اشتباهات فاجعهبار خامنهای
مراد ویسی
تحلیلگر ارشد در ایراناینترنشنال
جنگ اخیر، نتیجه زنجیرهای از محاسبات اشتباه رهبر جمهوری اسلامی و فرماندهان سپاه پاسداران بود؛ محاسباتی که منجر به تصمیماتی شد که میتوان آنها را «فاجعهبار» نامید.
تحلیلگر ارشد در ایراناینترنشنال
جنگ اخیر، نتیجه زنجیرهای از محاسبات اشتباه رهبر جمهوری اسلامی و فرماندهان سپاه پاسداران بود؛ محاسباتی که منجر به تصمیماتی شد که میتوان آنها را «فاجعهبار» نامید.
این جنگ میتوانست اساساً رخ ندهد؛ اگر رهبران جمهوری اسلامی، دچار توهم قدرت نبودند و بر پایه برآوردهای نادرست، تصمیمات خطرناک اتخاذ نمیکردند.
تصور نادرستی وجود داشت که هیچ کشوری جرأت حمله به جمهوری اسلامی را نخواهد داشت؛ اما این باور اشتباه بود. برداشت آنها از شخصیت و رفتار ترامپ بهعنوان رئیسجمهوری آمریکا نیز نادرست از کار درآمد. این فرضیه که توان نظامی جمهوری اسلامی میتواند بهتنهایی مانع هرگونه حمله خارجی شود، کاملاً بیاساس بود.
اگر این اشتباهات صرفاً از سوی افراد عادی رخ داده بود، میتوانست قابل اغماض باشد اما مسئله اینجاست که این تصمیمات از سوی افرادی اتخاذ شد که حاکمان اصلی کشور هستند و سرنوشت ۸۷ میلیون ایرانی در دستان آنهاست. اشتباه این افراد، یک اشتباه فردی نیست، بلکه اشتباهی است با ابعاد ملی که تبعات آن دامنگیر کل کشور شده است.
در طول ۴۶ سال گذشته، مردم ایران بارها شاهد تکرار چنین فاجعههایی بودهاند. اما آنچه در این جنگ اخیر رخ داد، نمونهی آشکار و اوج این روند بود؛ جنگی که نه ضروری بود و نه دفاعی، بلکه نتیجه سیاستهای خصمانهای بود که از آغاز انقلاب، جمهوری اسلامی در پیش گرفت؛ از جمله دشمنی بیپایان و پرهزینه با آمریکا و اسرائیل.
از سال ۱۳۶۱ که سپاه پاسداران نیرو به لبنان فرستاد، در حالی که ایران درگیر جنگ با عراق بود، تا تأسیس حزبالله لبنان، ارسال نفت رایگان به دولت سوریه، تجهیز و حمایت مالی از حماس، جهاد اسلامی، حشد شعبی، حوثیها و گروه نیابتی دیگر، جمهوری اسلامی همواره بر اساس نظریه "محور مقاومت" عمل کرده است؛ محوری که اساساً هیچ پیوندی با منافع ملی ایران نداشت و تنها هزینهای هنگفت و خطرناک بر دوش کشور و مردم گذاشت.
رهبران جمهوری اسلامی، بهویژه شخص علی خامنهای، بارها به صراحت اعلام کردهاند که هدفشان نابودی اسرائیل است و از مسلحکردن غزه تا کرانه باختری دفاع کردهاند. این در حالیست که مشخص است اسرائیل، در برابر چنین تهدیداتی منفعل نمیماند. بنابراین وقوع پاسخ نظامی از سوی آن، قابل پیشبینی بود.
پرسش بنیادین این است: آیا لازم بود جمهوری اسلامی به مدت بیش از چهار دهه در نزدیکی مرزهای اسرائیل، گروههای مسلح ایجاد کند و آنها را تجهیز کند تا اسرائیل را تهدید کنند؟ این سیاست چه ربطی به منافع مردم ایران دارد؟ چرا باید جمهوری اسلامی، کشور و ملت ایران را وارد یک جنگ فرسایشی و مستمر با آمریکا و اسرائیل کند، بیآنکه از مردم بپرسد که آیا چنین مسیری را میخواهند یا نه؟
دشمنی با آمریکا نیز دقیقاً از همین جنس است؛ مسیری هزینهساز و بیثمر که هیچ سودی برای ملت نداشته است. کشوری که پیش از انقلاب متحد راهبردی آمریکا در منطقه بود، امروز به دشمن شماره یک آن تبدیل شده و این، محصول سیاستهاییست که مردم ایران با آن موافق نبودند و نیستند، اما مجبور به تحمل تبعات آن شدند.
یکی دیگر از عوامل زمینهساز جنگ اخیر، تاکید بر برنامه هستهای مخفیانه و غیرشفاف جمهوری اسلامی بوده است. در حالیکه ایران میتوانست مانند ترکیه یا امارات، از انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز استفاده کند، اما مخفیکاریها و اظهارات تهدیدآمیز درباره توانایی ساخت بمب اتم، دنیا را علیه ایران برانگیخت. مجموعه این سیاستها باعث شد که حتی کشورهای اروپایی نیز به جمع مخالفان شدید ایران بپیوندند و خواستار محدودسازی همزمان برنامه موشکی و هستهای ایران شوند.
ایران میتوانست مسیری دیگر را طی کند؛ همان مسیری که پیش از انقلاب آغاز شده بود. میتوانست رابطه خوبی با کشورهای منطقه، با آمریکا و حتی با اسرائیل داشته باشد، و در مسیر رشد و توسعه باقی بماند. اگر این مسیر ادامه پیدا میکرد، شاید امروز ایران نه تنها عقبمانده و درگیر بحران نبود، بلکه همچنان پیشگام منطقه میبود و میلیونها ایرانی مجبور به مهاجرت نمیشدند.
اما متاسفانه، طی ۴۶ سال گذشته، حاکمان جمهوری اسلامی کشور را در مسیری بردند که محصول آن فقط جنگ، فقر، سرکوب و مهاجرت نخبگان بوده است. این خطاها و محاسبات اشتباه، محدود به سیاست خارجی هم نبودهاند. در موضوعاتی نظیر حجاب اجباری، فیلترینگ، سانسور ، سرکوب اعتراضات، جلوگیری از انتخابات آزاد، کنترل زندگی خصوصی مردم، و حتی تصمیماتی مانند افزایش جمعیت یا ممنوعیت واردات واکسن در دوران کرونا، همواره دیدگاههای شخص رهبر جمهوری اسلامی نقش اصلی را ایفا کردهاند.
مشکل دیگر آن است که هیچکس در حکومت جرات مخالفت با او را ندارد. حتی نهادهای به ظاهر تخصصی و کارشناسی، پس از سخنان رهبر، بلافاصله تغییر موضع میدهند و به توجیه تصمیمات او میپردازند. این روند باعث شده که تصمیمات نادرست، نه تنها اصلاح نشوند بلکه دائماً تکرار و تثبیت شوند.
حاصل این روند، تخریب گسترده و سیستماتیک زیرساختها، اعتماد عمومی، رفاه مردم، و آینده کشور بوده است. امروز هر گوشهای از ایران، اثری از این فجایع دارد. کشور بهگونهای دچار فرسایش شده که گویی بمبافکنی بهمدت ۴۶ سال، همه چیز را هدف گرفته است.
اینجاست که تفاوت میان «حاکم خوب» و «حاکم بد» آشکار میشود. حاکم خوب کسی نیست که صرفاً سخنان مذهبی بگوید یا وعده بهشت بدهد. او باید کشور را در مسیر توسعه، رفاه، امنیت و منزلت جهانی هدایت کند. رهبران جمهوری اسلامی با همه ادعاهای خود، کشور را به عقب بردند و فرصتهای عظیم تاریخی را از بین بردند.
جنگ اخیر تنها نمونه از این اشتباهات نیست؛ بلکه نماد ۴۶ سال تصمیمات اشتباهی است که توسط کسانی اتخاذ شده که بدون نظرخواهی از مردم، خود را مالک کشور دانسته و هر بار که اشتباه کردهاند، بهجای اصلاح، بر ادامه آن اصرار ورزیدهاند.
ایراناینترنشنال چهارشنبه ۱۱ تیرماه از مخاطبان خود خواست اگر پس از آتشبس، در شهر یا محله خود با ایستهای بازرسی مواجه شدهاند، تجربههای خود را بیان کنند.
مخاطبان ایراناینترنشنال در پاسخ با ارسال پیامهای صوتی، تصویری و متنی گفتهاند که نیروهای امنیتی با ایجاد ایستهای بازرسی، خودروها را ساعتها متوقف و بهطور کامل بازرسی میکنند.
آنها در مشاهدات خود تاکید کردند که بررسی محتوای تلفنهای همراه، ایجاد صفهای طولانی، استقرار تیربار و حتی سنگربندی، بخشی از این فضای امنیتی شدید ایجاد شده است.
برخی گزارشها حاکی از آن است که در خروجی و ورودی شهرهای مختلف، تمامی خودروهای عبوری متوقف و بازرسی میشوند.
یک شهروند از زرینشهر اصفهان گزارش داده که در ورودی این شهر ایست بازرسی برپا شده و بهطور ویژه وانتها و رانندگان مجرد را مورد بازرسی قرار میدهند.
شهروندی دیگر با گلایه از شرایط بهوجود آمده میگوید: «چندین بار با راهبندانهای احمقانه در چهارراهها مواجه شدم؛ مسیر یک ربع را باید یک ساعت طی کنم.»
یکی از شهروندان در همدان با ارسال پیام صوتی به ایراناینترنشنال میگوید: «مشکل روانی پیدا کردهایم از جمهوری اسلامی. همهجا ایست و بازرسی گذاشتهاند و خودروها را نگه میدارند.»
یک شهروند از منطقهای کوچک با کمتر از پنج هزار نفر جمعیت میگوید: «ایست بازرسی در حد حکومت نظامی گذاشتهاند. بیش از ۳۵ نفر را در این منطقه کوچک به اتهام همکاری با دول متخاصم بازداشت کردهاند. این کار ایجاد رعب و وحشت است.»
شهروندی دیگر در پیام خود نوشت: «مردم چه گناهی کردهاند؟ هم از این طرف میخورند هم از آن طرف.»
فردی دیگر با اشاره به وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور میگوید: «در این شرایط بحرانی، کشور جنگزده و ملت افسرده و بیکار، با گرمای طاقتفرسا، در هر منطقه پنج تا شش ایست بازرسی گذاشتهاند. بسیجیهای مغزشوییشده با اسلحه جلو ماشینها را میگیرند و بازرسی میکنند. چه کسی به اینها اسلحه میدهد؟ همین الان که دارم مینویسم، برق رفت.»
یک شهروند که به شمال کشور سفر کرده، روایت میکند: «قدم به قدم راه را بسته بودند. نیروهای بسیج کم سن و سال سرنشینهای ماشینها را بازرسی میکردند.»
مخاطب دیگری گفت: «الان میتوانم روی نقشه شش یا هفت ایست بازرسی که دیدم را نشان بدهم. سه تا در شرق اصفهان سمت نیروگاه اتمی، یکی در نائین، یکی در جاده سلفچگان به ساوه و سه تا هم در قزوین.»
شهروندی دیگر به تجربه مشابهی اشاره کرد: «دیروز در مسیر بین دو شهر، مسیری که باید یک ساعت و ربع طی شود، شش ایست بازرسی بود که در دو موردشان ماشین را کاملا گشتند.»
یکی از مخاطبان با ارسال پیام صوتی به ایراناینترنشنال میگوید: «در جاده ورودی شهر ما ایست و بازرسی گذاشتهاند و محتویات داخل گوشی مردم را چک میکنند. آخرین باری که دیدمشان سنگر چیده و تیربار گذاشتهاند. این کارها برای گرفتن جاسوس نیست، از ترس تظاهرات مردم است.»
گزارشهای متعددی هم از مناطق از جمله تهرانسر و فردیس رسیده که نشان میدهد در هر محلهای ایست بازرسی برپا شده و تمرکز خاصی بر بازرسی ماشینهای باری وجود دارد.
یک راننده در مسیر لوشان به تهران میگوید: «هر روز با این ایستهای بازرسی برخورد میکنیم. اینها باعث ترافیکهای دو کیلومتری شدهاند. در این گرمای تابستان، فقط مردم را آزار میدهند.»
کشته شدن دو جوان در همدان
در پی گزارشها از کشتهشدن دو جوان با شلیک نیروهای حکومت در همدان؛ خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، با تایید این موضوع نوشت که این حادثه نتیجه شلیک «نیروهای عملیات امنیتی» به یک خودرو با سه سرنشین بوده است.
فارس نوشت که ماموران حکومتی به دلیل پرواز پهپاد در منطقه تاریکدره به یک خودرو مشکوک شده و شلیک هوایی و سپس «فرمان ایست» و تیراندازی به سمت خودرو موجب شدند که دو نفر از سرنشینان کشته و دیگری مجروح شود.
رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح استان همدان در این زمینه گفت پرونده در مراجع قضایی تشکیل شده و تحقیقات میدانی درباره آن در جریان است.
برخی گزارشها هویت دو جوان کشتهشده را مهدی عبایی و علیرضا کرباسی عنوان کرده که برای طبیعتگردی به اطراف همدان رفته بودند. بنا بر این گزارشها، نیروهای حکومتی که به آنها شلیک کردند بسیجی بودهاند.
ویدیو رسیده دیگری نشاندهنده برپایی ایست بازرسی در سنندج است.
یکی از شهروندان از سنندج با ارسال پیام صوتی میگوید: «چند جای شهر را ایست و بازرسی گذاشتهاند. خودروی پسر من را نگه داشتند و بیدلیل چند ساعت تمام خودرو را گشتند.»
از سوی دیگر، ویدیوی ارسالی مخاطبان ایراناینترنشنال، ایست بازرسی در اتوبان امام رضا تهران در روز سهشنبه ۱۰ تیرماه را نشان میدهد.
یکی از شهروندان نیز با اشاره به فضای امنیتی ایجاد شده در کشور و گسترش ایستهای بازرسی، نوشته است وضعیت این روزها باعث افزایش فشار بیشتر و ایجاد استرس در مردم و تبدیل شهرها به پادگانهای نظامی شده و نشاندهنده سرکوب ایرانیان زیر سایه جنگ ناخواسته است.
مخاطب دیگری با بیان اینکه ایستهای بازرسی زندگی مردم را فلج کردهاند، گفت: «ترس و تفتیش به زندگی روزمره مردم سایه انداخته است. تفتیش و بازرسی بیوقفه مردم را به ستوه آورده و معلوم است حکومت فقط زورش به ما مردم میرسد خدا به داد افغانستانیها برسد که در این وضعیت بیش از پیش هدف حمله و تفتیش و بازداشت و اخراج قرار گرفتهاند.»
شهروند دیگری با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال، با اشاره به صف طولانی ایست و بازرسی در هشتگرد، میگوید: «در این شهر به این کوچکی، چه میخواهند پیدا کنند؟ زورشان فقط به مردم میرسد.»
جمهوری اسلامی پس از آغاز درگیری نظامی با اسرائیل گشتها و ایستوبازرسیهای سپاه و بسیج را در سراسر کشور گسترش داده است.
پیش از این و در چهارم تیرماه، علی مؤیدی خرمآبادی، رییس پلیس پیشگیری فراجا، گفته بود ایستگاههای ایست بازرسی تا اطلاع ثانوی برای شناسایی عوامل وابسته به اسرائیل برقرار خواهد بود.
رسانهها در ایران گزارش دادند که رییس دولت جمهوری اسلامی، پنجم تیر در گفتوگوی تلفنی با الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان، خواستار «بررسی و راستیآزمایی برخی اخبار درباره تعرض پهپادها و ریزپرندههای اسرائیل از طریق فضای سرزمینی آذربایجان» شده است.
چهارشنبه ۱۱ تیر مصاحبهای ویدیویی از احسان موحدیان، استاد روابط بینالملل دانشگاه علامه، در رسانههای داخلی منتشر شد که او در آن میگوید در این تماس تلفنی، «علیاف در کمال وقاحت سخنان پزشکیان را جفنگیات نامید».
موحدیان در بخش دیگری از این مصاحبه گفت اینکه ریزپرندهها و پهپادهای اسرائیل از جمهوری آذربایجان به ایران آمدهاند «یک موضوع ثابت شده برای همه» است.
این مدرس دانشگاه در راستای اثبات حرفش افزود: «پهپادهای اسرائیل که در ایران سقوط کرده، دقیقا عین پهپادهای آذربایجان در جنگ قرهباغ است؛ یعنی تولید مشترک این دو کشور در باکو است. از طرفی، پهپادهای اسرائیل نهایتا هزار کیلومتر بُرد دارند و بنابراین این پهپادها از جمهوری آذربایجان به سمت ایران آمدهاند.»
روزنامه کیهان، زیر نظر نماینده علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشتر در مطلبی نوشت اکثر قریب به اتفاق حملات به تهران و کرج از سمت دریای خزر و با استفاده از حریم هوایی جمهوری آذربایجان بوده است.
کیهان تاکید کرد: «این نشان میدهد باید فکری برای این کشور همسایه شمالی کرد تا در آینده با وضعیت مشابه روبهرو نشویم.»
موحدیان در مصاحبه خود تاکید کرد که جمهوری آذربایجان قبل از حمله اسرائیل «مرخصی سربازانش را در مرز ایران لغو و نیروهایش را در مرز جمع کرد».
او همچنین به «نفوذ بسیار زیاد اسرائیل در مراکز اقتصادی و سیاسی جمهوری آذربایجان» و پیوندهای «خاندان الهام علیاف در باکو با اسرائیل» اشاره کرد.
جیحون بایراموف، وزیر خارجه جمهوری آذربایجان، یک روز پس از حمله اسرائیل، در تماس تلفنی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تاکید کرده بود باکو «به هیچ عنوان اجازه نخواهد داد از حریم هوایی یا خاک این کشور برای حمله به ایران یا سایر کشورها استفاده شود».
روزنامه فرهیختگان در مطلبی نوشت با وجود این تماس زودهنگام، «تهران اینبار میتواند با صراحت بیشتری خواستار راستیآزمایی عملی شود».
این روزنامه نوشت لاشه پهپادهای منهدم شده در مرزهای شمال غرب کشور، کشف سه مخزن سوخت خارجی در سواحل مازندران و ردیابی مسیرهای پروازی پهپادهای تهاجمی، همگی «قرائن و شواهدی از نقش احتمالی جمهوری آذربایجان در تسهیل این حملات» به دست میدهند.
مهدی سبحانی، سفیر جمهوری اسلامی در ارمنستان، هفتم تیر گفته بود تهران منتظر نتایج تحقیقات طرف آذربایجانی است و انتظار دارد باکو پاسخ رسمی و شفاف ارائه دهد.
او گفته بود جمهوری اسلامی پس از مشخص شدن ابعاد موضوع، «درباره نحوه واکنش تصمیمگیری خواهد کرد».
برخی از این کاربران حامی حکومت، علت غیبت رهبر جمهوری اسلامی را توجه به «توصیههای حفاظتی» عنوان کردهاند.
صادق نیکو، فعال سیاسی نزدیک به محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، در این باره نوشت: «او ۴۰ سال است مسائل حفاظتی را رعایت کرده و به دیگران نیز توصیه میکند.»
امید نریمانی، از فعالان سایبری نزدیک به سپاه پاسداران نیز علت عدم حضور خامنهای را «توجه به مسائل امنیتی و حفاظتی» عنوان کرد.
علی چاهخوزاده، خبرنگار نزدیک به قاسم سلیمانی در شبکه ایکس نوشت که خامنهای «بنا به توصیههای حفاظتی و عقلانی» در این برنامه حضور پیدا نکرد.
محمد محمدیتبار، آخوند نزدیک به سعید جلیلی نیز از تیم حفاظت خامنهای بهخاطر غیبت او در مراسم عزاداری دفتر خودش، تشکر کرد.
بنا بر گزارشها، خامنهای از ابتدای جنگ ۱۲ روزه به مخفیگاهی زیرزمینی منتقل شده و همچنان از مخفیگاهش خارج نشده است.
بر اساس گزارشی که وبسایت خامنهای چهارشنبه ۱۱ تیر منتشر کرد، اولین شب از مجموعه شبهای مراسم عزاداری محرم در حسینه خمینی بدون حضور او برگزار شد.
تصاویر منتشرشده از این مراسم نشان میدهد که اغلب مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، از جمله مسعود پزشکیان، غلامحسین محسنی اژهای، حسن خمینی، سعید جلیلی و شماری از فرماندهان نظامی در آن حضور داشتهاند.
این غیبت در حالی رخ داد که رسانههای داخلی تا ساعاتی پیش از برگزاری مراسم، بر اهمیت آن تاکید کرده بودند.
همشهری آنلاین در همین باره در گزارشی با عنوان «رهبر حسینی در کنار عزاداران حسینی» به بررسی زوایای اهمیت حضور خامنهای در مراسم روضه محرم پرداخته بود.
این رسانه با اشاره به تهدیدها علیه رهبر جمهوری اسلامی در گزارش دیگری نوشت برگزاری مراسم عزای حسینی با حضور علی خامنهای آنهم به روال سالهای گذشته را «باید رویدادی فراتر از یک مراسم مذهبی بهحساب آورد.»
فرار به اعماق زمین
ایراناینترنشنال ۲۵ خرداد در خبری اختصاصی به نقل از دو منبع آگاه اعلام کرد ساعاتی پس از آغاز حملات اسرائیل به تهران در بامداد جمعه، خامنهای به همراه همه اعضای خانواده به پناهگاهی زیرزمینی در لویزان، واقع در شمال شرق تهران، منتقل شده است.
از آن زمان تا کنون به غیر از سه پیام ویدیویی ضبط شده اثری از رهبر جمهوری اسلامی بر روی زمین دیده نشده است.
پیش از این محمد حسن پویانفر از مداحان نزدیک به خامنهای وعده داده بود مراسم عزاداری به میزبانی دفتر خامنهای، مانند هر سال از چهارشنبه برگزار خواهد شد.
غیبت خامنهای از عرصه عمومی در حالی ادامه دارد که حسن حسنزاده، فرمانده سپاه «محمد رسولالله» تهران بزرگ، در واکنش به اظهارات تهدیدآمیز علیه علی خامنهای گفت: «ما به مرگ نزدیکتر از شهادت و به مردم نزدیکتر از خانواده خود هستیم. اجازه نمیدهیم حتی یک مو از سر رهبر عزیزمان کم شود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا شش تیر در پستی در شبکه اجتماعی تروث نوشته بود که خامنهای را از مرگ نجات داده است.
او با اشاره به ویدیو سوم خامنهای در پایان جنگ ۱۲ روزه، تاکید کرد که مشغول کار روی احتمال لغو تحریمهای ایران بوده اما پس از «بیانیهی پر از خشم، نفرت و انزجار» خامنهای فورا همه تلاشهایش در این باره را متوقف کرده است.
رییسجمهوری آمریکا افزود: «من دقیقا میدانستم او در کجا پنهان شده بود، و اجازه ندادم که اسرائیل یا نیروهای مسلح ایالات متحده – که بیهیچ شکی بزرگترین و نیرومندترین ارتش جهان هستند – جان او را بگیرند.»
ترامپ در ادامه به طعنه افزوده که «من او را از مرگی بسیار زشت و خفتبار نجات دادم، آیا او لازم نیست بگوید: متشکرم، رییسجمهور ترامپ!»؟
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل ۲۹ خرداد در پاسخ به سوالی در مورد هدف قرار دادن خامنهای گفته بود: «هیچ کس از مصونیت برخوردار نیست. همه گزینهها روی میز است و بهتر است در رسانهها در مورد آن صحبت نشود.» او تاکید کرد سرنگونی جمهوری اسلامی هدف حملات اسرائیل نیست و ممکن است نتیجه آن باشد.
تلاش برای مقابله به مثل
ناصر مکارم شیرازی و حسین نوری همدانی، دو مرجع تقلید شیعه در قم، هشتم تیر بدون اشاره مستقیم به ترامپ و نتانیاهو، تهدیدکنندگان علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را «محارب» خواندند.
یک روز بعد علیرضا پناهیان، سخنران دفتر خامنهای با اشاره به محارب شناخته شدن ترامپ و نتانیاهو، گفت طبق این حکم «هر مسلمانی در هر جای دنیا باید از جان خود بگذرد و به قتل او اقدام کند.»
پناهیان افزود: «دیگر هیچکس در نابود کردن اینها، صبر و تعلل نخواهد کرد. حکم محاربه خیلی باعظمت است.»
