دونالد ترامپ تاکید کرد جمهوری اسلامی چهار ماه پیش بیش از ۵۲ هزار معترض را کشته، اما رسانههای آمریکا این موضوع را نادیده گرفتهاند؛ اظهاراتی که همزمان با گسترش حملات آمریکا و تشدید تنش در دو گلوگاه نفتی منطقه مطرح شد.
رییسجمهوری آمریکا چهارشنبه در سخنرانی خود در ایالت جورجیا گفت: «جمهوری اسلامی چهار ماه پیش بیش از ۵۲ هزار معترض ایرانی را در خیابانها کشت، اما رسانههای آمریکا به این موضوع نمیپردازند.»
ترامپ رسانههای آمریکایی را متهم کرد که از پوشش گسترده آنچه «کشتار معترضان» خواند، خودداری کردهاند.
ترامپ گفت تهران هنوز برای توافق آماده نیست
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنان خود گفت جمهوری اسلامی هنوز برای دستیابی به توافق آماده نیست، اما «خیلی زود آماده خواهد شد.»
او با انتقاد از عملکرد تهران در مذاکرات گفت: «هر بار توافقی میکنند، میخواهند آن را تغییر دهند یا موارد دیگری به آن اضافه کنند.»
رییسجمهوری آمریکا افزود سه هفته پیش نیز تصور نمیکرد دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی امکانپذیر باشد؛ زیرا به گفته او، تهران «همواره توافقهای خود را نقض کرده است.»
ترامپ گفت آمریکا در برابر جمهوری اسلامی «در حال پیروزی» است و بار دیگر تاکید کرد اجازه نخواهد داد [حکومت] ایران به سلاح هستهای دست یابد.
او همچنین گفت ایالات متحده به تنگه هرمز وابسته نیست، اما برای جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای وارد عمل شده است.
ترامپ تاکید کرد آمریکا و ونزوئلا در مجموع حدود ۶۲ درصد بازار نفت جهان را در اختیار دارند. او پیشبینی کرد قیمت نفت بهزودی کاهش یابد و حتی ممکن است به کمتر از سطح پیش از آغاز درگیری برسد.
رییسجمهوری آمریکا جنگ جاری را «یک درگیری کوچک» توصیف کرد و گفت بازار سهام این کشور با وجود ادامه تنشها عملکرد خوبی داشته و رکورد زده است.
این اظهارات در حالی مطرح شد که جنگ تاکنون به کشته شدن ۱۸ نظامی آمریکایی و زخمی شدن بیش از ۴۵۰ نفر از نیروهای این کشور منجر شده است. از زمان آغاز جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند سال گذشته نیز هزاران نفر کشته و میلیونها نفر آواره شدهاند.
ترامپ چهارشنبه در پایگاه نیروی هوایی دوور در ایالت دلاور نیز در مراسم انتقال پیکر چهار نظامی آمریکایی شرکت کرد که طی روزهای گذشته در حملات حکومت ایران به پایگاههای نظامی کشته شده بودند؛ سه نفر در اردن و یک نفر در عراق.
او پیش از عزیمت به این مراسم گفت: «برای من، این یکی از دشوارترین کارهایی است که یک رییسجمهوری باید انجام دهد، اما باید انجام شود.»
آمریکا حملات خود به ایران را گسترش داد
همزمان با اظهارات ترامپ، ارتش آمریکا اعلام کرد به دستور او دور تازهای از حملات را علیه اهداف نظامی در ایران آغاز کرده است. این حملات برای دوازدهمین شب پیاپی ادامه یافت و دامنه آن از جنوب ایران به مناطق غربی و مرکزی کشور گسترش پیدا کرد.
ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرد عملیات را برای «تضعیف بیشتر» توانایی [حکومت] ایران در تهدید کشتیرانی ادامه خواهد داد.
رسانههای ایران گزارش دادند آمریکا بامداد پنجشنبه دو بار یک هدف نظامی را در بوشهر، در نزدیکی تنها نیروگاه هستهای تجاری فعال ایران، هدف قرار داده است. به نوشته خبرگزاری رویترز با احتساب این حملات، بوشهر طی دو روز سه بار هدف قرار گرفت.
تلویزیون حکومتی ایران نیز گزارش داد در حملهای که یکی از مقامهای استان خوزستان آن را حمله موشکی آمریکا به گذرگاه مرزی شلمچه با عراق توصیف کرد، دو نفر کشته و ۱۱ نفر زخمی شدند.
تهران نیز این هفته تاسیسات حیاتی آبشیرینکن و انرژی کویت و همچنین مواضع نظامی آمریکا در کویت، بحرین و اردن را هدف قرار داد.
ارتش آمریکا میگوید غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد؛ اقدامی که میتواند ناقض کنوانسیونهای ژنو باشد. ترامپ با این حال بارها تهدید کرده است زیرساختهای ایران را هدف قرار دهد.
براساس قوانین جنگ، زیرساختهای غیرنظامی تنها زمانی میتوانند هدف قرار گیرند که برای مقاصد نظامی نیز استفاده شوند و آسیب احتمالی به غیرنظامیان در مقایسه با مزیت نظامی مورد انتظار بیش از اندازه نباشد.
تهران و واشینگتن یکدیگر را به حمله به زیرساختها تهدید کردند
ترامپ تهدید کرد هر بار که حکومت ایران به کشتیها در تنگه هرمز حمله کند، آمریکا یک پل یا نیروگاه را در ایران نابود خواهد کرد.
فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا در واکنش هشدار داد اگر آمریکا این تهدید را عملی کند، نیروهای ایرانی زیرساختهای نفت، گاز، برق و اقتصادی منطقه را هدف قرار خواهند داد و اجازه صادرات «حتی یک قطره نفت» را نخواهند داد.
چند ساعت بعد، سپاه پاسداران از وقوع انفجار در مسیری مینگذاریشده در جنوب تنگه هرمز خبر داد. به گفته سپاه، یکی از سه نفتکش حاضر در این مسیر آتش گرفت و دو کشتی دیگر بازگشتند.
سپاه اعلام کرد تنگه هرمز در کنترل این نیرو و «بهطور کامل بسته» است و هیچ نفتکشی بدون هماهنگی با ایران اجازه ورود یا خروج نخواهد داشت. ادعایی که از سوی سنتکام ساعاتی بعد رد شد.
حملات حوثیها خطر ایجاد گلوگاهی دوم را افزایش داد
در سوی دیگر شبهجزیره عربستان، حوثیهای همسو با حکومت ایران اعلام کردند دو نفتکش عربستان سعودی را در دریای سرخ با موشک و پهپاد هدف قرار دادهاند.
حوثیها نام این نفتکشها را «انسلیا» و «لیلا» اعلام کردند و گفتند حملات بخشی از محاصره دریایی عربستان سعودی بوده است.
یک منبع امنیت دریایی گفت انسلیا شامگاه چهارشنبه در نزدیکی بندر جیزان عربستان پیام اضطراری فرستاده و اعلام کرده است موشکی به آن اصابت کرده است.
گروه بریتانیایی مدیریت ریسک دریایی «ونگارد» نیز گفت این نفتکش با پرچم عربستان سعودی، در فاصله حدود ۷۰ مایل دریایی جنوبغربی الشقیق با پرتابهای ناشناس هدف قرار گرفته است. حمله ادعایی به نفتکش لیلا هنوز تایید نشده است.
پنج نفتکش چهارشنبه برای اجتناب از عبور از بابالمندب مسیر خود را در دریای سرخ تغییر دادند. سه نفتکش حامل نفت عربستان برای چین و هند نیز روز سهشنبه دور زدند و بازگشتند.
روزانه میلیونها بشکه نفت عربستان سعودی برای دور زدن تنگه هرمز به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میشود. اگر کشتیها نتوانند از بابالمندب عبور کنند، تنها مسیر باقیمانده کانال سوئز خواهد بود که هفتهها به زمان سفر و هزینه بیشتری به حملونقل اضافه میکند.
حوثیها که مناطقی نزدیک بابالمندب را در کنترل دارند، روز دوشنبه از آغاز محاصره دریایی عربستان خبر دادند. برخی تحلیلگران این اقدام را حرکتی تاکتیکی برای افزایش اهرم فشار [حکومت] ایران ارزیابی کردهاند.
مقامهای کنونی و پیشین آمریکا هشدار دادهاند که تهدید حوثیها میتواند دامنه جنگ را بهشکل قابلتوجهی گسترش دهد، دومین گلوگاه را در مسیر عرضه جهانی نفت ایجاد کند و فشار بیشتری بر ارتش آمریکا وارد سازد.
ترامپ در بخش دیگری از سخنرانی خود گفت آمریکا طی ۱۸ ماه گذشته متحول شده، مرزهای کشور امنتر شده، تورم کاهش یافته، اشتغال افزایش پیدا کرده و سرمایهگذاری بیشتری به این کشور سرازیر شده است.
او با اشاره به تحولات ایران و ونزوئلا گفت آمریکا «از همیشه قدرتمندتر» شده و تنها در مسیر پیشرفت حرکت میکند.
شاخص دلار که ارزش این ارز را در برابر سبدی از ارزهای معتبر، از جمله یورو و ین، اندازهگیری میکند، روز پنجشنبه، اول مرداد، در سطح ۱۰۱.۱۱ تثبیت شد.
افزایش دوباره تنش میان حکومت ایران و آمریکا، قیمت نفت را بالا برده و نگرانی سرمایهگذاران درباره تشدید تورم را افزایش داده است. این شرایط تقاضا برای دلار را بهعنوان یکی از داراییهای امن بازارهای جهانی تقویت کرده است.
بهای معاملات آتی نفت خام برنت با بیش از ۱.۳ درصد افزایش به ۹۵ دلار و ۳۱ سنت در هر بشکه رسید. این افزایش پس از آن روی داد که ارتش آمریکا اعلام کرد دور تازهای از حملات را علیه حکومت ایران آغاز کرده است.
همزمان، حوثیهای همسو با حکومت ایران اعلام کردند در چارچوب محاصره دریایی عربستان سعودی، دو نفتکش سعودی را در دریای سرخ هدف قرار دادهاند. این حملات نگرانیها درباره اختلال بیشتر در انتقال نفت از مسیر دریای سرخ را افزایش داده است.
ادامه جنگ و افزایش خطر اختلال در عرضه انرژی در شرایطی رخ میدهد که سطح ذخایر نفت و گاز نسبت به آغاز درگیریها در پنج ماه پیش کاهش یافته است.
جوزف کاپورسو، رییس بخش اقتصاد بینالملل و بازار ارز بانک کامنولث استرالیا، به خبرگزاری رویترز گفت کاهش ذخایر باعث میشود هرچه درگیری بیشتر ادامه یابد، احتمال کمبود نفت و گاز افزایش پیدا کند.
به گفته او، افزایش قیمت انرژی آثار منفی بیشتری بر اقتصاد خواهد گذاشت و همین مساله میتواند به تقویت ارزش دلار آمریکا کمک کند.
افزایش قیمت نفت همچنین بر بازار اوراق قرضه آمریکا اثر گذاشته است. بازده اوراق خزانهداری دوساله این کشور روز چهارشنبه به بالاترین سطح در ۱۷ ماه اخیر رسید.
سرمایهگذاران نگراناند که رشد هزینه انرژی، فشارهای تورمی را تشدید کند و احتمال افزایش دوباره نرخ بهره از سوی فدرال رزرو را بالا ببرد. انتظار برای اتخاذ موضعی انقباضیتر در نشست هفته آینده فدرال رزرو نیز از ارزش دلار حمایت کرده است.
ین در پایینترین سطح از سال ۱۹۸۶ باقی ماند
ین ژاپن روز پنجشنبه اندکی تقویت شد و با رشد ۰.۰۲ درصدی در سطح ۱۶۳.۱ ین در برابر هر دلار قرار گرفت، اما نتوانست افزایش ارزش خود را حفظ کند.
ارزش پول ملی ژاپن روز سهشنبه تا سطح ۱۶۳.۲۳ ین در برابر هر دلار کاهش یافته بود که پایینترین میزان از دسامبر ۱۹۸۶ به شمار میرود.
افت ین در حالی ادامه دارد که بلومبرگ گزارش داده است مقامهای بانک مرکزی ژاپن احتمال افزایش نرخ بهره با سرعتی بیشتر از پیشبینی اقتصاددانان را بررسی میکنند.
رویترز نیز به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد بانک مرکزی ژاپن نسبت به احتمال افزایش بیش از انتظار تورم هوشیار است؛ تحولی که ممکن است این بانک را به افزایش سریعتر نرخهای بهره وادار کند.
با این حال، سرمایهگذاران همچنان نگران جهتگیری اقتصادی دولت سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، هستند. دولت او تاکنون نتوانسته است انتظارها مبنی بر احتمال اعمال فشار بر بانک مرکزی برای به تاخیر انداختن افزایش نرخ بهره را برطرف کند.
وزیر دارایی ژاپن بارها درباره احتمال مداخله در بازار ارز هشدار داده است. توکیو در ماههای آوریل و مه نیز با خرید ین برای حمایت از ارزش پول ملی مداخله کرد، اما روند کلی این ارز تغییر چندانی نکرده است.
تحلیلگران قدرت گسترده دلار و پایین ماندن نرخهای بهره در ژاپن را از عوامل اصلی ضعف ین میدانند.
تونی سیکامور، تحلیلگر بازار در موسسه «آیجی استرالیا»، به رویترز گفت با توجه به افزایش قیمت انرژی و انتظار برای اتخاذ موضعی سختگیرانهتر از سوی فدرال رزرو، بعید است مقامهای ژاپنی پیش از نشست هفته آینده کمیته بازار آزاد فدرال در بازار ارز مداخله کنند.
بازارها در انتظار تصمیم بانک مرکزی اروپا ماندند
در دیگر بازارهای ارز، یورو با ۰.۰۲ درصد افزایش در سطح ۱.۱۴۱۲ دلار معامله شد. انتظار میرود بانک مرکزی اروپا در نشست روز پنجشنبه نرخهای بهره را بدون تغییر نگه دارد.
با این حال، جهش دوباره قیمت انرژی ممکن است فشار صعودی بیشتری بر تورم منطقه یورو وارد کند. از این رو، بانک مرکزی اروپا احتمال افزایش نرخ بهره در ماه سپتامبر را منتفی نخواهد دانست.
دلار استرالیا در برابر دلار آمریکا ۰.۱ درصد کاهش یافت و به ۰.۶۹۸۹ دلار رسید. دلار نیوزیلند نیز نزدیک به ۰.۱ درصد افت کرد و در سطح ۰.۵۸۱۱ دلار قرار گرفت. پوند بریتانیا نیز در آخرین معاملات با نرخ ۱.۳۳۷۳ دلار معامله شد.
روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از افراد آگاه، مقامهای آمریکایی و دادههای رهگیری پروازها گزارش داد که نیروهای عملیات ویژه طی هفته گذشته از پایگاههای خود در آمریکا به خاورمیانه منتقل شدهاند.
همزمان، اسکادرانهایی از جنگندههای آمریکایی در نقاط مختلف خاورمیانه مستقر شدهاند و بمبافکنهای مستقر در پایگاههای آمریکا و بریتانیا نیز برای افزایش احتمالی عملیات در حالت آمادهباش قرار گرفتهاند.
براساس این گزارش، بمبافکنهای دوربرد نیز برای انجام عملیات گسترده آماده میشوند. بمبافکنهای «بیـ۱» مستقر در بریتانیا از جمله هواپیماهایی هستند که ممکن است در این عملیات به کار گرفته شوند.
آمریکا در کنار افزایش نیرو و تجهیزات نظامی، توان پزشکی خود را نیز تقویت کرده است. طی روزهای اخیر بیش از ۱۵۰ نیروی پزشکی به مرکز پزشکی منطقهای «لندشتول» در آلمان اعزام شدهاند؛ مرکزی که محل اصلی درمان نیروهای آمریکایی زخمیشده در درگیریهای خاورمیانه است.
این آمادهسازیها پس از کشته شدن سه سرباز آمریکایی در حمله نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در اردن صورت میگیرد. یک نظامی دیگر آمریکایی نیز هنگام انفجار کنترلشده یک پهپاد ایرانی در عراق کشته شد.
با این حال، یکی از فرماندهان پیشین ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا گفته است افزایش نیرو و تجهیزات لزوماً به معنای قریبالوقوع بودن عملیات نظامی گسترده تازهای نیست. به گفته او، این اقدام ممکن است با هدف افزایش انعطاف عملیاتی فرماندهان و گسترش گزینههای در دسترس آنها انجام شده باشد.
هزینه جنگ از ۳۷ میلیارد دلار فراتر رفت
افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه در حالی صورت میگیرد که نگرانیها در واشینگتن درباره هزینه جنگ و فشار آن بر ذخایر تسلیحاتی این کشور افزایش یافته است.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، این هفته به کنگره گفت هزینه جنگ با [حکومت] ایران از ۳۷ میلیارد دلار فراتر رفته است. مقامهای آمریکایی همچنین نگراناند که بازگشت به درگیری تمامعیار، فشار بیشتری بر ذخایر مهمات این کشور وارد کند.
با وجود این نگرانیها، مجلس نمایندگان آمریکا با اختلاف اندکی یک بسته بودجهای ۹۵ میلیارد دلاری را تصویب کرده است. این طرح ۷۳ میلیارد دلار بودجه اضافی برای امور دفاعی و اطلاعاتی در نظر میگیرد.
مجلس نمایندگان همچنین بهطور جداگانه یک لایحه سیاستگذاری دفاعی را تصویب کرد که تنها شمار اندکی از دموکراتها از آن حمایت کردند.
تصویب منابع مالی تازه در کنگره نشان میدهد واشینگتن، دستکم در شرایط کنونی، قصد ندارد از حضور نظامی خود در خلیج فارس بکاهد و در پی حفظ توان ادامه جنگ است.
ترامپ و هگست از جنگ با [حکومت] ایران که اکنون وارد پنجمین ماه خود شده است دفاع کردهاند. آنها میگویند این جنگ برای جلوگیری از دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هستهای ضروری است.
با وجود برقراری آتشبسی شکننده از ماه فروردین، تاکنون ۱۸ نیروی نظامی آمریکا در جریان جنگ کشته و صدها نفر دیگر زخمی شدهاند. مقامهای ایرانی نیز گفتهاند حملات به نیروها و شرکای آمریکا در سراسر خلیج فارس را ادامه خواهند داد.
تهدید ترامپ به حمله به زیرساختهای ایران
ترامپ هشدار داده است که اگر حملات به کشتیهای در حال عبور از تنگه هرمز ادامه یابد، آمریکا ممکن است زیرساختهای ایران، از جمله پلها و نیروگاهها، را هدف قرار دهد.
حرکت احتمالی آمریکا بهسوی حمله به زیرساختهای ایران میتواند واکنش شدید تهران را در پی داشته باشد. احتمال حمله تلافیجویانه به تاسیسات انرژی یا ایجاد اختلال بیشتر در تنگه هرمز از جمله نگرانیهای مطرحشده در این زمینه است.
افزایش حضور نظامی آمریکا خطر گسترش جنگی را بالا برده است که پیشتر رفتوآمد نفتکشها در تنگه هرمز را مختل کرده بود. پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم جریان جهانی نفت از این گذرگاه راهبردی عبور میکرد.
ادامه حملات حکومت ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و تهدیدهای حوثیها علیه کشتیرانی در دریای سرخ، هزینه حملونقل و بیمه کشتیها در منطقه را افزایش داده و عامل ریسکهای ژئوپلیتیک را در قیمت نفت تثبیت کرده است.
تحلیلگران میگویند حمله احتمالی آمریکا به زیرساختهای ایران میتواند واکنش شدیدتری در بازار نفت خام ایجاد کند؛ بهویژه اگر تهران تاسیسات انرژی را هدف قرار دهد یا رفتوآمد از تنگه هرمز بیش از پیش مختل شود.
در مجموع، انتقال نیروهای عملیات ویژه، استقرار جنگندهها، آمادهباش بمبافکنهای دوربرد، اعزام نیروهای پزشکی و تصویب بودجه دفاعی تازه، دامنه گزینههای نظامی ترامپ را گسترش داده است؛ هرچند هنوز مشخص نیست که این آمادهسازیها به آغاز عملیات وسیعتری علیه حکومت ایران منجر خواهد شد یا صرفاً با هدف افزایش فشار و حفظ آمادگی نظامی انجام میشود.
این وزارتخانه چهارشنبه ۳۱ تیر اعلام کرد سفارت بریتانیا در تهران، با وجود خروج کارکنان، فعالیت خود را از راه دور ادامه خواهد داد. در اطلاعیه لندن آمده است که به دلیل شرایط امنیتی، ارائه خدمات حضوری کنسولی در ایران امکانپذیر نیست و حمایت دولت بریتانیا از اتباع خود در این کشور «بهشدت محدود» است.
وزارت خارجه بریتانیا از شهروندان بریتانیایی که بهعنوان مسافر یا مقیم در ایران حضور دارند خواست ادامه حضور خود در این کشور و خطرات ناشی از ماندن را با دقت ارزیابی کنند.
این وزارتخانه همچنین درباره «خطر بسیار بالای» بازداشت، بازجویی یا حبس شهروندان بریتانیایی و دوتابعیتیهای بریتانیاییـایرانی هشدار داد. در این اطلاعیه آمده است که داشتن گذرنامه بریتانیایی یا حتی تصور وجود ارتباط با بریتانیا ممکن است برای بازداشت افراد از سوی مقامهای جمهوری اسلامی کافی باشد.
براساس این هشدار، افراد بازداشتشده در ایران ممکن است ماهها یا سالها در زندان بمانند و دولت بریتانیا نیز در صورت بروز مشکل، امکان ارائه کمک حضوری به آنها را نخواهد داشت.
تصمیم لندن برای خارج کردن کارکنان سفارت در حالی اتخاذ شده است که به گفته وزارت خارجه بریتانیا، وضعیت خاورمیانه با وجود یادداشت تفاهم میان آمریکا و حکومت ایران، همچنان پیشبینیناپذیر است.
در اطلاعیه بریتانیا آمده است که از هشتم ژوئیه [۱۷ تیر]، حکومت ایران در چند نقطه منطقه حملات تلافیجویانهای را علیه زیرساختهای نظامی و غیرنظامی آمریکا انجام داده و احتمال حملات بیشتر و تشدید پیشبینینشده درگیریها همچنان وجود دارد.
وزارت خارجه بریتانیا میگوید آمریکا و اسرائیل نیز در جریان جنگ اخیر زیرساختهایی را در نقاط مختلف ایران هدف قرار دادهاند. براساس گزارشهای مورد اشاره این وزارتخانه، بنادر، جادهها، خطوط راهآهن، پلها، تاسیسات انرژی، مراکز تولید نفت، سامانههای آبرسانی و فرودگاهها از جمله بخشهایی هستند که ممکن است آسیب دیده باشند.
لندن همچنین به شهروندان خود در سراسر خاورمیانه هشدار داد که برای لغو احتمالی پروازها، بسته شدن دورهای حریمهای هوایی و اختلال در سفر آماده باشند. از آنها خواسته شده است اخبار محلی و بینالمللی را دنبال کنند، از مراکز نظامی و امنیتی فاصله بگیرند و مدارک و برنامههای خروج خود را بهروز نگه دارند.
در این توصیهنامه آمده است که حریم هوایی ایران ممکن است بدون اطلاع قبلی بسته شود. بنادر و مرزهای زمینی نیز تحت کنترل مقامهای ایرانی قرار دارند و احتمال بسته شدن ناگهانی آنها وجود دارد. اختلال در ارتباطات و محدودیت دسترسی به اینترنت در ایران از دیگر مخاطرات ذکر شده است.
وزارت خارجه بریتانیا به افرادی که قصد خروج زمینی از ایران را دارند توصیه کرد پیش از حرکت، محدودیتهای مرزی، مقررات ورود و شرایط صدور روادید کشورهای همسایه را بررسی کنند. این وزارتخانه تاکید کرد که عبور از مرزهای زمینی ایران آسان نیست و مقررات ممکن است با فاصله زمانی کوتاهی تغییر کند.
براساس این راهنما، مرز ایران و ترکیه برای دارندگان گذرنامه بریتانیایی یا ایرانی همچنان بدون نیاز به روادید و برای اقامت حداکثر ۹۰روزه باز است، اما شهروندان بریتانیایی باید پیش از حرکت با وزارت خارجه این کشور تماس بگیرند. مقامهای ترکیه نیز اعلام کردهاند گذرگاه سرو ـ اسندره در سمت ایران برای رفتوآمد روزانه بازرگانان محلی بسته شده است.
شهروندان بریتانیایی برای عبور از مرز ایران و جمهوری آذربایجان به ثبت قبلی اطلاعات و دریافت کد ویژه، همراه با روادید، نیاز دارند. عبور از مرز ترکمنستان نیز منوط به دریافت مجوز قبلی از مقامهای این کشور و داشتن پرواز تایید شده برای ادامه مسیر است.
بریتانیا سفر به افغانستان و عراق و همچنین استان بلوچستان پاکستان در نزدیکی مرز ایران را ممنوع اعلام کرده و به شهروندانش توصیه کرده است از این مسیرها برای خروج استفاده نکنند.
وزارت خارجه بریتانیا همزمان توصیههای سفر به اسرائیل را نیز بهروزرسانی کرده و از شهروندان خود خواسته است به بخشهایی از این کشور سفر نکنند.
این وزارتخانه هشدار داد سفر برخلاف توصیه رسمی دولت ممکن است اعتبار بیمه مسافرتی افراد را از بین ببرد. با این حال، از کسانی که تصمیم دارند با وجود هشدارها به ایران سفر کنند خواسته شده است بیمهای تهیه کنند که مسیر سفر، فعالیتهای برنامهریزیشده و هزینههای احتمالی شرایط اضطراری را پوشش دهد.
این طرح روز چهارشنبه با ۲۱۶ رای موافق در برابر ۲۱۴ رای مخالف به تصویب رسید. همه دموکراتها و شماری از جمهوریخواهان با آن مخالفت کردند.
در این بسته، ۶۰ میلیارد دلار برای پنتاگون و ۱۳ میلیارد دلار برای دیگر نیازهای امنیت ملی در نظر گرفته شده است. جمهوریخواهان میگویند بخش بزرگی از این منابع برای حفظ آمادگی نیروهای نظامی، پرداخت حقوق سربازان و ادامه عملیات آمریکا در جنگ با حکومت ایران ضروری است.
تصویب این بودجه در حالی صورت گرفت که کنگره بر سر جنگ با [حکومت] ایران در بنبست قرار دارد. قانونگذاران تاکنون نه توانستهاند حملات نظامی ترامپ را متوقف کنند و نه مجوز رسمی استفاده از نیروی نظامی آمریکا را صادر کردهاند. همزمان، به نوشته آسوشیتدپرس تامین میلیاردها دلار از پول مالیاتدهندگان برای ادامه جنگ نیز به موضوعی مناقشهبرانگیز تبدیل شده است.
براساس نظرسنجی اخیر آسوشیتدپرس و مرکز تحقیقات امور عمومی نورک، بیشتر آمریکاییها با راهبرد ترامپ در قبال ایران مخالفاند.
بحث بر سر تامین هزینههای جنگ در شرایطی شدت گرفته است که شمار نیروهای نظامی آمریکایی کشتهشده در خاورمیانه به ۱۸ نفر رسیده است. ترامپ نیز بهتازگی در مراسم انتقال رسمی پیکر چهار نظامی کشتهشده در منطقه شرکت کرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، این هفته در جلسهای پرتنش به سناتورها گفت که پنتاگون با کمبود نقدینگی روبهرو شده است؛ با وجود آنکه در لایحه بزرگ بودجه سال گذشته، یک بودجه یکباره ۱۵۰ میلیارد دلاری به این وزارتخانه اختصاص یافته بود.
جودی آرینگتون، نماینده جمهوریخواه تگزاس و رییس کمیته بودجه مجلس نمایندگان، هدف بخش نظامی این طرح را «تامین گلوله و بمب برای تمام کردن کار» توصیف کرد.
مایک راجرز، رییس جمهوریخواه کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان، نیز گفت: «فارغ از اینکه درباره رویدادهای جاری چه نظری دارید، این منابع برای حفظ آمادگی نیروهای رزمی، پرداخت حقوق نظامیان و تامین امنیت کشور ضروری است.»
در مقابل، دموکراتها میگویند این منابع باید در داخل آمریکا و برای کاهش هزینههای زندگی شهروندان صرف شود.
پیت آگیلار، رییس فراکسیون دموکراتهای مجلس نمایندگان، گفت: «جمهوریخواهان قصد دارند دهها میلیارد دلار برای جنگ شکستخورده ترامپ در ایران هزینه کنند. فکر کنید بهجای آن چه کارهایی میتوانستیم با این منابع انجام دهیم.»
حکیم جفریز، رهبر دموکراتهای مجلس نمایندگان، نیز جمهوریخواهان را متهم کرد که برای حفظ «ماشین جنگی ترامپ»، منابع مورد نیاز کودکان گرسنه، سالمندان و کهنهسربازان را کاهش دادهاند.
مخالفت با این طرح تنها به دموکراتها محدود نبود. کوین کیلی، نماینده مستقل کالیفرنیا که پیشتر جمهوریخواه بود، گفت هر لایحهای برای تامین هزینه جنگ باید با حمایت هر دو حزب تصویب شود. او همچنین خواستار نقش پررنگتر کنگره در پایان دادن به جنگ شد و گفت طرح کنونی چنین روندی را آغاز نمیکند.
جمهوریخواهان مجلس نمایندگان نیز درباره این بسته اتفاق نظر نداشتند. شماری از محافظهکاران به این دلیل که کاهش هزینهای برای جبران مخارج جدید پیشبینی نشده است، با آن مخالفت کردند.
با این حال، مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان، طرح را پیش برد. او اقدام یکجانبه جمهوریخواهان را بهترین فرصت برای عبور دادن اولویتهای ترامپ از کنگرهای دوپاره میداند.
جمهوریخواهان برای تصویب این بسته به روند موسوم به «تطبیق بودجه» متوسل شدهاند؛ سازوکاری که امکان تصویب طرح با رای اکثریت را فراهم میکند و راه استفاده از «فیلیباستر» برای متوقف کردن آن در سنا را میبندد.
این سومین بار است که رهبران جمهوریخواه از این سازوکار استفاده میکنند. آنها تابستان گذشته نیز با همین روش، لایحه بزرگ کاهش مالیاتها و هزینههای ترامپ را تصویب کردند و امسال بودجه وزارت امنیت داخلی را، با وجود مخالفت دموکراتها با تامین مالی برنامه اخراج گسترده مهاجران، از همین مسیر گذراندند.
بسته جدید افزون بر بودجههای نظامی و امنیتی، ۱۲ میلیارد دلار برای کشاورزانی در نظر گرفته است که از تعرفههای ترامپ آسیب دیدهاند. همچنین ۱۰ میلیارد دلار به تغییر قوانین انتخاباتی همسو با «قانون نجات آمریکا» اختصاص یافته است؛ قانونی که ارائه مدرک تابعیت برای رای دادن را الزامی میکند و از اولویتهای اصلی ترامپ به شمار میرود.
با این همه، آینده این طرح در مجلس سنا نامعلوم است. جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواه سنا، هنوز از آن حمایت نکرده و در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت بسته تنها گفته است: «خواهیم دید.»
این طرح در میان جمهوریخواهان سنا نیز اختلاف ایجاد کرده است. برخی سناتورها خواستار بودجه نظامی بیشتری هستند و گروهی دیگر میگویند هزینههای جدید باید با کاهش مخارج در بخشهای دیگر جبران شود.
در حال حاضر، اولویت تون جلوگیری از تعطیلی دوباره دولت فدرال است. او میخواهد پیش از آغاز تعطیلات تابستانی کنگره، یک طرح موقت را برای ادامه تامین هزینههای معمول دولت به تصویب برساند.
اگر سناتورها بر سر بودجه دولت به توافق نرسند، ممکن است قطعنامه تصویبشده در مجلس نمایندگان تا پاییز نگه داشته شود و سپس برای جلوگیری از تعطیلی دولت به کار رود. اعتبار بودجه کنونی دولت فدرال ۳۰ سپتامبر پایان مییابد.
تون همچنین با تلاش ترامپ برای تصویب «قانون نجات آمریکا» اختلاف دارد. این طرح با وجود محبوبیت میان حامیان سرسخت ترامپ، از حمایت کافی جمهوریخواهان سنا برخوردار نیست.
رای دادن افراد فاقد تابعیت در انتخابات فدرال آمریکا هماکنون نیز غیرقانونی است. کارشناسان هشدار دادهاند که مقررات پیشنهادی جدید ممکن است شرکت شهروندان واجد شرایط در انتخابات را دشوارتر کند.
برآوردها نشان میدهد حدود ۹ درصد از شهروندان آمریکایی در سن رای دادن، معادل ۲۱ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر، بهسادگی به مدرک اثبات تابعیت خود دسترسی ندارند. نزدیک به نیمی از آمریکاییها نیز گذرنامه ایالات متحده ندارند.
رویترز چهارشنبه ۳۱ تیر بهنقل از چهار منبع آگاه از ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نوشت مقامهای اطلاعاتی آمریکا هنوز به نتیجه قطعی درباره نقش احتمالی روسیه در این حملات نرسیدهاند. با این حال، آنها دقت و اثربخشی حملات، همراه با حمایتهای فنی گسترده روسیه از جمهوری اسلامی، را از جمله شواهد احتمالی این فرضیه میدانند.
مقامهای آمریکایی پیشتر تایید کرده بودند که روسیه در حملات جمهوری اسلامی به اهداف آمریکایی در منطقه خلیج فارس، اطلاعات هدفگیری و دیگر حمایتها را در اختیار تهران قرار داده است، اما تحقیقات جامعه اطلاعاتی آمریکا درباره احتمال نقش روسیه در حملات به تاسیسات سیا تاکنون منتشر نشده بود.
براساس گزارش رسانهها دستکم دو مرکز وابسته به سیا در ماه مارس هدف حمله قرار گرفتند. یکی از این مراکز، ایستگاه سیا در عربستان سعودی بود که در داخل سفارت آمریکا در ریاض قرار دارد و مرکز دیگر در شرق عراق واقع شده بود.
برخی منابع همچنین گفتند تاسیسات دیگری نیز هدف قرار گرفتهاند، اما از ارائه جزئیات خودداری کردند.
یادداشت اطلاعاتی درباره نقش احتمالی روسیه
یک مقام منطقهای به رویترز گفت که به یک یادداشت داخلی یکی از سرویسهای اطلاعاتی غربی دسترسی یافته که در آن نتیجهگیری شده است که احتمالا روسیه در هدفگیری تاسیسات سیا در منطقه نقش داشته است.
این مقام نیز به شرط فاش نشدن هویت تهیهکننده سند، درباره محتوای آن توضیح داد.
دو مقام غربی مستقر در کشورهای خلیج فارس که در جریان گزارشهای اطلاعاتی قرار گرفتهاند، به رویترز گفتند تحلیلگران معتقدند حمله به سفارت آمریکا در عربستان با استفاده از دو فروند پهپاد شاهد ایران که از سوی روسیه ارتقا یافته بودند، انجام شده است.
بهگفته آنها، یکی از پهپادها بخش آسیبپذیری از نمای بیرونی سفارت را سوراخ کرد و پهپاد دوم از همان شکاف وارد ساختمان شد و منفجر شد. در این حمله هیچ کشته یا مجروحی گزارش نشده است.
اگرچه همکاری نظامی روسیه و جمهوری اسلامی سابقهای طولانی دارد، اما هدف قرار دادن مستقیم تاسیسات حساس سیا میتواند نشان دهد که مسکو آماده است برای مختل کردن عملیات آمریکا، گامهای بیشتری بردارد؛ آن هم در شرایطی که واشینگتن تلاش میکند به جنگ ایران پایان دهد.
نگرانیها درباره احتمال ارائه اطلاعات هدفگیری از سوی روسیه به حکومت ایران، پس از حمله این آخر هفته به یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن نیز افزایش یافت؛ حملهای که در آن جمهوری اسلامی با موشکهای بالستیک پادگان ارتش آمریکا را هدف قرار داد و سه سرباز را کشت.
کاخ سفید درخواست رویترز برای اظهار نظر را به سازمان سیا ارجاع داد و این سازمان از اظهار نظر خودداری کرد.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل، وزارت دفاع روسیه و دولت عربستان سعودی نیز به درخواستها برای اظهار نظر پاسخی ندادند.
تاسیسات محرمانه
دو مقام غربی حاضر در منطقه به رویترز گفتند روسیه به حکومت ایران کمک کرده است تا توانایی پهپادهای شاهد برای رسیدن به اهداف را بهبود بخشد و تحلیلگران معتقدند از همین نسخههای ارتقایافته در حمله به ریاض استفاده شده است.
به گفته یک منبع دیگر، روسیه با در اختیار گذاشتن سامانه ناوبری ماهوارهای کومتا-ام (Kometa-M) به تهران، به افزایش دقت پهپادهای شاهد-۱۳۶ کمک کرده است؛ سامانهای که به گفته کارشناسان، بسیار دقیقتر بوده و اخلال در آن نیز دشوارتر از نمونه تولید داخل ایران است.
روزنامه والاستریت ژورنال نخستین بار در ماه مارس گزارش داده بود که روسیه سامانه کومتا-ام را در اختیار ایران قرار داده است. کرملین این گزارش را رد و آن را «اخبار جعلی» توصیف کرده بود.
تاسیسات سیا در خارج از آمریکا شامل دفاتر اصلی این سازمان در کشورهای مختلف است که معمولا در داخل سفارتخانههای آمریکا قرار دارند و به آنها «ایستگاه» (Station) گفته میشود.
علاوه بر این، سیا دفاتر عملیاتی، خانههای امن، مراکز پشتیبانی لجستیکی و پایگاههایی برای عملیات نظارتی و سایر ماموریتها نیز در اختیار دارد.
محل دقیق این مراکز از محرمانهترین اطلاعات امنیتی به شمار میرود.
منابع حاضر در این گزارش از اعلام تعداد دقیق یا محل تاسیساتی که هدف حملات پهپادی جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند خودداری کردند.
یکی از منابع تعداد این مراکز را «بیش از یک و کمتر از دوازده» عنوان کرد و منبع دیگری گفت چندین مرکز هدف قرار گرفتهاند.
آیا روسیه اطلاعات هدفگیری را در اختیار تهران قرار داده است؟
بهگفته منابع آگاه، تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا در حال بررسی این موضوع هستند که آیا جمهوری اسلامی برای حمله به سفارت آمریکا در ریاض از اطلاعات هدفگیری روسیه استفاده کرده است یا خیر.
با این حال، همچنان تردیدهایی وجود دارد.
برخی از منابع هشدار دادند که ممکن است هدف اصلی جمهوری اسلامی سفارت آمریکا بوده باشد و ایستگاه سیا بهطور تصادفی مورد اصابت قرار گرفته باشد.
بهگفته این منابع، برخی تحلیلگران به این نتیجه رسیدهاند که بهجز روسیه، کشورهای بسیار معدودی توانایی دستیابی به چنین اطلاعات حساس هدفگیری و همچنین انگیزه استفاده از آنها علیه آمریکا را دارند.
دنیل هافمن، رییس پیشین یکی از ایستگاههای سیا و افسر سابق عملیات مخفی این سازمان، گفت همکاری مسکو با تهران برای هدف قرار دادن تاسیسات سیا، با توجه به مشارکت راهبردی نزدیک دو کشور، موضوعی دور از انتظار نیست.
او گفت: «آنها در تلاش برای کاهش یا حتی حذف کامل نفوذ آمریکا در حوزههای نفوذی که خود برایشان تعریف کردهاند، منافع مشترکی دارند.»
