نشریه فرانسوی «شارلی ابدو» تصویر صفحه نخست شماره جدید خود را به تنشهای جدید بین اسرائیل و جمهوری اسلامی اختصاص داد. این نشریه تصویری کاریکاتوری از بنیامین نتانیاهو و علی خامنهای منتشر کرد و با الهام از شخصیتهای خیالی «کینگ کُنگ» و «گودزیلا»، نوشته است: «گروس کُنگ در مقابل مُلازیلا: بدترین فیلم سال»
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز سهشنبه پس از جلسه اضطراری این اتحادیه درباره حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل، گفت که برخی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواستار گسترش تحریمها علیه جمهوری اسلامی شدهاند و دستگاه دیپلماتیک اتحادیه کار روی این پیشنهاد را آغاز خواهد کرد.
بورل افزود: «برخی از وزرای خارجه اروپایی خواستار تحریم سپاه پاسداران شدهاند. من به آنها گفتم برای تروریستی اعلام شدن سپاه باید ادله قضایی مبنیبر دست داشتن سپاه در اقدامات تروریستی وجود داشته باشد. با این حال از سرویس اقدام خارجی اروپا و بخش حقوقی خواستم بررسی کند آیا سپاه پاسداران در اقدامات تروریستی دست داشته است یا خیر، تا بر اساس آن اقدام شود.»
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بار دیگر حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل را بهشدت محکوم کرد و از همه طرفها خواست که از خود خویشتنداری نشان دهند.
در جلسه اضطراری وزیران خارجه اتحادیه، انریکه مورا، مذاکرهکننده ارشد اروپا در گفتوگوهای برجام نیز حضور داشت.
شبکه العربیه گزارش داد که برخی از شهروندان اردنی لاشهها و قطعههای موشکهای بالستیک ساقطشده در جریان حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل را در سایت نیازمندیها و رسانههای اجتماعی، بهعنوان «آهن قراضه» برای فروش به حراج گذاشتند.
بر اساس این گزارش، اردنیها این لاشهها را دست مایه طنز قرار دادند. یکی از شهروندان در یکی از آگهیهای فروش با انتشار تصویری از یک لاشه موشک نوشته است: «موشک بالستیک ایرانی دست دوم کمکارکرد برای فروش.»
موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی پس از رهگیری یا نقص فنی در مناطقی از اردن از جمله «الحسا»، «مرج الحمام»، «استان الکرک» سقوط کردند.
پس از چهار دهه رویارویی غیر مستقیم، جمهوری اسلامی برای نخستین بار از خاک خود به اسرائیل حمله کرد. این حمله پهپادی و موشکی، تنشهایی را که از انقلاب سال ۵۷ میان ایران و اسرائیل آغاز شده است، وارد مرحلهای جدید کرد. اما چرا جمهوری اسلامی تصمیم به این حمله گرفت؟
جمهوری اسلامی برای انتقام از حمله مرگبار به کنسولگری خود در دمشق، شامگاه ۲۵ فرودین با پرتاب پهپاد و موشک، اسرائیل را هدف قرار داد.
اسرائیل تا کنون مسئولیت حمله به کنسولگری در دمشق را به عهده نگرفته اما بسیاری از از جمله برخی رسانههای اسرائیلی، کشورشان را پشت پرده این حمله میدانند.
وبسایت انگلیسی بیبیسی در گزارشی نوشت پیش از حمله مستقیم شنبه شب، اسرائیل و جمهوری اسلامی درگیر جنگ طولانیمدت، در سایه و بدون پذیرش مسئولیت اقدامات خود بودند و تنها به داراییهای یکدیگر و عمدتا در کشور ثالث حمله میکردند.
چرا اسرائیل و جمهوری اسلامی با هم دشمن هستند؟
ایران و اسرائیل تا زمان انقلاب سال ۱۳۵۷ با یکدیگر متحد بودند اما این تحول سیاسی، منجر به روی کار آمدن حکومتی شد که مخالفت با اسرائیل را بخش کلیدی ایدئولوژی خود قرار داد.
جمهوری اسلامی حق موجودیت اسرائیل را به رسمیت نمیشناسد و به دنبال نابود کردن آن است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اسرائیل را «تومور سرطانی» خوانده است که «بیتردید ریشهکن و نابود خواهد شد».
اسرائیل بر این باور است که جمهوری اسلامی با لفاظیها، افزایش نیروهای نیابتیاش که سوگند به نابودی اسرائیل خوردهاند، تامین مالی و تسلیح گروههای فلسطینی از جمله حماس و گروه شبهنظامی شیعی حزبالله لبنان و پیگیری مخفیانه تولید تسلیحات هستهای برای ساخت بمب اتم، تهدیدی برای موجودیت کشورش محسوب میشود.
عزم جمهوری اسلامی برای پاسخگویی به حمله اسرائیل
جمهوری اسلامی میگوید حملات پهپادی و موشکیاش پاسخی به حمله هوایی اسرائیل به ساختمان کنسولگری ایران در پایتخت سوریه است که در آن فرماندهان ارشد سپاه پاسداران کشته شدند.
جمهوری اسلامی این حمله هوایی را نقض حاکمیت خود و اسرائیل را مسئول آن میداند.
در حمله به ساختمان کنسولی جمهوری اسلامی هفت فرمانده و عضو ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران از جمله محمدرضا زاهدی کشته شدند.
زاهدی یکی از افراد کلیدی در عملیات جمهوری اسلامی برای تسلیح گروه مسلح حزبالله لبنان بود.
حمله به کنسولگری از الگوی حملاتی هوایی علیه اهداف جمهوری اسلامی پیروی میکرد که به اسرائیل نسبت داده میشوند.
طی ماههای گذشته و در حملات هوایی مشابه، چند تن دیگر از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در سوریه کشته شدند.
سپاه پاسداران تسلیحات و تجهیزاتی از جمله موشکهای دقیق را از طریق سوریه برای حزبالله ارسال میکند.
اسرائیل در تلاش است تا جلوی ارسال این تجهیزات را بگیرد و همچنین بهدنبال جلوگیری از تقویت حضور نظامی جمهوری اسلامی در سوریه است.
متحدان جمهوری اسلامی چه کسانی هستند؟
جمهوری اسلامی شبکهای از متحدان و نیروهای نیابتی خود را در خاورمیانه ایجاد کرده است که آن را بخشی از «محور مقاومت» میداند.
این شبکه منافع آمریکا و اسرائیل را در منطقه به چالش میکشد.
جمهوری اسلامی این گروهها را به درجات مختلف پشتیبانی میکند.
سوریه
سوریه مهمترین متحد جمهوری اسلامی است.
جمهوری اسلامی به همراه روسیه به دولت بشار اسد کمک کرد تا از جنگ داخلی در این کشور که یک دهه به طول انجامید جان سالم به در ببرد.
حزبالله لبنان
قدرتمندترین گروه مسلحی که جمهوری اسلامی از آن حمایت میکند حزبالله لبنان است.
از زمان شروع جنگ بین اسرائیل و حماس، این گروه تقریبا روزانه به تبادل آتش برونمرزی از داخل لبنان با اسرائیل پرداخته است.
به دنبال این درگیریها، دهها هزار غیرنظامی در دو طرف مرز مجبور به ترک خانههای خود شدهاند.
گروههای شبهنظامی شیعه در عراق
جمهوری اسلامی از چندین گروه شبهنظامی شیعه در عراق حمایت میکند که پایگاههای آمریکا در عراق، سوریه و اردن را هدف حملات موشکی قرار دادهاند.
ایالاتمتحده پس از کشته شدن سه سربازش در یک پایگاه نظامی در اردن، از این گروهها انتقام گرفت.
حوثیها
در یمن، جمهوری اسلامی از جنبش حوثیها حمایت میکند که پرجمعیتترین مناطق این کشور را تحت کنترل خود دارند.
حوثیها برای حمایت از حماس در غزه، موشک و پهپاد به سمت اسرائیل شلیک میکند.
این گروه به کشتیهای تجاری در دریای سرخ نیز حمله میکند.
ایالات متحده و بریتانیا در پاسخ به این اقدامات خرابکارانه، چندین بار به اهداف حوثیها حمله کردند.
گروههای مسلح فلسطینی
جمهوری اسلامی همچنین به گروههای مسلح فلسطینی از جمله حماس که در هفتم اکتبر سال گذشته به اسرائیل حمله کرد، تسلیحات و آموزش میدهد.
پشتیبانی از این گروهها جرقه جنگ کنونی در غزه را زد و به گسترش رویارویی جمهوری اسلامی، نیروهای نیابتی آن و متحدان اسرائیل در خاورمیانه انجامید. با وجود این، تهران داشتن هر گونه نقشی در حمله هفتم اکتبر را رد میکند.
مقایسه توان نظامی جمهوری اسلامی و اسرائیل
ایران از نظر جغرافیایی بسیار بزرگتر از اسرائیل است و جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر دارد که تقریبا ۱۰ برابر بیشتر از جمعیت اسرائیل است اما این به معنای قدرت نظامی بیشتر ایران نیست.
جمهوری اسلامی سرمایهگذاری هنگفتی روی توان موشکی و پهپادی خود کرده است. این کشور زرادخانه وسیعی دارد و مقادیر قابل توجهی سلاح در اختیار نیروهای نیابتی خود قرار میدهد.
چیزی که جمهوری اسلامی در اختیار ندارد، سیستمهای دفاع هوایی و جتهای جنگنده مدرن است.
گمان میرود روسیه در ازای حمایت نظامی تهران از مسکو در جنگ با اوکراین، به جمهوری اسلامی وعده همکاری در زمینه دفاع هوایی و جتهای جنگنده داده است.
تهران پهپادهای تهاجمی شاهد را در اختیار مسکو قرار میدهد و روسیه هماکنون به دنبال تولید این سلاح است.
در مقابل، اسرائیل یکی از پیشرفتهترین نیروهای هوایی جهان را دارد.
بر اساس گزارشهای رسمی، اسرائیل دستکم ۱۴ اسکادران شامل جتهای اِف-۱۵، اِف-۱۶ و اِف-۳۵ در اختیار دارد که جدیدترین مدل جت رادارگریز است.
اسرائیل همچنین تجربه انجام حملات در عمق خاک «کشور متخاصم» را دارد.
آیا جمهوری اسلامی و اسرائیل سلاح هستهای دارند؟
فرض بر این است که اسرائیل تسلیحات هستهای دارد اما هیچگاه این فرض را به صورت رسمی تایید نکرده است.
در حال حاضر جمهوری اسلامی سلاح هستهای در اختیار ندارد. تهران همچنین تلاش برای استفاده از برنامه هستهای غیرنظامی خود را برای تبدیل شدن به یک کشور مجهز به سلاح هستهای انکار میکند.
سال گذشته ناظران آژانس بینالمللی انرژی اتمی ذرات اورانیوم غنی شدهای با خلوص ۸۳/۷ درصد را در سایت زیرزمینی فردو پیدا کردند که بسیار نزدیک به درجه تسلیحات نظامی است.
جمهوری اسلامی در پاسخ به گزارش ناظران گفت ممکن است «نوساناتی ناخواسته» در سطوح غنیسازی رخ داده باشد.
جمهوری اسلامی بیش از دو سال است با نقض توافق هستهای موسوم به برجام با قدرتهای جهانی، آشکارا اورانیوم را با خلوص ۶۰ درصد غنیسازی میکند.
با این حال از زمانی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا بهطور یکجانبه از برجام خارج شد و در سال ۲۰۱۸، تحریمهای فلجکننده علیه ایران را بازگرداند، این توافق نزدیک به فروپاشی بود.
حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل چه پیامی دارد؟
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل این حمله را چنین ارزیابی کرد: «ما مانع شدیم. رهگیری کردیم. با هم پیروز خواهیم شد.»
اما تام فلچر، مشاور سیاست خارجی چند تن از نخستوزیران بریتانیا و سفیر سابق این کشور در لبنان گفت که رگبار آتش جمهوری اسلامی در شامگاه شنبه، علامت وحشتناکی از توانایی آن است.
او هشدار داد حاکمان جمهوری اسلامی و اسرائیل هر دو در داخل تحت فشار قرار دارند، با انتقادات بینالمللی روبهرو شدهاند و به وضوح آماده «بازی با آتش» هستند.
فلچر به بیبیسی گفت به نظر میرسد حمله بیسابقه جمهوری اسلامی با دقت تنظیم شده بود.
او گفت: «جمهوری اسلامی از قبل این حملات را اعلام کرده بود تا مقابله با آن آسانتر شود. قصد آنها از این حملات بیشتر نمایش تواناییشان بود تا تشدید تنش.»
فلچر تاکید کرد اینکه جمهوری اسلامی به جای استفاده از حزبالله مستقیما به اسرائیل پاسخ داد، «نکته مثبتی» است.
به گفته او، برخی از اسرائیلیها از ارتش خواستهاند تا رویارویی خود با گروه مسلح لبنانی را برای عقب راندن آنها از مرز گسترش دهد.
صنم وکیل، از اندیشکده چتم هاوس نیز به بیبیسی گفت این حمله از دیدگاه جمهوری اسلامی موفقیتآمیز بوده است.
او در ادامه گفت: «این اولین بار است که جمهوری اسلامی مستقیما حاکمیت اسرائیل را نقض کرده و هدف حمله قرار داده است.»
به گفته وکیل، این حملات به منظور هدف قرار دادن تاسیسات نظامی اسرائیل اما بدون وارد آوردن خسارت زیاد یا آسیب رساندن به کسی، برنامهریزی شده بودند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران با گروهی از فعالان سیاسی و فعالان فضای مجازی در ایران تماس گرفته و دستور داده است تا مطالب انتقادیشان را درباره حمله به اسرائیل از صفحات خود در رسانههای اجتماعی حذف کنند.
شماری از فعالان سیاسی و مدنی در تماس با ایراناینترنشنال با اشاره به تهدید به بازداشت خود از احضار و تهدید شمار دیگری از فعالان از سوی ماموران اطلاعات سپاه پاسداران خبر دادند.
فائزه عبدیپور با انتشار مطلبی در رسانه اجتماعی ایکس از احضار خود به وزارت اطلاعات خبر داد و نوشت ماموران امنیتی با خودش و پدرش تماس گرفتهاند.
شهریار شمس، زندانی سیاسی سابق نیز با انتشار مطلبی در ایکس خبر داد روز دوشنبه از سازمان اطلاعات سپاه با او تماس گرفته و گفتهاند پستهایی را که درباره به خطر افتادن امنیت ملی زده است، پاک کند.
شمس اضافه کرد مطلبی را که در این باره نوشته پاک نکرده و برای همین روز سهشنبه دوباره از اطلاعات سپاه با او تماس گرفته و گفتهاند باید تا ساعاتی دیگر خود را به این نهاد امنیتی معرفی کند.
در روزهای گذشته برخوردهای قضایی با رسانهها و شهروندان به دلیل اظهار نظر درباره حمله موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به اسرائیل شدت گرفته است.
دادستانی تهران در روزهای ۲۶ و ۲۷ فروردین علیه چند روزنامه، روزنامهنگار و مستندساز اعلام جرم و برخی را به دادسرا احضار کرد.
عباس عبدی، حسین دهباشی، یاشار سلطانی، بهنام صمدی و روزنامههای اعتماد و جهان صنعت در این دو روز با برخوردهای قضایی و امنیتی مواجه شدند.
شماری از شهروندان نیز به اتهام «تشویش اذهان عمومی و اظهارنظر درباره حمله موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به اسرائیل»، از سوی نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف کشور بازداشت شدند.
ایراناینترنشنال روز ۲۷ فرودین در گزارشی از ادامه سرکوب صدای مردم و رسانهها بهدلیل اظهارنظر درباره حمله به اسرائیل خبر داد.
هممیهن: احضارها نتیجه عکس میدهد
روزنامه هممیهن در گزارشی که در روز سهشنبه ۲۸ فروردین منتشر کرد نوشت دادستانی در چند روز اخیر علیه تعدادی از فعالان سیاسی و رسانهای اعلام جرم کرده است.
در این گزارش آمده است دادستانی استدلال کرده که مطالب منتشر شده، امنیت روانی جامعه و فضای اقتصادی کشور را پس از حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل متلاطم کرده است.
هممیهن در گزارش خود با استناد به ارزیابی فعالان سیاسی و رسانهای از برخورد با روزنامهنگاران نوشت که احضارها نتیجه عکس میدهند.
عباس عبدی، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی درباره احضار خود به هممیهن گفت: «روزنامهنگار باید آماده پاسخگویی درباره رفتارهای خود باشد، مشروط بر اینکه دستگاههای رسیدگی کننده، بیطرفی خود را حفظ کنند و آن را در عمل نشان دهند.»
به گفته او، بیطرفی دستگاهها باعث اعتبارشان نزد جامعه و اعتماد به رسیدگی آنان به این مسایل است.
سعید شریعتی، فعال سیاسی اصلاحطلب در واکنش به اعلام جرم دادستانی علیه روزنامهنگاران و فعالان سیاسی به هممیهن گفت: «افرادی که برای آنها پرونده تشکیل شده، چهرههایی موثر و شناختهشده هستند. فرض بر اینکه از سوی این افراد خبر منتشر شده از صحت کافی برخوردار نباشد. آیا روش همیشگی یعنی تشکیل پرونده برای آنها اقدام صحیحی است؟»
او در ادامه گفت: «بدون شک راهحل مهم و اصلی، گفتوگو با افرادی است که این خبر را منتشر کردهاند. این روش در واقع نقض آزادی بیان است و قطعا همانند سنوات گذشته نتیجه عکس خواهد داشت.»
ایراناینترنشنال روز یکشنبه در گزارشی نوشت با وجود مخالفتهای صریح ایرانیان با سیاستهای جنگطلبانه جمهوری اسلامی و تبعات آن برای مردم ایران، حکومت تلاش میکند صدای مخالفت مردم با جنگ را خفه کند و شهروندان را حامی حملات موشکی و پهپادی سپاه پاسداران به اسرائیل معرفی کند.
پیش از این و به دنبال انتشار واکنشهای انتقادی شهروندان در ایران به حمله به اسرائیل، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران با صدور اطلاعیهای خواستار آن شد که شهروندان در صورت مشاهده هر گونه فعالیتی در فضای مجازی برای حمایت از اسرائیل، اطلاعات و مشخصات صفحات و گردانندگان آن را ارسال کنند تا با آنها به عنوان «مجرم» برخورد شود.
به نظر میرسد جمهوری اسلامی با استفاده از ابزارهای مختلف در تلاش است صدای مخالفان سیاستهای خود را در نطفه خفه کند و بیش از پیش، مانع انتشار مواضع مردم در رسانههای داخلی شود.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، گفت که نخستوزیر و رهبری اسرائیل به تنهایی مسئول تنشهای اخیر در خاورمیانه هستند.
اردوغان پس از جلسه کابینهاش در یک نشست خبری گفت: «اسرائیل در تلاش است تا درگیری منطقهای ایجاد کند و حمله به سفارت ایران در دمشق آخرین قطره آن بود.»
او در ادامه غرب را بهدلیل اینکه به جای حمله اسرائیل به ساختمان کنسولگری ایران، حمله جمهوری اسلامی را محکوم کرد، به شدت مورد انتقاد قرار داد.
