سازمان حقوق بشری هانا گزارش داد اعتراضها و اعتصابهای ایران تا ۱۳ دیماه در ۱۷۴ نقطه از ۶۰ شهر و ۲۵ استان کشور گسترش داشته است. اعتراضهای دانشجویی نیز در ۱۸ دانشگاه ثبت شده و در مجموع ۱۸ تجمع در ۱۵ دانشگاه کشور برگزار شده است.
بنا بر گزارشهای میدانی، دامنه این اعتراضها از نظر جغرافیایی گسترده و از نظر اجتماعی متنوع است، در حالی که همزمان، حضور نیروهای امنیتی در بسیاری از شهرها افزایش یافته و برخوردها شدت گرفته است.
ویدیوها و گزارشهای حاکی از فضای امنیتی سنگین در شهرهای مختلف، بازداشتهای خشن در اماکن عمومی و استفاده از ابزارهای کنترل جمعیت از جمله گاز اشکآور است. در برخی نقاط نیز گزارشهایی از استفاده از سلاح جنگی منتشر شده است.
همچنین نگرانیهایی جدی درباره فقدان دادرسی عادلانه، نامشخص بودن محل نگهداری بازداشتشدگان، ابهام در اتهامها و نبود دسترسی به وکیل و تماس با خانواده وجود دارد؛ مسئلهای که بهویژه درباره بازداشتشدگان زیر ۱۸ سال مورد تأکید نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است.
دسترسی شهروندان ایرانی به اینترنت، محدود یا قطع شده است. در مقایسه با جنگ ۱۲ روزه، اینترنت بهطور اسمی قطع نشده، اما در عمل دسترسی به آن امکانپذیر نیست یا بسیار دشوار شده است. عدم قطع کامل اینترنت سبب شده پایشگران اینترنت آزاد، از قطعی اینترنت گزارش ندهند.
پیامهای مخاطبان ایراناینترنشنال از شنبه شب، ۱۳ دیماه، نشان میدهد دسترسی به اینترنت در نقاط مختلف کشور، بهویژه مناطقی که اعتراضات در آنها بیشتر بوده کاهش یافته یا در عمل قطع شده است.
تعداد پیامها از داخل ایران از عصر یکشنبه ۱۴ دیماه به طرز محسوسی کاهش داشته است. معدود کاربرانی که قادرند از مناطقی از ایران که محدودیت اینترنت در آنها اعمال میشود پیام دهند گزارش دادند حتی برای ارسال یک پیام متنی، ساعتها تلاش کردهاند.
شهروندی از اسدآباد همدان گزارش داده اینترنت در این شهر که شدت اعتراضات در آن بالا بوده در عمل قطع شده بود. آنها نتوانستند ویدیو ارسال کنند و به زحمت قادر بودند پیامهای متنی بفرستند.
پیامهای مشابهی از شهرهای کرمانشاه، دزفول، ملکشاهی، ملارد، مرودشت، کوهدشت، برازجان، مشهد، شیراز و نقاطی از تهران نیز به دست ایراناینترنشنال رسیده است.
ویژگی بارز این محدودیتها، اعمال منطقهای آن است. برای نمونه در تهران، در مناطقی که سطح اعتراضات بیشتر بوده، اینترنت نیز محدودیت بیشتری داشته است.
چرا اینترنت در ایران به طور کامل قطع نمیشود؟
مهدی صارمیفر، روزنامهنگار حوزه علم و فناوری، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، به رویه قطع و محدودیت اینترنت در ایران پرداخت و گفت در جریان اعتراضات دهه ۹۰ نظیر آبان ۹۸، مراکز اقتصادی فعال در فضای اینترنت به دولت بابت قطع شدن اینترنت فشار آوردند.
او گفت در همین زمان، وزارت ارتباطات و شرکت ارتباطات زیرساخت، برای رفع این مشکل، دسترسی و کاربری شهروندان را طبقهبندی کردند. آنها با توسعه و مدرنسازی فناوری فیلترینگ خود، ترافیک داخلی و بینالمللی را از سطح اوپراتور تفکیک کنند. در همین زمان دسترسیها در سطح استانی و منطقهای نیز تفکیک شد.
به اعتقاد صارمیفر، اکنون وزارت ارتباطات با تجربه آن سالها توانسته است طبقهبندی بهوجود بیارد که در شرایط اعتراض، سطح بیخطر کاربری اینترنت برقرار باشد، اما در همینحال، دسترسی به اینترنت آزاد و پیامرسانها و ویپیانها قطع شود.
صارمیفر با بیان اینکه آنها «شبه اینترنتی» را به دنیا نشان میدهند، گفت: «در نتیجه، در این شرایط نهادهای پایشگر اینترنت آزاد در دنیا، وقتی اوضاع اینترنت در ایران را چک میکنند میبینند کانکشن در ایران برقرار است، اسپید تست در ایران کار میکند، یا نت بلاکس آمار را نشان میدهد، اما کاربران در عمل نمیتوانند برای مثال از تلگرام استفاده کنند.»
این روزنامهنگار حوزه علم و تکنولوژی اضافه کرد: «این اختلال که در واقع قطع کامل نیست، بلکه کاهش شدید کیفیت است، به طور استانی و منطقهای و جزئی در دسترس اعمالکنندگان فیلترینگ قرار دارد.»
او گفت: «بنابراین شما میبینید مثلا وقتی مردم مرودشت اعتراض میکنند، اینترنت آنجا قطع میشود، یا در تهران، وقتی مردم به خیابان میآیند، اپراتورهای همراه اول و ایرانسل اینترنت را قطع میکنند، اما در همان زمان اینترنت خانگی وصل است. »
کیفیت اینترنت ایران به طور عمدی کاهش یافته است
نیما اکبرپور، کارشناس فناوری اطلاعات، نیز در گفتوگو با ایران اینترنشنال درباره شرایط فعلی اینترنت در ایران، با تکیه بر اطلاعات وبسایت رادار کلودفلر، گفت: «اینترنت ایران هماکنون وصل است، اما کیفیت آن پایین است.»
اکبرپور تاکید کرد به نظر میرسد جمهوری اسلامی تا اینجای کار، قصد داشته «هزینه سیاسی» قطع اینترنت را نظیر جنگ ۱۲ روزه نپردازد.
این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات تاکید کرد: « آنها به صورت هدفمند ارتباط شهروندان در اینترنت را مختل کردند. برای نمونه پروتکلهایی نظیر QUIC که بسیاری از اپها، مرورگرها و ابزارهای برای عبور از فیلترینگ از آن استفاده میکنند هدف قرار گرفته است.»
به اعتقاد اکبرپور، کیفیت اینترنت در ایران «به طور عمدی» پایین نگه داشته شده است. این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات گفت: «به زبان ساده، اینترنت هست اما نمیشود روی آن حساب کرد.»
به اعتقاد او آنچه از ترافیک فعلی اینترنت در ایران مشاهده میشود مربوط به سیستمها و فعالیتهای خودکار است.
اکبرپور گفت: «این معمولا زمانی اتفاق میافتد که اینترنت برای مردم عادی آزاردهنده و غیرقابل استفاده میشود و استفاده روزمره کاهش پیدا میکند.»
موضوع فراتر از قطع اینترنت است؛ تجربه سرکوب از بین رفته
صارمیفر، در گفتوگو با ایران اینترنشنال گفت باید توجه کرد که اینترنت به عنوان یک «مسیر ارتباطی» در شرایط اعتراضات تحت پروتکلهای امنیتی قطع میشود.
او توضیح داد: «این زمانی است که نیروی سرکوب تشخیص میدهد مسیر ارتباطی شهروندان قطع شود. در دهه ۶۰، تلفن بینالمللی و کابلی قطع میشد، در سال ۸۸، تلفن همراه و سرویس پیامک قطع شد و از سال ۹۵، اینترنت به عنوان مسیر ارتباطی قطع شد.»
صارمیفر با اشاره به اینکه بسیاری از تصمیمگیران در سطوح مختلف نیروی سرکوب در جریان حملات به مراکزی نظیر سپاه دیلمان و قرارگاه ثارالله در جنگ ۱۲ روزه کشته شدند، گفت: «بهنظر میرسد آن تجربه انباشته از سرکوب در ۷-۸ سال گذشته و طرز برخورد با اینترنت از بین رفته است.»
از آغاز اعتراضات سراسری در ایران از هفتم دیماه تاکنون، ایراناینترنشنال توانسته هویت ۱۶ شهروند معترض را که در شهرهای مختلف جان خود را از دست دادهاند شناسایی کند. بر اساس برخی گزارشها تعداد جانباختهها ممکن است از این بیشتر باشد.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان می دهد دهها تن دیگر از معترضان نیز در اثر شلیک گلولههای جنگی و ساچمهای نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی زخمی شدهاند.
بر اساس این بررسیها تا ظهر یکشنبه ۱۴ دیماه، هویت امیرحسام خدایاریفرد، معترض کشتهشده در کوهدشت، داریوش انصاری بختیاروند در فولادشهر و دو معترض دیگر در ازنا به نامهای شایان اسدالهی و احمدرضا امانی در فهرست جانباختگان تاییدشده قرار دارند.
ایراناینترنشنال همچنین هویت خداداد شیروانیمنفرد در مرودشت، احمد جلیل و سجاد والامنش زیلایی در لردگان، احد ابراهیمپور عبدلی در دلفان، امیرحسین بیاتی در همدان، علی عزیزی جعفرآبادی در هرسین، حسین ربیعی در قم و سروش (حافظ) سلیمانی در هفشجان را بهطور مستقل تایید کرده است.
در ملکشاهی استان ایلام نیز ایراناینترنشنال تا این زمان هویت چهار تن از جانباختگان را به نامهای رضا عظیمزاده، فارس آقامحمدی، مهدی امامیپور و لطیف کریمی بهطور مستقل تایید کرده است.
برخی منابع شمار جانباختگان را بیش از این اعلام کردهاند، اما بررسیهای ایراناینترنشنال برای راستیآزمایی گزارشها درباره هویت و شمار نهایی جانباختگان در شهرهای مختلف، از جمله ازنا، مرودشت، ملکشاهی، هفشجان و فارسان، همچنان ادامه دارد.
یکی از ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، حضور گسترده مردم ملکشاهی را در یکشنبه ۱۴ دی در مراسم خاکسپاری کریمی، عظیمی و امامیپور، نشان میدهد.
ویدیوهای رسیده دیگر نشان میدهد مردم ملکشاهی در مراسم خاکسپاری این معترضان کشتهشده، شعارهای «میکشم میکشم، آنکه برادرم کشت» و «مرگ بر خامنهای» سردادند.
همزمان با افزایش شمار جانباختگان، گزارشهای متعددی از زخمیشدن معترضان در جریان سرکوبها منتشر شده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، در جریان اعتراضات مردمی در شهرستان ملکشاهی، حدود ۳۰ نفر زخمی شدند.
همچنین گزارشها و تصاویری از برخی شهرهای دیگر درباره زخمی شدن حدود ۲۰ تن از شهروندان معترض به ایراناینترنشنال رسیده است.
بررسیهای ایراناینترنشنال در شش روز نخست اعتراضات نیز نشان داده بود که دستکم ۴۴ شهروند معترض در اثر اصابت گلولههای جنگی و ساچمهای زخمی شدهاند.
همزمان دهها تن دیگر نیز بر اثر ضربوشتم با باتون، استفاده گسترده از گاز اشکآور و حمله نیروهای امنیتی و ماموران لباسشخصی دچار مصدومیت شدهاند.
به گفته منابع مطلع و شاهدان عینی، شماری از مجروحان پس از انتقال به مراکز درمانی با حضور نیروهای امنیتی در بیمارستانها مواجه شده و در برخی موارد، بازداشت یا مورد بازجویی قرار گرفتهاند.
گزارشهایی نیز از ضبط تلفنهای همراه و مدارک شناسایی مجروحان ثبت شده است و در مواردی، خانوادهها به دلیل نگرانی از بازداشت و پروندهسازی، از مراجعه به مراکز درمانی خودداری کردهاند.
سایت حقوقبشری هرانا نیز در تازهترین گزارش خود اعلام کرد که در جریان هفت روز اعتراضات، دستکم ۱۷۴ نقطه در کشور شاهد تجمع، اعتراض خیابانی یا اعتصاب صنفی بوده و حداقل ۵۸۲ شهروند بازداشت شدهاند؛ آماری که به تاکید این نهاد حقوقبشری، حداقل شمار بازداشتهاست و رقم واقعی میتواند بالاتر باشد.
در واکنش به سرکوب اعتراضات، شخصیتها و گروههای مختلف در داخل و خارج از کشور خواستار توقف خشونت علیه معترضان، آزادی بازداشتشدگان و پاسخگویی مسئولان شدهاند.
ایراناینترنشنال تاکید میکند به دلیل قطع یا اختلال در دسترسی به اینترنت در برخی مناطق، فضای امنیتی حاکم بر بسیاری از شهرها و دشواری دسترسی به منابع مستقل، بررسیها برای تایید هویت و جزئیات مربوط به کشته و زخمی شدن شماری دیگر از معترضان همچنان ادامه دارد و آمارها ممکن است افزایش یابد.
اخبار و اطلاعات مرتبط با اعتراضات سراسری ایران، بهصورت لحظهبهلحظه در پوشش زنده ایراناینترنشنال بهروزرسانی میشود.
تام کاتن، سناتور جمهوریخواه آمریکا، گفت که چین و روسیه پس از حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲روزه، هیچ اقدامی نکردند.
او گفت: «ما به ایران حمله کردیم. چین و روسیه هیچ کاری نکردند. آنها فقط کنار ایستادند.»
کاتن همچنین به عملیات دستگیری نیکلاس مادورو اشاره کرد و گفت: «چین در جریان کارزار فشار آمریکا تلاش میکرد از ونزوئلا حمایت کند. اما وقتی نیروی دلتا وارد عمل شد و نیکلاس مادورو را گرفت، چین کجا بود؟»
او این موضوع را نشانهای از جایگاه جهانی ایالات متحده دانست و گفت: «این یادآوری است که آمریکا هنوز ابرقدرت مسلط جهان است.»
تام کاتن همچنین تاکید کرد که پیامد این وضعیت برای متحدان و مخالفان آمریکا روشن بوده است و گفت: «دوستان ما امروز بسیار خوشحال هستند. دشمنان ما بسیار نگران هستند.»
در هشتمین روز از اعتراضات سراسری ایران، اعتصاب بازاریان در چند شهر ایران بهویژه تهران ادامه داشت. در ادامه واکنشهای جهانی به این اعتراضات بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت که به احتمال بسیار «ملت ایران سرنوشت خود را به دست میگیرد».
بر اساس گزارشها و اطلاعات رسیده به ایران اینترنشنال، ماموران سرکوب یکشنبه ۱۴ دی مقابل پاساژ علاءالدین تهران با کاسبان درگیر شده و به سمت آنها گاز اشکآور شلیک کردند.
کانال تلگرامی «اعتراض مدنی بازار» از حضور پرشمار ماموران امنیتی در بازار تهران خبر داد اما یک ویدیو رسیده به ایراناینترنشنال نشان داد، کاسبان در بازار مولوی تهران مغازههای خود را بسته و با فریاد «ببندید» دیگران را دعوت کردند تا به اعتصاب سراسری بپیوندند.
معترضان در باغ سپهسالار تهران شعار «این است شعار ملی، رضا رضا پهلوی» سردادند و مردم مقابل پاساژ چارسو در تهران تجمع کرده و خطاب به ماموران سرکوب فریاد «بیشرف» سردادند.
همزمان کاسبان در مرودشت و کازرون یکشنبه مغازههای خود را باز نکردند و کرکرهها را پایین نگه داشتند.
علاوه بر بازار، دانشگاههای ایران نیز در روز هشتم اعتراضات صحنه اعتراض علیه جمهوری اسلامی بود.
دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس، یکشنبه با برگزاری تجمع اعتراضی شعارهایی چون «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» و «مرگ بر خامنهای» سردادند.
خاکسپاری کشتهشدگان اعتراضات
مردم یکشنبه ۱۴ دی در مراسم خاکسپاری سه تن از معترضان کشتهشده در ملکشاهی فریاد «مرگ بر خامنهای» سردادند.
بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال، شمار زیادی از معترضان ۱۳ دی در شهر ملکشاهی استان ایلام در اثر شلیک مستقیم ماموران امنیتی جمهوری اسلامی کشته و مجروح شدند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، حضور گسترده مردم ملکشاهی را در مراسم خاکسپاری لطیف کریمی، رضا عظیمی و مهدی امامیپور، سه تن از معترضان کشتهشده در این شهر نشان دادند.
همزمان مردم یکشنبه در مراسم خاکسپاری سروش (حافظ) سلیمانی در هفشجان استان چهارمحال و بختیاری، شعار «این گل پرپرشده، هدیه به میهن شده» سردادند.
سروش سلیمانی، شنبه ۱۳ دی در اعتراضات این شهر کشته شد.
تداوم حمایت ورزشکاران از اعتراضات
محمد مایلیکهن، سرمربی پیشین تیم ملی فوتبال ایران، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، از ورزشکاران خواست از اعتراضات سراسری مردم ایران حمایت کنند: «ورزشکاران هرچه دارند، از مردم دارند.»
علیرضا جهانبخش، کاپیتان تیم ملی فوتبال، با انتشار استوری اینستاگرامی به اعتراضات سراسری مردم ایران علیه جمهوری اسلامی واکنش نشان داد و نوشت: «از نزدیک شاهد شرایط بسیار سخت زندگی و فشار اقتصادی که بر مردممان تحمیل شده را با پوست و استخوانم حس کردم.»
او نوشت: «این چند روز که در ایران در کنار خانواده سپری کردم، از سختترین روزهایی بود که در این سالها در ایران گذراندم. از گلایههای پدر و مادر خودم تا دختر ۲۰ سالهای که برای گذراندن نیازهای روزانه و شهریه دانشگاه در شغل شریف راننده اسنپ کار میکرد تا جوان لیسانسی که باید سر چهارراه گل میفروخت چون شرایط کار برای او فراهم نبود.»
شادی رضایی، مربی پیشین تیم فوتبال زنان پرسپولیس، با انتشار یک استوری اینستاگرامی به اعتراضات سراسری مردم علیه جمهوری اسلامی واکنش نشان داد و نوشت: «بیارزشترین پول جهان، طولانیترین تورم چندرقمی جهان و... میگویید چرا اعتراض میکنیم؟ ما اگر معترض نباشیم عجیب است.»
همچنین سارا شیربیگی، بازیکن تیم ملی فوتسال زنان ایران، با انتشار تصویری از برج میلاد نوشت: «باشد که روزی عبور کند، این رنجی که از آن ما نیست.»
فاطمه گلشن، دروازهبان تیم خاتون بم، هم با انتشار تصویری از مقاومت دو جوان معترض برابر نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی، از معترضین حمایت کرد.
پیشتر و در روزهای گذشته هم غزل مرشدی، بازیکن تیم پالایش گاز ایلام، نسترن مقیمی، ملی پوش فوتسال زنان ایران و روژین تمریان، بازیکن تیم فوتبال زنان خاتون بم با انتشار تصاویری از اعتراضات سراسری در ایران حمایت کردند.
همزمان با خواسته فراگیر معترضان در شهرهای مختلف ایران برای سرنگونی جمهوری اسلامی و بازگشت حکومت پهلوی، مجتبی محرمی، بازیکن و کاپیتان پیشین پرسپولیس با انتشار ویدئویی از محمدرضا شاه پهلوی، به او ادای احترام کرد.
محرمی چند روز پیش هم، با انتشار طرحی گرافیکی از اعتراضات سراسری و مقاومت مردم برابر نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی، حمایت کرده بود.
تداوم واکنشهای بینالمللی
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در آغاز نشست دولت این کشور گفت: «ما با مبارزه مردم ایران و آرزوهای آنها برای آزادی، حریت و عدالت همبستگی میکنیم.»
او افزود: «بسیار محتمل است که ما در لحظهای ایستاده باشیم که ملت ایران سرنوشت خود را به دست میگیرد.»
نتانیاهو گفت که در دیدار هفته گذشته خود با ترامپ، بهطور مفصل درباره ایران گفتوگو کرده است.
همزمان یک منبع دیپلماتیک وزارت امور خارجه فرانسه در پاسخ به ایراناینترنشنال از کشته شدن چند معترض در ایران ابراز تاسف کرد و از مقامات جمهوری اسلامی خواست که بهطور کامل در این باره شفافسازی کنند.
یک منبع دیپلماتیک وزارت امور خارجه فرانسه در پاسخ به ایراناینترنشنال با تاکید بر آزادی بیان و آزادی تجمعات از جمهوری اسلامی خواست که به همه تعهدات بینالمللیاش احترام بگذارد.
این منبع تاکید کرد: «ما با بیشترین دقت تحولات ایران را دنبال میکنیم.»
همچنین عفو بینالملل استرالیا خواستار توقف خشونت علیه معترضان و آزادی زندانیان سیاسی در ایران شد.
این سازمان افزود که نیروهای امنیتی، نظامی و شبهنظامی باید فورا استفاده از سلاحهای مرگبار و پرتابههای ضربهای (مانند گلولههای ساچمهای و پلاستیکی) را علیه معترضان متوقف کنند.
عفو بینالملل استرالیا تاکید کرد که حاکمان فعلی ایران باید با ایجاد یک نهاد انتقالی موقت و بیطرف تحت نظارت بینالمللی همکاری کنند؛ نهادی که تنها ماموریت آن ثبات کشور و آمادهسازی برای یک همهپرسی ملی آزاد، عادلانه و قابل راستیآزمایی باشد.
بنیامین نتانیاهو در آغاز نشست دولت گفت که ما با مبارزه مردم ایران و آرزوهای آنها برای آزادی و عدالت احساس همبستگی میکنیم. او تاکید کرد که بسیار محتمل است که ما در لحظهای ایستاده باشیم که ملت ایران سرنوشت خود را به دست میگیرد.
تانیاهو گفت که در دیدار هفته گذشته خود با ترامپ، بهطور مفصل درباره ایران گفتوگو کرده است.
او تاکید کرد: ما بار دیگر بر موضع مشترک خود درباره صفر بودن غنیسازی از یک سو و ضرورت خارج کردن ۴۰۰ کیلوگرم مواد غنیشده از ایران تاکید کردیم.
نتانیاهو گفت که از اقدام آمریکا در بازداشت نیکلاس مادورو به طور کامل حمایت کامل میکند و این اقدام آزادی و عدالت را به آن منطقه از جهان بازمیگرداند.