وزیر خارجه آلمان: تهران بهطور سازنده وارد مذاکرات با همسایگان منطقهای و آمریکا شود
یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که در تماس با عباس عراقچی، از جمهوری اسلامی خواسته است بهطور سازنده وارد مذاکرات با همسایگان منطقهای و آمریکا شود تا به درگیری پایان داده شود.
او تاکید کرد تنگه هرمز باید بدون هیچ شرطی باز شود تا کشتیرانی آزاد و ایمن برای همه تضمین شود.
این زمینلرزه تنها چند روز پس از ادای سوگند آبلاردو د لا اسپریلا بهعنوان رییسجمهوری کلمبیا رخ داد و دولت جدید را با نخستین بحران بزرگ خود روبهرو کرد؛ آن هم در شرایطی که خاطره زمینلرزههای دوقلوی ویرانگر ماه ژوئن در ونزوئلای همسایه همچنان تازه است.
د لا اسپریلا حدود ساعت یک بعدازظهر به وقت محلی، همزمان با اعلام وضعیت اضطراری ملی، در سخنرانی خطاب به مردم گفت: «دولت ملی تمام ظرفیتهای خود را برای حفاظت از جان مردم، کمک به جوامع آسیبدیده و رساندن امداد به هر نقطهای که به آن نیاز باشد، به کار گرفته است. اولویت نخست، نجات افرادی است که زیر آوار گرفتار شدهاند.»
بهگزارش سازمان زمینشناسی ایالات متحده، بزرگی این زمینلرزه ۷.۴ و عمق آن ۱۰۷ کیلومتر بود. کانون زلزله در نزدیکی سن خوزه دل پالمار در استان چوکو، منطقهای کمجمعیت در ساحل اقیانوس آرام کلمبیا، قرار داشت، اما لرزش آن در شهرهای بزرگ سراسر کشور احساس شد.
به نظر میرسد بیشترین شمار قربانیان مربوط به استان غربی ریسارالدا، در منطقه قهوهخیز کلمبیا، باشد. کالی، یکی از بزرگترین شهرهای کشور، نیز بهشدت آسیب دیده است، هرچند مقامهای محلی هنوز مرگ کسی را در این شهر تایید نکردهاند.
خوان کارلوس اوسوریو که در کالی به خارج کردن آوار از یک ساختمان فروریخته کمک میکرد، به تلویزیون کاراکول گفت: «ساختمان کاملا فروریخت. صدایش مثل انفجار بمب بود. وحشتناک بود. همه ما همسایهها با هم کار میکنیم و زنجیرههای انسانی تشکیل دادهایم. به ماشینآلات سنگین نیاز داریم. افراد زیادی زیر آوار گرفتار شدهاند.»
سازمان هواپیمایی کشوری کلمبیا اعلام کرد پروازها در فرودگاههای پریرا، مانیسالس، کیبدو، ارمنیا، کارتاگو و بوئناونتورا به حالت تعلیق درآمده است تا بازرسان خسارتهای احتمالی سازهای را بررسی کنند.
سرزمین زمینلرزهها
کلمبیا معمولا هر ماه هزاران زمینلرزه کوچک را ثبت میکند.
با این حال سوزان فن در لی، زلزلهشناس دانشگاه نورثوسترن، گفت بزرگی این زمینلرزه، قرار گرفتن کانون آن در خشکی و در نزدیکی درههای رودخانهای با خاک نرم و همچنین حرکت صفحات زمینساختی ممکن است بر میزان و شدت خسارتها افزوده باشد.
او گفت: «این زمینلرزه در عمقی بسیار پایینتر از پوسته زمین رخ داد و از نظر تئوری نباید چنین لرزش شدیدی ایجاد میکرد. اما با این بزرگی، در عمل لرزش بسیار زیادی ایجاد کرد.»
او افزود: «یک زمینلرزه با بزرگی ۷.۴ حدود ۳۲ برابر قدرتمندتر از زمینلرزهای با بزرگی ۶.۴ است.»
شهرهای منطقه قهوهخیز کلمبیا، از جمله ارمنیا و پریرا، در سال ۱۹۹۹ نیز با زمینلرزهای ویرانگر به بزرگی ۶.۲ مواجه شدند که بیش از هزار کشته بر جای گذاشت.
ارتش یمن اعلام کرد در حمله حوثیها به شهر بندری مخا در ساحل دریای سرخ که زیرساختهای غیرنظامی و نیروهای مسلح را نیز هدف قرار داد، چهار نظامی و سه غیرنظامی کشته و ۳۰ نفر دیگر زخمی شدند.
بهگفته ارتش یمن، سامانههای پدافند هوایی ۱۱ پهپاد حوثی را که در این حمله شرکت داشتند، رهگیری و سرنگون کردند.
بندر مخا تحت کنترل دولت رسمی یمن است و این حمله نگرانیها درباره تهدید مسیرهای راهبردی کشتیرانی و احتمال بازگشت جنگ داخلی را افزایش داده است. عربستان از دولت یمن که در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته شده، حمایت میکند.
شبکه المسیره، وابسته به حوثیها، تصاویری از شلیک چندین موشک بالستیک و پهپاد را پخش کرد و یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، نیز در پستی در تلگرام نوشت این حملات تجمع نیروهای سعودی و انبارهای تسلیحاتی را هدف قرار دادهاند.
بهگفته ارتش یمن در حملات حوثیها محلههای مسکونی در مخا نیز هدف قرار گرفتهاند.
حمله به مخا تازهترین مورد از یکی از بزرگترین موجهای حملات حوثیها علیه مواضع نظامی یمن و مناطق تحت کنترل دولت مورد حمایت عربستان سعودی از زمان آتشبس سال ۲۰۲۲ است.
این حمله در شرایطی صورت میگیرد که تهدیدها علیه کشتیرانی در تنگه هرمز بار دیگر توجهها را به دریای سرخ و تنگه بابالمندب در انتهای جنوبی آن معطوف کرده است. با بسته شدن نسبی تنگه هرمز، شمار فزایندهای از کشتیهای تجاری به این مسیر روی آوردهاند.
حوثیها همچنین ماه گذشته در واکنش به آنچه «محاصره سعودی» علیه خود در یمن خواندند، محاصره دریایی عربستان سعودی در دریای سرخ را اعلام کردند؛ ادعایی که ریاض آن را رد کرده است.
حوثیها همچنین اعلام کردند که روز یکشنبه ۱۸ مرداد پالایشگاه جیزان متعلق به آرامکوی عربستان را نیز هدف قرار داده است. این حمله دو روز پس از آن صورت گرفت که عربستان سعودی در واکنش به بیثباتی فزاینده منطقهای ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، با متحدان مسلمان سنی خود، ترکیه و پاکستان، یک پیمان دفاعی امضا کرد.
وزارت انرژی عربستان سعودی اعلام کرد در این پالایشگاه آتشسوزی رخ داده، اما حریق بعدا مهار شده و هیچکس آسیب ندیده است. این وزارتخانه علت آتشسوزی را اعلام نکرد.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، گفت ائتلاف جدید علیه ایران یا هیچ کشور دیگری نیست و اگر کشوری به آنها حمله نکند، مورد حمله قرار نخواهد گرفت.
خامنهای دوشنبه ۱۹ مرداد در حکم انتصاب عبداللهی، تکمیل روند ادغام این دو نهاد را یکی از سه اولویت رییس جدید ستاد کل برشمرد و خواستار پایان یافتن آن بر اساس طرح پدرش، علی خامنهای، شد. او در متن حکم از این طرح بهعنوان «تدبیر امام شهید» یاد کرد.
این اقدام از آن رو اهمیت دارد که ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا بهطور سنتی وظایف متفاوتی بر عهده داشتهاند.
ستاد کل سیاستها و راهبردهای نظامی را تعیین میکند، هماهنگی میان ارتش، سپاه پاسداران، فرماندهی انتظامی و دیگر اجزای نیروهای مسلح را بر عهده دارد و بر آمادگی آنها نظارت میکند.
در مقابل، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا مرکز فرماندهی مشترک عملیاتی نیروهای مسلح است و هدایت و هماهنگی نیروها را در جنگها، بحرانها و عملیاتهای بزرگ نظامی بر عهده دارد. این قرارگاه با قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا، بازوی اقتصادی و عمرانی سپاه پاسداران، متفاوت است.
ادغام این دو ساختار میتواند سیاستگذاری راهبردی، آمادهسازی نیروها و فرماندهی عملیات در زمان جنگ را در یک زنجیره فرماندهی متمرکزتر گرد آورد.
فرماندهی عملیاتی جنگ در راس ستاد کل
علی عبداللهی از تابستان ۱۴۰۴ فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا را بر عهده داشت و در جنگ کنونی نیز در مقام ارشدترین فرمانده عملیاتی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی فعالیت میکرد.
رسانههای حکومتی ۲۰ اردیبهشت گزارش دادند عبداللهی در دیدار با مجتبی خامنهای، گزارشی از میزان آمادگی ارتش، سپاه پاسداران، فرماندهی انتظامی، نیروهای امنیتی و مرزبانی، وزارت دفاع و بسیج ارائه کرده است. زمان دقیق آن دیدار اعلام نشد.
انتصاب عبداللهی به ریاست ستاد کل، همراه با دستور تکمیل ادغام دو نهاد، میتواند اختیارات راهبردی و عملیاتی را که او پیشتر در قرارگاه خاتمالانبیا در اختیار داشت، به جایگاه جدیدش منتقل کند. در مجموعه احکام منتشرشده در روز دوشنبه نیز فردی بهعنوان جانشین او در فرماندهی قرارگاه معرفی نشد.
عبداللهی جانشین سید عبدالرحیم موسوی شد که در حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند ۱۴۰۴ کشته شده بود.
بازگشت به ساختار پیش از سال ۱۳۹۵
دستور جدید، تا حدی ساختاری را که علی خامنهای در سال ۱۳۹۵ با تفکیک ریاست ستاد کل از فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا ایجاد کرده بود، معکوس میکند.
حسن فیروزآبادی، رییس پیشین ستاد کل نیروهای مسلح، گفته بود در دوران ریاست خود، فرماندهی هر دو ساختار را بر عهده داشت. علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، پس از کنار رفتن او، محمد باقری را به ریاست ستاد کل و غلامعلی رشید را به فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا منصوب کرد.
در ساختار ایجادشده پس از این تغییر، ستاد کل مسئول سیاستگذاری، هماهنگی و آمادهسازی نیروها بود، اما قرارگاه خاتمالانبیا در زمان جنگ مسئولیت مستقیم طراحی و هدایت عملیات مشترک را بر عهده داشت.
مجتبی خامنهای در حکم جدید همچنین از عبداللهی خواست آمادگیهای دفاعی و امنیتی نیروهای مسلح و بسیج را افزایش دهد و امکان پاسخ سریع و موثر به تهدیدهای نظامی متعارف، شناختی و ترکیبی را فراهم کند.
ترامپ دوشنبه ۱۹ مرداد در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت مقامهای جمهوری اسلامی خواستار دریافت غرامت برای خسارتهای ناشی از جنگ پنج ماه گذشته شدهاند؛ جنگی که به گفته ترامپ با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای آغاز شد.
او افزود درخواست غرامت جمهوری اسلامی پیشتر در هیچیک از مذاکرات یا دیدارهای دو طرف مطرح نشده بود.
ترامپ نوشت: «اما ایده جالبی است؛ زیرا من نیز اکنون از ایران برای همه کسانی که با بمبهای کنار جادهای و در درگیریهای متعدد کشته یا بهشدت زخمی کرده است، غرامت میخواهم.»
او خانواده ملوانان کشتهشده در حمله به ناو آمریکایی «یواساس کول» و خانواده «هزاران فرد دیگری که در جنگ کشته شدهاند» را نیز در شمار کسانی قرار داد که به گفته او باید از ایران غرامت دریافت کنند. این حمله ناوشکن آمریکایی ۲۱ مهر ۱۳۷۹ هنگام سوختگیری در بندر عدن در یمن هدف یک حمله انتحاری قرار گرفت. در جریان این حمله ۱۷ ملوان آمریکایی کشته شدند. افبیآی مسئولیت این حمله را به القاعده نسبت داد.
ترامپ همچنین نوشت: «افزون بر این، باید به خانوادههای صدها هزار معترض بیگناهی که [حکومت] ایران طی ۵۰ سال گذشته کشته است، غرامت پرداخت شود؛ بدون آنکه از ۵۲ هزار نفری بگوییم که تنها در پنج ماه گذشته کشته شدهاند.»
رییسجمهوری آمریکا در این پست افزود به نمایندگان خود دستور داده است درخواست پرداخت غرامت از ایران را «با قاطعیت در تکتک مذاکرات آینده» مطرح کنند. این درخواست در هیچیک از مذاکرات پیشین با جمهوری اسلامی مطرح نشده بود.
ترامپ اندکی پس از انتشار این پست، آن را با پست دیگری تکمیل کرد. ا و نوشت: «همچنین، در ارتباط با مذاکرات ایران، این کشور باید بابت خسارتهای واردشده به مردم لبنان، سوریه، یمن، غزه و کشته شدن آنها مسئول شناخته شود.»
عراقچی شنبه ۱۷ مرداد در حاشیه نشست خبری مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، گفت بازگشایی تنگه هرمز به شروط دیگری، از جمله جبران یکبهیک موارد نقض تفاهمنامه اسلامآباد از سوی آمریکا سوی آمریکا، وابسته است. محمدباقر ذوالقدر نیز همان روز پرداخت کامل خسارتهای جنگ را یکی از شروط جمهوری اسلامی اعلام کرد.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز ۱۷ مرداد در پیامی نوشت تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا رفتار خود را «تصحیح» نکند باز نمیشود. او این تغییر رفتار را شامل خودداری از تهدید جمهوری اسلامی، پایان دائمی جنگ علیه حکومت ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، لغو محاصره دریایی، خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران دانست.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در نشست رسانهای دوشنبه ۱۹ مرداد گفت توافق احتمالی میان تهران و مسقط فقط مسیر تردد ایمن کشتیها را تعیین میکند و بهخودیخود به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست.
او گفت: «مادامی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد و مادامی که سایر نقضهای آمریکا تداوم داشته باشد، شرایط لازم برای اینکه بگوییم تنگه هرمز تبدیل به یک آبراه امن شده است، وجود نخواهد داشت.
او افزود آمریکا باید اقداماتش را «متوقف و جبران کند» تا درباره گامهای بعدی گفتوگو شود. این سخنان خوشبینی بازار به بازگشایی قریبالوقوع تنگه را کاهش داد و قیمت نفت بالا رفت. نفت خام برنت ابتدا سه درصد و در ادامه معاملات بیش از چهار درصد افزایش یافت.
مطرحشدن شروط جمهوری اسلامی، خوشبینی اولیه بازارها به دستیابی به توافقی درباره تنگه هرمز را کاهش داد. قیمت قراردادهای گاز طبیعی هلند و بریتانیا برای تحویل در نزدیکترین ماه نیز بیش از ۱۰ درصد افزایش یافت.
