سازمان حقوق بشر ایران از موج جدید سرکوب و بازداشت خشونتآمیز افرادی خبر داد که به مجروحان اعتراضات اخیر امدادرسانی کردهاند و اعلام کرد نیروهای امنیتی با یورش به منازل و کلینیکها، پزشکان و شهروندان داوطلب را بازداشت و اموال آنان را تخریب میکنند.
این سازمان نوشت نهادهای امنیتی با هدف ایجاد رعب و وحشت و جلوگیری از درمان آسیبدیدگان، اقدام به بازداشت پزشکان و یورش به پناهگاههای موقت درمانی کردهاند.
بر اساس این گزارش، آمنه سلیمانی، پزشک و مدیر کلینیک پوست و مو در اردبیل، بهدلیل پذیرش و درمان مجروحان اعتراضات این شهر بازداشت شده و وضعیت اردبیل در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی «بسیار بحرانی» بوده است.
سازمان حقوق بشر ایران بازداشت این پزشک را در راستای فشار بر جامعه پزشکی برای مداخله نکردن در درمان معترضان ارزیابی کرد.
این نهاد همچنین به نقل از منبعی دیگر گزارش داد دستکم چهار پزشک به دلیل کمک به مجروحان بازداشت شدهاند و از سرنوشت آنان اطلاعی در دست نیست.
در ادامه این گزارش آمده است خسرو مینایی، امدادگر داوطلب که خانهاش را به پناهگاه آسیبدیدگان تبدیل کرده بود، ۲۴ دیماه همراه با ضربوشتم بازداشت شد و ماموران خانه و خودروی او را تخریب کردند.
روزنامه گاردین یکشنبه پنج بهمن بر اساس شهادت یک پزشک نوشت، سرکوب خونین اعتراضات مردمی شامگاه پنجشنبه ۱۸ دیماه آغاز شد.
این پزشک میگوید صدای تیراندازی در خیابانها بهوضوح شنیده میشد و همزمان اینترنت و ارتباطات تلفنی بهطور کامل قطع شده بود.
او که سابقه فعالیت در مناطق زلزله زده را دارد، وضعیت بیمارستانهای ایران در آن شب را «بدتر از هر منطقه جنگی» توصیف میکند.
این در حالی است که بر اساس بیانیه یکشنبه پنجم بهمن شورای سردبیری ایراناینترنشنال، ابعاد سرکوب اعتراضات مردمی در جریان انقلاب ملی ایران بسیار فراتر از برآوردهای اولیه بوده و شمار کشتهشدگان به بیش از ۳۶هزار و ۵۰۰ نفر رسیده است.
قطع ارتباطات و آغاز شلیک مستقیم
به گفته این پزشک، تا پیش از ساعت هشت شب پنجشنبه، تصاویر مجروحان با زخمهای ساچمهای از طریق واتساپ برای او ارسال میشد؛ زخمهایی که اگرچه دردناک و ترسناک بودند، اما قابل درمان محسوب میشدند.
اما با از کارافتادن اینترنت و تلفن همراه وضعیت بهسرعت تغییر کرد. از حدود ساعت ۸:۱۰ یا ۸:۲۰ شب، صدای شلیک گلوله، فریاد مردم و انفجار در خیابانها به وضوح شنیده میشد.
با رسیدن نخستین مجروحان به بیمارستان مشخص شد که نیروهای حکومتی دیگر از ساچمه استفاده نمیکنند، بلکه با گلوله جنگی به مردم شلیک میکنند؛ گلولههایی که از یک سوی بدن وارد و از سوی دیگر خارج میشدند.
بیمارستانها مناطق تلفات گسترده
این پزشک که جراح آسیبهای قفسه سینه و شکم است، میگوید اتاقهای عمل بهسرعت پر شد از بیمارانی که گلوله به شکم، لگن و سینهشان اصابت کرده بود؛ زخمهایی که تنها چند دقیقه با مرگ فاصله داشتند.
در بیمارستانی که معمولا دو عمل اورژانسی در یک شب انجام میشود، آن شب بین ساعت ۹ شب تا ۶ صبح حدود ۱۸ عمل جراحی انجام شد و با روشن شدن هوا، هنوز برخی بیماران روی تخت جراحی بودند.
به گفته او، بیمارستانها به مناطق «تلفات گسترده» تبدیل شدند. نه پزشک کافی وجود داشت، نه پرستار، نه متخصص بیهوشی، نه خون و نه زمان.
همچنین اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال از الگوی مشخص سرکوب پرده برمیدارد؛ از جمله اعدامهای بدون محاکمه، شلیک تیر خلاص به مجروحان و مداخله مستقیم نیروهای امنیتی در مراکز درمانی.
تصاویر رسیده به ایراناینترنشنال از سردخانهها نشان میدهد شماری از مجروحان در حالی هدف گلوله قرار گرفتهاند که تحت مراقبت پزشکی و همچنان به تجهیزات پایش علائم حیاتی متصل بودند.
صدای تیربار در خیابانهای تهران
بر اساس شهادت این پزشک در طول شب صدای سلاحهایی شنیده میشد که هیچگاه نباید در خیابانهای یک شهر استفاده شوند. او از شنیدن صدای تیربارهای سنگین دوشکا و مشاهده آنها بر روی وانتهای در حال حرکت در خیابانها سخن گفته است.
فضایی که او توصیف میکند، بیشتر به میدان نبرد شباهت دارد تا عملیات انتظامی. بهگفته این پزشک، آنچه در خیابانها جریان داشت دیگر «پلیس» نبود، بلکه شکل آشکاری از جنگ علیه مردم غیرنظامی بود.
زخمیها از مراجعه به بیمارستان هراس داشتند
این پزشک میگوید بسیاری از مجروحان از مراجعه به بیمارستان خودداری میکردند، زیرا نهادهای امنیتی با ارسال نامه رسمی خواستار مشخصات بیماران میشوند. روالی که در اعتراضات پیش از این نیز وجود داشته است.
افراد زیادی با این پزشک تماس میگرفتند و با رمز و اشاره صحبت میکردند، چون نگران شنود مکالمات بودند. تماسها تنها درباره معترضان نبود؛ درباره یک کودک ۱۶ ساله، مردی ۷۰ ساله و افراد از تمامی سنین بود.
او میگوید: «حتی لازم نبود تظاهرکننده باشی تا به تو شلیک شود؛ کافی بود آنجا باشی.»
شهرهای خونین
این پزشک در روز ۱۹ دی به یکی از شهرهای مرکزی ایران سفر میکند. به گفته او، همکارانش در بیمارستانهای آن شهر کوچک نیز از شبی «فاجعهبار» خبر دادهاند؛ در یکی از بیمارستانها، تنها در یک شب ۱۳عمل جراحی قفسه سینه و شکم انجام شده بود.
حتی بیمارستانهای خصوصی که معمولا هیچ مورد تیرخوردگی ندارند، مملو از مجروحان شده بودند.
این پزشک میگوید هیچ آمار دقیقی از شمار جانباختگان وجود ندارد، اما بر اساس ظرفیت تختها و تعداد بیمارستانها میتوان تخمین زد که ابعاد کشتار بسیار گسترده بوده است.
به باور او، در شهری با حدود دو میلیون نفر جمعیت ممکن است بیش از هزار نفر تنها در یک شب جان خود را از دست داده باشند.
او همچنین صحنهای را توصیف میکند که در جوی آب، نزدیک به یک لیتر خون جمع و رد خون چند متر روی زمین کشیده شده بود. نشانهای از اینکه برخی مجروحان حتی فرصت رسیدن به بیمارستان را پیدا نکردهاند.
جنایتی که در تاریکی رخ داد
این پزشک تاکید میکند که خشونت در شب ۱۸ دی با شلیکهای پراکنده آغاز شد، اما در شب ۱۹ دی به تیراندازی با اسلحه خودکار و گسترده تبدیل شد.
او گفت: «آنچه رخ داد شبیه میدان جنگ بود که داشت علیه غیرنظامیان اجرا میشد.»
او افزود قطع اینترنت، خاموشی ارتباطات، شمار بالای مجروحان و فرسودگی شدید کادر درمان، مجموعهای از شرایط را رقم زد که بخش بزرگی از این سرکوب خونین در تاریکی و بیخبری مطلق اتفاق افتاد.
ایراناینترنشنال در بیانیه یکشنبه خود با تاکید بر این یافتهها اعلام کرد آنچه در روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه رخ داد، یک جنایت گسترده و برنامهریزیشده به دستور شخص علی خامنهای، دیکتاتور تهران، است. جنایتی که اکنون از آن بهعنوان خونینترین قتلعام شهروندان در جریان تظاهرات خیابانی در یک بازه دو روزه در تاریخ جهان یاد میشود.
یک وکیل دادگستری با سابقه طولانی در پروندههای حقوق بشری به ایراناینترنشنال گفت: «تعداد مفقودین پس از تظاهرات میلیونی مردم از روز پنجشنبه بسیار بالاست.»
او افزود: «قطعا نمیتوانم آمار دقیقی بدهم، اما تعداد مراجعین به من و برخی همکارانم نشان میدهد این عدد میتواند به شکل غیرقابل باوری زیاد باشد.»
به گفته این وکیل، چند خانواده بهطور مستقیم به او مراجعه کردهاند که عزیزانشان در یکی از روزهای پنجشنبه، جمعه یا شنبه، ۱۸تا ۲۰دی، برای شرکت در اعتراضات یا حتی انجام اموری دیگر از خانه خارج شدهاند و پس از آن هیچ خبر یا اثری از آنها به دست نیامده است. او گفت اطلاعات این افراد نزد من محفوظ است.
این وکیل دادگستری همچنین گفت برای بررسی روند موجود، به مدت دو روز متوالی همراه یکی از این خانوادهها به کهریزک مراجعه کرده، اما هیچ اثری از مرد جوان این خانواده پیدا نشده است. به گفته او، مراجعه چندباره به دادسرای اوین، دادسرای جنایی تهران، زندان تهران بزرگ، کهریزک و سایر مراکز مرتبط بینتیجه بوده است.
او افزود که در تماس با سایر همکاران خود مطلع شده شمار مراجعان در شهرهای تهران، کرج، مشهد و کرمانشاه در خصوص مفقودیها بسیار زیاد است و تاکید کرد اطمینان دارد این وضعیت در شهرهای دیگر نیز رخ داده است.
پیشتر ایراناینترنشنال در روز ۲۹ دی گزارش داده بود که چند وکیل حقوق بشری با ابراز نگرانی از وضعیت بازداشتشدگان اعلام کردهاند قوه قضاییه اجازه اعلام وکالت برای بازداشتشدگان را نمیدهد و امکان برگزاری دادگاههایی شبیه محاکم صحرایی و صدور احکام فلهای اعدام و حبسهای طویلالمدت دور از ذهن نیست.
بر اساس آن گزارش، یک وکیل دادگستری در تهران گفته بود اتهامهای بازداشتشدگان نه به خود آنها و نه به خانوادههایشان اعلام میشود و اطلاعی از تعداد و محل نگهداری آنها در دست نیست.
همچنین یک وکیل دادگستری دیگر که او نیز سابقهای دیرینه در پروندههای حقوق بشری و بهویژه پیگیری وضعیت آسیبدیدگان و بازداشتشدگان جنبش زن، زندگی، آزادی دارد، گفت احتمال اعدام بیسر و صدای معترضان بازداشتی را دور از ذهن نمیداند.
او به ایراناینترنشنال گفت: «از میان خانوادههایی که به من مراجعه کردهاند، سه نفر هستند؛ یکی مردی حدودا ۲۴ساله، دیگری مردی ۴۱ساله و سومی دختری جوان در کرج، که خانواده، دوستان و همراهانشان به چشم خود دیدهاند در شامگاه پنجشنبه، ۱۸دی و همچنین شامگاه شنبه، ۲۰دی به دست ماموران امنیتی بازداشت شده، به خودروهای حمل بازداشتیها منتقل و از محل خارج شدهاند، اما در روزهای بعد پیکر بیجان آنها با جای گلوله در سر، در کهریزک و پزشکی قانونی کرج پیدا شده است.»
این وکیل دادگستری با اشاره به مواردی که به گفته او میتواند از شرایطی هولناک خبر دهد، افزود: «اوج تظاهرات مردم علیه حکومت در روزهای پنجشنبه و جمعه ۱۸و ۱۹دی بوده و با شدتی کمتر در روز شنبه ۲۰دی ادامه داشته است. منطقا پیکرهای بیجان باید تا دو یا سه روز بعد در کهریزک، کرج و شهرهای دیگر تجمیع شده باشد، اما بر اساس اطلاعات موثقی که به دست آوردهام، روز اول بهمن دستکم شش پیکر بیجان جدید به کهریزک و چهار پیکر به پزشکی قانونی کرج تحویل داده شده است.»
او افزود هر سه موردی که پیشتر به آنها اشاره کرده و شاهدانی برای بازداشتشان وجود داشته، در میان این پیکرهای بیجان در کهریزک و پزشکی قانونی کرج بودهاند.
این وکیل گفت مشخص نیست پیکرهای جدید توسط چه شخص، ارگان یا نهادی به پزشکی قانونی تحویل داده شده و همین موضوع به هولناکی ماجرا میافزاید.
این وکیل دادگستری اضافه کرد: «من پیش از این کشتار گسترده شاید برایم سخت بود که باورکنم، اما حالا و با توجه به هشدارهای ترامپ درباره توقف کشتار و اعدام، بعید نمیدانم زندانیان با روشهای مختلف، با دادگاهی غیابی و چنددقیقهای به اعدام محکوم شده و در همان مدت حکمشان اجرا شده باشد و پیکر آنها را بهعنوان کشتهشدگان تظاهرات جا زده باشند.»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال روز یکشنبه، ۵ بهمن در بیانیه جدید خود اعلام کرد که بر اساس اسناد و روایتهای تازه، ابعاد خشونت نیروهای جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی فراتر از برآوردهای اولیه بوده و بیش از ۳۶هزار و ۵۰۰ نفر به دستور علی خامنهای کشته شدهاند.
در این بیانیه به اعدامهای بدون محاکمه، شلیک تیر خلاص به مجروحان و مداخله نیروهای امنیتی در مراکز درمانی اشاره شده و آنچه رخ داده جنایتی فراگیر و برنامهریزیشده توصیف شده است.
در همان روز نیز گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه با وجود ثبت چندباره درخواست وکالت در سامانههای رسمی، هیچکدام پذیرفته نشده و دو نفر از موکلان پیشنهادی وکلا به اعدام محکوم شدهاند؛ گزارشهایی که در کنار روایتهای تازه از مفقودشدگان و تحویل پیکرهای بیجان، نگرانیها درباره سرنوشت بازداشتشدگان را افزایش داده است.
در همین ارتباط، یک وکیل دادگستری در مشهد نیز به ایراناینترنشنال گفت تعداد بازداشتشدگان بسیار زیاد است، اما به وکلا اجازه ثبت وکالت داده نمیشود.
او افزود: «تقریبا کسی را نمیشناسیم که موفق شده باشد برای اعضای بازداشتی خانواده خود وکیل بگیرد.»
این وکیل گفت: «به خانوادهها هم اطلاعی داده نمیشود که افراد بازداشتشده کجا نگهداری میشوند و این مساله، با توجه به تعداد زیاد مفقودشدگان، نگرانی از اینکه شاید آنها کشته شده باشند یا جانشان در بازداشتگاهها در خطر باشد را تشدید کرده است.»
او همچنین از پدیدهای تازه خبر داد و گفت: «اخیرا افرادی به من مراجعه کردهاند که روی خودروهای شخصیشان نوشتههایی دیدهاند با این مضمون که شما در اغتشاشات حاضر بودهاید و اگر در زمان مشخص به اداره اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه یا نهادهای قضایی مراجعه و خود را معرفی نکنید، اموالتان مصادره خواهد شد.»
به گفته این وکیل، مشخص نیست این اقدام خودسرانه و صرفا برای ارعاب است یا واقعا قصد اجرای چنین تهدیدهایی وجود دارد.
حریری یکشنبه پنجم بهمن هشدار داد این میزان دسترسی «بههیچ وجه پاسخگوی نیازهای تجار نیست».
او گفت: «از تمام اتاقهای بازرگانی اطلاع ندارم، اما در تهران و چند شهر مرکز استان، اینترنت چند سیستم را در اتاقهای بازرگانی آزاد گذاشتهاند. تجار باید برای استفاده از اینترنت ثبتنام کنند.»
رییس اتاق بازرگانی ایران و چین این شیوه دسترسی به اینترنت را «نامطلوب» دانست و افزود: «این میزان استفاده در حد چک کردن چند ایمیل کافی است.»
جمهوری اسلامی کمی پس از آغاز تظاهرات شامگاه ۱۸ دی که بهدنبال فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برگزار شده بود، اینترنت را در سراسر ایران قطع کرد.
از آن زمان، دسترسی مردم ایران به جهان خارج بهطور گسترده مختل شده است. با این حال، گزارشها، تصاویر و ویدیوهایی که با دشواری از دیوار سانسور عبور کردهاند، تصویری هولناک از شدت و سازمانیافتگی کشتار شهروندان به دست میدهند.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد ابعاد خشونت نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی فراتر از برآوردهای اولیه بوده و بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در این سرکوب هدفمند به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
نتبلاکس، نهاد مستقل پایش وضعیت اینترنت در جهان، پنجم بهمن با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس یادآور شد ۴۰۰ ساعت از قطع اینترنت در ایران میگذرد.
این نهاد ۳۰ دی نیز اعلام کرده بود ترافیک موجود در برخی پلتفرمهای منتخب از شکلگیری یک راهبرد نوظهور در ایران بر اساس «فهرست سفید» حکایت دارد.
در آذرماه، افشای بهرهمندی برخی خبرنگاران، هنرمندان، فعالان سیاسی و چهرههای نزدیک به حکومت از «سیمکارت سفید» و «اینترنت طبقاتی»، بهدلیل وجود رانت و اعطای امتیازات ویژه، موجی از خشم و اعتراض را در میان افکار عمومی برانگیخت.
«۱۹۸۴ را بهصورت زنده میبینیم»
اظهارات رییس اتاق بازرگانی ایران و چین درباره دسترسی ۲۰ دقیقهای تاجران به اینترنت واکنشهای فراوانی را در شبکههای اجتماعی به دنبال داشته است.
کاربری با اشاره به این موضوع در ایکس نوشت: «دارند اینترنت رو طبقاتی و ایران رو کره شمالی میکنند.»
کاربر دیگری با نام «حسین» گفت: «کارهایی که این حکومت در حال انجام آن است، حتی خانواده کیم هم در کره شمالی نکرده است.»
کاربری با نام «امید» هشدار داد: «اینترنت وصل میشود، اما نه برای همه یکسان. ما به سمت اینترنت طبقاتی میرویم. یعنی اساتید دانشگاه، تجار و خبرنگاران مورد تایید به اینترنت باز با سطح دسترسی بالاتر وصل میشوند، اما مردم عادی در قفس شبکه ملی با دسترسی محدود به سایتهای داخلی و پیامرسانهای بومی باقی میمانند.»
کاربری با نام «صالح» نوشت: «وزارت صمت یک کیلو مدارک مختلف گرفته که به تجار دسترسی اینترنت طبقاتی بده... ۱۹۸۴ را بهصورت زنده میبینیم.»
اشاره او به رمان ۱۹۸۴ اثر جورج اورول، نویسنده بریتانیایی، است. در این رمان جامعهای تمامیتخواه به تصویر کشیده میشود که در آن، حکومت با نظارت دائمی، کنترل اطلاعات و محدود کردن دسترسی شهروندان، آزادی فردی را از میان میبرد و زندگی مردم را بهطور کامل زیر نظر میگیرد.
