصورت مداوم و با فاصله حدود ۱۰ دقیقه ادامه داشته است. پایگاه موشکی مدرس یا بیدگنه در این منطقه قرار دارد.
در خمین، یک سایت موشکی از شب تا صبح شش بار هدف قرار گرفته و در شیان نیز در ساعت ۰۴:۳۰، هفت موشک به این منطقه شلیک شده است.
در ساعت ۰۴:۳۰ تا ۰۴:۴۰، چندین انفجار در غرب تهران از جمله شهرک غرب گزارش شد. همچنین در لویزان (۰۴:۳۵) و تبریز (۰۴:۴۰) انفجارهای شدیدی شنیده شد.
در ساعت ۰۵:۰۰، در مشهد (منطقه سیدی) ابتدا صدای پدافند و سپس یک انفجار گزارش شد.
در بوشهر، یک کارخانه تسلیحات دریایی هدف حمله قرار گرفته و در جزیره قشم نیز از ساعت ۰۵:۰۰ صبح صدای پرواز جنگندهها گزارش شده است.
در ساعت ۰۵:۱۰، بندرعباس شاهد شش انفجار در محدوده اسکله و نیروی دریایی بود.
در ساعت ۰۵:۳۰، در درگهان نیز صدای چند انفجار و پرواز جنگندهها شنیده شد.
در ساعت ۰۵:۵۰، سه انفجار شدید دیگر در اهواز گزارش شد.
حملات صبحگاهی
در ساعت ۰۷:۰۰، در بندرعباس دو انفجار از سمت کوه گزارش شد و جنگندهها به سمت دریا پرواز کردند. از ساعت ۰۸:۰۰ به بعد نیز گزارشهایی از تداوم انفجارها در این شهر با فاصلههای حدود ۱۰ دقیقه منتشر شد.
در تهران، صبح شنبه پادگان نیروی هوایی در شرق شهر هدف بمباران قرار گرفت و پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین بر فراز شهر گزارش شد.
در ساعت ۱۰:۴۰، چندین نقطه در کوههای اطراف یزد هدف بمباران قرار گرفت. همچنین مقامهای استانی اعلام کردند دو نقطه نظامی در خارج از شهر یزد مورد حمله هوایی قرار گرفتهاند، اما خسارتی گزارش نشده است.
در ساعت ۱۰:۴۵، در محدوده ستاد مشترک در تهران منطقه پیروزی، سه انفجار شدید رخ داد. همزمان، در خیابان دماوند حوالی چهارراه آیت نیز چندین انفجار شنیده شد و ایستهای بازرسی در برخی نقاط از جمله تهرانپارس برقرار شد.
در ساعت ۱۱:۳۰، چند انفجار در اندیمشک گزارش شد. در فاصله زمانی ۱۱:۴۰ تا ۱۱:۴۸، دزفول و اندیمشک شاهد چندین انفجار شدید بودند؛ بهگونهای که موج انفجار باعث لرزش ساختمانها شد. در مجموع، پنج انفجار مهیب گزارش شده و منطقه پادگانی دوکوهه هدف قرار گرفته است.
به گفته این منابع، با افزایش تلفات در نیروی هوافضا که مسئولیت شلیک موشکها را بر عهده دارد، غیبت فرمانده بهعنوان یکی از عوامل اصلی وضعیت بحرانی مطرح شده است.
در این گزارشها، فضای عملیاتی بهگونهای توصیف شده که هر ماموریت شلیک، عملا به یک عملیات با ریسک بسیار بالا و نزدیک به ماموریت انتحاری تعبیر میشود.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، اصلیترین انتقاد متوجه عدم حضور میدانی فرمانده در شرایطی است که از آغاز جنگ، فشار حملات بهشدت افزایش یافته است.
همچنین گزارشهایی درباره طرح اتهاماتی از جمله سوءمدیریت و ارائه آمار نادرست درباره میزان اصابتها و تعداد شلیکهای نیروی موشکی منتشر شده است.
همزمان، گفته میشود خانواده برخی نیروها با طرح شکایت نزد مقامهای ارشد سپاه، اعلام کردهاند که فرمانده در شرایط خطر حضور موثری نداشته است و نیروها عملا بدون پشتیبانی رها شدهاند.
سید حسین موسوی افتخاری، معروف به مجید موسو، سرتیپ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ و پس از کشته شدن امیرعلی حاجیزاده در حملهای منتسب به اسرائیل، بهعنوان فرمانده نیروی هوافضای سپاه منصوب شد.
او پیش از این، از سال ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴، بهمدت بیش از یک دهه جانشین فرمانده نیروی هوافضای سپاه بود و در این جایگاه در توسعه و مدیریت برنامههای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی نقش داشت.
نیروی هوافضای سپاه یکی از مهمترین بازوهای نظامی جمهوری اسلامی محسوب میشود که مسئولیت برنامه موشکهای بالستیک، پهپادهای تهاجمی و بخشهایی از سامانههای پدافند هوایی را بر عهده دارد.
موسوی افتخاری در فهرست تحریمهای ایالات متحده قرار دارد. وزارت امور خارجه آمریکا در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴ اعلام کرد او بهدلیل نقش در توسعه برنامه موشکی بالستیک و پهپادی جمهوری اسلامی تحریم شده است.
انتصاب موسوی افتخاری در شرایطی انجام شد که نیروی هوافضای سپاه تحت فشار شدید عملیاتی و امنیتی قرار داشت. این نیرو در جنگ جاری نیز نقشی محوری ایفا میکند.
آلمان، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، هلند و ژاپن پنجشنبه ۲۸ اسفند با انتشار بیانیه مشترکی، بستن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی را بهشدت محکوم کردند.
دو روز پس از انتشار این بیانیه، اکنون ۲۲ کشور، از جمله امارات متحده عربی و بحرین آن را امضا کردهاند.
علاوه بر این کشورها کانادا، کره جنوبی، نیوزیلند، دانمارک، لتونی، اسلوونی، استونی، نروژ، سوئد، فنلاند، چک، رومانی، لیتوانی و استرالیا نیز با امضای این بیانیه مشترک از جمهوری اسلامی خواستهاند که فورا تهدیدها، مینگذاری، حملات پهپادی و موشکی و سایر تلاشها برای مسدود کردن تنگه هرمز برای کشتیرانی تجاری را متوقف و براساس قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد عمل کند.
در این بیانیه مشترک گفته شده است: « مطابق با قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل، تاکید میکنیم که چنین مداخلاتی در کشتیرانی بینالمللی و اختلال در زنجیرههای تامین جهانی انرژی، تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی محسوب میشود. در این راستا، خواستار تعلیق فوری و جامع حملات به زیرساختهای غیرنظامی، از جمله تاسیسات نفت و گاز، هستیم.»
۲۲ کشور امضاکننده این بیانیه همچنین با اشاره به اینکه پیامدهای اقدامات حکومت ایران از سوی مردم در همه نقاط جهان، بهویژه آسیبپذیرترین اقشار، احساس خواهد شد، تاکید شده است: «آزادی کشتیرانی یکی از اصول بنیادین حقوق بینالملل از جمله کنوانسیون حقوق دریاها سازمان ملل متحد است.»
امضاکنندگان این بیانیه همچنین افزودهاند: «ما آمادگی خود را برای مشارکت در تلاشهای مناسب جهت تضمین عبور ایمن از تنگه اعلام و از تعهد کشورهایی که در حال برنامهریزی مقدماتی در این زمینه هستند استقبال میکنیم.»
انتشار این بیانیه و پیوستن کشورهای دیگر به آن پس از حملات متقابل به تاسیسات انرژی و تشدید شدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی صورت میگیرد.
پیشتر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا از کشورهایی که بیش از همه از جریان آزاد نفت در تنگه هرمز سود میبرند اما به کارزار آزاد کردن این آبراهه حیاتی نپیوستهاند بهتندی انتقاد کرده بود.
او جمعه ۲۹ اسفند نیز متحدان آمریکا در ناتو را به همین دلیل سرزنش کرد و آنان را «بزدل» خواند.
پس از آنکه شرکت دولتی قطر انرژی از خسارات گسترده ناشی از حملات موشکی جمهوری اسلامی به شهر صنعتی رأس لفان خبر داد، اقتصادهای بزرگ جهان در تلاش بودهاند تا اثر افزایش شدید قیمت نفت را مهار کنند.
رأس لفان حدود یکپنجم گاز طبیعی مایع جهان را فرآوری میکند. بندر اصلی عربستان در دریای سرخ، که این کشور توانسته بخشی از صادرات خود را برای دور زدن بسته شدن تنگه هرمز به آنجا منتقل کند، نیز مورد حمله جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
این حملات نشان داد که با وجود ضربات سهمگین اسرائیل و آمریکا، جمهوری اسلامی هنوز قادر به ادامه حملات خود به کشورهای همسایه ایران بوده است.
بهگزارش خبرگزاری رویترز این حملات همچنین محدودیت سامانههای دفاعی در حفاظت از یکی از باارزشترین و راهبردیترین داراییهای انرژی منطقه خلیج فارس را نمایان کرده و در عین حال حاکی از نبود هماهنگی در راهبرد و اهداف جنگی، تقریبا سه هفته پس از آغاز جنگ، است.
در بیانیه مشترک اعلام آمادگی برای تضمین عبور امن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز همچنین گفته شده است که این کشورها از تصمیم آژانس بینالمللی انرژی برای مجاز کردن آزادسازی هماهنگ ذخایر استراتژیک نفت استقبال میکنند.
آنها افزودهاند: « ما همچنین اقدامات دیگری برای تثبیت بازارهای انرژی انجام خواهیم داد و از جمله با برخی کشورهای تولیدکننده برای افزایش تولید همکاری خواهیم کرد.»
امضاکنندگان بیانیه همچنین گفتهاند: «ما همچنین برای حمایت از کشورهایی که بیشترین آسیب را دیدهاند، از جمله از طریق سازمان ملل متحد و موسسات مالی بینالمللی، تلاش خواهیم کرد.»
در پایان این بیانیه مشترک با تاکید بر اینکه امنیت دریایی و آزادی کشتیرانی به نفع همه کشورهاست، از همه دولتها خواسته شده به حقوق بینالملل احترام بگذارند و اصول بنیادین رفاه و امنیت بینالمللی را حفظ کنند.
از زمان آغاز جنگ، جمهوری اسلامی به اسرائیل، تاسیسات دیپلماتیک و نظامی آمریکا در سراسر خلیج فارس و دستکم ۱۲ کشور همسایه حمله کرده است.
در همین حال، گزارشهای متعددی از بررسی احتمال نیروی نظامی بیشتر آمریکا به منطقه منتشر شده است. این نیروها میتوانند برای کمک به بازگرداندن عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز مورد استفاده قرار گیرند و حتی ممکن است برای تصرف جزیره خارک یا برخی مناطق دیگر در سواحل جنوبی ایران به کار گرفته شوند.
وبسایت اکسیوس شنبه اول فروردین نوشت که با نیامدن پیام ویدیویی از مجتبی خامنهای، ابهام درباره نقش او و وضعیت جسمانیاش افزایش یافت.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی معتقدند نشانههایی از زنده بودن مجتبی وجود دارد، اما مدرکی در دست نیست که او زمام امور را در دست دارد.
در شرایطی که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی از ۹ اسفند ۱۴۰۴، هیچ فیلم، صدا و دستنوشتهای از مجتبی خامنهای منتشر نشده، رسانهها در ایران یک پیام مکتوب و طولانی دیگر را به نام او منتشر کردند.
در این پیام که با عنوان «پیام نوروزی» رهبر جمهوری اسلامی منتشر شد، او ابتدا عید فطر را بهخصوص «به مسلمانان جهان» تبریک گفت و مانند پدرش، از انقلاب ملی ایرانیان در دی ماه بهعنوان کودتا یاد کرد.
پیام منتسب به مجتبی خامنهای همچنین حاوی مواضعی درباره جنگ جاری آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی نیز بود.
اکسیوس نوشت: «اینکه مجتبی در سایه باقی مانده، چندان غافلگیرکننده نیست. پس از کشته شدن پدرش، اسرائیل آشکارا اعلام کرده که او اکنون در صدر فهرست اهدافش قرار دارد.»
از سوی دیگر پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، گفته است که مجتبی در حملهای که به کشته شدن پدرش انجامید، «مجروح و احتمالاً دچار تغییر شکل ظاهری» شده است.
با این حال، سه هفته سکوت مجتبی، بدون حتی یک پیام ویدیویی از پیش ضبطشده، هرچه بیشتر جلب توجه میکند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، وضع جسمی خامنهای و ناتوانی او در برقراری ارتباط مستمر با مقامها و نهادهای مسئول در جمهوری اسلامی، موجب واکنش انتقادی در میان طیفی از روحانیون حاکم شده است.
اکسیوس نوشت که ایالات متحده و اسرائیل، اطلاعاتی در اختیار دارند که نشان میدهد مجتبی همچنان زنده است؛ از جمله شواهدی مبنی بر تلاش مقامهای ایرانی برای تنظیم دیدارهای حضوری با او (که بهدلیل ملاحظات امنیتی ناموفق بودهاند).
سومین رهبر جمهوری اسلامی ۲۱ اسفند در پیامی مکتوب بر تداوم رویارویی با اسرائیل و آمریکا تاکید کرد.
ابهام درباره وضعیت مجتبی در چندین نشست توجیهی-اطلاعاتی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مطرح شد.
به گفته یک مقام آمریکایی، تیم امنیت ملی ترامپ همچنان در حال بررسی این موضوع است که واقعا چه کسی در تهران تصمیمگیر اصلی است.
یک مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت: «هیچ مدرکی نداریم که او واقعا کسی باشد که دستور میدهد.»
یک مقام آمریکایی نیز گفت: «وضعیت فراتر از عجیب است. فکر نمیکنیم ایرانیها این همه زحمت بکشند تا یک فرد مرده را بهعنوان رهبر انتخاب کنند، اما در عین حال هیچ مدرکی نداریم که او واقعا زمام امور را در دست گرفته باشد.»
به گفته مقامهای اسرائیلی، رهبران ارشد در ایران مانند افراد تحت تعقیب عمل میکنند؛ میان خانههای امن جابهجا میشوند و از ارتباطات دیجیتال پرهیز دارند.
یک مقام ارشد عرب نیز به اکسیوس گفت: «سپاه پاسداران در حال در دست گرفتن ایران است و آنها افراطیاند. بهشدت ایدئولوژیک هستند و آمادهاند بمیرند و به خامنهایِ پدر بپیوندند.»
طبق گزارش کان، آمریکا در حمله اول فروردین برای هدف قرار دادن سایت هستهای نطنز، از بمبهای «سنگرشکن» استفاده کرده است.
رسانهها در ایران پیشتر از حمله به مجتمع غنیسازی نطنز در صبح شنبه خبر دادند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد بر اساس نتایج بررسیها، «هیچگونه نشت مواد پرتوزا در این مجتمع گزارش نشده» است.
تا زمان تنظیم این گزارش، واشینگتن درباره این موضوع موضعگیری نکرده است.
پس از انتشار خبر این حمله، آژانس بینالمللی انرژی اتمی از طرفهای درگیر در جنگ ایران خواست «خویشتنداری نظامی» نشان دهند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که باید از هرگونه خطر وقوع یک حادثه هستهای جلوگیری شود.
تکرار حمله به سایت نطنز
آژانس، ۱۲ اسفند اعلام کرد در پی حملات آمریکا و اسرائیل در جریان جنگی که از ۹ اسفند آغاز شد، بخشهایی از تاسیسات هستهای نطنز آسیب دیده است.
این سازمان گزارش داد: «هیچ خسارت رادیولوژیکی پیشبینی نمیشود و اثر جدیدی در خود تاسیسات غنیسازی سوخت نطنز نیز مشاهده نشده است.»
نماینده جمهوری اسلامی در نشست آژانس، ۱۱ اسفند اعلام کرد آمریکا و اسرائیل روز پیش از آن، به تاسیسات هستهای نطنز حمله کردند.
رضا نجفی گفت: «دیروز دوباره به تاسیسات هستهای صلحآمیز و تحت نظارت ایران حمله شد.»
گروسی، ۲۸ اسفند در گفتوگو با شبکه سیبیاس اعلام کرد: «هیچ جنگی نمیتواند برنامه هستهای ایران را به طور کامل نابود کند و تنها راه درک واقعی فعالیتهای هستهای این کشور بازرسی مستقیم و حضور در محل است.»
او گفت: «حملات نظامی به تاسیسات فیزیکی آسیب زده اما دانش فنی، تجهیزات و ظرفیتهای صنعتی ایران همچنان باقی مانده و برای کنترل این برنامه، نیاز به چارچوب توافقشده و مذاکرات دیپلماتیک است.»
گروسی تاکید کرد: «هرچند من نسبت به معیارهایی مانند روز، دقیقه یا ماه شک دارم - زیرا همه چیز نسبی است - اما برداشتم این است که پس از پایان عملیات نظامی، هنوز با مسائل بزرگی روبهرو خواهیم بود که محور این موضوع بودهاند، و به ویژه موجودی اورانیوم غنیشده ۶۰ درصد که نزدیک به حد لازم برای ساخت بمب است، همچنان در همان مکان باقی خواهد ماند.»
خبرگزاری آسوشیتدپرس ۱۰ بهمن، بر اساس تصاویر ماهوارهای شرکت «پلنت لبز» نوشت جمهوری اسلامی در سایتهای هستهای نطنز و اصفهان اقدام به احداث سقف بر روی ساختمانهای آسیبدیده کرده است.
این ساختمانها در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی هدف حملات هوایی اسرائیل و سپس آمریکا قرار گرفتند.
بر اساس این گزارش، این نخستین نشانه فعالیت عمده در این مراکز از زمان آن حملات بود.
به گفته مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سانتریفیوژها در ایران اکنون سریعترین و کارآمدترین ماشینها هستند و ایرانیها نحوه ساخت آنها را میدانند: «ممکن است مکانهایی خارج از تاسیسات هستهای وجود داشته باشد، کارگاهها و دهها کارگاه دیگر. به همین دلیل هنوز نیاز به چارچوب توافقشده و نظارت دقیق داریم.»
او درباره محلهای نگهداری مواد هستهای در ایران نیز گفت اکثریت مواد در اصفهان است، بخشی در نطنز و بخشهای دیگر نیز وجود دارد.
جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه اجازه دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سه سایت فردو، نطنز و اصفهان را که در عملیات «چکش نیمهشب» هدف حملات آمریکا قرار گرفتند، نداده است.
