سالمرگ روحالله خمینی بدون حضور علی خامنهای برگزار شد
مراسم سالمرگ روحالله خمینی برای نخستین بار بدون حضور علی خامنهای برگزار شد. در این مراسم تنها غلامحسین محسنیاژهای، رییس قوه قضاییه، حضور داشت و سایر سران قوا در این مراسم شرکت نکردند.
مراسم سالمرگ روحالله خمینی برای نخستین بار بدون حضور علی خامنهای برگزار شد. در این مراسم تنها غلامحسین محسنیاژهای، رییس قوه قضاییه، حضور داشت و سایر سران قوا در این مراسم شرکت نکردند.






سایت دادگستر، بانک اطلاعاتی ناقضان حقوق بشر در ایران، گزارش داد اعدام زندانیان با اتهامهای سیاسی و امنیتی پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ وارد مرحلهای بیسابقه شده و این روند با نقشآفرینی شماری از مقامهای قضایی، قضات دادگاه انقلاب و نهادهای امنیتی، همراه بوده است.
دادگستر در گزارشی با عنوان «چه کسانی مسئول افزایش شدید اعدامهای معترضان هستند»، نوشت که از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، دستکم ۴۰ نفر در ایران پس از طی روندهای قضایی فاقد معیارهای دادرسی عادلانه، اعدام شدهاند.
آمار دادگستر در این گزارش با استناد به مواردی است که تا زمان انتشار، در مستندات مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران ثبت و تایید شده است.
از سوی دیگر، بر اساس بررسیهای ایراناینترنشنال، جمهوری اسلامی از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۳ خرداد سال جاری دستکم ۴۲ زندانی سیاسی را در زندانهای ایران اعدام کرده و برای دهها زندانی سیاسی دیگر حکم مرگ صادر کرده است.
بر اساس گزارش دادگستر، در بازه زمانی ۲۸ اسفند ۱۴۰۳ تا ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۴، در مجموع ۱۹۸ نفر در ایران اعدام شدند، در حالی که در دوره مشابه سال ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵، ۶۵ اعدام ثبت شده است.
همچنین در دوره مشابه سال قبل، تنها هشت نفر با اتهامهای سیاسی و امنیتی اعدام شده بودند، اما در این بازه زمانی در سال جاری، این رقم به ۳۲ نفر رسیده است. موضوعی که به گفته دادگستر، نشاندهنده تشدید استفاده از اعدام بهعنوان ابزار سرکوب سیاسی است.
بخشی از اعدامشدگان این دوره به مشارکت در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ متهم شده بودند. اعتراضاتی که از هفتم دیماه آغاز شد و به نوشته دادگستر، در پی نارضایتیهای گسترده عمومی از وضعیت اقتصادی، فساد و سرکوب حکومتی گسترش یافت.
دادگستر افزود شماری دیگر از اعدامشدگان این بازه، به مشارکت در اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ یا فعالیتهای ادعایی مرتبط با جنگ با آمریکا و اسرائیل متهم شده بودند.
بانک اطلاعاتی ناقضان حقوق بشر در گزارش خود مقامهای قضایی دخیل در صدور احکام اعدام خودسرانه را شناسایی کرد و نوشت آنان سابقهای طولانی در نقض حق حیات و محرومسازی متهمان از تضمینهای دادرسی عادلانه دارند.
در میان این مقامها، از جمله از ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، بهعنوان یکی از چهرههای دارای نقش محوری نام برده شده و آمده که او در دوره مورد بررسی، دستکم هشت نفر را با اتهامهای سیاسی و امنیتی به اعدام محکوم کرده است.
این گزارش همچنین به نقش ابوالقاسم صلواتی، رییس شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران، در برخی پروندههای منتهی به حکم اعدام اشاره کرد و نوشت نام او در فهرست افراد دخیل در نقض حق حیات در پرونده تعدادی از اعدامشدگان مرتبط با اعتراضات دیماه و پروندههای امنیتی دیگر آمده است.
دادگستر همچنین نام شماری دیگر از مقامهای قضایی از جمله غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، محمدجعفر منتظری، رییس دیوان عالی کشور، محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور و قاسم مزینانی، رییس شعبه ۹ دادگاه کیفری یک استان تهران، را در کنار پروندههای مختلف ذکر کرده است.
در این فهرست همچنین نام کاظم ساداتی فیروزآباد، رییس شعبه اول دادگاه انقلاب شیراز، غلامرضا اکبریمقدم، رییس شعبه اول دادگاه انقلاب زاهدان، قربان شاهینی، رییس شعبه اول دادگاه انقلاب کرمانشاه و سجاد دوستی، رییس شعبه اول دادگاه انقلاب همدان، دیده میشود.
دادگستر، موج اخیر اعدامها را بخشی از الگویی گستردهتر از نقض حق حیات و دادرسی ناعادلانه در جمهوری اسلامی توصیف کرد و بر ضرورت شناسایی و پاسخگو کردن مقامهای قضایی و امنیتی دخیل در صدور و اجرای احکام اعدام تاکید کرد.
۱۲ خرداد، کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بیانیهای نسبت به تشدید روند سرکوب در ایران و افزایش صدور و اجرای احکام علیه منتقدان و مخالفان جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرد.
این کارزار از زندانیان سراسر کشور، مردم ایران و نهادهای حقوق بشری خواست به احکام اعدامی که «بدون دادرسی عادلانه» صادر و اجرا میشوند، اعتراض کنند.
در پی انتشار گزارش یک رسانه بریتانیایی درباره آموزش دهها نیروی ویژه سومالیلند در اسرائیل، یک مقام رسمی سومالیلند ضمن خودداری از تکذیب این گزارش اعلام کرد همکاریها میان دو طرف در «حوزههای گوناگون» ادامه دارد.
شبکه کان اسرائیل پنجشنبه ۱۴ خرداد گزارش داد حدود شش ماه پس از به رسمیت شناخته شدن استقلال سومالیلند از سوی اسرائیل، روابط امنیتی میان دو طرف وارد مرحله تازهای شده است.
یک مقام رسمی در هرگیسا، مرکز سومالیلند، در مصاحبه با این رسانه گفت تعاملات میان دو طرف برقرار است و آموزش نیروهای سومالیلند در اسرائیل «موضوعی مهم یا غیرعادی به شمار نمیرود».
او افزود بسیاری از همکاریهای اسرائیل و سومالیلند بهصورت غیرعلنی و پشت پرده انجام میشود، زیرا دو طرف با «دشمنان مشترک متعددی» روبهرو هستند.
سوم خرداد، روزنامه بریتانیایی تلگراف گزارش داد ۵۰ نیروی ویژه سومالیلند پس از پایان دوره آموزشی خود در تلآویو، به این منطقه بازگشتند.
بر اساس این گزارش، در مراسمی که پیشتر در هرگیسا برگزار شد، هیاتی اسرائیلی قطعهای از یک موشک رهگیر سامانه «گنبد آهنین» را به عبدالرحمن محمد عبدالله، رییسجمهوری سومالیلند، اهدا کرد.
دیماه ۱۴۰۴، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد بهطور رسمی «جمهوری سومالیلند» را بهعنوان کشوری مستقل و دارای حاکمیت به رسمیت شناخته است.
بدین ترتیب، اسرائیل به تنها کشور جهان تبدیل شد که استقلال سومالیلند را به رسمیت میشناسد.
سومالی، ترکیه و شمار زیادی از کشورهای عربی، این اقدام اسرائیل را محکوم کردند.
تنها چند روز پس از این تصمیم، گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، در سفر به سومالیلند با مقامهای این منطقه دیدار و گفتوگو کرد.
دولت اسرائیل همچنین ششم اردیبهشت مایکل لوتم را بهعنوان نخستین سفیر این کشور در سومالیلند انتخاب کرد.
اهمیت سومالیلند برای اسرائیل در سایه تهدید حوثیها
کان در ادامه گزارش داد اگرچه مقامهای اسرائیلی تاکنون واکنشی رسمی به موضوع آموزش نیروهای سومالیلند نشان ندادهاند، اما این خبر از سوی آنها تکذیب نیز نشده است.
این رسانه افزود همکاریهای امنیتی از مهمترین محورهای شکلگیری روابط میان اسرائیل و سومالیلند به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، سومالیلند بهدلیل موقعیت راهبردی خود در سواحل دریای سرخ و نزدیکی به یمنِ تحت کنترل حوثیها، از اهمیت ویژهای برخوردار است. موضوعی که این منطقه را به یک «دارایی امنیتی» ارزشمند برای اسرائیل تبدیل کرده است.
در ماه مارس قرار بود رییسجمهوری سومالیلند به اسرائیل سفر کند، اما این سفر بهدلیل تحولات مرتبط با جنگ با جمهوری اسلامی به تعویق افتاد.
تاکنون زمان جدیدی برای این سفر اعلام نشده است.
نخستین سفیر سومالیلند در اسرائیل ۲۸ اردیبهشت استوارنامه خود را به اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، تحویل داد و فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. اقدامی که همزمان با مراسم روز ملی و سالگرد اعلام استقلال سومالیلند صورت گرفت.
نزدیکی سومالیلند به مناطق تحت نفوذ حوثیها، این منطقه را به نقطهای مهم در محاسبات امنیتی اسرائیل تبدیل کرده است.
مدت کوتاهی پس از آغاز مناقشه حماس و اسرائیل در مهر ۱۴۰۲، حوثیها حملات خود را به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن آغاز کردند و امنیت دریانوردی را در منطقه به خطر انداختند.
این گروه نیابتی جمهوری اسلامی همچنین در بحبوحه جنگ غزه، دهها موشک و پهپاد به سوی اسرائیل شلیک کرد که این حملات با واکنش تلافیجویانه اسرائیل همراه شد.
در یک نمونه، اسرائیل شهریور سال گذشته، ساختمانی را در صنعا هدف قرار داد که در نتیجه آن، احمد غالب الرهوی، نخستوزیر، و چند وزیر حوثیها کشته شدند.
پس از برقراری آتشبس میان اسرائیل و حماس در مهر ۱۴۰۴، حوثیها به حملات خود در آبهای منطقه پایان دادند، اما همواره تهدید کردهاند در صورت لزوم آمادهاند اقدامات بیثباتکننده خود را از سر بگیرند.
روزنامه اتلتیک در گزارشی به بررسی عملکرد درخشانترین ستارههای تاریخ جام جهانی پرداخته است؛ بازیکنانی که سهمشان در قهرمانی تیمهایشان چنان حیاتی و تعیینکننده بود که نام آنها با سال برگزاری آن تورنمنت گره خورده است.
لیونل مسی؛ آرژانتین ۲۰۲۲
مسی در سال ۲۰۲۲ و در پنجمین تلاش خود، سرانجام جام جهانی را بالای سر برد. تجربههای قبلی او در این مسابقات افتوخیزهای زیادی داشت؛ او در سال ۲۰۰۶ یک تعویضی درخشان بود، در سال ۲۰۱۰ مهرهای مهارناپذیر، اما بدون گل زده، به شمار میرفت و در سال ۲۰۱۴ توپ طلای مسابقات را برد.
با این حال، جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه برای او یک ناامیدی بزرگ بود و مسی باید بالاخره این جام را فتح میکرد.
تورنمنت قطر برای او خوب شروع شد و او از روی نقطه پنالتی به عربستان گل زد. آرژانتین آن بازی را ۲ بر ۱ باخت تا بازی دوم برابر مکزیک حکم مرگ و زندگی را پیدا کند. پس از یک نیمه پراسترس، شوت زمینی و محکم مسی راه را برای پیروزی ۲ بر ۰ باز کرد.
او موتور تیم را روشن کرد و با وجود از دست دادن پنالتی در بازی با لهستان، آرژانتین بهعنوان صدرنشین صعود کرد.
مسی در مراحل حذفی بهترین فوتبال خود را به نمایش گذاشت. او در بازی با استرالیا به عقب آمد، میانه زمین را کنترل کرد و گل اول را با شوتی دقیق زد.
در جریان تساوی ۲ بر ۲ مقابل هلند، پاس گل اول را به مولینا داد و خودش هم پنالتی زد. او در نیمهنهایی مقابل کرواسی نیز یک گل زد و پس از به هم ریختن یوشکو گواردیول در کناره زمین، پاس گلی تماشایی به خولیان آلوارز داد.
فینال مسابقات، نبرد آرژانتین و فرانسه، یا به عبارتی تقابل مسی و امباپه، بود. ستاره فرانسوی هتتریک کرد و مسی دو گل زد.
او تورنمنت را با ۷ گل و ۳ پاس گل به پایان رساند. مسی سال ۲۰۲۲ پویایی سال ۲۰۱۴ را نداشت و برای دویدن به آلوارز متکی بود، اما در نهایت جام را بهعنوان کاپیتان بالای سر برد.
روماریو؛ برزیل ۱۹۹۴
برزیل سال ۱۹۹۴ به اندازه تیمهای سالهای ۱۹۵۸، ۱۹۶۲ یا ۱۹۷۰ هیجانانگیز نبود. آنها با سیستم نسبتا خشک ۴-۴-۲ بازی میکردند و کار را در خط حمله به روماریو و ببتو میسپردند تا هر کاری دلشان میخواهد انجام دهند.
این دو مهاجم رابطه خوبی با هم نداشتند، اما هماهنگیشان در زمین فوقالعاده بود.
روزنامه نیویورکتایمز کمی پیش از شروع مسابقات در آمریکا نوشت: «روماریو بویی از تواضع نبرده، اما سرشار از استعداد است.»
برزیل در آن سالها مهاجم ششدانگ زیادی نداشت. مردم این کشور همچنین عزادار قهرمان ملی خود، آیرتون سنا، راننده فرمول یک، بودند که یک ماه قبل در پیست سانمارینو جان باخت.
روماریو پیش از جام جهانی گفت: «با مرگ سنا، خلأ بزرگی در برزیل ایجاد شد. اگر بتوانم برزیل را به چهارمین قهرمانی برسانم، جانشین مناسبی برای او خواهم بود.»
او به قولش عمل کرد. روماریو در هر سه بازی مرحله گروهی گل زد که زیباترین آنها ضربه نوک پای تماشاییاش به سوئد بود.
او در مراحل حذفی نیز عقب ننشست؛ در یکچهارم نهایی روی پاس ببتو به هلند گل زد و در نیمهنهایی با ضربه سر، تنها گل بازی را مقابل سوئد به ثمر رساند.
روماریو سرعت انفجاری عجیبی در مسافتهای کوتاه داشت. او دریبلزن قهار یا بازیساز خلاقی نبود، اما شم گلزنیاش در محوطه جریمه افسانهای بود.
نکته جالب اینکه در آن جام فشرده و تدافعی، هر ۵ گل روماریو، گلهای اول برزیل در مسابقات بودند.
او در فینال مقابل ایتالیا به دلیل مصدومیت جزیی درخشش همیشگی را نداشت، اما روبرتو باجو با فرستادن پنالتی خود به آسمان، کار را برای برزیل تمام کرد.
دیگو مارادونا؛ آرژانتین ۱۹۸۶
این دوره، بدون شک، برترین نمایش انفرادی یک بازیکن در تاریخ جام جهانی است. آرژانتین کاملا حول محور مارادونا میچرخید و او با ثباتی بینظیر به این اعتماد پاسخ داد.
از همان بازی اول مقابل کره جنوبی مشخص بود که حریفان به هر قیمتی میخواهند او را متوقف کنند. دو گل اول آرژانتین در آن جام روی خطاهایی به دست آمد که کرهایها روی مارادونا مرتکب شدند.
بحث اصلی همواره این است که کدام بازی، بهترین نمایش دیگو بود. خود او بازی با اروگوئه را در مرحله یکهشتم نهایی بهترین بازیاش میدانست و بعدها گفت: «در آن بازی حتی یک نبرد تکبهتک را هم نباختم.»
اما نمایش مشهورتر او در یکچهارم نهایی مقابل انگلیس رقم خورد. او در جریان پیروزی ۲ بر ۱، هر دو گل تیمش را زد؛ اولی جنجالیترین گل تاریخ با دست، «دست خدا»، و دومی زیباترین گل تاریخ جام جهانی با دریبل زدن نیمی از تیم انگلیس و پیتر شیلتون.
با این حال، اوج شاهکار او در نیمهنهایی مقابل بلژیک بود که کاملا بازی را دیکته کرد و دو گل خارقالعاده به ثمر رساند.
مارادونا در این تورنمنت ۵۳ بار بازیکنان حریف را دریبل زد که ۳۷ بار بیشتر از هر بازیکن دیگری بود.
او ۵ گل زد و ۵ پاس گل داد. مارادونا در فینال از سوی لوتار ماتئوس مهار شد، اما با یک پاس تکضرب تماشایی، پایهگذار گل قهرمانی بوروتشاگا شد و در نهایت جام را بالای سر برد.
ماریو کمپس؛ آرژانتین ۱۹۷۸
کمپس رابطه عجیبی با جام جهانی داشت. او در سال ۱۹۷۴ هیچ گلی نزد و جام ۱۹۷۸ را هم آرام شروع کرد.
او بیشتر یک هافبک بود تا مهاجم، اما تمام تمرکزش را روی گلزنی میگذاشت. کمپس در مراحل حساس تورنمنت ناگهان به اوج رسید و سه بار دبل کرد. او دو گل به لهستان زد، اگرچه در این میان با دست توپ را از روی خط دروازه خودی درآورد که امروز اخراج داشت، و دو گل هم در جریان پیروزی ۶ بر ۰ مقابل پرو به ثمر رساند.
اوج کار او در فینال مقابل هلند بود. او گل اول را با یک توپربایی و ضربه نوک پا به ثمر رساند. کمپس در وقتهای اضافه با عبور از دو مدافع و محاصره دروازهبان، گل سرنوشتساز دوم را زد تا آرژانتین ۲ بر ۱ جلو بیفتد.
او حتی میتوانست هتتریک کند، اما ریباند شوت او را برتونی تبدیل به گل سوم کرد. کمپس چهار سال بعد در اسپانیا بار دیگر جام جهانی را بدون گل سپری کرد.
او شاید از نظر فنی در حد سایر اعضای این فهرست نبود، اما یک جام جهانی خانگی را کاملا به تسخیر خود درآورد.
گارینشا؛ برزیل ۱۹۶۲
پله بدون شک بزرگترین بازیکن تاریخ برزیل است. او سه بار قهرمان جام جهانی شد، اما هیچوقت یک تورنمنت کامل را به تنهایی نبرد. او در سال ۱۹۵۸ از اواسط جام به ترکیب آمد، در سال ۱۹۶۲ مصدوم شد و در سال ۱۹۷۰ پویایی سالهای اوجش را نداشت. او هرگز مانند گارینشا در سال ۱۹۶۲، یکتنه حاکم تورنمنت نبود.
گارینشا فوتبالیست عجیبی بود؛ یکی از پاهای او ۶ سانتیمتر کوتاهتر از دیگری بود و دویدنش نامتعادل، اما در عین حال باوقار، به نظر میرسید.
او در سال ۱۹۵۸ یک بال کلاسیک بود، اما در سال ۱۹۶۲ به یک بازیکن همهفنحریف تبدیل شد. او با پای چپش به داخل میزد و شوت میکرد و در سرزنی هم ماهر شده بود.
او در یکچهارم نهایی و نیمهنهایی مقابل انگلیس و شیلی، دو گل با ضربه سر زد.
او همچنین با شوت کاتدار پای راست به انگلیس و شوت راه دور پای چپ به شیلی گل زد تا نبوغش را ثابت کند.
گارینشا در اواخر بازی با شیلی به دلیل لگد زدن به مدافع حریف اخراج شد، اما با رایزنیهای فدراسیون برزیل بخشیده شد و به فینال رسید.
او در فینال مقابل چکسلواکی بیمار بود و کار خاصی نکرد، اما عملکردش در طول آن جام، در تاریخ جاودانه شد.
مرجان ساتراپی، نویسنده، تصویرگر و فیلمساز ایرانی-فرانسوی که شهرت جهانی خود را با رمان مصور و فیلم «پرسپولیس» به دست آورده بود، در ۵۶ سالگی درگذشت.
اعضای خانواده ساتراپی پنجشنبه ۱۴ خرداد در بیانیهای که در اختیار خبرگزاری فرانسه قرار گرفت، اعلام کردند او «حدود یک سال پس از درگذشت ماتیاس ریپا، همسر و عشق زندگیاش، بر اثر اندوه از دنیا رفت».
ماتیاس ریپا، تهیهکننده، بازیگر و فیلمنامهنویس سوئدی و همسر ساتراپی، فروردین ۱۴۰۴ درگذشته بود.
ساتراپی پس از مرگ همسرش، با انتشار چند پست در شبکه اجتماعی اینستاگرام نوشته بود: «... عشق زندگیام را از دست دادهام.»
ساتراپی که از منتقدان شناختهشده جمهوری اسلامی به شمار میرفت، سال ۱۹۹۴ به فرانسه مهاجرت کرد و سال ۲۰۰۶ تابعیت فرانسوی دریافت کرد.
اثر شاخص او، «پرسپولیس»، روایت زندگی و تجربههای شخصیاش در دوران انقلاب ۵۷ و سالهای پس از آن است و به زبانهای مختلف ترجمه شده است.
کتاب مصور «زن، زندگی، آزادی» نیز به کوشش ساتراپی، شهریور ۱۴۰۲ در نخستین سالگرد قتل حکومتی مهسا ژینا امینی، در فرانسه منتشر شد و در دسترس مخاطبان قرار گرفت.
ساتراپی سال ۱۴۰۲ بهعنوان عضو آکادمی هنرهای زیبای فرانسه در شاخه هنرهای سینمایی انتخاب شد.
این هنرمند همچنین شهریور ۱۴۰۳ در حاشیه هشتاد و یکمین جشنواره فیلم ونیز، جایزه «راه تصویر» را به خود اختصاص داد.
آکادمی هنرهای زیبای فرانسه اسفندماه ۱۴۰۴ از تاسیس «بنیاد سینمایی ماتیاس و مرجان ریپا-ساتراپی» خبر داد.
ساتراپی طی سالهای اخیر بارها در تجمعهای اعتراضی علیه جمهوری اسلامی در فرانسه حضور یافت.
این هنرمند پیشتر گفته بود جمهوری اسلامی همچون تمامی دیکتاتوریهای تاریخ سقوط خواهد کرد.
اعتراض ساتراپی به «رفتار ریاکارانه» فرانسه در قبال جمهوری اسلامی
ساتراپی دیماه ۱۴۰۳ در اعتراض به «رفتار ریاکارانه» فرانسه در قبال جمهوری اسلامی، از پذیرش نشان افتخار «لژیون دونور» این کشور خودداری کرد.
«لژیون دونور» عالیترین نشان افتخار فرانسه است که در سال ۱۸۰۲ از سوی ناپلئون بناپارت برای قدردانی از خدمات نظامی و غیرنظامی شایسته به این کشور، بنیانگذاری شد.
او در توضیح این تصمیم اعلام کرد نمیتواند شاهد باشد فرزندان الیگارشهای جمهوری اسلامی بهراحتی برای تعطیلات به فرانسه سفر کنند یا حتی تابعیت این کشور را به دست آورند، در حالی که بسیاری از جوانان مخالف حکومت حتی برای دریافت روادید توریستی با موانع جدی روبهرو هستند.
ساتراپی تاکید کرد حمایت از جنبش «زن، زندگی، آزادی» نباید صرفا به حضور در مراسم یادبود مهسا امینی یا گرفتن عکس با قربانیان و چهرههای شناختهشده، محدود شود.
کمبود و گرانی داروهای درمان اعتیاد در ایران، روند درمان بسیاری از مصرفکنندگان مواد مخدر را با اختلال روبهرو کرده و نگرانیها را درباره روی آوردن آنها به مواد خطرناکتر و تشدید آسیبهای اجتماعی، افزایش داده است.
سعید صفاتیان، مدیرکل پیشین درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، پنجشنبه ۱۴ خرداد به ایلنا گفت کمبود داروهای مورد استفاده در مراکز درمان اعتیاد، بهویژه شربت تریاک، به یکی از چالشهای جدی حوزه درمان اعتیاد در ایران تبدیل شده است.
به گفته او، در مراکز درمان اعتیاد سه داروی اصلی شامل متادون، بوپرنورفین و شربت تریاک، مورد استفاده قرار میگیرد، اما موجودی شربت تریاک از چند ماه پیش بهشدت کاهش یافته است.
صفاتیان گفت پس از روی کار آمدن طالبان در افغانستان و اعلام توقف کشت تریاک، پیشبینیهای او درباره کمبود شربت تریاک در ایران محقق شد و نهادهای مسئول برای مقابله با این وضعیت، آمادگی کافی نداشتند.
به گفته او، پیش از بروز جنگ و مشکلات اخیر، کشت تریاک در داخل کشور برای استخراج محصولات مورد نیاز، یکی از راهکارهای مطرحشده بود، اما این طرح به نتیجه نرسید.
صفاتیان گفت نهادهای مسئول از جمله وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ستاد مبارزه با مواد مخدر، از سالها پیش نسبت به احتمال بروز چنین بحرانی آگاه بودند اما اقدام موثری برای تامین جایگزین یا مدیریت پیامدهای آن انجام ندادند.
گروهی از درمانگران ترک اعتیاد، ۲۵ آذر ۱۴۰۴ در اعتراض به کمبود داروهای ترک اعتیاد مقابل وزارت بهداشت تجمع کردند و شعار «داروی بیمار ما، تامین باید گردد» سر دادند.
علی احمدی، نایبرییس صنف درمانگران اعتیاد استان تهران، همان زمان گفت: «نزدیک به یک میلیون بیمار وابسته به درمان نگهدارنده با شربت تریاک (اوپیوم) در کشور تحت پوشش مراکز درمان اعتیاد قرار دارند، اما در بیش از ۱۵ استان، مراکز درمانی با کمبود یا قطع سهمیه دارویی مواجه شدهاند.»
به گفته صفاتیان، پیامدهای این وضعیت از سال ۱۴۰۲ آشکار شد و در سال ۱۴۰۴ به مرحلهای رسید که در برخی مراکز تنها ۱۰ تا ۱۵ نفر از هر ۱۰۰ مراجعهکننده موفق به دریافت شربت تریاک میشدند.
صفاتیان گفت راهکارهایی مانند تامین تریاک از کشورهایی که بهصورت قانونی آن را کشت میکنند، از جمله هند و ترکیه، مطرح شد اما هیچ یک به نتیجه نرسید.
او هشدار داد مشکل تنها به گرانی دارو محدود نمیشود و بسیاری از کسانی که برای ترک یا کنترل مصرف مواد به مراکز درمانی مراجعه میکنند، در صورت مواجهه با کمبود دارو ناچار میشوند به بازار غیرقانونی مواد مخدر روی آورند.
یک شهروند دیماه ۱۴۰۴ در پیامی به ایراناینترنشنال گفت با وجود یک دهه فعالیت در مرکز درمان اعتیاد، حمایتی از سازمان بهزیستی دریافت نکرده و لغو پروانه برخی مراکز، بسیاری از بیماران را به مصرف متادون سوق داده است.
به گفته صفاتیان، از آنجا که قیمت تریاک در بازار غیرقانونی بسیار بالاست، برخی مصرفکنندگان ممکن است به سمت مواد خطرناکتری مانند شیشه سوق پیدا کنند.
این کارشناس حوزه اعتیاد تاکید کرد چنین روندی میتواند مصرفکنندگان را به استفاده همزمان از چند ماده مخدر و روانگردان بکشاند؛ وضعیتی که درمان را دشوارتر کرده و پیامدهای جسمی، روانی، خانوادگی و اقتصادی گستردهتری به همراه دارد.
او همچنین پیشبینی کرد در صورت ادامه مشکلات تامین مواد اولیه و محدودیتهای ارزی، کمبود شربت تریاک، متادون و دیگر داروهای درمان اعتیاد در ماههای آینده نیز ادامه پیدا کند.
در شرایطی که کمبود داروهای درمان اعتیاد ادامه دارد، نگرانیها درباره دشوارتر شدن روند درمان و افزایش گرایش به مواد پرخطر رو به افزایش است.
صفاتیان گفت که به باور او، ریشه کمبود و گرانی داروهای درمان اعتیاد به ضعف عملکرد ستاد مبارزه با مواد مخدر و نهادهای مسئول در تامین مواد اولیه و برنامهریزی برای مقابله با بحران بازمیگردد.