هند و پاکستان از زمان درگیری نظامی در سال ۲۰۱۹، بهطور قابل توجهی تواناییهای نظامی خود را ارتقا دادهاند؛ مسئلهای که به گفته کارشناسان و افسران نظامی سابق، خطر تشدید تنشها حتی در یک درگیری محدود را افزایش داده است.
این دو کشور همسایه تاکنون سه جنگ در سالهای ۱۹۴۸، ۱۹۶۵ و ۱۹۷۱ داشتهاند و از زمان استقلال، بارها بر سر منطقه کشمیر که هر دو آن را حق خود میدانند، با یکدیگر درگیر شدهاند.
هر دو کشور در دهه ۱۹۹۰ به سلاح هستهای دست یافتند و کشمیر همچنان یکی از خطرناکترین نقاط بحرانی در جهان محسوب میشود.
محمد فیصل، پژوهشگر امنیت جنوب آسیا در دانشگاه فناوری سیدنی، به رویترز گفت: «هر طرف فکر میکند نسبت به دفعه قبل در موقعیت بهتری قرار دارد. اما واقعیت را فقط در میدان نبرد میتوان فهمید.»
جنگندهها
بهویژه هند معتقد است که در سال ۲۰۱۹ بهدلیل تکیه بر جنگندههای قدیمی ساخت روسیه، در موقعیت ضعیفتری قرار داشت. این کشور از آن زمان ۳۶ فروند جنگنده رافال ساخت فرانسه، یکی از پیشرفتهترین هواپیماهای غربی، را وارد ناوگان هوایی خود کرده و سفارشهایی نیز برای نیروی دریایی داده است.
در مقابل، پاکستان از سال ۲۰۲۲ چندین فروند جنگنده جی-۱۰، یکی از پیشرفتهترین هواپیماهای چین را که همسطح رافال محسوب میشود، دریافت کرده است. بنا بر گزارش موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک مستقر در لندن، پاکستان دستکم ۲۰ فروند از این هواپیماها را در اختیار دارد.
این هواپیماها از قابلیتهای پیشرفته برخوردارند؛ رافال به موشک هوا به هوای «میتئور» مجهز است که فراتر از محدوده دید عمل میکند. یک مقام امنیتی پاکستانی که بهدلیل نداشتن مجوز رسمی از رسانهها خواست نامش فاش نشود، گفت جنگنده جی-۱۰ نیز به موشک مشابه «PL-15» مجهز است.
سامانههای موشکی
برای جبران ضعفهای پدافندی که در درگیری ۲۰۱۹ آشکار شد، هند سامانه موشکی پدافند هوایی اس-۴۰۰ ساخت روسیه را که در میدان نبرد امتحان خود را پس داده، خریداری کرد.
پاکستان نیز سامانه HQ-9 ساخت چین را دریافت کرد که بر اساس سامانه اس-۳۰۰ روسیه طراحی شده و یک درجه پایینتر از اس-۴۰۰ محسوب میشود.
شرکت هواپیمایی ایندیگو هند اعلام کرد بهدلیل تغییر شرایط حریم هوایی در منطقه، پروازها بهمقصد و مبداء شهرهای سرینگر، جامو، امریتسار، له، چندیگر و دهارمسالا تحت تاثیر قرار گرفتهاند.
شرکت اسپایسجت هند هم اعلام کرد بهدلیل وضعیت جاری، فرودگاهها در بخشهایی از شمال هند، از جمله در شهرهای دهارمسالا، له، جامو، سرینگر و امریتسار تعطیل شدهاند.
شرکت هواپیمایی ایر ایندیا نیز اعلام کرد تمام پروازها بهمقصد و از مبدا شهرهای جامو، سرینگر، له، جدهپور، امریتسار، بهوچ، جامنگر، چندیگر و راجکوت را تا ساعت ۱۲ ظهر روز ۷ مه لغو کرده است.
ایر ایندیا همچنین خبر داد دو پرواز بینالمللی که به مقصد امریتسار در حال حرکت بودند، به سمت دهلی تغییر مسیر دادهاند.
سخنگوی خطوط هوایی بینالمللی پاکستان نیز اعلام کرد پرواز هواپیماهای مسافربری در این کشور به حالت تعلیق درآمده است.
شرکت هواپیمایی قطر نیز در بیانیهای اعلام کرد بهدلیل بسته شدن حریم هوایی پاکستان، پروازهای خود به این کشور را بهطور موقت تعلیق کرده است.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، اعلام کرد که پاسخ این کشور به حمله هند در راه است.
پیش از او نیز سخنگوی ارتش پاکستان تاکید کرده بود که این کشور به حمله موشکی هند جواب خواهد داد.
در همین حال دولت هند پس از حمله موشکی خود به پاکستان و کشمیر تحت کنترل پاکستان اعلام کرد: «اقدامات ما متمرکز و سنجیده بوده و ماهیت غیرتنشزا داشته است.»
دولت هند افزود که این کشور در انتخاب اهداف و روش انجام عملیات، خویشتنداری قابل توجهی از خود نشان داده است.
جزییات دقیقتر درباره اهداف و نتایج این عملیات هنوز منتشر نشده است، اما این اقدام نشاندهنده تشدید تنشها میان دو کشور همسایه و دارای سلاح هستهای است.
پیش از بیانیه دولت هند، ارتش این کشور اعلام کرده بود که نیروهای مسلح هند عملیاتی نظامی با نام «عملیات سیندور» را علیه زیرساختهای تروریستی در ۹ نقطه در پاکستان و مناطق تحت کنترل این کشور در جامو و کشمیر آغاز کردهاند.
در این بیانیه آمده است که این عملیات با هدف مقابله با تهدیدات تروریستی و در پاسخ به حملات اخیر در منطقه انجام شده است.
در این بیانیه تاکید شده است که در این عملیات هیچ یک از تاسیسات و پایگاههای نظامی پاکستان هدف قرار نگرفته است.
وزیر اطلاعات پاکستان درواکنش به اظهارات دولت و ارتش هند به اسکای نیوز گفت که در پاکستان اردوگاه تروریستی وجود ندارد و پاکستان خود قربانی تروریسم است.
سخنگوی ارتش پاکستان به شبکه جئو نیوز گفت پنج نقطه، از جمله دو مسجد، هدف قرار گرفتهاند و سه نفر کشته و ۱۲ نفر زخمی شدهاند.
او گفت یکی از کشتهشدگان کودک بوده است.
با این حال شبکه سیانان نیوز ۱۸ هند گزارش داد که در حمله به «مراکز تروریستی» در پاکستان ۱۲ نفر کشته و ۵۵ نفر زخمی شدهاند.
پلیس هند نیز اعلام کرد در پی گلولهباران کشمیر تحت کنترل هند از سوی نیروهای پاکستانی، دو زن زخمی شدهاند که حال یکی از آنها وخیم است.
در همین حال، به گفته شاهدان، پس از انفجارها برق در مظفرآباد، پایتخت کشمیر تحت کنترل پاکستان، قطع شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بعدازظهر سهشنبه ۱۶ اردیبهشت حملات هند به اهدافی در پاکستان و کشمیر تحت کنترل پاکستان را «تاسفبار» خواند.
ترامپ در جمع خبرنگاران در کاخ سفید اعلام کرد که بهتازگی از تشدید درگیریها در ساعات اخیر مطلع شده است.
سفارت هند در آمریکا به رویترز گفت مشاور امنیت ملی هند پس از حملات این کشور به پاکستان با وزیر امور خارجه آمریکا گفتوگو کرده است.
بهگفته سفارت هند در آمریکا، اطلاعات، سرنخها و شهادت بازماندگان نشاندهنده «دخالت آشکار تروریستهای مستقر در پاکستان» در حمله دوم اردیبهشت در کشمیر است.
رویترز همچنین بهنقل از یک منبع هندی گزارش داد مقامهای ارشد هند با همتایان خود در آمریکا، بریتانیا، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و روسیه گفتوگو کردهاند تا آنها را در جریان اقدامات انجامشده از سوی هند قرار دهند.
تلویزیون دولتی پاکستان بهنقل از مقامهای امنیتی گزارش داد نیروی هوایی این کشور دو جنگنده هند را سرنگون کرده است.
وزیر دفاع پاکستان نیز به رویترز گفت که این کشور دو جنگنده و یک پهپاد هندی را سرنگون کرده است.
