یائیر لاپید، نفتالی بنت، بنی گانتز، آویگدور لیبرمن، گادی آیزنکوت و یائیر گولان، دیگر رهبران احزاب اپوزیسیون دولت اسرائیل، پس از نشستی مشترک، از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، خواستند طرح ترامپ برای پایان جنگ غزه و آزادی گروگانها را اجرا کند.
بلوک تغییر شامل احزاب راستگرا، میانهرو و چپگرایی است که هدفشان ارائه جایگزینی برای ائتلاف راست افراطی کنونی نتانیاهو است.
در بیانیه مشترک رهبران این بلوک آمده است که آنان درباره «هماهنگی اقدامات برای سرنگونی دولت در نخستین جلسه زمستانی کنست و تشکیل دولتی برای بازسازی و ترمیم اسرائیل» گفتوگو کردهاند.
کنست یا همان پارلمان اسرائیل، از پنج مرداد به تعطیلات سه ماهه رفته و قرار است ۲۷ مهر دوباره تشکیل جلسه دهد.
در ادامه بیانیه آمده است: «رهبران احزاب خواستار اجرای طرح رییسجمهوری ترامپ برای بازگرداندن تمامی ۴۸ گروگان شدند و بر پیشنهاد خود برای فراهم کردن شبکه ایمنی سیاسی برای این توافق تاکید کردند.»
تایمز اسرائیل نوشت به نظر میرسد رهبران گروه موسوم به «بلوک تغییر» از پیشنهاد اخیر یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، مبنی بر ایجاد یک «شبکه ایمنی سیاسی» برای تضمین حمایت اسرائیل از این توافق پشتیبانی کردهاند.
لاپید در روزهای گذشته بار دیگر پیشنهاد پیشین خود را تکرار کرد و گفت حاضر است برای تضمین توافق، با نتانیاهو بر سر زمان برگزاری انتخابات بعدی به توافق برسد.
او موافقت کرد در برابر «شریکان افراطی و غیرمسئول» نخستوزیر، از جمله ایتامار بنگویر وزیر، امنیت ملی و بتزالل اسموتریچ، وزیر دارایی، به او نوعی «پوشش سیاسی» بدهد.
با پایان مهلت ۳۰ روزهای که در سازوکار مکانیسم ماشه قطعنامه شورای امنیت پیشبینی شده بود، از بامداد یکشنبه ششم مهر به وقت ایران، همه تحریمهای پیشین این نهاد جهانی علیه جمهوری اسلامی دوباره برقرار شد و بلافاصله تاثیر خود را بر اقتصاد ایران نشان داد.
با این حال مقامهای جمهوری اسلامی در اظهار نظرهای خود سعی دارند تاثیر بازگشت تحریمها را کمرنگ نشان دهند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در شهریور ماه دستورالعملی برای محدود کردن و جهتدهی به پوشش رسانهای درباره فعال شدن این مکانیسم صادر و آن را لازمالاجرا اعلام کرد.
تحریمهای بازگشته طیف گستردهای از بخشهای اقتصادی و نظامی جمهوری اسلامی را در بر میگیرد.
ایراناینترنشنال در تلاش برای بررسی دقیقتر تاثیر بازگشت تحریمها بر وضع سلامت شهروندان، از مخاطبانش پرسید بعد از اعمال دوباره این تحریمها، آیا داروهای مورد نیازشان گرانتر و کمیابتر شده است؟
پاسخهای رسیده حاکی از افزایش شدید قیمتها، کمبود دارو و وخیمتر شدن سلامتی مردم است.
داروهای کمیاب و بیکیفیت
یکی از مواری که مخاطبان ایراناینترنشنال به آن اشاره کردند بیکیفیت شدن داروها با وجود بالا رفتن قیمتهاست.
به گفته آنها قیمت برخی داروها سه تا چهار برابر افزایش یافته و «مثلا مسکنها هیچ تاثیری ندارند یا داروهای سرماخوردگی بسیار قدیمی هستند».
یکی از مخاطبان در پیامش نوشت: «دیروز یک بسته پنج ورقی آنتیهیستامین را که یک داروی معمولی جهت رفع آبریزش بینی و سرماخوردگی است، ۱۲۰ هزار تومان گرفتم. ماه پیش ۲۵ هزار تومان بود. تو خود حدیث مفصل بخوان ازین مجمل.»
بر اساس روایتهایی که رسیده، حتی وقتی شهروندان بهدنبال داروهای رایج و ساده میروند، بسیاری از داروخانهها آنها را ندارند و وقتی بعد از جستوجوی بسیار دارو را پیدا میکنند، با این پاسخ مواجه میشوند که تنها یک بسته موجود است و دارو را سه برابر قیمت میفروشند.
به گفته مخاطبان ایراناینترنشنال، بعضی از داروها خاص یا کمیاب شدهاند یا اصلا پیدا نمیشوند و پزشکان مجبورند از داروهای جایگزین برای بیماران استفاده کنند.
فشار اقتصادی سنگین بر بیماران
فعال شدن مکانیسم ماشه بر روی ابعاد مختلف اقتصاد در ایران تاثیر گذاشته و در هفتههای اخیر قیمت طلا و ارز از جمله دلار آمریکا و پوند بریتانیا بالاتر رفته است. در این میان، برخی بیماران بهدلیل افزایش قیمت دارو مجبور شدهاند سبک زندگی خود را عوض کرده و زیر بار فشار اقتصادی سنگینی بروند.
یکی از مخاطبان در پاسخ به ایراناینترنشنال این گونه روایت کرده است: «من دیابت دارم و تا قبل از تحریمها و حتی قبل از جنگ ۱۲ روزه داروهایی که مصرف میکنم گران شده بود اما حالا گرانتر و سهمیهبندی شده و مجبورم رژیم سختی را تحمل کنم و یک وعده غذایی را حذف کنم که مجبور نباشم یک قرص دیگر بخورم؛ چون بعد از هر وعده غذایی باید قرص بخورم.»
مخاطب دیگری گفته بر اساس مشاهداتش برخی بیماران دیگر توان خرید دارو را ندارند و خود او برای تهیه داروهای همسرش مجبور شده از خورد و خوراک خانواده بکاهد.
یک زن خانهدار در پاسخش برای ایراناینترنشنال نوشته: «داروهای گوارشی را شش میلیون و ۲۰۰ هزار تومان تهیه کردم در صورتی که یک زن خانهدار و بیسرپرستم و خیلی با سختی توانستم دارو را تهیه کنم.»
گروهی از مخاطبان با انتقاد شدید از حاکمیت، جمهوری اسلامی را مسئول فعال شدن مکانیسم ماشه و گران شدن اقلام دارویی دانستند.
یکی از مخاطبان گفت: «داروها هر چند از اول کمیاب و گران بودند اما با اعمال مکانیسم ماشه وضع بدتر شد. نه حکومت و نه هیچ یک از مقامات جمهوری اسلامی در تنگنا قرار نمیگیرند. تنها و تنها قشر متوسط، کارگر فقیر و متوسط رو به بالا بیچاره میشوند. الان با این شرایط بسیاری حتی نمیتوانند ویزیت یک متخصص یا فوقتخصص بدهند و بسیاری از این سه قشر باید بمانند، زجر بکشند و بمیرند. این واقعیت جامعه ایران است.»
استفاده تبلیغاتی از تحریم با قربانی کردن سلامت شهروندان
در سالهای اخیر، پس از هر دور تشدید تحریمها علیه جمهوریاسلامی، بازار دارو در کشور دچار تنش شده است.
جمهوری اسلامی همواره گفته است تحریمها علت این تنشهاست اما منابع خارجی با جدیت این موضوع را رد کردهاند.
روند خبرها درباره بازار دارو پس از فعال شدن مکانیسم ماشه در سال ۱۴۰۴، مشابه سال ۱۳۹۸ پس از خروج آمریکا از برجام است. در آن زمان نیز بازار دارو دچار تنش شد و پس از آن، مقامات دولتی، تحریمها را عامل کمبود و افزایش قیمت دارو معرفی کردند.
کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی با اشاره به تعلل بانک مرکزی در اختصاص ارز دارو، نسبت به بروز «فجایع انسانی» هشدار داده است.
مقامات دولتی پیشتر گفته بودند فعال شدن مکانیسم ماشه بر واردات دارو موثر است.
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، ۱۲ مهر با انتقاد از تعلل بانک مرکزی در تامین ارز دارو، آن را ناشی از «عدم درک درست نسبت به سلامت کشور» دانست و گفت: «بانک مرکزی فکر میکند این ارز هم مانند تخصیص ارز به کالاهایی چون موبایل، ماشین و مواردی از این دست است.»
آکادمی سلطنتی علوم سوئد چهارشنبه ۱۶ مهر جایزه نوبل شیمی را به این سه دانشمند از دانشگاههای کیوتو ژاپن، دانشگاه ملبورن استرالیا و دانشگاه کالیفرنیا در برکلی آمریکا، به پاس «توسعه چارچوبهای فلزی-آلی» اهدا کرد.
سازههای مولکولی تازه آنها که با نام «چارچوبهای فلزی-آلی» یا به اختصار ام.اُو.اف (MOF) شناخته میشوند، شبکههایی بلوری هستند که درونشان پر از حفره و کانالهای میکروسکوپی است.
میتوان گفت این دانشمندان، «اتاقهایی برای شیمی» طراحی کردهاند؛ فضاهایی در ابعاد مولکولی که گازها و مواد شیمیایی میتوانند از میانشان عبور کنند.
کاربردهای ام.اُو.افها گسترده است و از استخراج آب از هوای بیابان گرفته تا جذب دیاکسیدکربن، ذخیره گازهای سمی و حتی تسریع واکنشهای شیمیایی را شامل میشود.
هاینر لینک، رییس کمیته نوبل شیمی، در توضیح اهمیت این دستاورد گفت: «آنها راههایی برای ساخت موادی کاملا نو یافتهاند که درونشان حفرههای بزرگی وجود دارد؛ حفرههایی که میتوان آنها را تقریبا مانند اتاقهای یک هتل تصور کرد؛ جایی که مولکولهای مهمان میتوانند وارد شوند و دوباره از همان مسیر خارج شوند.»
او افزود: «مقدار کمی از چنین مادهای میتواند شبیه کیف دستی هرماینی در مجموعه هری پاتر باشد و حجم عظیمی از گاز را در فضایی بسیار کوچک ذخیره کند.»
دستاورد این سه دانشمند
پایه این کشف به سال ۱۹۸۹ بازمیگردد؛ زمانی که رابسون تلاش کرد از ویژگیهای ذاتی اتمها برای ساخت سازههایی پیچیده استفاده کند.
او یونهای مس را با مولکولهای چهارشاخهای ترکیب کرد که در انتهای هر شاخه، گروهی شیمیایی وجود داشت و به یونهای مس متصل میشد.
نتیجه، بلوری منظم شبیه الماس بود؛ ساختاری سهبعدی با فضاهای خالی درون آن.
رابسون فورا دریافت که این سازه میتواند کاربردهای عظیمی داشته باشد اما ساختارش ناپایدار بود و بهسرعت فرو میریخت.
در دهه ۱۹۹۰ کیتاگاوا و یاغی، دو دانشمند دیگر، این مسیر را علمی و پایدار کردند.
کیتاگاوا نشان داد گازها میتوانند درون این سازهها جریان یابند و حتی پیشبینی کرد که ام.اُو.افها خاصیت انعطافپذیری دارند.
از سوی دیگر، یاغی نوعی ام.اُو.اف فوقالعاده پایدار تولید و ثابت کرد که میتوان با طراحی منطقی، ویژگیهای آن را تغییر داد تا عملکردهای تازهای پیدا کند.
از زمان این کشفیات، شیمیدانان دهها هزار نوع مختلف ام.اُو.اف ساختهاند.
امروز این مواد میتوانند در خط مقدم حل برخی از بزرگترین چالشهای بشر مانند جداسازی آلایندههای شیمیایی از آب، تجزیه مواد باقیمانده در محیط زیست، کاهش دیاکسید کربن و تامین آب از هوای خشک بیابانها، قرار گیرند.
به زبان ساده، این سه دانشمند با کنار هم چیدن اتمها و مولکولها، جهان کوچکی ساختهاند که میتواند در آیندهای نه چندان دور، زندگی روی زمین را دگرگون کند.
در روزهای گذشته جوایز نوبل در رشتههای فیزیک و پزشکی نیز اهدا شد.
جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۵ به جان کلارک، میشل دووره و جان مارتینیس، بهدلیل آزمایشهای این دانشمندان روی تراشههای الکترونیکی اهدا شد.
مری برانکو، فرد رمزدل و شیمون ساکاگوچی، سه دانشمند در حوزه زیستپزشکی نیز ۱۴ مهر بهدلیل کشفهای خود در حوزه «تحمل ایمنی محیطی» برنده جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۲۰۲۵ شدند.
اعلام جوایز نوبل با ادبیات در پنجشنبه ۱۷ مهر، صلح در ۱۸ مهر و یادبود نوبل در علوم اقتصادی در تاریخ ۲۱ مهر ادامه مییابد.
مراسم اهدای جوایز، ۱۹ آذر و همزمان با سالروز درگذشت آلفرد نوبل، صنعتگر ثروتمند سوئدی و مخترع دینامیت که بنیانگذار این جوایز بود، برگزار میشود.
جایزه نوبل با اعتباری بیبدیل و جایزه نقدی ۱۱ میلیون کرون سوئد (نزدیک به ۱.۲ میلیون دلار) همراه است.
