وزارت امور خارجه آمریکا جمعه ۱۹ دی به سایت «واشینگتن فریبیکن» گفت که وضعیت جاری در ایران و کشتار غیرنظامیان را از نزدیک زیر نظر دارد.
این وزارتخانه افزود: «رژیم ایران کاملاً از هشدار پرزیدنت ترامپ آگاه است و نباید اراده ایالات متحده را آزمایش کند.»
وزارت امور خارجه آمریکا تاکید کرد: «رژیم ایران باید عواقب اقدامات خود را به دقت بررسی کند و عزم ایالات متحده تحت رهبری رئیس جمهور ترامپ را دست کم نگیرد.»
در سرمقاله شنبه ۲۰ دی ماه این روزنامه آمده است که شاهزاده رضا پهلوی با فراخوان از تبعید، ریسک بزرگی را پذیرفت؛ چرا که اگر استقبال گستردهای صورت نمیگرفت، اعتبار سیاسی او زیر سؤال میرفت. اما به نوشته والاستریت ژورنال، «مردم ایران به این فراخوان پاسخ دادند» و موج اعتراضها شتاب گرفت.
بر اساس این گزارش، بزرگترین تجمعهای سالهای اخیر در تهران، مشهد و دیگر شهرها شکل گرفت و معترضان ساعتها کنترل خیابانها را در دست داشتند؛ حتی در محلههای مرفه پایتخت. شعارهایی مانند «مرگ بر دیکتاتور»، «آزادی» و «زندهباد شاه» در میان جمعیت شنیده میشد.
والاستریت ژورنال مینویسد در جریان این اعتراضها، خودروهای پلیس رها و به آتش کشیده شد، پرچمهای حکومتی پاره شد و چندین ساختمان دولتی در تهران و همچنین یک ساختمان حکومتی در اصفهان به آتش کشیده شد. این روزنامه از کشتهشدن شماری از نیروهای امنیتی و نیز تعداد نامعلومی از معترضان خبر داده و به انتشار ویدئویی اشاره کرده است که اجساد را بر کف یک بیمارستان نشان میدهد.
به نوشته این روزنامه، دسترسی به اطلاعات دقیق دشوار شده، زیرا حکومت برای مهار اعتراضها و پنهانسازی سرکوب، اینترنت و خطوط تلفن را بهطور سراسری قطع کرده است؛ اقدامی که والاستریت ژورنال آن را تکرار الگوی سرکوب اعتراضهای سال ۲۰۱۹ توصیف میکند؛ زمانی که به گفته این روزنامه، حدود ۱۵۰۰ معترض کشته شدند.
در ادامه گزارش آمده است که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تلاش دارد از دیدهشدن سرکوب توسط واشینگتن جلوگیری کند. والاستریت ژورنال یادآور شده که دونالد ترامپ هشدار داده در صورت «قتلعام» معترضان، واکنش سختی نشان خواهد داد، هرچند سرکوبهای اولیه—شامل دهها کشته و هزاران بازداشتی—از نگاه ترامپ هنوز از خط قرمز اعلامشده عبور نکرده است.
این سرمقاله همچنین به واکنش تند رهبر جمهوری اسلامی اشاره میکند که ترامپ را به تمسخر گرفته و همزمان دادستان تهران معترضان را به مجازات اعدام تهدید کرده است. با این حال، به نوشته والاستریت ژورنال، ناکامیهای ساختاری جمهوری اسلامی در حوزه اقتصاد، ارزش پول ملی، آب، برق و حتی توان دفاعی، اکنون آشکار و انکارناپذیر است و توسل به خشونت گسترده میتواند به خیزشی بزرگتر منجر شود.
والاستریت ژورنال تاکید میکند که اعتراضهای پنجشنبه و جمعه نشان داد این حرکت از شتاب و پشتوانه اجتماعی قابلتوجهی برخوردار است و هرچه ادامه یابد، ترسی که حکومت بر آن تکیه دارد، فرسودهتر میشود. این روزنامه مینویسد معترضان بیسلاح، برای موفقیت، به همراهی نیروهایی در درون حکومت و ساختار نظامی نیاز خواهند داشت.
در بخش پایانی سرمقاله، والاستریت ژورنال به نقش شاهزاده رضا پهلوی پرداخته و نوشته است که اگرچه همه معترضان خواهان بازگشت سلطنت نیستند، اما او خود را چهرهای انتقالی و نماد وحدت ملی معرفی کرده و توانسته است بخشی از جامعه را حول یک فراخوان مشترک بسیج کند. به باور این روزنامه، اگر ولیعهد تبعیدی بتواند پیوندی میان گذشته پیش از ۱۹۷۹ و چشمانداز آیندهای بهتر ایجاد کند، جمهوری اسلامی «بیش از آنچه تصور میکند با بحران روبهرو خواهد شد».
این روزنامه در پایان، اعتراضهای کنونی را «لحظهای نادر» توصیف میکند که میتواند امکان تغییرات بنیادین را فراهم کند و مینویسد سقوط حکومتی که دههها بیثباتی و خشونت در منطقه ایجاد کرده، رویدادی تکاندهنده برای ایران و جهان خواهد بود.
واشینگتنپست وضعیت کنونی جمهوری اسلامی را «حرکت در مسیری یکطرفه به سوی فاجعه» توصیف میکند و مینویسد که هر موج سرکوب، بذر اعتراضهای بعدی را میکارد. به گفته او، مقامهای ارشد ایران از جمله اعضای شورای عالی امنیت ملی، خود شاهد ویدئوهایی هستند که خشونت اعتراضها را به جهان مخابره میکند و بهخوبی میدانند که ریشه این ناآرامیها در «پوسیدگی سیاسی و اقتصادی» نظام نهفته است.
نویسنده با اشاره به تکرار سرکوب اعتراضها در سالهای ۲۰۱۷، ۲۰۱۸، ۲۰۱۹، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ مینویسد حکومت ممکن است بتواند «این آتش» را خاموش کند، اما پرسش اصلی آتش بعدی و بعد از آن است. او تاکید میکند که رژیم ایران اگرچه همچنان ابزارهای امنیتی قدرتمندی در اختیار دارد، اما این ابزارها رو به فرسودگی گذاشتهاند و کارآمدی گذشته را ندارند.
در این تحلیل آمده است که جمهوری اسلامی نهتنها در حفاظت از نیروهای نیابتی خود در غزه، لبنان و سوریه ناکام مانده، بلکه نتوانسته از خود در برابر حملات نظاممند اسرائیل در ماه خرداد نیز محافظت کند. واشینگتنپست این وضعیت را نشانه «روندی از شکستهای پیدرپی» برای حکومت ایران میداند.
نویسنده با نقل قول از کریم سجادپور، پژوهشگر بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، جمهوری اسلامی را «یک رژیم زامبی» توصیف میکند که مشروعیت، ایدئولوژی، اقتصاد و رهبری آن «مرده یا در حال مرگ» است و تنها با اتکا به خشونت زنده مانده است. به باور سجادپور، خشونت میتواند فروپاشی را به تأخیر بیندازد، اما توان احیای نظام را ندارد.
در ادامه این تحلیل، به سخنرانی اخیر علی خامنهای اشاره شده که معترضان را «مشتی خرابکار» خوانده است. واشینگتنپست مینویسد رهبر ۸۶ ساله جمهوری اسلامی، با وجود سرسختی، خود نماد فرسودگی نظام است و پس از مرگ ابراهیم رئیسی در سانحه بالگرد در سال ۲۰۲۴، جانشین روشنی نیز برای او دیده نمیشود.
واشینگتنپست همچنین به نقش ایالات متحده پرداخته و مینویسد دولت دونالد ترامپ تهدید کرده در صورت کشتار گسترده معترضان واکنش نظامی نشان خواهد داد، اما بعید است حکومت ایران بهانهای در حد «تیانآنمن» در اختیار واشینگتن بگذارد. در عین حال، بحث بر سر ارسال مخفیانه تجهیزات استارلینک برای مقابله با قطع اینترنت، بهعنوان گزینهای پرهزینه اما مؤثر، بار دیگر مطرح شده است.
به نوشته تحلیلگر واشینگتنپست اعتراضهای اخیر تقریباً همه استانها و گروههای قومی ایران را دربر گرفته، هرچند به باور نویسنده هنوز به شدت خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ نرسیده است؛ خیزشی که به کشتهشدن صدها نفر و بازداشت دهها هزار نفر انجامید. او میافزاید که موج تازه اعتراضها بیش از هر چیز از خشم نسبت به بحران اقتصادی، تورم ۴۲ درصدی و سقوط ارزش پول ملی تغذیه میشود.
تحولات انقلاب ملی ایرانیان را لحظه به لحظه در بلاگ ایراناینترنشنال پیگیری کنید.
