فرمانده ارشد نیروهای آمریکا در خاورمیانه هشدار داد انتشار ویدیوهای تلفن همراه در اینترنت میتواند به ایران در هدف قرار دادن پایگاههای آمریکایی کمک کند. منابع آگاه نیز به رویترز گفتند ممکن است بهزودی برخی نیروهای مستقر در منطقه ملزم به تحویل تلفنهای همراه خود شوند.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه هفتم مرداد نوشت اعمال محدودیتهای سختگیرانه بر ارتباطات تلفن همراه، بُعد تازهای به جنگ در منطقه خواهد افزود و هزاران نیروی آمریکایی مستقر را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
بسیاری از این نیروها همچنان برای ارسال گاهبهگاه پیام به نزدیکان خود و اطمینان دادن درباره سلامتیشان به تلفن همراه متکیاند.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا (سنتکام)، در نامهای که پیشتر منتشر نشده بود، نوشت جمهوری اسلامی با جستوجوی گزارشهای خبری یا مطالب آنلاین خبرنگاران که به «واکنشها، عکسها و تصاویر ضبطشده با تلفنهای همراه نیروهای ما» اشاره دارند، میتواند تقریبا بهصورت لحظهای از موفقیت یا شکست حملات خود مطلع شود.
کوپر در نامه ششم مرداد خود که نسخهای از آن به دست رویترز رسیده است، نوشت: «هزینه مستقیم و اجتنابناپذیر این اطلاعات منبعباز را میتوان با جان نیروهای نظامی آمریکا و ساکنان غیرنظامی کشورهای حوزه خلیج فارس که هدف حمله قرار گرفتهاند، سنجید.»
او از نظامیان آمریکایی خواست «تمرکز خود را بر امنیت عملیاتی دوچندان کنند»، اما در این یادداشت اقدام مشخصی را توصیه نکرد.
۲۳ تیر، روزنامه فایننشال تایمز نوشت که همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، شبکههای تلفن همراه در خاورمیانه هدف موجی از حملات سایبری قرار گرفتند که به منظور شناسایی موقعیت نیروها و پیمانکاران آمریکایی انجام شده بود.
احتمال ضبط تلفنهای همراه نیروهای آمریکایی
دو منبع آگاه به رویترز گفتند در اردن، که بارها هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته است، به برخی نیروها اطلاع داده شده تلفنهای همراهشان در روزهای آینده ضبط خواهد شد.
منبع سومی گفت چنین اقدامی به دلیل نگرانیهای مرتبط با امنیت عملیاتی در منطقه در دست بررسی است، اما ضبط تلفنها را قطعی ندانست.
تیموتی هاوکینز، سخنگوی سنتکام، در پاسخ به درخواست رویترز برای اظهار نظر گفت: «این پیام یادآوری کلی به نیروهای ما درباره اهمیت رعایت اصول امنیت عملیاتی بود. دریاسالار کوپر بارها از فرصتهای مشابه برای انتقال اولویتهای عملیاتی به نیروها استفاده کرده است.»
دویدن نیروها به سوی پناهگاه در حمله جمهوری اسلامی
در ویدیویی که این ماه در اینترنت منتشر شد، یکی از نیروهای نظامی آمریکا از دویدن سربازان به سوی پناهگاه در جریان حمله مرگبار جمهوری اسلامی به پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن در ۲۶ تیر فیلمبرداری کرد.
به نظر میرسد کوپر در نامه خود به همین تصاویر اشاره کرده و گفته است ویدیو با عینک هوشمند متا، مجهز به دوربین داخلی، ضبط شده بود.
او نوشت: «ویدیویی که با عینک متای یکی از نیروها ضبط شده بود، در اینستاگرام منتشر شد و نشان میداد آن فرد در جریان حمله موشکی و پهپادی ایران چگونه و از چه مسیری خود را به یک پناهگاه رسانده بود.»
کوپر گفت در نبود چنین روایتهایی، ایران به دلیل اخلال الکترونیکی ارتش آمریکا و دیگر تاکتیکهای مورد استفاده در مناطق جنگی، معمولا برای تشخیص موفقیت یا شکست حملات خود با دشواری روبهرو میشد.
او نوشت: «ایران میداند تسلیحات شلیک شدهاند، اما نیروهایش نمیدانند آیا ۵۰ متر خطا کردهاند، به یک محوطه آسفالت خالی برخورد کردهاند یا یک تاسیسات شلوغ را با موفقیت هدف قرار دادهاند.»
به گفته فرمانده سنتکام، «فهرستها، توضیحات و تحلیلهای دقیق درباره آنچه هدف قرار گرفته و بهطور علنی از سوی رسانهها منتشر میشود، عملا ارزیابی خسارات نبرد را برای ایران، رایگان انجام میدهد».
۱۸ نیروی آمریکایی از آغاز جنگ کشته شدهاند
از زمان آغاز جنگ اخیر با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند، ۱۸ نیروی آمریکایی کشته و بیش از ۶۰۰ نفر زخمی شدهاند.
رویترز نوشت این تلفات نگرانی آمریکاییها را درباره جنگی افزایش داده است که تنها یکسوم آنان از آن حمایت میکنند.
قانونگذاران دموکرات خواستار انتشار اطلاعات بیشتری درباره جنگ شدهاند؛ از جمله جزییات خسارات واردشده به زیرساختهای آمریکا در پایگاهها، از برجهای رادار و اقامتگاههای نظامی گرفته تا آشیانههای هواپیما.
آنها همچنین خواستار انتشار نتایج تحقیقات ارتش آمریکا درباره حمله به یک مدرسه («شجره طیبه» میناب) در ایران شدهاند که احتمالا از سوی ایالات متحده انجام شده است.
مقررات متفاوت استفاده از تلفن همراه
به گفته مقامها، مقررات مربوط به استفاده نیروهای اعزامشده از تلفن همراه در بخشهای مختلف ارتش آمریکا بسیار متفاوت است.
بسیاری از نیروها باید تلفنهای خود را در محلهای قفلشده نگهداری کنند و در ماموریتهای بهویژه حساس نیروهای عملیات ویژه، استفاده از تلفن همراه میتواند ممنوع باشد.
با این حال، دو منبع گفتند احتمال ضبط تلفنهای همراه موجب نگرانی برخی اعضای خانواده نیروها شده است؛ خانوادههایی که در ماههای اخیر با خواندن ادعاهای جمهوری اسلامی درباره حملات مرگبار به پایگاههای آمریکا در سراسر خاورمیانه، از پیش نگران بودهاند.
مقامهای آمریکایی سالهاست هشدار میدهند برخی برنامههای نصبشده روی تلفنهای همراه، از جمله برنامههای ورزشی و تناسب اندام، به دلیل ثبت اطلاعات مکانی میتوانند از سوی دشمنان برای کمک به هدفگیری نیروها مورد سوءاستفاده قرار گیرند.
رویترز پیش از این گزارش داد اطلاعات مکانی تجاری جمعآوریشده از تلفنهای هوشمند و دیگر دستگاهها، برای هدف قرار دادن یا زیر نظر گرفتن نیروهای آمریکایی مورد استفاده قرار گرفته است.
پنتاگون نیز کوشیده است با استناد به نگرانیهای امنیت عملیاتی، انتشار اطلاعات را بهدقت کنترل کند. این نهاد اغلب از اظهار نظر درباره ادعاهای جمهوری اسلامی در مورد حملات خودداری کرده یا جزییات حوادثی را که به زخمی شدن نیروهای آمریکایی منجر شدهاند، منتشر نکرده است.
کوپر گفت که انتشار جزییات حملات میتواند به حکومت ایران برای اجرای حملات بعدی کمک کند.
او نوشت: «افشای عمومی جزییات میتواند به چراغ سبزی فوری برای نیروهای ایرانی تبدیل شود تا موج دوم و بسیار ویرانگرتری از حملات را آغاز کنند.»
این تحریمها چهارشنبه هفتم مرداد بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ اعلام شدند و اعمال میشوند. فرمانی که بخشهایی از اقتصاد جمهوری اسلامی، از جمله حوزههای نفت، پتروشیمی، مالی و کشتیرانی را هدف قرار میدهد.
در میان نهادهای تحریمشده، «اداره خدمات دریایی هرمزسیف» در بندرعباس و «شرکت بیمه دریایی خلیج فارس» در ایران قرار دارند.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد این دو نهاد که در حوزه فعالیتهای مالی و بیمهای کار میکنند، مشمول تحریمهای ثانویه نیز هستند.
وبسایت اکسیوس پنج مرداد نوشت که فشار اقتصادی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، علیه جمهوری اسلامی، در مقایسه با کارزار بمباران او توجه بسیار کمتری به خود جلب کرده و با این حال، مقامهای ارشد آمریکایی معتقدند این فشار اقتصادی ممکن است در نهایت آسیب بیشتری به تهران وارد کند.
یک مقام ارشد دولت آمریکا به اکسیوس گفت: «ایرانیها میخواهند بمباران متوقف شود و پول میخواهند. اما تقریبا باید ترتیب این دو را برعکس گفت. آنها واقعا قبل از هر چیز پول میخواهند.»
بر اساس تحریمهای تازه اعلام شده، هشت شرکت دیگر تحریمشده در هنگکنگ، چین و جزایر مارشال ثبت شدهاند یا نشانیشان در این مناطق است.
این شرکتها عبارتند از بیلیون نکسوس اینترنشنال، برنچ سیینگ اینترنشنال تریدینگ، کانفیدنت ایپکس، مارینووا فریت، نوادا اسپیریت، اوشن ترنکویلیتی، مدیریت کشتی چی هانگ و وست مایتی.
هفت نفتکش نفت خام و یک نفتکش فرآوردهها
اوفک همزمان هشت شناور مرتبط با شرکتهای تازه تحریمشده را به فهرست اتباع ویژه و افراد مسدودشده، موسوم به اسدیان (SDN)، افزود.
از میان این هشت شناور، هفت فروند نفتکش نفت خام هستند و یک فروند برای حمل مواد شیمیایی و فرآوردههای نفتی استفاده میشود.
هفت نفتکش نفت خام شامل «السالمی»، «بریز وی»، «کریستال»، «لیلی» که با نام «دانیا» نیز شناخته میشود، «ناتسومی»، «نیرتا» و «یهوپ» هستند.
شناور «ول سیل» نیز برای حمل مواد شیمیایی و فرآوردههای نفتی مورد استفاده قرار میگیرد.
این نفتکشها با پرچم کشورهای باربادوس، وانواتو، موزامبیک و جزایر مارشال فعالیت میکنند.
پرچم کنونی نفتکش السالمی مشخص نشده و این کشتی پیشتر با پرچم پاناما تردد میکرد.
بر اساس اعلام اوفک، هر یک از این هشت نفتکش به یکی از شرکتهای تازه تحریمشده مرتبط است.
اوفک ۲۴ تیر نیز اعلام کرد چهار فرد و سه نهاد را به فهرست افراد و نهادهای تحریمشده خود اضافه کرده است.
اوفک ۲۰ خرداد نیز چند فرد و شرکت جدید را بهدلیل ارتباط با سپاه پاسداران و جمهوری اسلامی به فهرست تحریمهای خود اضافه کرد و دامنه تحریمهای برخی افراد و نهادهای از پیش تحریمشده را نیز گسترش داد.
در میان افراد تحریمشده از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری ایالات متحده، بهروز نمازی، شهروند ایرانی، از جمله افرادی است که به تازگی به دلیل ارتباط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تحریم شد. همچنین دونیا اتایب، شهروند ایتالیا و ماریا سلینا و وادیم دروژبین، دو شهروند روسیه، نیز به این فهرست افزوده شدند.
از جمله نهادهای تحریمشده در این تاریخ، شرکت ایرانی نیکا جت، شرکت روسی آوراتک و شرکت ونگارد تاکتیکال ساپلای مستقر در نیجریه بودند.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد این نهادها با نمازی ارتباط دارند و مشمول تحریمهای ثانویه شدهاند.
یک مقام آمریکایی پیش از این گفته بود: «اطلاعاتی به دست آمده که نشان میدهد ایرانیها شکایت دارند که نمیتوانند حقوق نیروهایشان را پرداخت کنند. چرا؟ بهدلیل فشارهای مالی. بهدلیل وزارت خزانهداری. به دلیل کاری که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، انجام میدهد.»
خبرگزاری رویترز چهارشنبه هفتم مرداد گزارش داد آتشنشانان در فرانسه و اسپانیا همچنان در تلاش برای مهار چندین آتشسوزی گستردهاند. همزمان، مقامهای هواشناسی درباره افزایش دما و وزش بادهای خشک هشدار دادهاند.
سازمان هواشناسی اسپانیا پیشبینی کرد دمای هوا چهارشنبه در دستکم شش منطقه این کشور به ۴۰ درجه سانتیگراد برسد. برای این مناطق هشدار نارنجی صادر شده است که پس از هشدار قرمز، دومین سطح هشدار به شمار میرود.
پیشبینی میشود دمای هوا در مناطق گرفتار آتش در جنوبغرب فرانسه از حدود ۳۳ درجه سانتیگراد در روز سهشنبه، به ۴۲ درجه برسد.
سازمان هواشناسی فرانسه هشدار داد وزش بادهای خشک از جنوبغرب در صبح و از غرب در بعدازظهر میتواند شعلههای آتش را تشدید کند.
آتشنشانان فرانسوی توانستند وضعیت آتشسوزی بزرگ در غرب بوردو را در طول شب باثبات نگه دارند، اما اعلام کردند آتش هنوز مهار نشده است.
این حریق در منطقه لاند تاکنون ۴۲ هزار هکتار را نابود کرده است. بخش عمده این مناطق جنگلهای کاج هستند. همچنین، حدود ۲۴۰ خانه بهطور کامل یا جزئی تخریب شده و نزدیک به ۲۲۰ هزار نفر، از جمله ساکنان محلی و گردشگران، وادار به تخلیه محل زندگی یا اقامت خود شدهاند.
این حریق بزرگترین آتشسوزی جنگلی ثبتشده در فرانسه از زمان آغاز ثبت آمار در سال ۲۰۰۶ به شمار میرود.
با وجود باز ماندن فرودگاه بوردو و ازسرگیری خدمات تراموا و فعالیت هتلها، مقامها هشدار دادند بحران آتشسوزی هنوز پایان نیافته است.
رویترز پنجم مرداد گزارش داد در مجموع بیش از ۳۲۰ هزار نفر در فرانسه و اسپانیا بهدلیل آتشسوزیها خانهها یا محل اقامت خود را ترک کردند یا دستور تخلیه گرفتند.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، گفت ۱۰ آتشسوزی همچنان در نقاط مختلف این کشور فعال است، اما ابراز امیدواری کرد اوضاع در مسیر بهبود قرار داشته باشد.
مقامها اعلام کردند وضعیت در استانهای آویلا و مادرید بهتر شده، اما آتشسوزی در استان شرقی کاستلون، پس از سوزاندن بیش از ۱۰ هزار هکتار، همچنان از کنترل خارج است.
حدود ۱۰ هزار نفر از ساکنان تخلیهشده این منطقه نیز هنوز اجازه بازگشت به خانههای خود را ندارند.
مرکز هماهنگی واکنش اضطراری اتحادیه اروپا نیز هشدار داد یونان، ایتالیا و بخشهایی از اروپای مرکزی در هفتههای آینده با خطر بیشتری از آتشسوزیهای جنگلی روبهرو خواهند شد.
تصاویر پهپادی رویترز از منطقه التیمبلو در نزدیکی مادرید، لاشههای سوخته گوزنها را در جنگلهایی نشان میدهد که به خاکستر تبدیل شدهاند؛ تصاویری که ابعاد خسارت واردشده به حیاتوحش را آشکار میکند.
اروپا که سریعترین قاره در حال گرم شدن جهان است، امسال موجهای گرمای بیسابقهای را تجربه کرده است.
دانشمندان میگویند تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، گرما و خشکسالی را تشدید کرده و همین شرایط زمینه گسترش سریعتر آتشسوزیهای جنگلی را فراهم میکند.
بر اساس این گزارشها، علیاصغر آستانه، ابوالفضل متقی، مرتضی اکبری و امیرعباس درهمفروش، از جمله کشتهشدگان هستند.
پس از انتشار این گزارشها، سرکنسولگری جمهوری اسلامی در کربلا این موضوع را رد و اعلام کرد در این حملات هیچکس کشته نشده است.
بر اساس اعلام این سرکنسولگری، ساختمانی خالی از سکنه هدف قرار گرفته است.
پیشتر حشد شعبی، از گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی، اعلام کرده بود که دستکم ۲۰ نیروی این گروه در حملات عربستان سعودی و آمریکا کشته شدند.
این گروه اعلام کرد چند پایگاه وابسته به آن در نقاط مختلف عراق، بامداد چهارشنبه هفتم مرداد هدف حملات هوایی قرار گرفتند.
حشد شعبی شمار اولیه زخمیشدگان را ۳۲ نفر اعلام کرد و خبر داد چند ساختمان در جریان حملات آسیب دیدند، اما درباره محل دقیق پایگاهها و میزان خسارتها جزییات بیشتری ارائه نکرد.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، این حملات را تایید و اعلام کرد مواضع لجستیکی و تسلیحاتی گروههای همسو با جمهوری اسلامی را در شرق عراق هدف قرار داده است.
آمار اعلامشده از سوی حشد شعبی بهطور مستقل تایید نشده است.
سنتکام حملات مشترک در شرق عراق را تایید کرد
سنتکام در بیانیهای اعلام کرد نیروهای آمریکا و عربستان سعودی سهشنبه شب به وقت شرق آمریکا (بامداد چهارشنبه به وقت ایران) حملات دقیقی را در عراق انجام دادهاند.
بر اساس این بیانیه، جنگندههای آمریکا و عربستان سعودی چند مرکز لجستیکی و انبار تسلیحاتی متعلق به «تروریستهای همسو با ایران» را در شرق عراق هدف قرار دادند.
سنتکام تاکید کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این گروهها را برای حمله به نیروهای آمریکایی و زیرساختهای انرژی عربستان سعودی هدایت کرده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا این عملیات را پاسخی به بیش از ۳۰ حمله پهپادی در ۷۲ ساعت گذشته دانست که به گفته این نهاد، با هدایت سپاه پاسداران انجام شدهاند.
سنتکام گفت حملات علیه نیروهای آمریکایی موفق نبودهاند.
این بیانیه درباره تلفات احتمالی حملات آمریکا و عربستان سعودی یا ارتباط دقیق پایگاههای هدف قرارگرفته با تشکیلات حشد شعبی جزییاتی ارائه نکرد.
تا لحظه تنظیم این گزارش، تهران به این حملات واکنشی نشان نداده است.
حشد شعبی حملات را «نقض حاکمیت عراق» خواند
حشد شعبی این حملات را «تشدید بسیار خطرناک تنشها» توصیف کرد و آن را «نقض حاکمیت عراق» دانست.
در بیانیه این گروه آمده است: «این حمله را تشدید بسیار خطرناک تنشها، نقض حاکمیت عراق و حمله به نهادهای رسمی امنیتی کشور میدانیم.»
حشد شعبی از مجموعهای از گروههای مسلح عراقی تشکیل شده است و بخشهای عمدهای از آن با جمهوری اسلامی ارتباط دارند.
حملات گروههای نیابتی تهران در عراق علیه منافع آمریکا
سنتکام در تشریح سابقه تنشها تاکید کرد از فوریه تا آوریل ۲۰۲۶ (از اسفند سال گذشته تا اواخر فروردین ۱۴۰۵)، بیش از ۶۰۰ حمله یا تلاش برای حمله علیه شهروندان و تاسیسات آمریکا از سوی شبهنظامیان همسو با حکومت ایران در عراق انجام شده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا جزییات این حملات، محل وقوعشان یا میزان تلفات و خسارتهای احتمالی را در بیانیه ارائه نکرد.
سنتکام هشدار داد سپاه پاسداران و گروههای نیابتی آن باید این حملات را متوقف کنند تا با واکنشهای نظامی بیشتر آمریکا روبهرو نشوند.
سفارت آمریکا درباره سفر به عراق هشدار داد
سفارت آمریکا در بغداد هفتم مرداد هشدار امنیتی تازهای صادر کرد و بار دیگر از شهروندان آمریکایی خواست به عراق سفر نکنند.
این هشدار پس از حملات مشترک واشینگتن و ریاض و با توجه به افزایش تنشهای امنیتی در عراق منتشر شد.
مقتدی صدر از طرفها خواست عراق را وارد جنگ نکنند
مقتدی صدر، رهبر جریان صدر، حمله هر کشور یا طرفی به خاک عراق را محکوم کرد و همزمان از سپاه پاسداران خواست این کشور را هدف قرار ندهد.
صدر گفت عراق مبدا حمله به جمهوری اسلامی نبوده است و از گروههای مسلح خارج از کنترل دولت نیز خواست با اقدامات خود، به کشورهای خلیج فارس برای حمله به عراق «بهانه» ندهند.
او این گروهها را به تلاش برای کشاندن عراق به «جنگی بیحاصل» متهم کرد و از دولت عراق خواست امنیت را برقرار، حاکمیت کشور را اعمال و از جان مردم و اماکن مذهبی محافظت کند.
صدر همچنین نسبت به فعالیت «هستههای خفته تروریستی» و استفاده از اختلافهای فرقهای برای بر هم زدن امنیت عراق هشدار داد و خواستار صلح میان کشورهای همسایه شد.
چهار کشور عربی اقدامات جمهوری اسلامی و گروههای وابسته را محکوم کردند
همزمان، وزارت امور خارجه عربستان سعودی در بیانیهای از تماسهای جداگانه فیصل بن فرحان بن عبدالله، وزیر خارجه این کشور، با همتایانش در کویت، قطر و بحرین خبر داد.
بر اساس این بیانیه، وزیران خارجه چهار کشور آخرین تحولات منطقه را بررسی و حملات جمهوری اسلامی و گروههای شبهنظامی وابسته به آن در عراق و یمن را محکوم کردند.
وزیران خارجه بحرین، عربستان سعودی، قطر و کویت بر ادامه تلاشها برای کاهش تنش و حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و تنگه بابالمندب تاکید کردند.
این کشورها حفاظت از این دو مسیر را برای کاهش پیامدهای امنیتی و اقتصادی بحران ضروری دانستند.
کشورهای خلیج فارس بر هماهنگی امنیتی تاکید کردند
بر اساس بیانیه وزارت خارجه عربستان سعودی، چهار کشور بر «همبستگی کامل» در مقابله با هرگونه تهدید علیه امنیت و ثبات منطقه تاکید و اقداماتی را که به تضعیف امنیت منطقه منجر شود، رد کردند.
آنها همچنین خواستار ادامه هماهنگی و رایزنی میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس و تقویت همکاریهای مشترک برای حفظ امنیت و ثبات منطقه شدند.
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس نیز همبستگی کامل کشورهای عضو با عربستان سعودی را اعلام کرد و آنچه را «ادامه حملات تروریستی شبهنظامیان وابسته به ایران در عراق» خواند، محکوم کرد.
ادامه تهدیدات حوثیها علیه ریاض
ضیفالله الشامی، عضو دفتر سیاسی حوثیهای یمن، اعلام عربستان سعودی درباره ارتباط عراق با حملات پهپادی را رد کرد و گفت حوثیها هر عملیاتی را که انجام دهند، بهطور رسمی اعلام میکنند.
شامی گفت حوثیها عملیات موسوم به «شکستن محاصره عربستان» را آغاز کردهاند و تا رفع کامل «محاصره یمن»، به مقابله ادامه خواهند داد.
او هشدار داد مسیرهای اقتصادی و خطوط انتقال نفت عربستان سعودی در تیررس حوثیها قرار دارند.
شامی همچنین تاکید کرد سامانههای پدافندی عربستان سعودی نتوانستهاند مانع حملات موشکی و پهپادی یمن شوند.
این مقام حوثیها متهم کردن بغداد را تلاشی برای «پنهان کردن ناکامیهای ریاض» و فراهم آوردن زمینه خلع سلاح گروههای همسو با حکومت ایران در عراق دانست.
حملات به مواضع حشد شعبی در عراق، هشدار امنیتی سفارت آمریکا و مواضع متقابل کشورهای عربی، مقتدی صدر و حوثیها نشان میدهد خطر گسترش درگیری به عراق و مسیرهای انرژی منطقه افزایش یافته است.
همزمان، درخواستها برای کاهش تنش و جلوگیری از تبدیل شدن عراق به میدان رویارویی طرفهای منطقهای ادامه دارد.
حملات مشترک آمریکا و عربستان سعودی در عراق، پس از موج حملات پهپادی منتسب به نیابتیهای جمهوری اسلامی، از گسترش رویارویی نظامی به مواضع گروههای همسو با حکومت ایران در شرق این کشور حکایت دارد.
تهدید سنتکام به واکنشهای بیشتر و تاکید کشورهای عربی بر کاهش تنش نیز نشان میدهد تلاشهای نظامی و دیپلماتیک بهطور همزمان ادامه دارند.
اوکراین پیشتر نیز مسیر انتقال تسلیحات در دریای خزر را هدف قرار داده بود. در فوریه (بهمن و اسفند ۱۴۰۴)، پهپادهای دوربرد اوکراین یک ناو روسی و دو کشتی باری تحریمشده، «پورت اولیا ۲» و «بگی»، را هدف قرار دادند که برای انتقال محمولههای نظامی از جمهوری اسلامی به روسیه استفاده میشدند.
این حمله چند ماه پس از حمله دیگری به بندر «اولیا» در روسیه انجام شد که به کشتی حامل قطعات پهپادهای ایرانی و مهمات آسیب رسانده بود.
آنچه حمله شنبه را از حملات پیشین متمایز میکند، پرچم کشتی و تلفات آن است. کییف اعلام کرد کشتیهایی را هدف قرار داده که با نقض تحریمها، محمولههای نظامی میان جمهوری اسلامی و روسیه جابهجا میکردند.
تهران اما گفت شناور هدفگرفتهشده یک کشتی تجاری ایرانی بود و ملوان کشتهشده در آن، نخستین ایرانی بود که در حمله اوکراین جان باخت.
کرملین این حمله را «حمله به ایران» خواند و کییف را به تلاش برای گسترش جنگ متهم کرد. مقامهای جمهوری اسلامی نیز هشدار دادند این حمله بیپاسخ نخواهد ماند.
با این حال، تنها چند روز بعد، هر دو طرف از تمایل خود برای جلوگیری از تشدید تنش سخن گفتند.
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، پس از گفتوگو با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت هدف کییف «پرهیز از تشدید غیرضروری تنش» است و اقدامات اوکراین صرفا برای دفاع از این کشور در برابر تهاجم روسیه انجام میشود، نه برای هدف قرار دادن کشتیهای غیرنظامی یا افراد.
او افزود روسیه مسئول اصلی این حوادث و خسارتهای جانی است و خواستار خودداری از اقدامات تنشزا و پایان حمایت از جنگ روسیه علیه اوکراین شد.
عراقچی نیز در ایکس نوشت وزیر خارجه اوکراین به او اطمینان داده است که حمله به کشتی ایرانی عمدی نبوده و اوکراین خواهان تشدید تنش نیست.
او افزود جمهوری اسلامی نیز به دنبال تشدید تنش نیست، اما تاکید کرد هرگونه حمله به شهروندان یا منافع ایران غیرقابل قبول است و خسارتهای واردشده باید جبران شود.
پیامی با مخاطبان متفاوت
نیکول گراجفسکی، استادیار دانشگاه ساینسپو و نویسنده کتاب «روسیه و ایران؛ شرکای سرپیچی از سوریه تا اوکراین»، به ایراناینترنشنال گفت اوکراینیها از ابتدا این دو جنگ را مرتبط میدانستند و جمهوری اسلامی را حلقه اتصال میان آنها میدیدند.
او افزود دریای خزر یکی از آشکارترین نقاط تلاقی این دو منازعه است، زیرا هم کالاهای مورد نیاز جمهوری اسلامی و هم تجهیزاتی که تهران در اختیار روسیه قرار میدهد، از این مسیر منتقل میشوند.
گراجفسکی این حمله را لزوما نتیجه هماهنگی با واشینگتن نمیداند، اما احتمال میدهد اوکراین و اسرائیل در اجرای آن هماهنگ بوده و کییف نیز اهداف راهبردی خود را دنبال کرده باشد.
به گفته او، دولت ترامپ دلایلی برای جلوگیری از گره خوردن بیشتر جنگ اوکراین به منازعه با جمهوری اسلامی دارد. با این حال، نمایش توانایی اوکراین برای دسترسی به دریای خزر و اخلال در مسیری که نقشی روزافزون در مناسبات روسیه و جمهوری اسلامی یافته، بخشی از اهداف راهبردی کییف است.
پاسخ به همکاری نظامی تهران و مسکو
به گفته کارشناسان، روابط نظامی جمهوری اسلامی و روسیه به توضیح منطق کییف در انجام این حمله کمک میکند.
جمهوری اسلامی در تابستان ۲۰۲۲ (۱۴۰۱)، با آغاز ارسال پهپادهای شاهد به روسیه، به یکی از مشارکتکنندگان فعال در جنگ روسیه علیه اوکراین تبدیل شد. این پهپادها بعدا بهطور گسترده علیه شهرها و زیرساختهای غیرنظامی اوکراین به کار گرفته شدند.
آمریکا همچنین تهران را به ارسال موشکهای بالستیک کوتاهبرد به روسیه متهم میکند. اوکراین نیز میگوید مستشاران نظامی جمهوری اسلامی نحوه استفاده از این سامانههای پدافندی را به نیروهای روس آموزش دادند.
گراجفسکی در کتاب تازه خود نوشته است اپراتورهای پهپاد روسیه در اوت ۲۰۲۲ (مرداد و شهریور ۱۴۰۱) به ایران سفر کردند و در مسابقه پهپادی برگزارشده از سوی سپاه پاسداران شرکت داشتند. او این رویداد را پوششی برای آموزش کار با پهپادهای ایرانی میداند که بعدتر علیه اوکراین به کار گرفته شدند.
دیوید پاتریکاراکوس، خبرنگار ویژه دیلیمیل، گفت: «اوکراینیها سالها از فناوری جمهوری اسلامی آسیب دیدهاند و اکنون همان تجربه را برای ایرانیها رقم میزنند.»
پیامی با مخاطبان متفاوت
الکس واتانکا، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه، نیز این حمله را عمدتا اقدامی برای ارسال پیام دانست، اما گفت مخاطب آن ممکن است فقط جمهوری اسلامی نبوده باشد.
او احتمال داد آمریکا از اوکراین برای انتقال دو پیام به تهران استفاده کرده باشد: نخست، ترغیب جمهوری اسلامی به بازنگری در همکاری نظامی با روسیه؛ دوم، هشدار به تهران که مسیرهای تجاری شمالی لزوما از مسیرهای جنوبی، که بیش از پیش محدود شدهاند، امنتر نیستند.
در ماههای گذشته، آمریکا و متحدانش زیرساختهای نظامی، بندرها، تجهیزات و داراییهای دریایی و شبکههای لجستیکی جمهوری اسلامی در خلیج فارس و تنگه هرمز را هدف قرار دادهاند تا توانایی تهران برای جابهجایی تجهیزات نظامی و انجام تجارت دریایی را محدود کنند.
همزمان با افزایش فشار بر دسترسی جنوبی جمهوری اسلامی به کشتیرانی بینالمللی، مسیرهای شمالی از طریق دریای خزر، بهویژه کریدور بینالمللی حملونقل شمال–جنوب که جمهوری اسلامی را به روسیه متصل میکند، اهمیت بیشتری یافتهاند.
اگر ارزیابی واتانکا درست باشد، این حمله نشان داد که این مسیرها نیز ممکن است آسیبپذیر باشند.
نه گراجفسکی و نه واتانکا انتظار ندارند حمله در دریای خزر به رویارویی مستقیم نظامی میان جمهوری اسلامی و اوکراین منجر شود.
واتانکا گفت: «آنها در گسترش درگیری به جبهههای دیگر بسیار محتاطانه عمل میکنند.»
اینکه این پیام صرفا از سوی کییف ارسال شده یا از حمایت دیگران برخوردار بوده، همچنان محل بحث است. با این حال، به نظر میرسد نه اوکراین و نه جمهوری اسلامی تمایلی به تشدید این رویارویی و گسترش آن به جنگی فراگیرتر ندارند.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ تهاجم تمامعیار خود به اوکراین را آغاز کرد و جمهوری اسلامی نیز با ارسال پهپادهای شاهد، فناوری تولید آنها و تجهیزات موشکی، به یکی از مهمترین متحدان نظامی مسکو در این جنگ تبدیل شد.
