محمداسماعیل کوثری، عضو کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، گفت علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی تیمی برای تعیین سیاستها در مذاکرات هستهای با آمریکا تشکیل داده است. او گفت مذاکرات «دقیقا» بر اساس نتایج جلسه با این تیم انجام میشود.
کوثری که عضو سابق سپاه پاسداران بهشمار میرود، در گفتوگوی تلویزیونی با عنوان «حضور» که شنبه شب ۱۰ خرداد پخش شد، گفت: «تیم مذاکرهکننده پیش از رفتن [به مذاکرات] هم با آن تیم [که توسط خامنهای تشکیل شده] و هم کمیسیون امنیت ملی جلسه میگذارد.»
او تاکید کرد تیم مذاکرهکننده «دقیقا» بر اساس همین جلسات «با چارچوب مشخص» در مذاکرات حاضر میشوند.
این عضو سابق سپاه پاسداران تاکید کرد تیم مذاکرهکننده پس از بازگشت از مذاکرات نیز مجددا برای گزارش در تیمی که رهبر جمهوری اسلامی مشخص کرده، حاضر میشود.
کوثری درباره روند مذاکرات نیز با بیان اینکه «زیادهخواهی» آمریکاییها کمکم افزایش پیدا کرده، گفت: «میگویند هستهای باید به صفر برسد و جمهوری اسلامی چیزی به نام غنیسازی نداشته باشد.»
دخالت مستقیم خامنهای در مذاکره
تصریح بر دخالت مستقیم خامنهای در مذاکرات به این شکل که تیمی از جانب او تشکیل شده باشد، بیسابقه است. خامنهای در موارد مشابه قبلی، نظیر مذاکرات منتج به برجام، اگرچه همواره در سخنرانیهای عمومی بر تعیین خط قرمزها تاکید کرده، اما مسئولیت دخالت مستقیم در آن را نمیپذیرد.
اکنون کوثری که از جریان نزدیک به خامنهای بهشمار میرود، تصریح کرده که او با تشکیل تیمی «دقیقا» سیاستهای مذاکرات را مشخص میکند؛ مذاکراتی که بهمن ۱۴۰۳ درباره آن گفته بود «هوشمندانه و شرافتمندانه» نیست.
اگرچه تاکید بر دخالت خامنهای در مذاکرات به شکل جزئی با این شکل بیسابقه است، اشاره به این دخالتها سابقه دارد.
حسن روحانی، رییس جمهوری سابق اسفند ۱۴۰۳، زمانی که بحث بر سر مذاکره یا مذاکره کردن با آمریکا داغ بود، با اشاره به اینکه خامنهای بعدا به مذاکرات تن خواهد داد، گفت: «رهبری در آن زمان که من دبیر شورای عالی امنیت ملی بودم، به من نوشت که فلان آقا که برای مذاکره با آمریکا راجع به عراق، این اصول را رعایت کند.»
وبسایت رسمی رهبر جمهوری اسلامی، دخالت او در انتصاب وزیر امور خارجه را رسما تایید کرده است. علاوه بر این، خامنهای با ایجاد شورایی به نام «شورای راهبردی روابط خارجی» که کمال خرازی رئیس آن است، در موضوعات مربوط به سیاست خارجی وارد شده است. اعضای شورای عالی امنیت ملی نیز با نظر او انتخاب میشوند.
شورای سردبیری روزنامه والاستریت ژورنال، در یادداشتی از بنیامین نتانیاهو بهعنوان اهرم فشار دونالد ترامپ بر جمهوری اسلامی نام برده و افزوده است که تهدید حمله اسرائیل، کلید توافقی هستهای است که ارزش امضا داشته باشد و تهران باید بفهمد که زمان خداحافظی با غنیسازی فرا رسیده است.
در این یادداشت که شامگاه پنجشنبه هشت خرداد منتشر شد، تاکید شده است که ایالات متحده همچنان به تهدید اقدام نظامی نیاز دارد تا بتواند در مذاکرات خود با جمهوری اسلامی به توافقی با ارزش دست بیابد.
به نوشته شورای سردبیری والاستریت ژورنال، «نخستوزیر سرسختی چون نتانیاهو، مانعی برای دیپلماسی آمریکا نیست؛ بلکه بهترین ابزار ترامپ در مذاکرات است. حکومت ایران باید بداند تا زمانی که از ظرفیت غنیسازی اورانیوم یعنی مسیری بهسوی ساخت بمب دست نکشد، تهدید حمله نظامی همچنان روی میز باقی خواهد ماند. اگر تهران حاضر به عقبنشینی نشود، باید بداند که مهار اسرائیل ممکن نخواهد بود.»
والاستریت ژورنال، سپس سخنان ترامپ در گفتوگو با مجله تایم در ماه آوریل را یادآوری کرده و نوشته وقتی از او پرسیده شد آیا نگران است نتانیاهو او را بهسوی جنگ با ایران بکشاند، گفت: «نه. شما طوری میپرسید که انگار او من را به زور وارد جنگ میکند، در حالی که اگر توافقی صورت نگیرد، من خودم پیشقدم خواهم بود. ایران نباید این موضوع را فراموش کند.»
شورای سردبیری والاستریت ژورنال افزوده است: «ایده جدیدی که اخیراً از سوی تهران و از طریق خبرگزاری رویترز مطرح شده، این است که حکومت ایران میتواند غنیسازی اورانیوم را بهطور موقت متوقف کند؛ البته به شرطی که ایالات متحده داراییهای بلوکهشده ایران را آزاد کند و حق تهران برای غنیسازی اورانیوم با اهداف غیرنظامی را در قالب یک «توافق سیاسی» به رسمیت بشناسد؛ توافقی که شاید بعداً به یک پیمان جامعتر هستهای منجر شود.»
والاستریت ژورنال با تردید به این پیشنهاد نگریسته و نوشته است: «اما تا آن زمان، ممکن است پنجره آسیبپذیری ایران بسته شده باشد، و مشخص نیست که آیا ایران در نهایت به دادن امتیاز ملموسی تن خواهد داد یا نه. پذیرفتن یک چارچوب مقدماتی و غیرالزامآور از سوی آمریکا میتواند بدون لغو رسمی تحریمها، به بهبود اقتصاد ایران کمک کند و در عین حال به این کشور فرصت دهد تا با طولانی کردن مذاکرات فنی، برنامه هستهای خود را در سایه نگه دارد. ایران در گذشته نیز در سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ همین بازی را انجام داده بود.»
شورای سردبیری این روزنامه در ادامه تاکید کرده است: «مهمتر از ایرادات پیشنهاد جدید تهران، نشانههایی است که از عقبنشینی حکومت ایران از خطوط قرمز پیشین خود حکایت دارد. مقامات جمهوری اسلامی پیشتر گفته بودند هرگز با ترامپ، قاتل ژنرال قاسم سلیمانی، مذاکره نخواهند کرد، اکنون اما مذاکره میکنند. گفته بودند غنیسازی را هرگز متوقف نمیکنند، اکنون اما از توقف موقت آن حرف میزنند.»
در این یادداشت گفته شده است: «این خود یک آغاز است. بهگفته بهنام بنطالبلو، تحلیلگر اندیشکده بنیاد دفاع از دموکراسیها، جمهوری اسلامی از آوریل ۲۰۰۶ تاکنون حتی یک روز هم غنیسازی در داخل کشور را متوقف نکرده است. اگر امروز حاضر است آن را متوقف کند، نشان میدهد که بهخوبی از ضعف موقعیت فعلیاش آگاه است؛ موقعیتی که پس از نابودی بهترین سامانههای پدافند هواییاش و شکست دو ارتش نیابتیاش به دست اسرائیل رقم خورده است.»
شورای سردبیری والاستریت ژورنال سپس افزوده است: «پیام اصلی برای ترامپ این است که باید بر موضع خود پافشاری کند. روز چهارشنبه، او نوع توافقی را که انتظار دارد چنین توصیف کرد: «ما باید بتوانیم بازرسی انجام دهیم، هرچه خواستیم برداریم و هرچه خواستیم منهدم کنیم.» این یعنی خلع سلاح واقعی، بهویژه از نظر سانتریفیوژها؛ و چنین چیزی نیازمند زمان، فشار اقتصادی، و شاید حتی فشار نظامی است.»
در پایان این یادداشت گفته شده است: «قابل درک است که ترامپ میخواهد در صورت امکان از حمله نظامی به ایران پرهیز کند. اما یک توافق بد که مسیر آیتاللهها را بهسوی بمب هموار کند، ممکن است اسرائیل را به واکنش نظامی وادار سازد. آنان که خواهان پرهیز از رویارویی نظامیاند، باید به تهران بفهمانند که زمان خداحافظی با غنیسازی هستهای فرا رسیده است.»
گروهی از سناتورهای دموکرات و جمهوریخواه، طرحی را برای تقویت تحریمها علیه جمهوری اسلامی معرفی کردند که بهدنبال دائمی کردن این تحریمها است و پیشتر به طور قاطع در مجلس نمایندگان به تصویب رسیده بود.
جکی روزن، سناتور دموکرت، پنجشنبه هشتم خرداد،اعلام کرد از آنجا که جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری به دستیابی به سلاح هستهای نزدیک شده، به همراه همکارانش طرحی دو حزبی را برای اعمال فشار بیشتر بر حکومت ایران پیشنهاد کرده است.
این طرح که بهتازگی به سنای آمریکا ارائه شده، بهدنبال دائمی کردن تحریمهای اعمالشده علیه جمهوری اسلامی است.
طرح «قانون تقویت تحریمهای ایران» در اوایل ماه میلادی مه با اکثریت آرا در مجلس نمایندگان آمریکا تصویب شده بود. این طرح بر پایه «قانون تحریمهای ایران» مصوب سال ۱۹۹۶ میلادی بنا شده است.
طرح مصوب مجلس نمایندگان آمریکا، خواهان دائمی کردن تحریمهای مرتبط با انرژی و تسلیحات علیه جمهوری اسلامی و حذف بند انقضای قانون سال ۱۹۹۶ میلادی است؛ بندی که در صورت عدم تمدید، قانون را منقضی میکند.
سنای آمریکا در آذر سال ۱۳۹۵ این قانون را برای یک دوره ۱۰ ساله تمدید کرد.
سناتور روزن گفت: «قصد داریم با ارائه این طرح به سنا فشار بیشتری بر حکومت ایران وارد کنیم.»
او افزود: «تحریمها در پاسخگو کردن حکومت ایران بهدلیل اقدامات بیثباتکنندهاش، از جمله حمایت از گروههای تروریستی نیابتی، نقشی اساسی داشتهاند.»
تقویت امنیت ملی آمریکا با دائمی شدن تحریمها
تیم اسکات، سناتور جمهوریخواه از کارولینای جنوبی، مگی حسن سناتور دموکرات نیوهمپشایر، شلدون وایتهاوس سناتور دموکرات از رود آیلند، بیل هگرتی سناتور جمهوریخواه تنسی از دیگر حامیان این طرح هستند.
سناتور حسن در همین باره گفت: «ما باید از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای جلوگیری و حمایت آن از تروریسم را متوقف کنیم.»
او افزود: «این طرح دو حزبی با دائمی کردن تحریمهای مربوط به انرژی و تسلیحات علیه جمهوری اسلامی، امنیت ملی آمریکا را تقویت میکند و پیامی روشن به حکومت ایران میدهد که ایالات متحده رفتارهای تهاجمی آن را تحمل نخواهد کرد.»
حمایت آیپک از طرح دو حزبی
آیپک، کمیته امور عمومی اسرائیل در آمریکا، نیز با حمایت از این طرح در بیانیهای اعلام کرد: «در حالی که آمریکا مشغول مذاکره با جمهوری اسلامی درباره برنامه هستهایاش است، ضروری است که فشار اقتصادی بر تهران برای توقف اقدامات مخربش حفظ شود.»
این بیانیه قانون تحریمهای ایران مصوب ۱۹۹۶ میلادی را ستون فقرات تحریمهای قانونی ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی توصیف و تصریح کرده طرح اخیر ادامه دهنده این قانون است.
در حالی که تهران امیدوار است از طریق مذاکرات فعلی با آمریکا، بخشی از تحریمها علیه جمهوری اسلامی رفع شود، تصویب و نهایی شدن این قانون به معنای دشوارتر شدن رفع تحریمها از سوی دولت ایالات متحده خواهد بود.
بر اساس نتایج نظرسنجی موسسه راسموسن، اکثریت قاطع رایدهندگان آمریکایی نسبت به برنامه تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کردهاند و ۵۷ درصد آنها از حمله نظامی ایالات متحده برای پایاندادن به این تهدید حمایت میکنند.
نتایج این نظرسنجی که پنجشنبه هشتم خرداد منتشر شد، نشان میدهد ۷۷ درصد از رایدهندگان آمریکایی نگران تلاش جمهوری اسلامی برای ساخت سلاح هستهای هستند.
از این میان، ۴۴ درصد اعلام کردهاند که «بسیار نگران» این موضوع هستند. در مقابل، تنها ۱۸ درصد گفتهاند که در این زمینه نگرانی ندارند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، که دولتش در حال مذاکره با جمهوری اسلامی است، بارها هشدار داده در صورت عدم دستیابی به توافق، ممکن است به حمله هوایی علیه تاسیسات هستهای ایران دست بزند.
یافتههای نظرسنجی موسسه راسموسن همچنین حاکی از آن است که ۵۷ درصد از رایدهندگان از اقدام نظامی آمریکا برای نابود کردن برنامه سلاحهای هستهای جمهوری اسلامی حمایت میکنند که از این میان، ۲۸ درصد گفتهاند «بهشدت» موافق چنین اقدامی هستند.
در مقابل، ۳۰ درصد از پاسخدهندگان با اقدام نظامی آمریکا علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی مخالفت کردهاند که ۱۷ درصد از آنان اعلام کردهاند «بهشدت» مخالف هستند.
همچنین ۱۳ درصد از شرکتکنندگان در نظرسنجی گفتهاند در اینباره مطمئن نیستند.
این نظرسنجی در بازه ۲۹ تا ۳۱ اردیبهشت میان هزار و ۱۰۷ نفر از رایدهندگان در آمریکا انجام شده است. حاشیه خطای این نمونهگیری سه درصد با سطح اطمینان ۹۵ درصد است.
ترامپ که نسبت به نتایج مذاکرات با جمهوری اسلامی ابراز خوشبینی کرده، هفتم خرداد تایید کرد در تماس تلفنی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به او توصیه کرده از هرگونه اقدامی که ممکن است روند مذاکرات را دچار اختلال کند، بپرهیزد.
بیشتر بخوانید: فاکسنیوز به نقل از نهاد اطلاعاتی اتریش: جمهوری اسلامی فعالانه بهدنبال سلاح هستهای است
بر اساس یافتههای پیمایش موسسه راسموسن، ۲۶ درصد از رایدهندگان آمریکایی معتقدند ترامپ در تعامل با جمهوری اسلامی، «بیش از حد تهاجمی» بوده است؛ در حالی که همین میزان، ۲۶ درصد، میگویند او «به اندازه کافی تهاجمی نبوده است».
۳۳ درصد نیز معتقدند واکنش ترامپ در برابر جمهوری اسلامی «مناسب» بوده و ۱۵ درصد نیز در این خصوص مطمئن نیستند.
در میان کسانی که بر این باورند ترامپ در مواجهه با جمهوری اسلامی به اندازه کافی «تهاجمی» عمل نکرده، ۶۵ درصد از اقدام نظامی آمریکا برای نابودی برنامه هستهای ایران حمایت میکنند.
اکثریت رایدهندگان در هر سه دستهبندی سیاسی – ۸۱ درصد جمهوریخواه، ۸۰ درصد دموکرات و ۶۸ درصد مستقل – دستکم تا حدی نگران آن هستند که جمهوری اسلامی ممکن است در حال ساخت سلاح هستهای باشد.
۷۳ درصد جمهوریخواهان، ۵۰ درصد دموکراتها و ۴۸ درصد مستقلها از اقدام نظامی ایالات متحده علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی حمایت کردند.
۴۸ درصد از جمهوریخواهان، ۲۰ درصد از دموکراتها و ۳۲ درصد از رایدهندگان مستقل معتقدند واکنش ترامپ در برابر جمهوری اسلامی «مناسب» بوده است. دموکراتها بیشتر از دیگران معتقدند ترامپ بیش از حد تهاجمی رفتار کرده است.
بیشتر بخوانید: مذاکرات شامل احتمال سرمایهگذاری آمریکا در برنامه هستهای جمهوری اسلامی است
در میزان نگرانی از برنامه تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی، شکاف معناداری میان زنان و مردان دیده نمیشود؛ اما درصد بیشتری از مردان (۶۵ درصد) نسبت به زنان (۵۰ درصد) از حمله نظامی آمریکا برای پایاندادن به تهدید هستهای جمهوری اسلامی حمایت کردند.
رایدهندگانی که ۶۵ سال و بالاتر دارند، بیشتر از دیگران نسبت به احتمال ساخت سلاح هستهای توسط جمهوری اسلامی «بسیار نگران» هستند. رایدهندگان در دهه پنجم زندگی (بین ۴۰ تا ۴۹ سال) بیشتر از سایر گروههای سنی از اقدام نظامی آمریکا حمایت کردند.
۷۵ درصد از کسانی که در انتخابات سال گذشته به ترامپ رای دادند، از حمله نظامی آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی حمایت کردند، در مقابل، تنها ۴۲ درصد از رایدهندگان به کامالا هریس موافق این اقدام بودند.
شبکه خبری سیانان در گزارشی به نقل از منابع آگاه درباره مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی نوشت که دو طرف به توافقی گسترده نزدیک شدهاند و احتمالا در دیدار بعدی که به احتمال زیاد در خاورمیانه برگزار خواهد شد، این توافق نهایی میشود.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه هشتم خرداد منتشر شد، یکی از منابع توضیح داد که گفتوگوهای جاری شامل احتمال سرمایهگذاری آمریکا در برنامه انرژی هستهای ایران و تشکیل کنسرسیومی است که انتظار میرود کشورهای خاورمیانه و آژانس بینالمللی انرژی اتمی را نیز در بر گیرد تا اورانیوم غنیشده برای راکتورهای ایران تولید شود.
همزمان یک مقام کاخ سفید گفت که هنوز هیچ توافقی درباره برنامه هستهای غیرنظامی ایران انجام نشده است.
در این گزارش سیانان آمده است که در دور چهارم گفتوگوها، آمریکا پیشنهادی را با ایران در میان گذاشت که برخی از الزامات کلیدی مدنظر دولت دونالد ترامپ برای رسیدن به توافق را مشخص میکرد.
از سوی دیگر برنامه موشکی بالستیک جمهوری اسلامی بخشی از گفتوگوهای جاری نیست؛ گرچه برخی مقامهای دولت آمریکا در ابتدا بر گنجاندن آن در مذاکرات تاکید و اصرار داشتهاند.
بر اساس گزارش سیانان، منابع آگاه با توجه به پیشرفت فعلی گفتوگوها انتظار ندارند موضوعات مورد مذاکره گسترش یابد.
به گفته یک منبع، در مقطعی، ایدهای که بهنظر میرسید مورد حمایت مذاکرهکنندگان دو طرف قرار دارد، از سوی رییسجمهوری آمریکا رد شده است.
ترامپ چهارشنبه هفتم خرداد اعلام کرد مذاکرات ایالات متحده با جمهوری اسلامی «واقعا خوب» پیش میرود و ممکن است به «نتیجهای معقول» منتهی شود.
او همچنین گفت که ایران هنوز باید با مراحل نهایی یک سند موافقت کند: «ممکن است از آنچه اتفاق میافتد حسابی شگفتزده شوید. این برای آنها خیلی خوب خواهد بود و آنها میتوانند در آینده کشوری عالی داشته باشند.»
این اظهارات در حالی بیان شد که روزنامه والاستریت ژورنال، سهشنبه در یادداشتی نوشت مذاکرات هستهای میان جمهوری اسلامی و آمریکا ظاهرا به بنبست رسیده است.
نویسندگان این یادداشت با اشاره به اینکه تهران مطمئن شده رییسجمهوری آمریکا دست به اقدام نظامی نمیزند، تاکید کردند: «در چنین شرایطی، ترامپ بر آن است که این وضعیت را نوعی پیروزی جلوه دهد و به حفظ شرایط موجود بسنده کند؛ وضعیتی که در آن تهران از آزمایش سلاح هستهای خودداری میکند.»
ترامپ در ادامه صحبتهای چهارشنبه خود گفت که ممکن است توافق با جمهوری اسلامی در چند هفته آینده حاصل شود.
منابعی در ایران از امکان توافق گفتند
از سوی دیگر دو منبع نزدیک به تیم مذاکره کننده جمهوری اسلامی، هفتم خرداد به خبرگزاری رویترز گفتند اگر واشینگتن شرایط تهران را بپذیرد، «تفاهم سیاسی با ایالات متحده میتواند بهزودی حاصل شود».
یکی از این منابع گفت چنین موضوعی «هنوز در گفتوگوها با آمریکا مطرح نشده است».
بیشتر بخوانید: رویترز: ایران توقف موقت غنیسازی را مشروط به آزادی داراییها و تایید حق غنیسازی کرد
پس از انتشار این گزارش اختصاصی از سوی رویترز، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ضمن تکذیب این خبر گفت: «ادامه غنیسازی در ایران یک اصل غیرقابل مصالحه است.»
بقایی افزود: «ادعای جدید خبرگزاری رویترز از جنس همان خبرسازیهایی است که قبلا بارها مردود اعلام شده و نادرستیشان نیز به اثبات رسیده است.»
به باور برخی ناظران، توقف موقت غنیسازی میتواند راهی برای عبور از بنبست موجود میان خطوط قرمز متضاد تهران و واشینگتن باشد؛ بنبستی که پس از پنج دور گفتوگو میان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه برای حل اختلافات دیرینه بر سر برنامه هستهای ایران، همچنان پابرجاست.
جمهوری اسلامی بارها تلاش برای ساخت سلاح هستهای را رد کرده و گفته است صرفا بهدنبال استفاده از انرژی هستهای برای اهداف غیرنظامی است.
منابع ایرانی به رویترز گفتهاند حکومت ایران حاضر است غنیسازی اورانیوم را به مدت یک سال متوقف کرده و بخشی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا را به خارج از کشور منتقل یا آن را به صفحات سوخت برای اهداف صلحآمیز تبدیل کند.
به گفته این منابع، تهران با توقف برنامه هستهای، برچیدن زیرساختهای آن یا پلمب تاسیسات اتمی خود، آن گونه که دولت ترامپ خواسته، موافقت نخواهد کرد.
فاکس نیوز بهنقل از یک گزارش اطلاعاتی تازه از مقامات اتریشی، خبر داده است که جمهوری اسلامی همچنان فعالانه به توسعه برنامه سلاحهای هستهای خود ادامه میدهد؛ برنامهای که به گفته این گزارش، میتواند در شلیک موشکهای دوربرد مورد استفاده قرار گیرد.
فاکسنیوز در گزارش خود نوشته است که این یافتههای نگرانکننده با ارزیابی دفتر اطلاعات ملی ایالات متحده (ODNI) در تضاد است.
تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در ماه مارس در جلسه کمیته اطلاعات سنای ایالات متحده اعلام کرده بود که جامعه اطلاعاتی آمریکا «همچنان معتقد است ایران در حال ساخت سلاح هستهای نیست و علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، برنامه سلاح هستهای را که در سال ۲۰۰۳ تعلیق کرده بود، مجدداً فعال نکرده است.»
گزارش اطلاعاتی اتریش
اما دفتر فدرال حفاظت از قانون اساسی اتریش، که معادل پلیس فدرال آمریکا در امور امنیت داخلی است، روز دوشنبه در گزارشی اطلاعاتی نوشت: «جمهوری اسلامی برای پیشبرد و تثبیت جاهطلبیهای منطقهای، در پی یک بازآرایی تسلیحاتی گسترده است و از جمله برای دستیابی به سلاحهای هستهای بهمنظور مصونسازی حکومت در مقابل حملات نظامی و تقویت سلطه خود در خاورمیانه و فراتر از آن تلاش میکند.»
فاکسنیوز که به نسخهای از این گزارش دست یافته، افزوده که در این گزارش همچنین آمده است: «برنامه توسعه سلاح هستهای ایران به مراحل پیشرفتهای رسیده و این کشور دارای زرادخانه رو به رشدی از موشکهای بالستیک دوربردی است که توانایی حمل کلاهکهای هستهای را دارند.»
در این سند اطلاعاتی که در اختیار فاکسنیوز دیجیتال قرار گرفته، گفته شده است: « جمهوری اسلامی شبکههای پیشرفتهای برای دور زدن تحریمها ایجاد کرده که این شبکهها به نفع روسیه نیز عمل کردهاند.»
بهنوشته فاکسنیوز، یافتههای اطلاعاتی اتریش میتواند روند مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی برای حل بحران هستهای را با مشکل مواجه کند؛ چرا که دادههای ارائهشده در این گزارش نشان میدهد که جمهوری اسلامی قصد ندارد از تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای صرفنظر کند.
در واکنش به این گزارش، یکی از مقامات کاخ سفید به فاکسنیوز دیجیتال گفت: «رییسجمهوری ترامپ متعهد است که ایران هرگز به سلاح هستهای یا ظرفیت ساخت آن دست پیدا نکند.»
در این گزارش ۲۱۱ صفحهای که به تهدیدهای جدی علیه دموکراسی اتریش میپردازد، ۹۹ بار به جمهوری اسلامی بهعنوان یک حکومت حامی تروریسم دولتی و دارای برنامه غیرقانونی تسلیحات هستهای اشاره شده است.
در گزارش دفتر فدرال حفاظت از قانون اساسی اتریش، گفته شده است: «وین میزبان یکی از بزرگترین سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران در اروپا است که در آن افسران اطلاعاتی با پوشش دیپلماتیک فعالیت میکنند.»
در این گزارش همچنین آمده است: «سرویسهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی در توسعه و اجرای راهکارهای دور زدن تحریمها، خرید تجهیزات نظامی، فناوریهای حساس به اشاعه و مواد مورد استفاده در تولید سلاحهای کشتار جمعی، مهارت و تجربه بالایی دارند.»
در سال ۲۰۲۱، یک دادگاه در بلژیک اسدالله اسدی، دیپلمات جمهوری اسلامی مستقر در وین را بهدلیل برنامهریزی برای بمبگذاری در یک گردهمایی سازمان مجاهدین خلق در حومه پاریس در سال ۲۰۱۸ محکوم کرد. این مراسم میزبان رودی جولیانی شهردار سابق نیویورک و وکیل شخصی دونالد ترامپ نیز بود.
تفاوت گزارشهای اطلاعاتی اروپا با آمریکا
دیوید آلبرایت، فیزیکدان و رییس مؤسسه علوم و امنیت بینالملل در واشینگتن، درباره تفاوت ارزیابی بین گزارش دفتر اطلاعات ملی ایالات متحده و دفتر فدرال حفاظت از قانون اساسی اتریش به فاکسنیوز دیجیتال گفت: «گزارش دفتر اطلاعات ملی آمریکا در گذشته گیر کرده و بازماندهای از ارزیابی اشتباه و غیرمحرمانه سال ۲۰۰۷ است.»
او افزود: «گزارش اتریش در کل مشابه ارزیابیهای آلمان و بریتانیا است. هر دو کشور در سال ۲۰۰۷ به جامعه اطلاعاتی آمریکا اعلام کردند که ارزیابی این نهاد مبنی بر توقف برنامه هستهای ایران در سال ۲۰۰۳ اشتباه است.»
به گفته آلبرایت، «ارزیابی آلمان از سوی رییس وقت ایستگاه سرویس اطلاعات فدرال آلمان (BND) در واشینگتن مطرح شد و اطلاعات بریتانیا نیز از زبان یکی از مقامات ارشد ضد اشاعه بریتانیا مطرح شد. آلمانیها میگفتند آمریکاییها دادههایی را که همه در اختیار داشتند، اشتباه تفسیر کردهاند.»
آلبرایت گفت: «یافتههای اطلاعاتی اتریش مبنی بر ادامه برنامه فعال تسلیحات هستهای ایران، کاملاً شفاف و قابل توجه است.»
سخنگوی دفتر اطلاعات ملی آمریکا از اظهارنظر در اینباره خودداری کرد و وزارت امور خارجه آمریکا و شورای امنیت ملی ایالات متحده نیز به پرسشهای فاکسنیوز دیجیتال در این زمینه پاسخی ندادند.
فاکسنیوز دیجیتال در سال ۲۰۲۳ اسناد اطلاعاتی جدیدی را منتشر کرد که نشان میداد جمهوری اسلامی تلاش کرده با دور زدن تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا، فناوری مورد نیاز برای برنامه سلاح هستهای خود را تامین و به سمت آزمایش بمب اتمی حرکت کند.
بر اساس گزارشهای نهادهای اطلاعاتی اروپایی، جمهوری اسلامی هم پیش از توافق برجام در سال ۲۰۱۵ و هم پس از آن، تلاشهای خود را برای دستیابی غیرقانونی به فناوریهای مورد استفاده در برنامههای تسلیحات هستهای، بیولوژیکی و شیمیایی ادامه داده است.
گزارش اطلاعاتی اتریش همچنین به ارسال تسلیحات از سوی حکومت ایران برای گروههای تروریستی مورد تحریم آمریکا مانند حماس و حزبالله، و نیز شبهنظامیان سوری اشاره کرده است.