اتحادیه اروپا در بیانیهای با اشاره به افزایش چشمگیر تولید و انباشت اورانیوم با غنای بالا در ایران اعلام کرد که توسعه برنامه هستهای جمهوری اسلامی طی پنج سال گذشته «بسیار نگرانکننده» بوده و تشدید فعالیتهای هستهای تهران، خطر یک بحران اشاعه در منطقه را افزایش داده است.
نماینده این اتحادیه سهشنبه ۱۴ اسفند در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «تضمین عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای یکی از اولویتهای کلیدی امنیتی اتحادیه اروپا است. ما از تمامی کشورها میخواهیم که از اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل (۲۰۱۵) که برجام را تایید میکند و مبنای نظارت و گزارشدهی آژانس بینالمللی انرژی اتمی است، حمایت کنند.»
او گفت نه فقط از طرف اتحادیه سخن میگوید بلکه کشورهای اروپایی خارج از اتحادیه شامل آلبانی، بوسنی و هرزگوین، ایسلند، لیختناشتاین، موناکو، مونتهنگرو، مقدونیه شمالی، نروژ، جمهوری مولداوی و اوکراین نیز با این بیانیه همسو هستند.
این مقام اروپایی با ابراز نگرانی از اظهارات مقامات جمهوری اسلامی درباره توانایی ساخت سلاح هستهای، تاکید کرد که ایران تنها کشوری است که بدون داشتن سلاح هستهای، بهطور سیستماتیک اورانیوم با غنای بالا تولید و انباشته میکند و هیچ توجیه غیرنظامی معتبری برای آن وجود ندارد.
آمریکا هم گزارش جدید مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی را «به شدت» نگرانکننده خواند و در بیانیهای نوشت که این گزارش تهدیدی حیاتی را که برنامه هستهای تهران متوجه جامعه بینالمللی کرده است، برجسته میکند
در بیانیه ایالات متحده گفته شده «به نظر میرسد ایران در تلاش است تا جامعه بینالمللی را تحت فشار بگذارد، یا به سلاح هستهای نزدیکتر شود. این راهبردی بسیار خطرناک برای ایران است. ما تسلیم باجخواهی نخواهیم شد.»
نماینده اتحادیه اروپا هم در بیانیه خود بهشدت از پیشرفت بدون وقفه برنامه هستهای جمهوری اسلامی انتقاد کرد و هشدار داد خطر بروز بحران اشاعه هستهای در منطقه به دلیل مسیر هستهای ایران در حال افزایش است.
در بیانیه اتحادیه اروپا با اشاره به اینکه برنامه هستهای ایران گسترش نگرانکنندهای دارد، گفته شده «ایران به طور جدی از تعهدات خود در برجام فاصله گرفته و دانش غیرقابل بازگشتی را کسب کرده است.»
اتحادیه اروپا در ادامه با اشاره به گزارش مدیرکل آژانس از افزایش ۵۰ درصدی تولید اورانیوم غنیشده در سطح ۶۰ درصد، گفته بنا بر تعریف آژانس، با این سطح از اورانیوم غنیشده، امکان ساخت یک وسیله انفجاری هستهای را نمیتوان رد کرد.
اتحادیه اروپا با گفتن اینکه ایران اجرای تعهدات هستهای خود تحت برجام را متوقف کرده است، در بیانیه خود نوشته «آژانس به مدت چهار سال قادر به انجام فعالیتهای کلیدی نظارت و راستیآزمایی مرتبط با برجام نبوده است. تصمیم ایران برای حذف تمامی تجهیزات نظارتی و پایشی آژانس مرتبط با برجام وضعیت را وخیمتر کرده است. در نتیجه، آژانس نمیتواند ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران را تایید کند.»
بر اساس این بیانیه، ایران علیرغم موافقت اولیه، نه چهار بازرس پیشنهادی از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی را پذیرفته است و نه در تصمیم پیشین خود برای لغو مجوز چندین بازرس مجرب آژانس تجدیدنظر کرده است.
در بیانیه اتحادیه اروپا گفته شده ایران را ترغیب میکنند که اجرای موقت پروتکل الحاقی را از سر بگیرد، آن را تصویب کند و تمامی اقدامات نظارتی و راستیآزمایی مرتبط با برجام را مجددا اجرا کند و بدون هیچگونه تاخیر بیشتر، تعامل موثری با آژانس داشته باشد.
بر اساس تصمیم ترامپ، تعرفههای گمرکی بر واردات کالا از مکزیک و کانادا از این پس ۲۵ درصد خواهد بود.
همچنین تعرفهها بر کالاهای چینی دو برابر شد و از سهشنبه به ۲۰ درصد رسید.
این سیاست افزایش تعرفهها میتواند بر نزدیک به ۲.۲ تریلیون دلار تجارت سالانه ایالات متحده تاثیر بگذارد.
چند ساعت پیش از آغاز اجرای تعرفهها، ترامپ گفت که هر سه این کشورها نتوانستهاند به اندازه کافی برای جلوگیری از جریان مواد مخدر مرگبار فنتانیل و مواد شیمیایی پیشساز آن به ایالات متحده کار موثری انجام دهند.
بیشتر بخوانید: فنتانیل چیست و چرا با تعرفههای سنگین ترامپ مرتبط است؟
چین: از هفته دیگر تعرفه بر برخی کالاهای آمریکایی افزایش مییابد
چین بلافاصله واکنش نشان داد و اعلام کرد که از ۱۰ مارس تعرفههای خود بر برخی کالاهای وارداتی از آمریکا را ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش خواهد داد.
چین همچنین اعلام کرد یک سری محدودیتهای صادراتی جدید برای برخی نهادهای ایالات متحده در نظر میگیرد.
چین شکایاتی نیز در مورد اقدامات جدید آمریکا نزد سازمان تجارت جهانی مطرح کرده است.
کانادا و مکزیک: تلافی میکنیم
کانادا و مکزیک که به مدت سه دهه از روابط تجاری بدون تعرفه با ایالات متحده برخوردار بودهاند، از قبل هشدار داده بودند که بلافاصله واکنش نشان خواهند و دست به عمل متقابل خواهند زد.
جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا، پس از شروع اعمال تعرفههای جدید بر کالاهای صادراتی این کشور به آمریکا گفت: «کانادا بلافاصله بر ۳۰ میلیارد دلار از واردات آمریکا تعرفه ۲۵ درصدی اعمال میکند.»
او افزود: «کانادا تعرفههای آمریکا را از طریق سازمان تجارت جهانی و توافق سه جانبه کانادا- آمریکا- مکزیک به چالش خواهد کشید.»
نخستوزیر کانادا گفت: «برای جلوگیری از رفتار غارتگرانه که شرکتهای کانادایی را تهدید میکنند، اقداماتی را انجام خواهیم داد و راههای جدیدی برای همکاری با مکزیک برای مقابله با تعرفهها پیدا خواهیم کرد.»
جاستین ترودو در عین حال هشدار داد که در صورت ادامه تعرفههای آمریکا، کانادا اقدامات غیرتعرفهای را نیز بررسی خواهد کرد.
نخستوزیر کانادا افزود: «دولت آمریکا با تصمیم خود، مشاغل آمریکایی را به خطر انداخته است. هیچ توجیه یا نیازی برای این تعرفهها وجود ندارد.»
ترودو اقدام ترامپ را «بسیار احمقانه» خواند و گفت مشخص نیست که رییسجمهوری آمریکا دقیقا چه میخواهد.
با این حال او گفت که انتظار دارد در روزهای آینده با ترامپ گفتوگو کند.
کانادا تعرفههایی را بر ۱۲۵ میلیارد دلار کالای دیگر آمریکا در نظر گرفته که آنها را در صورتی که تعرفههای ترامپ همچنان تا ۲۱ روز دیگر باقی بماند، به اجرا خواهد گذاشت.
ترودو قبلا گفته بود که کانادا کالاهایی چون آبجو آمریکایی، شراب، لوازم خانگی و آب پرتقال فلوریدا را هدف قرار خواهد داد.
ترودو با تاکید بر این که «تعرفهها یک رابطه تجاری فوقالعاده موفق را مختل میکند» گفت که تعرفههای جدید توافقنامه تجارت آزاد آمریکا، مکزیک و کانادا را که ترامپ در اولین دوره ریاست جمهوری خود امضا کرد، نقض میکند.
داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، به شبکه انبیسی گفت که آماده است تا انتقال نیکل و انتقال برق از این استان کانادا به ایالات متحده را قطع کند.
کلودیا شینبام، رییسجمهوری مکزیک، نیز در واکنش به اعمال تعرفههای جدید آمریکا اعلام کرد که هیچکس از این تصمیم سود نخواهد برد و این اقدام، مکزیک را مجبور به پاسخگویی میکند.
او تاکید کرد که مکزیک بهدنبال درگیری تجاری با آمریکا نیست، اما در واکنش به این اقدام، تدابیر تعرفهای و غیرتعرفهای را در نظر گرفته است.
رییسجمهوری مکزیک تاکید کرد که دولت آمریکا هم باید مسئولیت خود را در بحران مواد مخدر، بهویژه قاچاق فنتانیل، بپذیرد.
هشدار اتحادیه اروپا درباره خطر اختلال در تجارت جهانی
کمیسیون اجرایی اتحادیه اروپا اعلام کرد که از این تصمیم که خطر اختلال در تجارت جهانی را به همراه دارد، «عمیقا متاسف است».
ترامپ همچنین تعرفههای «متقابل» بر کالاهای اتحادیه اروپا وضع کرده است. او پیش از آغاز به کار رسمی نیز تهدید کرده بود اگر اروپا نفت و گاز بیشتری از آمریکا نخرد، تعرفه واردات محصولات آنها افزایش خواهد یافت.
دونالد ترامپ همچنین گفت که اگر بهزودی توافقی درباره اوکراین حاصل نشود، ایالات متحده مالیاتها، تعرفهها و تحریمهای سنگینی را بر هر کالایی که از روسیه به آمریکا فروخته میشود اعمال خواهد کرد.
بیشتر بخوانید: بازارهای مالی چه واکنشی به تعرفههای ترامپ نشان میدهند؟
با این حال، هاوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، سهشنبه ۱۴ اسفند اعلام کرد که اگر کشورها بتوانند جریان قاچاق فنتانیل را متوقف کنند، تعرفههای تجاری آمریکا میتوانند لغو شوند.
او درباره تاثیر این تعرفهها بر بازار آمریکا افزود: «ممکن است در کوتاهمدت شاهد نوسانات قیمت در بازار باشیم.»
این در حالی است که اقتصاددانان گلدمن ساکس برآورد کردهاند که تعرفههای جامع بر کانادا و مکزیک میتواند باعث افزایش ۰/۷ درصدی در تورم اصلی و ۰/۴ درصد کاهش در تولید ناخالص داخلی شود.
کمیسیون اروپا، سهشنبه ۱۴ اسفند، از پیشنهاد وام جدید مشترک اتحادیه اروپا به مبلغ ۱۵۰ میلیارد یورو برای اعطا به هر دولت عضو این اتحادیه و در مجموع ۸۰۰ میلیارد یورو اعتبار خبر داد.
فون در لاین در بروکسل به خبرنگاران گفت این طرح که «تسلیح مجدد اروپا» نامیده میشود، ظرفیت «جمعآوری نزدیک به ۸۰۰ میلیارد یورو در هزینههای تسلیحاتی برای اروپای ایمن و انعطافپذیر» را خواهد داشت.
اتحادیه اروپا شامل ۲۷ کشور است.
او گفت: «زمان برای اروپا فرا رسیده است و ما آمادهایم تا خودمان را تقویت کنیم.»
رییس کمیسیون اروپا گفت که در طرح «تسلیح مجدد اروپا» همچنین «کمک فوری به اوکراین» ارائه خواهد کرد.
او افزود: «با این طرح، کشورهای عضو قادر خواهند بود حمایت خود را از اوکراین به میزان قابل توجهی تقویت کنند.»
بر اساس اعلام کمیسیون اتحادیه اروپا، ۱۵۰ میلیارد یورو وام مشترک جدید برای ایجاد حوزههای توانمندی مانند دفاع هوایی و موشکی، سیستمهای توپخانه، موشک و مهمات، پهپادها و سامانههای ضد پهپاد یا رفع نیازهای دیگر از جمله مسائل سایبری تا تحرک نظامی است.
رهبران اتحادیه اروپا این پیشنهاد را در نشست ویژه سران این اتحادیه در پنجشنبه پیش رو که به هزینههای دفاعی اختصاص داده شده، مورد بحث قرار خواهند داد.
کمیسیون اتحادیه اروپا همچنین پیشنهاد کرد محدودیتهای اعمال شده بر اساس قوانین اتحادیه اروپا بر هزینههای دولت در صورت سرمایهگذاریهای دفاعی لغو شود.
فون در لاین گفت: «اگر کشورهای عضو هزینههای دفاعی خود را به طور متوسط ۱.۵ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهند، این میتواند فضای مالی نزدیک به ۶۵۰ میلیارد یورو ایجاد کند.»
او گفت: «اروپا آماده است تا مسوولیتهای خود را بپذیرد. اروپا میتواند نزدیک به ۸۰۰ میلیارد یورو برای یک اروپای ایمن و انعطافپذیر بسیج کند. ما به همکاری نزدیک با شرکای خود در ناتو ادامه خواهیم داد.»
در پی تلاش اروپا برای تسلیح مجدد خود، ارزش سهام شرکتهای تسلیحاتی اروپا افزایش یافته است.
بیشتر بخوانید: افزایش ارزش سهام شرکتهای تسلیحاتی اروپا پس از درگیری لفظی ترامپ و زلنسکی
توافق رهبران اروپایی برای افزایش هزینههای دفاعی، تلاش برای نشان دادن توانایی قاره اروپا در دفاع از خود به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا است.
در فرانسه، تنها دو درصد از تولید ناخالص داخلی به بخش دفاعی اختصاص دارد که همین رقم نیز به سختی تصویب شده و سهم بسیاری از کشورهای اروپایی هنوز از این عدد هم کمتر است.
فرانسه قصد دارد این سهم را به حدود سه تا سهونیم درصد از تولید ناخالص داخلی خود افزایش دهد.
روسیه در سه سال گذشته، ۱۰ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به بخش دفاعی اختصاص داده است.
به گفته امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، بودجههای ساختاری و صندوقهای برنامهای وجود دارند که هنوز استفاده نشدهاند و کمیسیون اروپا باید مجوز استفاده از روشهای تامین مالی نوآورانه مانند استقراض مشترک یا استفاده از مکانیسم ثبات اروپایی را که در شرایط بحران مالی به کشورهای عضو کمک میکند، داشته باشد.