روزنامه کیهان، زیر نظر نماینده علی خامنهای، در سرمقالهاش به مشکلات اقتصادی و گرانیها در ایران اشاره کرد و در انتقاد به حامیان عادیسازی روابط با آمریکا نوشت: «آمریکا حتی اگر بخواهد توان حل مسائل ایران را ندارد؛ مسائل ایران عمدتا داخلی است و بخش اعظم آن به خارج ربط ندارد.»
کیهان افزود: «برای مثال همین دو ماهه را تأمل کنید. قیمت اکثر داروها در داروخانههای کشور به فاصله هر دو هفته، بین ۵۰ تا ۱۰۰ و گاهی تا ۱۲۰ درصد افزایش داشته و لجامگسیخته به پیش میرود.»
این روزنامه نوشت: «بعضی گمان کردهاند آمریکا آنقدر قدرتمند است که هر سیاستی را که بخواهد علیه دشمنان یا رقبای خود به اجرا بگذارد، میتواند و گریزی از آن نیست. شنیدن چنین سخنانی در ایران عجیب است؛ چراکه هر کشوری چالش با آمریکا را تجربه نکرده، ایران آن را تجربه کرده و با طرد آن به یک قدرت منطقهای تبدیل گردیده است.»
امضاکنندگان این بیانیه که جمعه ۱۶ آبان منتشر شد، نوشتند که هجوم نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی به منزل گردانندگان و همکاران تارنمای «نقد اقتصاد سیاسی» و احضار شماری از آنان، «سطح نبرد نابرابر ایدئولوژیکی را که از سالها پیش در مطبوعات رسمی آغاز شده بود، همچون دهه ۶۰ به سطح امنیتی کشاند».
شیرین کریمی، مترجم و پژوهشگر، پرویز صداقت، اقتصاددان و سردبیر نشریه «نقد اقتصاد سیاسی»، محمد مالجو، اقتصاددان و مهسا اسداللهنژاد، جامعهشناس و پژوهشگر، دوشنبه ۱۴ آبان بازداشت شدند.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که کریمی، صداقت، مالجو و اسداللهنژاد بهدست ماموران اطلاعات سپاه پاسداران بازداشت شدهاند.
در بیانیه ۱۷۰ فعال مدنی به «بازخوانی غلط تاریخ» از سوی نهادهای ایدئولوژیک و مطبوعاتی در جمهوری اسلامی علیه «عدالتخواهی اقتدارستیز» و «جبهه چپ ایران» در کنار اقدامات نهاد امنیتی جمهوری اسلامی اشاره شده است.
از جمله امضاکنندگان این بیانیه، هاشم آقاجری، حمید آصفی، بهنام ابراهیمزاده، بهمن احمدی امویی، قربان بهزادیاننژاد، امیر خرم، خسرو دلیرثانی، علیرضا رجایی، سعید رضویفقیه، اکرم زینالی، عیسی سحرخیز، احسان شریعتی، فیروزه صابر، ماندانا صادقی، کیوان صمیمی، ابوالفضل قدیانی، نظامالدین قهاری، اجلال قوامی، مهدیه گلرو، فاطمه گوارایی، علی مزروعی، سعیده منتظری، عبدالله مومنی، عبدالله ناصری و حسن یوسفیاشکوری هستند.
کمپین حقوق بشر ایران: بازداشتها خودسرانه بود
کمپین حقوق بشر ایران جمعه ۱۶ آبان در بیانیهای بازداشت دستکم چهار پژوهشگر، مترجم و نویسنده منتقد در تهران را «کاملا خودسرانه» و بیخبری از آنان را «مصداق روشن ناپدیدسازی اجباری» دانست.
در این بیانیه به نقل از بهنام داراییزاده، پژوهشگر ارشد و کارشناس حقوقی این نهاد حقوق بشری آمده است که مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی میخواهند «با حذف صداهای منتقد و ایجاد رعب در میان روشنفکران، مشخصا روشنفکران منتقد و سکولار، جامعه فکری و دانشگاهی ایران را به سکوت وادارند».
این سازمان حقوق بشری در بیانیه خود از نهادهای حامی حقوق نویسندگان، دولتهای متعهد به حقوق و آزادیهای اساسی، مراکز حامی آزادیهای آکادمیک و نهادهای بینالمللی خواست تا در برابر تداوم این سرکوب سکوت نکنند و واکنش نشان دهند.
در این بیانیه همچنین اشاره شد که ایران در سال ۲۰۲۴، «دومین کشور جهان از نظر تعداد نویسندگان زندانی» بود. در این سال ۴۳ نویسنده، از جمله ۱۳ زن، در زندان به سر بردند و این آمار، ایران را به «بزرگترین زندان زنان نویسنده در جهان» تبدیل کرد.
یک وکیل حقوق بشر ساکن ایران با اشاره به بازداشتهای اخیر به کمپین حقوق بشر ایران گفت: «وقتی هیچ دسترسیای به نهاد بازداشتکننده و محل نگهداری این افراد وجود ندارد، حقیقتا امکان پیگیری این پروندهها بسیار دشوار میشود.»
انتقاد از سرکوب آزادی بیان
بازداشت چهار اقتصاددان و پژوهشگر در روزهای گذشته واکنشها و انتقادهای دیگری نیز بهدنبال داشته است.
در این ارتباط، سازمان قلم (پن) آمریکا چهارشنبه ۱۴ آبان با اشاره به بازداشتهای اخیر، سرکوب آزادی بیان را از سوی حکومت ایران به شدت محکوم کرد و خواستار آزادی فوری بازداشتشدگان شد.
در بیانیه این سازمان مدافع آزادی بیان اشاره شده است که از زمان جنگ ۱۲ روزه بین جمهوری اسلامی و اسرائیل، «نویسندگان، شاعران، هنرمندان خلاق، تحلیلگران شبکههای اجتماعی و فعالان» بازداشت شده و برخی دیگر با تهدیدهای خارج از چارچوب قانونی یا اتهامات اضافی مواجه شدهاند.
کارین دویچ کارلکار، مدیر برنامه «نویسندگان در معرض خطر» در پن آمریکا، بازداشت «چند تن از روشنفکران چپگرای برجسته» را «غیرقابل قبول» نامید و گفت که این اقدام نهادهای امنیتی نشان میدهد «هر نوع تحلیل علمی یا نقد سیاستهای اقتصادی و اجتماعی در ایران میتواند دلیلی برای وارد شدن اتهامات کیفری ناعادلانه باشد».
در این بیانیه اشاره شده است که صداقت مقالهای انتقادی درباره جنگ ایران و اسرائیل نوشته بود.
اطلاعیه این دادسرا جمعه ۱۶ آبان، پنج روز پس از خودسوزی بالدی و یک روز پس از تجمع اعتراضی گروهی از شهروندان و بستگان او در اهواز صادر شد.
گروهی از مردم و بستگان این دانشجوی ۲۰ ساله که در اعتراض به تخریب دکه پدرش بهدست شهرداری اهواز خودسوزی کرد، پنجشنبه ۱۵ آبان تجمع اعتراضی برگزار کردند.
بر اساس گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، این تجمع در برابر بیمارستان سوختگی طالقانی اهواز برگزار شد.
حاضران در این تجمع با محمدرضا موالیزاده، استاندار خوزستان، دیدار کردند و ضمن درخواست برکناری فوری شهردار اهواز، معاونان و حامیانش، خواستار رسیدگی قضایی به اتهام افرادی شدند که در تخریب دکه و خودسوزی بالدی نقش داشتند.
تاکنون گزارشی درباره پاسخ استاندار خوزستان به این مطالبات منتشر نشده است.
به گزارش سازمان حقوق بشری کارون، فضای اطراف بیمارستان در زمان برگزاری این تجمع اعتراضی، بهطور گستردهای تحت کنترل نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بود.
کارون پیشتر گزارش داد نیروهای شهرداری منطقه سه اهواز به همراه ماموران انتظامی، ۱۱ آبان بدون اطلاع و حضور مجاهد بالدی، مالک دکه، به محل کسب او در پارک زیتون مراجعه و اقدام به تخریب آن کردند.
در زمان حضور ماموران، همسر بالدی و فرزندشان احمد در محل حضور داشتند و برای جلوگیری از تخریب، در داخل دکه تحصن کردند. با این حال، ماموران به تخریب ادامه دادند.
بر اساس این گزارش، معاون خدمات شهرداری منطقه سه اهواز با «رفتاری خشن و خارج از شأن اداری»، دست همسر مجاهد بالدی را گرفت و او را به بیرون از دکه پرتاب کرد: «احمد نیز در پی این رفتار خشن و ناعادلانه و در اعتراض به ظلم صورتگرفته، در برابر چشمان ماموران اقدام به خودسوزی با بنزین کرد و با حدود ۷۰ درصد سوختگی در بیمارستان طالقانی اهواز بستری شد.»
وضعیت جسمانی او وخیم گزارش شده است.
به گفته شاهدان، برخی ماموران حاضر در صحنه هیچ تلاشی برای جلوگیری از این فاجعه انسانی نکردند و حتی با بیتفاوتی و تمسخر نظارهگر ماجرا بودند.
کارشناسان توصیه میکنند اگر با افرادی روبهرو شدید که از جملات یا عباراتی حاکی از افسردگی یا تمایل به پایان دادن به زندگی استفاده میکنند، از آنها بخواهید با پزشک معتمد، مراکز تخصصی حمایت روانی یا فردی مورد اعتماد درباره نگرانیهای خود گفتوگو کنند. اگر خودتان به خودکشی یا خودسوزی فکر میکنید، در ایران میتوانید با اورژانس اجتماعی با شماره ۱۲۳ تماس بگیرید.
دستگاه قضایی، «دشمنان» را متهم به «متشنج کردن فضای جامعه» کرد
دادسرای عمومی و انقلاب اهواز در اطلاعیه خود بدون اشاره به دلیل خودسوزی این دانشجو، از آن با عنوان «حادثه تلخ و غمانگیز» نام برد.
این دادسرا در ادامه ضمن تهدید کسانی که خواهان پیگیری این موضوع هستند، «دشمنان» را متهم کرد «در تلاشاند با بهرهبرداری از مسائل احساسی و حوادث تلخ، فضای جامعه را متشنج و ملتهب» و میان اقوام این استان «اختلاف» ایجاد کنند.
مقامات جمهوری اسلامی بهطور معمول در واکنش به بحرانها و اعتراضات، کسانی را که «دشمن» مینامند، متهم میکنند. اشاره آنان عمدتا به ایالات متحده و اسرائیل است.
گزارشهای مربوط به خودسوزی در خرمآباد
در سالهای گذشته موارد بسیاری از اقدام به خودسوزی و خودکشی کارگران در ایران بهدلیل اخراج، شرایط سخت کاری، تاخیر در پرداخت یا عدم پرداخت دستمزد و سایر مسائل گزارش شده است.
در همین ارتباط، برخی گزارشها حاکی از خودسوزی و مرگ کوروش خیری، راننده شاغل در اداره آموزش و پرورش استان لرستان است.
بر اساس این گزارشها، او ۲۹ مهر بهدنبال اخراج از کار در محوطه اداره آموزش و پرورش در خرمآباد اقدام به خودسوزی کرد.
این فرد متاهل و دارای دو فرزند، بهدنبال خودسوزی به بیمارستان منتقل شده و پس از ۱۵ روز به علت شدت جراحات وارده، جان خود را از دست داد.
این خبر در خبرگزاری دولتی ایرنا انتشار یافت اما بعد حذف شد.
۱۲ آبان نیز یک شهروند عرب در اهواز به نام کمال بالدی، بهدنبال فشارهای روانی و مشکلات اقتصادی، به زندگی خود پایان داد.
الیوت آبرامز، نماینده ویژه ایالات متحده در امور ایران در دولت اول دونالد ترامپ، گفت: «در جریان جنگ ۱۲ روزه و در پی حملات اسرائیل و سپس ایالات متحده، بیشتر سامانههای دفاع هوایی و همچنین بخش زیادی از تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی ایران نابود شدند.»
آبرامز در این میزگرد که بزرگمهر شرفالدین، مدیر بخش دیجیتال ایراناینترنشنال آن را اداره میکرد، تاکید کرد: «به نظر نمیرسد مقامات جمهوری اسلامی ایران وسوسه شوند اسرائیل را تحریک کنند زیرا با نبود دفاع هوایی، میدانند که اسرائیل میتواند آسیب بسیار بیشتری وارد کند.»
این مقام سابق آمریکا با تاکید بر اینکه فکر نمیکند اسرائیلیها هم در حال حاضر دنبال جنگ باشند، گفت با در نظر گرفتن شرایط موجود، واقعا تعجب میکند اگر جنگ دیگری رخ دهد.
آبرامز اضافه کرد: «مقامات اسرائیل پس از آزادی گروگانها از غزه، نیاز دارند که به نیروی نظامی خود استراحت دهند و آن را بازسازی و تجهیز کنند. اکثر واحدهای نظامی اسرائیل از نیروهای ذخیره تشکیل شده است و آنان میخواهند به خانه برگردند، نزد خانواده خود باشند و شغل عادی خود را ادامه دهند.»
دنیس راس، سفیر اسبق ایالات متحده در امور خاورمیانه نیز گفت مقامات جمهوری اسلامی بر اساس روایتی که به منظور اقناع مردم ساختهاند، میگویند جنگ را بردهاند اما: «مردم ایران درک درستی از وضعیت دارند و نگران درگیری جدیدی هستند.»
به گفته این مقام پیشین آمریکا، «اگر مقامات جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هستهای شتاب کنند، با واکنش اسرائیل یا آمریکا مواجه خواهند شد».
راس همچنین با اشاره به کشته شدن شمار قابل توجهی از فرماندهان سپاه پاسداران و دانشمندان هستهای در پی حملات اسرائیل گفت: «بعید است جمهوری اسلامی بخواهد ریسک حمله آنها را بپذیرد.»
او در ادامه سخنان خود به مشکلات حکومت ایران در «تولید برق و گاز، کمبود شدید آب، ورشکستگی بانک آینده و بیارزش شدن پول ملی» اشاره و تاکید کرد: «حکومت در تقریبا تمام شاخصها در حال شکست است.»
سخنان «زودهنگام» و «اغراقآمیز» ترامپ در مورد ایران
ایراناینترنشنال نظر آبرامز را در مورد دیدگاه ترامپ درباره حکومت ایران پرسید.
ترامپ ۲۸ مهر گفته بود: «پیش از آنکه ما ایران را هدف قرار دهیم، نمیتوانستیم هیچ توافقی در خاورمیانه بهدست آوریم، چون سایهای تاریک بر منطقه افتاده بود اما زمانی که توانستیم توان هستهای ایران را از بین ببریم، همه چیز تغییر کرد.»
آبرامز این سخنان را «زودهنگام» و «اغراقآمیز» توصیف کرد.
او گفت: «به رغم آنکه نفوذ تهران نسبت به دو یا سه سال پیش بسیار کاهش یافته است، اینکه بگوییم درگیری در منطقه پایان یافته است و صلح برقرار خواهد شد، بسیار اغراقآمیز است.»
آبرامز تاکید کرد: «نیروی نظامی رژیم ایران همچنان قدرتمند است و برنامه موشک بالستیک خطرناکی دارد. بنابراین گفتن اینکه مشکلات حل شدهاند، اشتباه است.»
راس نیز گفت: «حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل به این دلیل انجام شد که حکومت ایران فکر میکرد به نوعی از جانب ما مصونیت دارد ولی حملات آمریکا به ایران نشان داد که آنها دیگر مصونیت ندارند.»
او اضافه کرد که همین موضوع برای کشورهای منطقه اهمیت زیادی داشت: «به این دلیل که دیگر لازم نیست تا این اندازه از جمهوری اسلامی، بهویژه با تضعیف نیروهای نیابتیاش هراس داشته باشند.»
راس تاکید کرد که این «یک تحول استراتژیک و بسیار مهم» است.
به اعتقاد او، «حکومت ایران تمرکز خود را بر بقا گذاشته است» و احساس میکند میتواند اوضاع را کنترل، مدیریت و حفظ کند: «البته به دنبال مشکلآفرینی در خارج از مرزهای ایران نیست.»
راس در این مورد که آیا میتوان تغییر رژیم ایران را از خارج انجام داد، ابراز تردید کرد و گفت: «تغییر رژیم باید از داخل ایران انجام شود ولی پرسش این است که چه نوع کارهایی وجود دارد که میتوانیم از آنها حمایت کنیم؟ یا اگر قرار نیست تغییر رژیم اتفاق بیفتد، چه نوع رفتارهایی از ایران باید ببینیم که باعث شود به روشی عمل کند که قابل قبولتر باشد؟»
حرکت بعدی ترامپ در مورد ایران چیست؟
آبرامز در پاسخ به ایراناینترنشنال مبنی بر اینکه حرکت بعدی ترامپ در قبال جمهوری اسلامی چگونه خواهد بود، اشاره کرد که او و طرفدارانش خواستار «تکرار تجربه آمریکا در افغانستان و عراق نیستند که به بهای کشته و زخمی شدن شمار زیادی از سربازان و تریلیونها دلار هزینه تمام شد».
او افزود ترامپ چنین تجربهای را تکرار نخواهد کرد اما: «این به معنای انزواطلب بودنش نیست به ویژه آنکه میبینیم به سراسر جهان سفر میکند و با رهبران روسیه و چین و کشورهای اروپایی دیدار میکند.»
آبرامز گفت که برخی از طرفداران ترامپ، او را بهخاطر صرف زمان زیاد برای امور بینالمللی - و نه به اندازه کافی برای اقتصاد داخلی - مورد انتقاد قرار دادهاند.
او تاکید کرد که ترامپ میخواهد از این نوع جنگها اجتناب کند اما این خواسته باعث نمیشود از نفوذ آمریکا دست بکشد: «برای او تحلیل هزینه-فایده مطرح است. او ملیگرا است و مسائل را از دید تجارت و معامله میبیند. هدفش این است که آمریکا قویتر، امنتر و ثروتمندتر شود.»
راس در پاسخ به این پرسش که با توجه به شرایطی که ایالات متحده و جمهوری اسلامی برای مذاکره مطرح کردهاند، آیا زمینهای برای دیپلماسی با جمهوری اسلامی ایران وجود دارد، گفت اگر این شرایط واقعی باشند، پاسخ منفی است: «رهبر جمهوری اسلامی مذاکرات با ما را به عنوان یک فرصت نمیبیند، بلکه تهدید میداند؛ زیرا حتی دستیابی به توافق نیز پرسشهایی را در مورد ماهیت و ایدئولوژی نظام ایجاد میکنند.»
کسانی در ایران مایل به معامله هستند
راس در ادامه سخنانش گفت: «کسانی در ایران هستند که واقعا به انجام معامله با ما تمایل دارند. فقط رهبر جمهوری اسلامی را جزو آنان حساب نمیکنم.»
او با اشاره به این نکته که تمرکز بر مسئله تغییر رژیم در ایران موضوعی نبوده که جذبش کند، افزود: «مدیریت تغییر رژیم از خارج ایران دشوار است و سوابق ما چندان خوب نیست.»
آبرامز هم تاکید کرد: «مردم ایران هرگز رژیم فعلی را در سال ۱۹۷۹ انتخاب نکردهاند و از آن زمان تاکنون علیه آن مبارزه میکنند و هر چند سال یک بار علیه آن قیام کردهاند.»
او گفت ما در خارج، در کشورهای دموکراتیک، وظیفه داریم از مردم ایران حمایت کنیم: «تغییر در ایران اجتنابناپذیر است. ما قادر به تعیین یک جدول زمانی نیستیم ولی دیدیم که اتحاد جماهیر شوروی، یک ابرقدرت بزرگ، در یک جدول زمانی، فروپاشید.»
راس نیز در ادامه سخنان آبرامز گفت شباهتهایی واقعی بین اتحاد شوروی سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۲ و ایران امروز میبیند و اضافه کرد: «هیچکس در اتحاد شوروی آن زمان به ایدئولوژی باور نداشت. تنها کسانی که از ایدئولوژی استفاده میکردند، کسانی بودند که برای قدرت خود به آن وابسته بودند.»
او افزود: «نسل بعدی، حتی فرزندان کسانی که در قدرت بودند، به آن ایدئولوژی باور نداشتند و از آن جدا شده بودند. بنابراین شکاف بسیار بزرگی بین رهبری کشور و مردمی که با آن مقابله میکنند، وجود دارد و حجاب بهترین نمونه این وضعیت است.»
پیشتر و در ۱۳ آبان، حساب وزارت خارجه آمریکا به زبان فارسی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایالات متحده همچنان مصمم به ترویج دیپلماسی، پاسخگویی و آرمانهای مردم ایران برای آیندهای روشنتر است.»
