منابع امنیتی بریتانیا اعلام کردند که به نظر میرسد دو توطئه خنثی شده در خاک این کشور که با دستگیری هفت شهروند ایرانی همراه بود، با حمایت جمهوری اسلامی برنامهریزی میشد.
ایوِت کوپر، وزیر کشور بریتانیا، نیز در واکنش به این موضوع گفت: «با یکی از بزرگترین عملیات مقابله با تهدیدهای دولتی و تروریستی در سالهای اخیر مواجهیم و تحقیقات در این باره بسیار حیاتی است.»
در ابتدا اعلام شده بود که دو عملیات مجزا برای دستگیری پنج نفر، شامل چهار ایرانی در شهرهای سوئیندون، منچستر، استاکپورت، روچدیل و غرب لندن و یک گروه سهنفره با تابعیت ایرانی در لندن به دو توطئه مجزا در خاک این کشور مرتبط است و هر کدام از این گروهها قصد داشتند مکانی مجزا را هدف بگیرند. اما با ادامه تحقیقات، یک مقام ارشد امنیتی بریتانیا اعلام کرده که پلیس این کشور در حال بررسی این فرضیه است که شاید هر دو عملیات تحت هدایت یک نهاد مشترک در جریان بوده است.
روزنامه تلگراف در گزارشی از نگرانی مقامهای امنیتی بریتانیا بابت احتمال حمله «به یک مکان مشخص» خبر داد و نوشت: «گمانهزنیها در این باره که ممکن است این عملیات تروریستی قصد هدف گرفتن یک کنیسه یا مکان دیگری مرتبط با جامعه یهودیان را داشته، افزایش یافته است.»
فعالیت بازوهای ترور جمهوری اسلامی در اروپا
این نخستین بار نیست که نام جمهوری اسلامی با عملیات تروریستی در بریتانیا گره خورده است. در سالهای گذشته گزارشهای متعددی از تلاش عوامل جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن ایرانیان مقیم بریتانیا منتشر شد.
سازمان امنیت سوئد هم سال گذشته اعلام کرد که ممکن است جمهوری اسلامی در حمله به سفارتهای اسرائیل در شهرهای استکهلم و کپنهاگ نقش داشته باشد.
سال ۱۹۹۷ اسدالله اسدی، دیپلمات ایرانی و دبیر سوم سفارت جمهوری اسلامی در وین به اتهام نقش داشتن در طراحی عملیات بمبگذاری در گردهمایی سازمان مجاهدین خلق در فرانسه بازداشت شد. سه سال بعد دادگاهی در بلژیک او را مجرم شناخت و به ۲۰ سال زندان محکوم کرد.
دستگاههای امنیتی کشورهای غربی بارها اعلام کردهاند که جمهوری اسلامی با استفاده از نیروهای نیابتی یا استخدام مهاجمان خارجی تلاش میکند با ارعاب و ترور صدای مخالفان خود را در خارج از مرزهای ایران خاموش کند یا سیاستهای غرب در قبال خود را تحت تاثیر قرار دهد.
دن جارویس، معاون امنیتی وزیر کشور بریتانیا ماه گذشته با استناد به اسناد سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (امآی۵) اعلام کرد این کشور از ابتدای سال ۲۰۲۲ تاکنون ۲۰ مورد تهدید بالقوه مرگبار برای شهروندان و ساکنان بریتانیا از سوی ایران را خنثی کرده است.
او همان زمان هشدار داده بود که ممکن است ایران در حال برنامهریزی برای حملههایی علیه یهودیان یا اهداف اسرائیلی باشد. جارویس این توطئهها را بخشی از استراتژی آگاهانه حکومت ایران برای سرکوب منتقدان از طریق هراسافکنی خوانده بود.
مذاکره با غرب یا تهدید غرب از طریق ترور؟
پس از کشته شدن ابراهیم رئیسی، رییس دولت پیشین در جمهوری اسلامی و عبور مسعود پزشکیان از سد شورای نگهبان در انتخابات، بسیاری از ناظران پیشبینی میکردند که به دنبال شدت گرفتن ضعف اقتصادی، جمهوری اسلامی میخواهد از افزایش تنشها با غرب و کشورهای منطقه پیشگیری کند و مقدمات بهبود اقتصادی را فراهم آورد. با روی کار آمدن مسعود پزشکیان تلاشهایی برای از سرگیری روابط دیپلماتیک با برخی کشورهای عربی و انجام مذاکراتی در زمینههای مختلف، از جمله مسئله هستهای با غرب و بهطور ویژه آمریکا انجام شد.
اما با وجود این تلاشها و طرح ادعای «تنشزدایی» از سوی مقامات جمهوری اسلامی، همچنان عملیات بازوهای ارعاب حکومت ایران و عملیات برونمرزی ترور ادامه دارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، یکشنبه ۱۴ اردیبهشت اعلام کرد که استیون میلر، معاون رییس دفتر او، یکی از گزینههای اصلی برای تصدی سمت مشاور امنیت ملی پس از برکنار شدن مایک والتز است.
ترامپ پنجشنبه والتز را از سمت مشاور امنیت ملی خود برکنار و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، را بهطور موقت به این جایگاه منصوب کرد. مقامهای آمریکایی میگویند انتظار ندارند ترامپ برای انتخاب دائمی فرد جایگزین عجله داشته باشد، هرچند چندین نامزد برای این سمت مطرح شدهاند.
ترامپ در پرواز بازگشت به واشینگتن از فلوریدا، به خبرنگاران گفت: «من کسی را منصوب خواهم کرد.»
او افزود که انتظار دارد ظرف حدود شش ماه کسی را بهطور رسمی بهعنوان مشاور امنیت ملی انتخاب کند و استیون میلر میتواند این فرد باشد.
ترامپ گفت: «فکر میکنم او به نوعی همین حالا هم بهطور غیرمستقیم این وظیفه را بر عهده دارد. چون درباره خیلی چیزها حرف برای گفتن دارد. استیون شخص بسیار ارزشمندی در دولت است.»
یکشنبه یک موشک بالستیک حوثیها از سامانههای دفاعی اسرائیل و آمریکا عبور کرد و به فرودگاه بن گوریون، فرودگاه اصلی اسرائیل، اصابت کرد.
همزمان در تهران اعلام شد که یک موشک جدید با نام قاسم بصیر رونمایی شده که قادر است از تمام لایههای دفاعی اسرائیل و سامانه تاد آمریکا که در اسرائیل مستقر است عبور کند. این موشک میتواند همان موشکی باشد که امروز به تل آویو اصابت کرده است.
این امر به معنای بالا رفتن سطح تنش و درگیری سپاه پاسداران و گروههای نیابتی جمهوری اسلامی با اسرائیل است.
بعد از این حمله موشکی، پرواز تعدادی از خطوط هوایی بینالمللی به اسرائیل لغو شد. در اسرائیل جلسه ویژه کابینه برگزار و نخستوزیر این کشور، بنیامین نتانیاهو، اعلام کرد که اسرائیل به این حمله حوثیها و اربابانشان در زمان و مکانی که خود تشخیص میدهد، پاسخ خواهد داد.
تحلیل مراد ویسی، تحلیلگر ارشد ایراناینترنشنال را اینجا بخوانید.
ترامپ یکشنبه ۱۴ اردیبهشت برای نخستین بار پس از آغاز مذاکرات با حکومت ایران آشکارا در گفتوگویی با شبکه انبیسی و در پاسخ به این سوال که او در مذاکره با جمهوری اسلامی بهدنبال محدود کردن برنامه هستهای ایران است یا برچیدن کامل آن، گفت: «تنها چیزی که میپذیرم برچیدن کامل برنامه هستهای ایران است.»
او افزود: «بهتازگی نظریه جدیدی مطرح شده که ایران میتواند برنامه هستهای غیرنظامی داشته باشد، مثلا برای تولید برق، ولی آنها با آنهمه نفت، چرا میخواهند از انرژی هستهای برق تولید کنند؟»
ترامپ، ساعاتی پیش در مصاحبه با شبکه انبیسی گفته بود هدف از مذاکره با جمهوری اسلامی، برچیدن کامل برنامه هستهای آن است.
او در عینحال گفت آمادگی دارد به استدلالها برای اجازه دادن به برنامه اتمی غیرنظامی جمهوری اسلامی، در عین پایان دادن به برنامه تسلیحات هستهای آن، گوش دهد.
ترامپ افزود: «انرژی غیرنظامی اغلب منجر به جنگهای نظامی میشود و ما نمیخواهیم آنها سلاح هستهای داشته باشند. این یک توافق بسیار ساده است.»
پیشتر، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه در پیامی در شبکههای اجتماعی به نقل از ترامپ گفته بود که توافق مورد نظر رییس جمهوری ایالات متحده چیزی است که جمهوری اسلامی را به «توقف و حذف کامل» غنیسازی اورانیوم وادار کند.
دونالد ترامپ برای نخستین بار پس از آغاز مذاکرات با حکومت ایران آشکارا تاکید کرد که برنامه هستهای ایران باید بهطور کامل برچیده شود. ترامپ در حالی بر برچیدن کامل برنامه هستهای ایران تاکید کرده که مقامات جمهوری اسلامی از حق خود در برخورداری از چرخه کامل سوخت هستهای سخن گفتهاند.
ترامپ یکشنبه ۱۴ اردیبهشت در گفتوگویی با شبکه انبیسی و در پاسخ به این سوال که او در مذاکره با جمهوری اسلامی بهدنبال محدود کردن برنامه هستهای ایران است یا برچیدن کامل آن، گفت: «تنها چیزی که میپذیرم برچیدن کامل برنامه هستهای ایران است. بهتازگی نظریه جدیدی مطرح شده که ایران میتواند برنامه هستهای غیرنظامی داشته باشد، مثلا برای تولید برق، ولی آنها با آنهمه نفت، چرا میخواهند از انرژی هستهای برق تولید کنند؟»
پیشتر، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه در پیامی در شبکههای اجتماعی به نقل از ترامپ گفته بود که توافق مورد نظر رییس جمهوری ایالات متحده چیزی است که جمهوری اسلامی را به «توقف و حذف کامل» غنیسازی اورانیوم وادار کند.
آیا در دولت آمریکا بر سر ایران اختلاف نظر وجود دارد؟
پیش از این مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، دوم اردیبهشت گفته بود: «یک راه برای برخورداری ایران از برنامه هستهای غیرنظامی و صلحآمیز وجود دارد، البته اگر ایران بخواهد.»
او در ادامه تاکید کرده بود: «اما اگر ایران روی غنیسازی اصرار ورزد، به تنها کشور دنیا تبدیل میشود غنیسازی میکند اما برنامه تسلیحاتی ندارد.»
بخش اول این صحبتها در رسانهها بازتاب زیادی یافت و سبب شد مارکو روبیو، یک روز بعد در گفتوگویی دیگر بهروشنی اعلام کند که ایران تحت هرگونه توافقی با ایالات متحده باید غنیسازی اورانیوم را متوقف کند.
او گفت: «اگر جمهوری اسلامی بهدنبال یک برنامه صلحآمیز هستهای غیرنظامی است و تنها راه آن ساخت راکتور و واردات اورانیوم غنیشده برای سوخت این راکتورها است.»
روبیو چند روز بعد در اظهار نظری دیگر «ساخت موشک دوربرد و حمایت از تروریسم» را به فهرست ممنوعیتها برای جمهوری اسلامی افزود.
وقتی کریستِن وِلکر، مجری شبکه انبیسی به اختلاف نظر میان ترامپ با وزیر امور خارجهاش اشاره کرد، ترامپ در پاسخ گفت: «من چیز متناقضی نگفتم. گفتم که مردم دارند درباره این نظریه صحبت میکنند. البته گوش دادن به پیشنهادها درباره انرژی هستهای غیرنظامی اشکالی ندارد اما از طرفی خیلی وقتها همین انرژی غیرنظامی به جنگ منجر میشود و اگر ایران سلاح هستهای داشته باشد، جهان نابود خواهد شد.»
وضعیت کنونی مذاکرات
به گزارش آکسیوس، در روزهای گذشته، بهدنبال اظهارات متناقض درباره مذاکرات با ایران، نمایندگان جمهوریخواه در سنا و رهبران مسیحیان انجیلی و دیگر حامیان ترامپ از او خواسته بودند موضع خود در قبال برنامه هستهای ایران را بهروشنی اعلام کند.
گروههای نزدیک به اسرائیل میکوشند که آمریکا خواستار برچیدن کامل برنامه هستهای ایران شود و در صورت خودداریِ جمهوری اسلامی از پذیرش این شرط، دولت ترامپ دست به اقدام نظامی علیه حکومت ایران بزند.
از سوی دیگر، گروههای تندرو در جمهوری اسلامی غنیسازی با اهداف غیرنظامی را حق جمهوری اسلامی میدانند و بهصراحت اعلام میکنند که این کشور هرگز به خلع کامل هستهای تن نخواهد داد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی هم با نوشتن پستی در شبکه اجتماعی ایکس همین موضع را با ادبیاتی دیگر تکرار و بر «حق کامل» جمهوری اسلامی برای برخورداری از چرخه کامل سوخت هستهای تاکید کرده بود.
دور چهارم مذاکرات تهران و واشینگتن که قرار بود شنبه، ۱۳ اردیبهشت در رم برگزار شود، با اظهار نظرهایی مبهم از سوی طرفین به تعویق افتاد. ابتدا عباس عراقچی اعلام کرد که یک روز پیش از این مذاکرات یعنی در روز ۱۲ اردیبهشت با وزیران امور خارجه سه کشور اروپایی دیدار خواهد کرد.
وزیر امور خارجه فرانسه بلافاصله اعلام کرد که هیچ دیداری میان مقامهای اروپاییها و ایرانی برای روز جمعه، ۱۲ اردیبهشت برنامهریزی نشده است.
ژان نوئل بارو در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه افزود: «یک دیدار فنی قبل از دیدار سطح بالای تهران و واشینگتن برنامهریزی شده بود اما از آنجایی که آن دیدار برگزار نمیشود، دیدار فنی نیز دیگر موضوعیتی ندارد.»
پس از آن، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی از لغو دیدار مقامهای این کشور با نمایندگان کشورهای آلمان، فرانسه و بریتانیا خبر داد و گفت این دیدار به علت لغو دور چهارم مذاکرات به تاریخ دیگری موکول شده است.
همان روز وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که هیچگاه شرکت در دور چهارم مذاکره با تهران را تایید نکرده بود.
عمان که نقش میانجی را در این مذاکرات بازی میکند، نیز اعلام کرد که دور چهارم مذاکرات بهدلایل لجستیکی برگزار نمیشود.
هنوز بهطور رسمی اعلام نشده که این مذاکرات ادامه خواهد یافت و دور چهارمی در کار خواهد بود یا نه، با این حال برخی گمانهزنیها از برگزاری دور چهارم در هفته آینده حکایت دارد.
