کاخ کرملین اعلام کرد ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، سهشنبه دوم اردیبهشت در مسکو با سلطان عمان دیدار خواهد کرد.
خبرگزاری دولتی عمان نیز اعلام کرد هیثم بن طارق دوشنبه به مسکو سفر خواهد کرد.
این سفر همزمان با مذاکرات هستهای ایران و آمریکا با میانجیگری عمان انجام میشود.
وزارت خارجه فرانسه اعلام کرد پاریس تمام تلاش خود را میکند تا پیش از به پایان رسیدن مهلت اروپا به ایران در مورد فعالسازی مکانیسم ماشه در ماه اکتبر، از طریق راهکار دیپلماتیک برای بحران هستهای ایران به یک راهحل دست پیدا کند.
سخنگوی وزارت خارجه فرانسه گفت موضع اروپا همواره ترجیح دادن مسیر دیپلماتیک برای دستیابی به یک راهحل بوده است اما در مورد برنامه هستهای ایران با فرا رسیدن دهمین سالگرد توافق برجام، زمان در حال سپری شدن و پنجره فرصت روزبهروز در حال کوچکتر شدن است.
اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد در ماه اکتبر (اواسط مهر) منقضی میشود که میتواند باعث فعال شدن مکانیسم ماشه علیه ایران شود.
سخنگوی وزارت خارجه فرانسه گفتوگوهای کنونی میان تهران و واشینگتن را ادامه مذاکراتی خواند که ماههاست با جمهوری اسلامی جریان دارد.
او گفت فرانسه در قالب فرمت ای-۳ و همراه با بریتانیا و آلمان، مذاکرات منظم و مستمری با طرف ایرانی داشته است.
فاکسنیوز در گزارشی نوشت «سابقه طولانی دروغگویی و فریبکاری» جمهوری اسلامی، به تردیدها درباره توافق هستهای جدید در مذاکرات دامن میزند. تحلیلگران به این رسانه گفتند علی خامنهای به دلیل تهدید نظامی دونالد ترامپ حاضر به مذاکره با آمریکا شده است.
فاکسنیوز نوشت مذاکرات شنبه ۳۰ فروردین در رم درباره برچیدن برنامه تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی، پرسشهایی جدی را درباره پایبندی تهران به یک توافق جدید برانگیخته است.
ترامپ به ایران درباره برنامه هستهای «اولتیماتوم» داده است
جک کین، ژنرال بازنشسته و تحلیلگر ارشد استراتژیک در شبکه فاکسنیوز گفت ایران در حال تکرار همان «راهنمای عملیاتی» است که برای دستیابی به توافق هستهای با دولت باراک اوباما به کار گرفت.
او این راهبرد را «دروغی آشکار» خواند که به «توافق فاجعهبار سال ۲۰۱۵» منجر شد.
کین گفت ایران دارد این دروغ را دوباره تکرار میکند که گویا میخواهد سطح اورانیوم با غنای بالا را کاهش دهد و از آن برای ساخت سلاح هستهای استفاده نکند.
او افزود: «ایرانیها فکر میکنند دولت ترامپ این حرف را باور خواهد کرد؛ به هر حال ترامپ خودش در سال ۲۰۱۸ از همان توافق خارج شد.»
دولت اوباما راه را ساخت سلاح هستهای در ایران هموار کرد
مارک والاس، مدیرعامل نهاد «اتحاد علیه ایران هستهای» و سفیر پیشین آمریکا در سازمان ملل در دوره ریاستجمهوری جورج بوش، به فاکسنیوز گفت: «در دولت بوش، ممنوعیت کامل غنیسازی اورانیوم در قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل گنجانده شده بود اما دولت اوباما این موضع را تغییر و اجازه غنیسازی تا ۳.۶۷ درصد را به ایران داد.»
به گفته والاس، اقدام دولت اوباما مسیر را برای «توافق شکستخورده برجام» هموار کرد و از آن زمان تاکنون به ایران اجازه داد تا جامعه بینالمللی را تحت فشار و باجخواهی قرار دهد.
استیون ویتکاف، نماینده آمریکا در امور خاورمیانه و در مذاکرات تهران و واشینگتن، پیشتر تاکید کرده بود برنامه اتمی جمهوری اسلامی باید نابود شود و سطح غنیسازی آن به صفر برسد اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در پاسخ گفت اصل غنیسازی قابل مذاکره نیست.
فاکسنیوز نوشت امتیاز دولت اوباما به ایران که اجازه داد اورانیوم را تا ۳.۶۷ درصد غنیسازی کند، اکنون برای دولت ترامپ مشکلساز شده و تلاشهایش را برای متوقف کردن حرکت تهران بهسوی ساخت سلاح هستهای پیچیدهتر کرده است.
به گفته این رسانه، ایران از این حق غنیسازی سوءاستفاده کرده تا برنامه تسلیحاتی خود را با سرعت بیشتری پیش ببرد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی سازمان ملل چندی پیش اعلام کرد جمهوری اسلامی بهطور چشمگیری میزان بیشتری اورانیوم تولید کرده که میتواند در ساخت شش بمب اتمی به کار رود.
فشار نظامی، جمهوری اسلامی را وادار به دادن امتیاز کرد
جان هانا، پژوهشگر ارشد در موسسه جینسا (JINSA)، پنجشنبه در نشستی درباره برنامه تسلیحات هستهای ایران گفت که دولت ترامپ چارچوبی دو ماهه برای رسیدن به توافق با ایران ترسیم کرده است.
هانا که در دولت بوش در نقش مشاور ارشد در کنار دیک چنی (معاون بوش) خدمت میکرد، نقش مهمی در تدوین راهبرد آمریکا در قبال مذاکرات با ایران بر سر افغانستان، عراق و برنامه هستهای جمهوری اسلامی داشت.
فاکسنیوز نوشت بهطور سنتی، فشار نظامی باعث شده که رهبران سرسخت و ضدآمریکایی جمهوری اسلامی، به دادن امتیاز تن دهند.
این رسانه نوشت حمله نظامی آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳، علی خامنهای را وادار کرد تا بهطور موقت فعالیتهای مربوط به تسلیحات هستهای ایران را متوقف کند.
بر اساس گزارش فاکسنیوز، در آن زمان رهبر جمهوری اسلامی از اقدام نظامی آمریکا هراس داشت.
هانا گفت تهدید نظامی ترامپ همان چیزی بود که خامنهای را پای میز مذاکره آورد، چون این تهدید «خطر را متوجه موجودیت خود رژیم کرد».
او توضیح داد منظور از «برچیدن کامل» برنامه هستهای ایران این است که سانتریفیوژها منهدم و «تمامی اورانیوم غنیشده» جمهوری اسلامی از این کشور خارج شود.
به گفته هانا، تاسیسات مخفی زیرزمینی فوردو و سایت هستهای نطنز، همان مکانهایی بودند که ایران در آنها در حال حفر تونل در کوهها بوده است.
موسسه جینسا چهارشنبه ۲۷ فروردین یک اینفوگرافی منتشر کرد که بر اظهارات مقامهای دولت ترامپ درباره راستیآزمایی و برچیدن برنامه هستهای ایران تمرکز داشت.
بر اساس گزارشی از خبرگزاری رویترز، یک مقام ارشد ایرانی جمعه ۲۹ فروردین گفت ایران در مذاکرات هفته گذشته به ایالات متحده اعلام کرده آماده است برخی محدودیتها را بر برنامه غنیسازی خود بپذیرد اما در عین حال خواستار تضمینهای محکم و غیرقابل خدشه است تا مطمئن شود ترامپ بار دیگر از یک توافق هستهای خارج نخواهد شد.
یک مقام ایرانی که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت که «خطوط قرمز تهران که از سوی خامنهای تعیین شدهاند» در مذاکرات قابل مصالحه نیستند.
به گفته این مقام، خطوط قرمز یادشده به این معناست که ایران هرگز با برچیدن سانتریفیوژهای غنیسازی اورانیوم، توقف کامل فرآیند غنیسازی یا کاهش میزان ذخایر اورانیوم غنیشدهاش به سطحی پایینتر از آنچه در توافق برجام آمده، موافقت نخواهد کرد.
مقامات جمهوری اسلامی همچنین میگویند تهران حاضر به مذاکره درباره برنامه موشکی خود نیست و آن را خارج از حیطه هرگونه توافق هستهای میداند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در آستانه مذاکرات ایران و آمریکا در رم، از دیدار خود با آنتونیو تایانی، وزیر خارجه ایتالیا خبر داد.
گروسی در شبکه اجتماعی ایکس بر «نقش سازنده و فزاینده ایتالیا در حمایت از صلح» در این «برهه حساس» تاکید و اضافه کرد که دیپلماسی بیش از هر زمان دیگری ضروری است.
به دنبال آغاز مذاکرات تهران و واشینگتن، جمهوری اسلامی تماسهای خود را با روسیه و چین برای جلب حمایت بیشتر این کشورها در روند گفتوگوها افزایش داده است.
شبکه العربیه شنبه ۳۰ فروردین گزارش داد تماسهای تهران با مسکو و پکن در شرایطی افزایش یافته که فرانسه از آمریکا خواسته است در مذاکرات به «نقش منطقهای جمهوری اسلامی» هم پرداخته شود.
بر اساس این گزارش، آمریکا نیز با طرفهای اروپایی برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی از جمله از طریق تحریمها در تماس است.
مذاکرات صرفا هستهای، بازی ایران با کارت روسیه
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه در سفر به مسکو و دیدار با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، نامه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی را به پوتین تحویل داد و نامهای هم از پوتین برای خامنهای دریافت کرد.
این اولین بار نیست که خامنهای در بزنگاهها با پوتین نامهنگاری میکند.
۲۰ بهمن سال ۱۳۹۹، همزمان با پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا و در زمانی که جمهوری اسلامی امیدوار بود در دوران پسا ترامپ، دوباره به شرایط پیش از خروج او از برجام بازگردد، خامنهای پیامی کتبی برای پوتین فرستاد.
عراقچی در بدو ورود به مسکو تاکید کرد این سفر از پیش برنامهریزی شده بوده اما با تحولات اخیر نیز مصادف شده است.
او درباره محور مذاکرات خود با مقامهای روس گفت: «ما همیشه در بحث هستهای با دوستان خود در روسیه مشورتهای نزدیک داشتهایم. الان هم فرصت مناسبی است که همین کار با مقامات مسکو صورت گیرد.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه با اشاره به این که تهران از نقش روسیه در برجام بسیار راضی است، گفت: «مشتاقیم این کشور در هر توافق جدیدی نقش مثبت خود را ایفا کند.»
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز همزمان اعلام کرد روسیه آماده است در مذاکرات تهران و واشینگتن نقش ایفا کند.
لاوروف تاکید کرد: «مذاکرات ایران و آمریکا در روز شنبه باید صرفا به موضوع هستهای محدود شود. ایران آماده دستیابی به توافقی در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای است.»
عراقچی به چین میرود
عراقچی همزمان با حضور در مسکو اعلام کرد قرار است هفته آینده به چین هم سفر کند.
این سفر در حالی صورت میگیرد که روابط میان چین و آمریکا در پی اعلام تعرفههای جدید از سوی دولت ترامپ به تاریکترین حد خود در سالهای اخیر رسیده است.
هر چند لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، ۱۹ فروردین در واکنش به وضعیت پرونده هستهای جمهوری اسلامی از آمریکا خواست تا «صداقت سیاسی و احترام متقابل» نشان دهد اما در روزها و هفتههای گذشته در مواجهه با پرونده هستهای جمهوری اسلامی چندان فعال نبوده است.
با وجود این، چین در سال ۱۴۰۱ با میانجیگری میان تهران و ریاض توانست روابط قطع شده دو کشور را تا حدی بازسازی کند.
پیشتر و در اسفند ۱۴۰۳، جمهوری اسلامی، چین و روسیه در بیانیهای مشترک در نشست سهجانبه معاونان وزاری خارجه، اعلام کردند: «تعاملات دیپلماتیک و گفتوگوی مبتنی بر احترام متقابل، تنها گزینه عملی و معتبر در خصوص پرونده هستهای ایران است و از اعلام مجدد ایران که برنامه هستهایاش صلحآمیز است، استقبال کردند.»
در چنین شرایطی به نظر میرسد جمهوری اسلامی امیدوار است با کمک گرفتن از چین و روسیه به عنوان رقبای سنتی ایالات متحده، توان رایزنی خود را در برابر فشار کشورهای غربی افزایش دهد.
والاستریت ژورنال در گزارشی نوشت که درک جهانیان از وضعیت و ذخایر برنامه هستهای جمهوری اسلامی با خلاءهای مهمی مواجه است و اجرای توافقی جدید بدون داشتن تصویری دقیق و شفاف از مواد و زیرساختهای هستهای موجود در ایران، «بسیار پرخطر» خواهد بود.
این نشریه نوشت بر اساس گفته مقامهای آمریکایی و ایرانی، انتظار میرود گفتوگوهای روز شنبه شامل بحث درباره جدول زمانی مذاکرات و «شاید تدوین یک چارچوب کلی برای توافق جدید» باشد.
بر اساس این گزارش، ایران در سالهای اخیر نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر فعالیتهای هستهای خود را محدود و همچنین تحقیقات آژانس را درباره مواد هستهای اعلامنشده کشفشده در کشور مختل کرده است.
والاستریت ژورنال تاکید کرد: «بدون چنین خط پایهای، تضمین پایبندی ایران به محدودیتهای فنی در زمینه غنیسازی هستهای تقریبا ناممکن خواهد بود و ایران باید پیش از اجرای هر توافقی، موضوع پاسخ به تحقیقات آژانس درباره مواد هستهای اعلامنشده خود را حلوفصل کند.»
به باور مقامات غربی، این مواد احتمالا ریشه در فعالیتهای مربوط به برنامه تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی در دهههای ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ دارد اما ایران همواره این موضوع را رد کرده است.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی ممکن است نتواند بدون توضیح درباره اینکه این مواد از کجا آمدهاند و اکنون کجا هستند، این پرونده را ببندد.
یکی از انتقادات اصلی واشینگتن نسبت به توافق برجام این بوده که تهران را ملزم به افشای گذشته فعالیتهای هستهای خود نمیکرد.
این نگرانی هنوز هم در کنگره آمریکا که ممکن است لازم باشد توافق جدید را تصویب کند، باقی است.