نمایش قدرت نظامی آمریکا در منطقه همزمان با تهدید ترامپ به رویارویی با تهدیدها علیه آمریکا
حساب کاربری فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) شامگاه پنجشنبه هفتم اسفند به وقت شرق آمریکا، تصاویری از عملیات پروازی جنگندههای مستقر در منطقه خاورمیانه را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و در توضیح آن نوشت: «عملیات پروازی اسکادران جنگنده تهاجمی VFA-151 بر عرشه ناو هواپیمابر یواِساِس آبراهام لینکلن در دریای عرب.»
صفحه جمهوریخواهان سنا در همین شبکه اجتماعی نیز با انتشار تصویری از مراسم سخنرانی سالانه رییسجمهوری آمریکا در سنا که شب گذشته برگزار شد، به نقل از دونالد ترامپ نوشت: «هرجا که ممکن باشد صلح برقرار میکنم، اما هرجا که ضرورت ایجاب کند، در رویارویی با تهدیدهای علیه آمریکا لحظهای درنگ نخواهم کرد.»
شبکه ایبیسینیوز در گزارشی اعلام کرد دریادار برد کوپر، فرمانده نیروهای آمریکا در خاورمیانه و رییس فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، روز پنجشنبه دونالد ترامپ را درباره گزینههای احتمالی نظامی علیه جمهوری اسلامی توجیه کرده است.
به نوشته ایبیسینیوز، در این جلسه همچنین ژنرال دن کِین، رییس ستاد مشترک ارتش و عالیترین مشاور نظامی رییسجمهوری، حضور داشته است. این نشست همزمان با برگزاری گفتوگوهای غیرمستقیم میان مقامهای آمریکایی و ایرانی در ژنو درباره برنامه هستهای و موشکی ایران برگزار شد؛ مذاکراتی که بدون اعلام توافق پایان یافت. با این حال، وزیر امور خارجه حکومت ایران از «پیشرفت در مذاکرات» خبر داد و اعلام کرد گفتوگوهای فنی هفته آینده در وین از سر گرفته میشود.
پیشنهاد پیشدستی اسرائیل ایبیسینیوز به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد برخی جمهوریخواهان و شماری از مقامهای نزدیک به ترامپ بهصورت خصوصی پیشنهاد کردهاند اسرائیل بهجای آمریکا آغازگر حمله به ایران باشد. هنوز مشخص نیست ترامپ چنین رویکردی را پذیرفته باشد، اما گفته میشود او از خودداری تهران در پذیرش خواستههایش برای توقف غنیسازی اورانیوم و محدودسازی برنامه موشکهای بالستیک بهطور فزایندهای ناامید شده است.
به نوشته این شبکه، عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل همچنان محتمل است؛ بهویژه آنکه ایالات متحده شمار زیادی ناو جنگی و جنگنده به منطقه اعزام کرده که همگی در برد حمله به ایران قرار دارند. کاخ سفید در واکنش به این گمانهزنیها اعلام کرد تنها رییسجمهوری از تصمیم نهایی خود آگاه است.
محاسبات سیاسی و خطرات منطقهای تحلیلگران به ایبیسینیوز گفتهاند پیشنهاد آغاز حمله توسط اسرائیل میتواند پوششی سیاسی برای جمهوریخواهان در سال انتخاباتی باشد؛ زیرا ترامپ با وعده پایان دادن به جنگها - نه آغاز آنها - وارد کارزار شده بود. در صورت حمله اسرائیل، مقامهای دفاعی پیشبینی میکنند حکومت ایران بهاحتمال زیاد تلافی خواهد کرد و در آن صورت ترامپ میتواند مداخله آمریکا را در چارچوب دفاع از اسرائیل توجیه کند.
با این حال، برخی کارشناسان هشدار دادهاند چنین رویکردی ممکن است در خاورمیانه بهعنوان اقدامی با پشتوانه اسرائیل تلقی شود و پیامدهای سیاسی گستردهای داشته باشد. آنها همچنین نسبت به ریسک درگیری طولانیمدت و احتمال تلفات نیروهای آمریکایی هشدار دادهاند.
گزینههای روی میز به گزارش ایبیسینیوز، از جمله گزینههای مورد بررسی، حمله محدود به پرتابگرهای موشک بالستیک و تاسیسات هستهای ایران برای اعمال فشار در مذاکرات است. گزینه دیگر، عملیات گستردهتر و طولانیمدت علیه شمار زیادی از اهداف در ایران است. منابع گفتهاند حمله اولیه به رهبری اسرائیل میتواند علاوه بر فشار دیپلماتیک، سامانههای پدافند هوایی ایران را تضعیف کند تا زمینه برای کارزار گستردهتر فراهم شود.
تحلیلگران هشدار دادهاند چنین عملیاتی ممکن است هفتهها طول بکشد و تضمینی وجود ندارد که به شکلگیری حکومتی همسو با منافع آمریکا منجر شود. همچنین نگرانی جدی درباره امنیت حدود ۳۵ تا ۴۰ هزار نیروی آمریکایی مستقر در منطقه وجود دارد که ممکن است هدف حملات تلافیجویانه حکومت ایران قرار گیرند.
ادعاهای تازه درباره برنامه هستهای و موشکی حکومت ایران در همین حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرده [حکومت] ایران پس از حملات آمریکا در ژوئن گذشته در تلاش برای بازسازی برنامه هستهای خود است. او گفت تهران در حال حاضر غنیسازی نمیکند، اما در پی دستیابی دوباره به این توانایی است. روبیو همچنین مدعی شد [حکومت] ایران در مسیر توسعه موشکهای بالستیکی قرار دارد که میتوانند به خاک آمریکا برسند.
گزارش ایبیسینیوز نشان میدهد در حالی که مسیر دیپلماتیک همچنان باز است، گزینههای نظامی علیه حکومت ایران بهطور جدی در سطح عالی دولت آمریکا بررسی میشود و تصمیم نهایی ترامپ میتواند پیامدهای گستردهای برای منطقه و جهان داشته باشد.
شبکه اِیبیسی به نقل از «فردی نزدیک به دونالد ترامپ» نوشت که دریادار برَد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکز ایالات متحده (سنتکام) پنجشنبه هفتم اسفند همزمان با برگزاری مذاکرات در ژنو، گزینههای بالقوه نظامی در قبال جمهوری اسلامی را برای رییسجمهوری آمریکا تشریح کرد.
این رسانه همچنین گزارش داد که در روزهای اخیر چندین سیاستمدار جمهوریخواه و برخی مقامهای دولت ترامپ بهطور خصوصی از این ایده حمایت کردهاند که بهجای آنکه ایالات متحده درگیری احتمالی با جمهوری اسلامی را آغاز کند، اسرائیل پیشگام حمله باشد.
این گزارش تاکید میکند که هنوز روشن نیست که ترامپ چنین طرحی را پذیرفته باشد با این حال گفته میشود او بهطور فزایندهای از امتناع تهران در پذیرش خواستههای آمریکا مبنی بر توقف غنیسازی اورانیوم و محدود کردن برنامه موشکهای بالستیک ناامید شده است.
بلومبرگ گزارش داد در صورت صدور دستور اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی از سوی دونالد ترامپ، نخستین یگان تخصصی ارتش آمریکا در حوزه پهپادهای «حمله یکطرفه» میتواند در عملیات احتمالی مشارکت کند. این گزارش به نقل از مقامهای آمریکایی و تحلیل کارشناسان نظامی منتشر شده است.
بر اساس این گزارش، یگانی با نام «نیروی عملیاتی اسکورپیون» (Task Force Scorpion) که از یک واحد آزمایشی پهپادی در ارتش آمریکا شکل گرفته، اکنون به مرحله عملیاتی رسیده است. تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، اعلام کرد این اسکادران سال گذشته با هدف تجهیز سریع نیروهای رزمی به قابلیتهای نوین پهپادی تاسیس شد و توانمندیهای آن همچنان در حال توسعه است.
در نکتهای قابل توجه، ایالات متحده این پهپادها را با مهندسی معکوس بر پایه پهپاد ایرانی «شاهد-۱۳۶» توسعه داده است؛ پهپادی که حکومت ایران و روسیه در سالهای اخیر در حملات مختلف، از جمله در جنگ اوکراین، از آن استفاده کردهاند. بلومبرگ تاکید میکند این موضوع نشان میدهد واشینگتن در پی جبران شکافهایی است که در حوزه پهپادهای انتحاری طی سالهای اخیر شکل گرفته است.
بخشی از بزرگترین آرایش نظامی آمریکا در دو دهه اخیر یگان پهپادهای حمله یکطرفه بخشی از گستردهترین آرایش نظامی آمریکا در خاورمیانه طی بیش از ۲۰ سال گذشته است؛ آرایشی که شامل دو ناو هواپیمابر، صدها جنگنده و سامانههای موشکی نیز میشود. در اواسط دسامبر، یکی از پهپادهای اسکورپیون در آزمایشی موفق از عرشه ناو آبی-خاکی «یواساس سانتا باربارا» در خلیج فارس پرتاب شد؛ ناوی که هماکنون در منطقه مستقر است.
به گفته آنا میسکلی، تحلیلگر نظامی، استقرار این پهپادها نشانه تغییر رویکرد ارتش آمریکا از اتکا به سامانههای چندمیلیون دلاری مانند MQ-9 ریپر به سمت سامانههای کمهزینهتر است؛ بهویژه در شرایطی که جنگهای مدرن بیش از پیش با حملات انبوه پهپادی تعریف میشوند.
هزینه پایین، ماموریتهای گسترده فرماندهی مرکزی آمریکا برآورد کرده هزینه هر پهپاد اسکورپیون حدود ۳۵ هزار دلار است. این پهپادها برای ماموریتهای حمله یکطرفه، شناسایی و حتی عملیات دریایی طراحی شدهاند. مقامهای نظامی گفتهاند این سامانهها برد بلند دارند و بهصورت خودکار عمل میکنند.
هر پهپاد توان حمل محمولهای حدود ۱۸ کیلوگرم را دارد و برای هدف قرار دادن تاسیسات مستحکم و بهشدت محافظتشده ایران مناسب نیست. با این حال، برایان کلارک، تحلیلگر دفاعی، معتقد است چنین یگانی میتواند ابزار مؤثری برای حمله به «اهداف نرم» از جمله تاسیسات تولید موشک، شبکههای جادهای و سایتهای پرتاب موشک باشد.
به گفته او، نابودی این نوع اهداف نیازمند حملات متعدد و پراکنده است؛ ماموریتی که پهپادهای کمهزینه و قابل مصرف بهخوبی قادر به اجرای آن هستند.
این گزارش در حالی منتشر میشود که تنشها میان تهران و واشینگتن افزایش یافته و همزمان مذاکراتی درباره برنامه هستهای ایران در جریان است. بلومبرگ مینویسد در صورت شکست مسیر دیپلماتیک، یگان اسکورپیون میتواند به گزینهای عملیاتی در سناریوی حمله احتمالی علیه جمهوری اسلامی تبدیل شود.
مردخای کِدار، نایبرییس پلتفرم خبری «نیوزرائل» و کارشناس خاورمیانه، در گفتوگو با اسرائیلنشنالنیوز تاکید کرد که [حکومت] ایران در حال حاضر احساس نمیکند تهدید آمریکا جدی است و اظهارات اخیر دونالد ترامپ را فاقد شفافیت لازم برای ایجاد بازدارندگی دانست.
کدار با اشاره به سخنان ترامپ مبنی بر اینکه «کمک در راه است» و همزمان «طرح احتمال مذاکره با تهران»، گفت این رویکرد دوگانه باعث میشود جمهوری اسلامی پیام قاطعی دریافت نکند. به گفته او، هر زمان که تهران نشانهای از تمایل به مذاکره ببیند، به سمت «وقتکشی و تعویق» حرکت میکند. او تاکید کرد تنها یک اولتیماتوم صریح و بیابهام میتواند تهدیدی معتبر برای [حکومت] ایران ایجاد کند و در شرایط فعلی، مقامات ایرانی «هیچ تهدید معتبری احساس نمیکنند.»
کدار در ادامه تحلیل خود از معادله بازدارندگی سخن گفت و افزود حکومت ایران اسرائیل را نسبت به آمریکا تهدیدی جدیتر تلقی میکند. به گفته او، دلیل این امر آن است که اسرائیل بهجای مذاکره، در صورت لزوم بهطور مستقیم دست به اقدام نظامی میزند.
او با اشاره به سوابق عملیاتهای اسرائیل علیه اهداف جمهوری اسلامی افزود تهران از توانمندیهای اطلاعاتی و عملیاتی اسرائیل آگاه است و میداند این کشور میتواند ضرباتی وارد کند که به «حساسترین نقاط» ساختار حاکمیت ایران ضربه بزند.
بهرغم استقرار گسترده نیروهای آمریکایی در منطقه، کدار معتقد است این نمایش قدرت بهتنهایی برای ایجاد هراس در تهران کافی نبوده است. او گفت برداشت جمهوری اسلامی این است که واشینگتن همچنان گزینه مذاکره را باز گذاشته و از اقدام قاطع فاصله دارد.
کدار در عین حال هشدار داد هرگونه اقدام نظامی علیه ایران میتواند به بحرانی گستردهتر منجر شود و حتی پای قدرتهایی مانند روسیه و چین را به میان بکشد. او تصمیمگیری در این باره را در نهایت بر عهده بنیامین نتانیاهو دانست و گفت تشدید درگیری ممکن است پیامدهایی فراتر از یک رویارویی محدود منطقهای داشته باشد.
مجموعهای از حسابهای کاربری رسانههای اجتماعی پس از آنکه صاحبانشان در اعتراضات سراسری دیماه هدف گلوله نیروهای حکومتی قرار گرفتند، خاموش شدند.
پستهای پایانی آنها، اکنون به شهادتهای ناتمام و یادبودهای دیجیتالی تبدیل شدهاند که در آنها معترضان سوگواری میکنند، خشم خود را ابراز میکنند و به جاویدنامان درود میفرستند.
در شبکههای اجتماعی، این الگو تکرار میشود: یک شعار پایانی، یک هشدار، یک بیانیه - و سپس سکوت.
پروفایلها قابل جستجو باقی میمانند، جدول زمانی دست نخورده است، و بیوگرافیها بدون تغییر ماندهاند. دوستان برای سوگواری به بخشهای نظرات باز میگردند و کاربران پیامهای اعتراضی مینویسند.
آنچه به عنوان حسابهای کاربری آغاز شد، پس از مرگ، به یادبودهای عمومی تبدیل شده است.
سام رضایی: یک شعار پایانی
سام رضایی ۲۱ ساله بود که پست «جاوید شاه» را منتشر کرد.
او که در شیراز متولد شده بود، در سال ۲۰۲۴ به شبکه اجتماعی ایکس پیوست و به سرعت در محافل پادشاهیخواه فعال شد و تفسیر سیاسی را با طنز و عکس و ویدیو ترکیب میکرد.
دوستانش میگویند او موضوعات و هشتگهای روز در شبکههای اجتماعی را از نزدیک دنبال میکرد و به نحوه ارائه خود، چه به صورت دیجیتالی و چه حضوری، اهمیت بسیاری میداد.
سام ۱۸ دی در نزدیکی سینما سعدی شیراز، از ناحیه گردن و سینه هدف گلوله قرار گرفت. یک منبع نزدیک به خانواده سام تایید کرد یک ویدئو، لحظه اصابت گلوله به او را نشان میدهد.
این منبع گفت: «سام هنوز زنده بود. او را به بیمارستان بردند و بعداً در آنجا در گذشت.»
او افزود: «برای ما بسیار مهم است که به جهانیان اطلاع دهیم که سام چگونه کشته شد و با او چه کردند.»
سام از سیستم آموزشی دانشآموزان تیز هوش ایران فارغالتحصیل شده بود و در مغازه جواهرفروشی خانوادهاش کار میکرد. او قصد داشت در ایتالیا پزشکی بخواند.
این منبع گفت که مقامات برای یک هفته تحویل جسد سام را به تعویق انداختند و سعی کردند خانوادهاش را تحت فشار قرار دهند تا اعلام کنند که او وابسته به بسیج است. خانواده امتناع کردند و از آنها خواسته شد تعهدنامهای مبنی بر سکوت امضا کنند.
پیکر سام تحت نظارت امنیتی به خاک سپرده شد. حتی در مراسم یادبود چهلمین روز کشته شدن او نیز جمعیت زیادی شرکت نکرده بودند.
خط سیر زمانی او همچنان قابل مشاهده است و در آن پیام پایانی متوقف شده است.
رها بهلولیپور: بیانیه پایانی
رها بهلولیپور ۲۳ ساله بود که آخرین پیام خود را منتشر کرد.
او که دانشجوی سال اول ادبیات ایتالیایی در دانشگاه تهران بود، یک کانال تلگرامی با نزدیک به ۲۴ هزار مشترک و بیش از ۴۵۰۰ دنبال کننده در ایکس داشت.
آخرین پست تلگرامی او این بود: «یک لحظه وصل شدهم و فقط میخوام بنویسم زن، زندگی، آزادی برای همیشه.» پس از آن، او هرگز بازنگشت.
بهلولیپور در جریان اعتراضات ۱۹ دی با گلوله جنگی کشته شد و در زادگاهش، فیروزآباد در استان فارس به خاک سپرده شد.
او در روزهای قبل از مرگش، آشکارا در مورد خستگی و ترس نوشت.
«بیزارم، بیزارم، بیزارم و خیلی خسته از جمهوری اسلامی. امروز از وقتی پامو گذاشتم توی دانشکده تا لحظهی خروج فقط اشک ریختم... زیادی خسته و بیزارم از جمهوری اسلامی.»
بهلولیپور در پست دیگری نوشت: «...وقتی خوابگاه را ترک میکنم، در اعماق وجودم مطمئن نیستم که آیا شب برمیگردم یا نه. زندگی زیر سایه جمهوری اسلامی.»
دانشجویان دانشگاه تهران در یک تجمع اعتراضی یاد او را گرامی داشتند و شعار دادند: «هر یه نفر کشته شه، هزار نفر پشتشه.»
کانال تلگرام او همچنان در آن جمله باقی مانده است: «یک لحظه وصل شدهم و فقط میخوام بنویسم زن، زندگی، آزادی برای همیشه.»
وحید محمدلو: بیوگرافی بدون تغییر باقی مانده است
وحید محمدلو، ۳۹ ساله، در ایکس خود را اینگونه توصیف کرد: «نظامی سابق → سرباز رضا شاه دوم پهلوی → سرباز سرزمین ایران || زنده باد ایران، جاوید شاه.»
او در ایکس بیش از ۳۷۰۰ دنبالکننده داشت.
طبق روایتهای خانوادگی و پستهای مربوط به آگهیهای ترحیم، محمدلو ۱۸ دی در صادقیه (آریاشهر) تهران، از ناحیه چشم هدف قرار گرفت و بر اثر شدت جراحات درگذشت. دو فرزند ۹ و ۴ ساله از او به یادگار ماندهاند.
در ویدیویی که به طور گسترده منتشر شده است، دختر چهار سالهاش عکس او را در آغوش میگیرد و از اطرافیانش میخواهد که آنجا را ترک کنند. او میگوید: «برین بیرون، میخوام تنها باشم. میخوام فقط بابام پیشم باشه."
زندگینامه او همانطور که نوشته شده، باقی مانده است.
تصویری از همسر وحید محمدلو بر سر مزار او
مصیب نظامی: فراخوانی برای خیابانها
مصیب نظامی، ۳۲ ساله، کشاورز اهل بروجرد در استان لرستان بود. او هفت سال پیش به ایکس پیوست و بیش از ۱۵۰۰ دنبالکننده داشت.
آخرین پست او این بود: «خشم باید به سوی خیابان بره. با توییت کردن فقط خودمون رو خالی میکنیم...»
او ۱۸ دی در میدان کوروش بروجرد، از پشت با گلولههای جنگی هدف قرار گرفت. گلولهها به شانه و قلب او اصابت کردند. او بر اثر شدت جراحات درگذشت.
نظامی در ۱۰ سالگی پدرش را از دست داده بود و به گفته همکارانش، تنها نانآور خانوادهاش شده بود و از دو خواهر و یک برادر کوچکترش حمایت میکرد.
پست آخرین او هنوز در حساب کاربریاش باقی مانده است.
علیرضا موسوینور: هشداری از قبل
علیرضا موسوینور، ۲۹ ساله، که در ایکس با نام دراکولای غمگین شناخته میشد، بیش از ۱۰ هزار دنبالکننده داشت.
او ۱۶ دی نوشت: «اگه دیگه آنلاین نشدم، منو هم فراموش نکنید! بدونید من مفت نمردم .. توی جشن آزادی اسم منو هم بیارید.»
او روز بعد در جریان اعتراضات در بهارستان اصفهان هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.
مسعود ذاتپرور: از اینفلوئنسر تا معترض
مسعود (مهدی) ذاتپرور، مربی بینالمللی بدنسازی و دو بار قهرمان بدنسازی کلاسیک جهان، بود.
حساب اینستاگرام او ۲۴۲ هزار دنبالکننده داشت و وبسایتی را اداره میکرد که برنامههای تمرینی و تغذیهای ارائه میداد.
او در آخرین پست خود نوشت: «فقط حق خود را میخوایم. صدایی که چهل سال ازم خفه شده، باید فریاد زده شه. خودتون باعث حال این روزهای ما هستید. خودتون جوونی، امید، آرزو و حداقلها را از ما گرفتید. امروز من هستم. هستم تا فردا تو آیینه خودمو نگاه نکنم و بگم بیرگ بودم، بیغیرت بودم. واستادم، بهاش هر چی باشه میدم. من، مسعود ذاتپرور، امروز کف خیابونم. نه ترسی دارم نه نگرانی! حقمو میخوام.»
طبق گزارشهای محلی و پستهای رسانههای اجتماعی، او ۱۸ دی در رشت پس از اصابت گلوله کشته شد.
صفحه اینستاگرام او از آن زمان بهروز نشده است.
حامد حمیدیان: درخواست از ترامپ
حامد حمیدیان، ۳۸ ساله، یکی از کاربران ایکس با بیش از ۷۳۰۰ دنبالکننده، حدود هفت سال پیش به این شبکه اجتماعی پیوست.
او در آخرین پست خود قبل از کشتار دیماه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را خطاب قرار داد.
«آقای رئیسجمهور از آنجا که شما گفتید اوضاع ایران را زیر نظر دارید، دستکم ۲۰ نفر کشته شدهاند! ما نمیتوانیم دست خالی شیطان را شکست دهیم، التماس میکنم که سر اصل مطلب بروید و رژیم ملاها را تمام کنید.»
بعداً گزارش شد که او در جریان اعتراضات ۱۸ دی در تهران کشته شده است.
رسانههای اجتماعی به میدان نبرد تبدیل میشوند
محققان میگویند این تحول - از جدول زمانی شخصی به زیارتگاه دیجیتال - به یکی از ویژگیهای تعیینکننده جنبشهای اعتراضی در ایران تبدیل شده است.
سحر تحویلی، محقق هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات، گفت: «در امواج اعتراضات ضد رژیم که ایران را فرا گرفته است، رسانههای اجتماعی نقشی متناقض اما ضروری به عنوان یک خط نجات و یک میدان نبرد برای اطلاعات و هویت ایفا کردهاند.»
او به ایراناینترنشنال گفت: «در این محیط، کنترل بر رسانههای اجتماعی دیگر در حاشیه سیاست نیست - بلکه خود مبارزه سیاسی است.»
تحویلی افزود: «حتی در طول اختلالات اینترنتی، کاربران اعتراضات را از طریق اتصالات ماهوارهای، ویپیانها و شبکههای مهاجران ثبت کردهاند، در حالی که مقامات روایتهای رقیب و دستکاری دیجیتال را به کار گرفتهاند.»
حالا هر حساب کاربری به عنوان یک مهر زمانیِ منجمد باقی مانده است. شهادتهای ناتمام که در زمان معلق شدهاند. پستها باقی میمانند، مهرهای زمانیشان ثابت میشود، اما نویسندگان آنها نه.
