تصاویر منتشر شده از مراسم تحلیف دونالد ترامپ نشان میدهد میلیاردرهای صاحبنام شرکتهای برجسته فنآوری جهان در ردیفی جلوتر از اعضای کابینه رییسجمهوری آمریکا قرار داشتند. منتقدان ترامپ این موضوع را نشانهای از اولیگارشی و نفوذ گسترده این افراد در سیاستهای ایالات متحده دانستند.
وبسایت خبری گاردین دوشنبه اول بهمن گزارش داد ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، تیم کوک، مدیرعامل اپل، سوندار پیچای، مدیرعامل گوگل و جف بیزوس، بنیانگذار آمازون، با نشستن در کنار یکدیگر در مراسم تحلیف ترامپ، رابطه نزدیک صنعت فنآوری و رییسجمهوری جدید آمریکا را به نمایش گذاشتند.
این مراسم پیشتر قرار بود در فضای باز برگزار شود. بر اساس برنامه اولیه، مدیران شرکتهای فنآوری بنا بود بر سکوی اصلی بنشینند، همان جایگاهی که به اعضای خانواده ترامپ، روسای جمهور پیشین آمریکا و دیگر مهمانان بلندپایه اختصاص داشت.
این برنامه به دلیل سرمای شدید هوا در واشینگتن به داخل کنگره آمریکا منتقل شد و در نهایت، میلیاردهای شهیر صنعت فنآوری در کنار اعضای خانواده ترامپ و حتی جلوتر از اعضای کابینه او قرار گرفتند.
واکنشها به جایگاه میلیاردرهای صنعت فنآوری در مراسم تحلیف ترامپ
الیزابت وارِن، سناتور دموکرات ایالت ماساچوست، در واکنش به نحوه چینش مهمانان مراسم تحلیف در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «میلیاردرهای غولهای دنیای فنآوری در مراسم تحلیف ترامپ در ردیف اول جای گرفتند. آنها حتی جایگاهی بهتر از اعضای منتخب کابینه ترامپ دارند. این خود گویای همه چیز است.»
شو زی چو، مدیرعامل تیکتاک، سم آلتمن، مدیرعامل اوپن اِیآی و دارا خسروشاهی، مدیرعامل اوبر، از دیگر مهمانان مراسم تحلیف ترامپ بودند.
اریک آدامز، شهردار نیویورک، روپرت مرداک، چهره پرقدرت رسانهای جهان و خاویر میلی، رییسجمهوری آرژانتین، نیز در این مراسم حضور یافتند اما به گزارش گاردین، در جایگاههایی «کماهمیتتر» از برخی دیگر از مهمانان قرار داشتند.
بیشتر بخوانید: ثروت میلیاردرهای حاضر در مراسم تحلیف ترامپ چقدر است؟
در کنار میلیاردرهای صنعت فنآوری در مراسم تحلیف ترامپ یک چهره دیگر نیز دیده میشد: لورن سانچز، نامزد جف بیزوس.
رون فیلیپکوسکی، تحلیلگر رسانهای نزدیک به حزب دموکرات، با اشاره به این موضوع گفت: «هیچیک از همسران اعضای کنگره اجازه حضور در سالن این مراسم را نداشتند. قوانین متفاوتی برای اولیگارشها وجود دارد.»
اولیگارش در گفتمان سیاسی به فردی اطلاق میشود که عضو گروهی محدود از قدرتمندان بانفوذ است و کنترل یک کشور، سازمان یا صنعت را در دست دارد.
پیشتر استیو بنن، استراتژیست ارشد و مشاور پیشین ترامپ، حضور مدیران غولهای فنآوری جهان در مراسم تحلیف رییسجمهوری جدید آمریکا را نماد «تسلیم رسمی» آنها دانست و این رویداد را به تسلیم ژاپن در برابر متفقین در جنگ جهانی دوم تشبیه کرد.
جو بایدن، رییسجمهوری پیشین ایالات متحده، ۲۶ دی در سخنرانی پایانی خود، نسبت به «تمرکز خطرناک قدرت در دست چند نفر ابرثروتمند» هشدار داد و گفت: «یک اولیگارشی در آمریکا در حال شکلگیری است که ثروت، قدرت و نفوذ بیحد و حصر دارد و واقعا تمام دموکراسی ما را تهدید میکند.»
او در این نامه که دوشنبه اول بهمن در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، نوشت: «هیچیک از روسایجمهور آمریکا تاکنون شجاعت خاتمه دادن به این استبداد را نداشتهاند. شما میتوانید، نه از طریق جنگ، بلکه با حفظ فشار حداکثری بر رژیم و حمایت حداکثری از مردم شجاع ایران.»
ترامپ که دوره دوم ریاست جمهوریاش از ۲ بهمن شروع شد، در موضعگیریهای پیشین خود، تلاش برای تغییر حکومت در ایران را رد کرده است.
او مهرماه در مصاحبه با پادکست پاتریک بت دیوید، در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا خواهان تغییر نظام حاکمیتی ایران است، گفت: «ما به هیچ وجه نمیتوانیم بهطور کامل درگیر چنین کاری شویم. بیایید با خودمان صادق باشیم، ما خودمان را هم نمیتوانیم اداره کنیم.»
ترامپ در دوران پیشین حضور خود در کاخ سفید بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی را در پیش گرفت و از توافق هستهای بر سر برنامه هستهای ایران، موسوم به برجام، خارج شد.
این سیاست با کاهش قابل توجه صادرات نفتی جمهوری اسلامی همراه بود و اقتصاد ایران را بهشدت تحت تاثیر قرار داد.
ترامپ وعده داده در دولت دوم خود نیز سیاست فشار حداکثری را علیه حکومت ایران به کار خواهد گرفت.
الیوت آبرامز، نماینده پیشین دونالد ترامپ در امور ایران، آذرماه در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت با وجود برخی انتظارات، سیاست فشار حداکثری ترامپ هرگز به دنبال تغییر رژیم در ایران نبود، بلکه میکوشید به توافقی با تهران دست پیدا کند.
آبرامز اضافه کرد: «انتقاد ترامپ از برجام، محدودیت زمانی و جامع نبودن آن بود. این [توافق] به برنامه موشکی ایران یا حمایت ایران از تروریسم نمیپرداخت.»
جمهوری اسلامی ضعیفتر از هر زمان دیگری است
شاهزاده رضا پهلوی در ادامه نامه خود به ترامپ تاکید کرد دولت جدید آمریکا نباید به جمهوری اسلامی اعتماد کند.
او نوشت جمهوری اسلامی «که اکنون ضعیفتر از هر زمان دیگری است، خواهد کوشید خود را با فریب، وعدههای توخالی و حیلهگری در قالب یک توافق جدید حفظ کند، همانطور که در ۴۵ سال گذشته چنین کرده است، اما نمیتوان به این رژیم اعتماد کرد».
مارکو روبیو، گزینه پیشنهادی ترامپ برای وزارت خارجه آمریکا، هفته گذشته در جلسه بررسی صلاحیتش در سنای این کشور اعلام کرد واشینگتن نباید احتمال رسیدن به توافق با تهران را که به صلح و امنیت در خاورمیانه میانجامد، از دستور کار خود خارج کند.
روبیو گفت: «دیدگاه من در مورد ایران این است که باید آماده پذیرش هر توافقی باشیم که امنیت و ثبات در منطقه را برای ما به ارمغان میآورد، اما در عین حال باید واقعبینانه و با چشمان باز به آن نگاه کنیم.»
در هفتههای اخیر، مسعود پزشکیان و برخی مقامهای دولت او از تمایل تهران برای مذاکره با دولت ترامپ سخن گفتهاند.
پزشکیان ۲۵ دی در مصاحبه با شبکه خبری انبیسی آمریکا اعلام کرد تهران برای «مذاکره شرافتمندانه و برابر» آماده است.
او افزود جمهوری اسلامی «هرگز» قصد ترور ترامپ را نداشته است و در آینده نیز چنین کاری نخواهد کرد.
بر اساس این گزارشها، نخستین فرمانهای اجرایی ترامپ به موضوعات جنجالی و چالشبرانگیزی همچون مهاجرت غیرقانونی، پایان خودخواسته بارداری، حقوق جامعه کوییر، افزایش تعرفههای تجاری، بازار رمز ارز، فعالیت تیکتاک، باندهای مواد مخدر، ساختار دولت فدرال و تغییرات اقلیمی خواهند پرداخت.
مهاجرت غیرقانونی
ترامپ در کارزار انتخاباتی خود بارها بر لزوم مقابله با مهاجرت غیرقانونی تاکید کرده و وعده داده بود بزرگترین برنامه اخراج مهاجران غیرقانونی «در تاریخ آمریکا» را به اجرا درآورد.
گمانهزنیها حاکی از آن است که ترامپ پس از آغاز به کار رسمی در کاخ سفید، در مرزهای آمریکا وضعیت اضطراری اعلام خواهد کرد و از ارتش ایالات متحده خواهد خواست در تامین امنیت مرز این کشور با مکزیک، مشارکت داشته باشد.
کارتلهای قاچاق مواد مخدر
انتظار میرود ترامپ کارتلهای مواد مخدر را بهعنوان «سازمانهای تروریستی خارجی» طبقهبندی کند و آنها را در کنار گروههای مسلحی همچون القاعده، داعش و حماس قرار دهد.
اعمال تعرفه بر کالاهای وارداتی
ترامپ وعده داده است در راستای تعهد خود مبنی بر اولویت بخشیدن به محصولات آمریکایی، تعرفههای سنگینی بر کالاهای وارداتی اعمال کند.
او اعلام کرده فرمان اجرایی مربوط به افزایش تعرفهها را در نخستین روز حضورش در کاخ سفید به امضا میرساند که بر اساس آن، ۱۰ درصد تعرفه برای تمام کالاهای وارداتی، ۲۵ درصد تعرفه برای محصولات کانادایی و مکزیکی و ۶۰ درصد تعرفه برای کالاهای چینی در نظر گرفته خواهد شد.
ذخایر رمرز ارز
رییسجمهوری جدید آمریکا همواره از حامیان رمز ارزها بوده و اهمیت این رویکرد، پس از پیروزی ترامپ در انتخابات اخیر و افزایش ۳۰ درصدی ارزش بیتکوین بهوضوح نمایان شد
برخی ناظران معتقدند ترامپ پس از آغاز به کار رسمی، ایجاد صندوق «ذخیره رمز ارز» فدرال را در دستور کار قرار خواهد داد.
ذخیره رمز ارز فدرال کارکردی مشابه ذخیره راهبردی طلا و نفت ایالات متحده دارد و به گفته ترامپ، یک «دارایی ملی دائمی به نفع همه آمریکاییها» خواهد بود.
خروج از توافقنامه اقلیمی پاریس
ترامپ در سال ۲۰۱۷ و تنها شش ماه پس از به دست گرفتن قدرت در کاخ سفید، از توافقنامه اقلیمی پاریس خارج شد، معاهدهای بینالمللی و کلیدی که برای مقابله با گرمایش جهانی به تصویب رسیده بود.
جو بایدن در نخستین روز ریاستجمهوری خود، فرمان پیوستن مجدد آمریکا به این توافقنامه را صادر کرد. با این حال، پیشبینی میشود ترامپ بار دیگر به دنبال خروج ایالات متحده از معاهده پاریس باشد.
اصلاحات در دولت فدرال
بر اساس گزارشها، ترامپ وزارتخانهای جدید با نام «وزارت بهرهوری دولت» را راهاندازی خواهد کرد که قرار است هدایت آن را ایلان ماسک و ویوک راماسوامی بهصورت مشترک بر عهده بگیرند.
ترامپ همچنین قصد دارد قوانین مربوط به استخدام و اخراج کارکنان فدرال را تغییر دهد.
این امید وجود دارد که روی کار آمدن ترامپ به تضعیف و نهایتا سرنگونی این نظام کمک کند.
ترامپ، بهمحض ادای سوگند، کار خود را در کاخ سفید آغاز کرده و فرمانهای اجرایی متعددی را که از پیش آماده شده، امضا خواهد کرد.
پیشبینی میشود تعداد این فرمانها به حدود ۱۰۰ مورد و حتی بیشتر برسد اما برای ایرانیان، مهمترین پرسش این است که آیا ترامپ در روز نخست کاری خود، فرمانی درباره ایران امضا خواهد کرد؟ و اگر چنین باشد، این فرمانها چه ماهیتی خواهند داشت؟
انتظار میرود بخشی از این فرمانها، به سیاست فشار حداکثری اختصاص داشته باشد؛ سیاستی که در دوره قبلی ریاست جمهوری ترامپ، صادرات نفت ایران را به کمتر از ۳۰۰ هزار بشکه در روز کاهش داد. این در حالی است که جو بایدن، با اغماض و مماشات، اجازه داد صادرات نفت جمهوری اسلامی به حدود ۱/۷ تا دو میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
از زمان قطعی شدن پیروزی ترامپ در انتخابات، چین بهعنوان خریدار اصلی نفت قاچاق ایران، اقدام به کاهش خرید نفت از جمهوری اسلامی کرده است.
در دو ماه گذشته، واردات نفت چین از ایران بهطور متوسط ۵۰۰ هزار بشکه کاهش یافته و اکنون در حال کاهش بیشتر است. این اقدام میتواند بحرانی فوری برای جمهوری اسلامی ایجاد کند زیرا یافتن مشتری جدید برای نفت قاچاق سپاه پاسداران، بسیار دشوار است.
محمدحسین عادلی، رییس پیشین بانک مرکزی ایران، هشدار داده است که چنین وضعیتی میتواند بحران کاملی برای اقتصاد کشور ایجاد کرده و تورم را دو برابر کند.
این هشدار نشان میدهد که قطع یا کاهش شدید درآمدهای نفتی، دولت را با مشکلات عدیدهای در پرداخت حقوق، یارانهها و مستمری بازنشستگان روبهرو خواهد کرد.
ترامپ همچنین اعلام کرده که مایل است در ۱۰۰ روز نخست ریاستجمهوری خود، با رییسجمهوری چین دیدار کند.
احتمالا یکی از موضوعات مطرح در این دیدار، اعمال فشار بیشتر بر جمهوری اسلامی خواهد بود. اگر چین واردات نفت قاچاق ایران را کاهش دهد یا متوقف کند، جمهوری اسلامی راهی جز مواجهه با یک بحران مالی و کسری بودجه شدید نخواهد داشت.
این بحران، در کنار نارضایتی شدید مردم و افزایش فشارهای بینالمللی، میتواند جمهوری اسلامی را در ضعیفترین وضعیت ممکن قرار دهد.
مقامات جمهوری اسلامی، با وجود تلاش برای پنهان کردن هراس خود از ترامپ، بهخوبی میدانند که سیاست فشار حداکثری میتواند بحرانهای ترکیبی جدیدی برای نظام حاکم ایجاد کند.
هر چند رهبر جمهوری اسلامی همواره اثرات این فشارها را انکار کرده و مدعی شده که سیاستهای ترامپ بیاثر است اما واقعیت نشان میدهد این فشارها میتوانند تغییرات عمیقی در رفتار نظام ایجاد کنند. حتی ممکن است مقامات جمهوری اسلامی، برخلاف مواضع گذشته، مجبور به مذاکره با دولت ترامپ شوند.
مشکل بزرگتر جمهوری اسلامی در مواجهه با ترامپ این است که مردم ایران که از این نظام خسته شدهاند، نه تنها در کنار حکومت نیستند بلکه از هر اقدامی که به تضعیف و سرنگونی آن منجر شود، استقبال میکنند.
احساس امیدواری مردم به اینکه روی کار آمدن ترامپ میتواند جمهوری اسلامی را تضعیف کند، نشاندهنده عمق خشم و نارضایتی از این نظام است.
در نهایت، هر چند سرنگونی جمهوری اسلامی تنها به اراده و اقدام مردم ایران بستگی دارد اما نقش عوامل خارجی در تضعیف این نظام غیرقابل انکار است.
این احساس عمومی که فشارهای ترامپ میتواند به تغییرات مثبت منجر شود، نشاندهنده ضرورت درک دقیق تحلیلگران از خواستهها و احساسات مردم است.
زندگی سه نسل از ایرانیان تحت حکومت جمهوری اسلامی تباه شده است. این مردم از ظلم، فساد و ناکارآمدی نظام به ستوه آمدهاند و اکنون در انتظار تحولی هستند که بتواند آیندهای بهتر را برای آنها رقم بزند.