کریستوفر دِ بلگ، روزنامهنگار بریتانیایی که سالها از ایران گزارش تهیه کرده، در گفتوگویی با «نیویورکریویو آو بوکس» میگوید جنگ اخیر نه تنها جمهوری اسلامی را تضعیف نکرده، بلکه بخشی از مشروعیت از دسترفته آن را بازگردانده و فضای سیاسی ایران را بیش از پیش امنیتی کرده است.
به گفته او، مردم ایران اکنون در وضعیتی «تحقیرآمیز» میان فشار خارجی و حکومت داخلی گرفتار شدهاند؛ شرایطی که آن را «میان شیطان و دریای عمیق آبی» توصیف میکند.
دِ بلگ که بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۵ خبرنگار نشریه اکونومیست در ایران بود و کتابهایی از جمله «در باغ گل سرخ شهیدان: خاطراتی از ایران» را نوشته، در این گفتوگو میگوید برای درک وضعیت کنونی ایران باید از تحولات روزمره فاصله گرفت و تصویر بلندمدتتری از توازن نیروها را در نظر گرفت.
او میگوید جمهوری اسلامی تا پیش از آغاز جنگ، بهویژه در ژانویه [دی ماه]، با بحرانی جدی روبهرو بود؛ اقتصادی فرسوده، طبقه متوسطی که به گفته او «تقریباً نابود شده» و بخشی گسترده از جامعه که ناراضی، معترض و آماده شورش بود. به گفته او، حکومت در واکنش به اعتراضها پیام روشنی فرستاد: «ما آمادهایم هزاران نفر از شهروندان خود را بکشیم.»
دِ بلگ تاکید کرد سرکوب گسترده اعتراضها، همراه با کشته شدن هزاران ایرانی و داغدار شدن دهها هزار نفر دیگر، اعتبار جمهوری اسلامی را حتی در میان کسانی که درباره تغییر حکومت مردد بودند، کاهش داد. اما او معتقد است آغاز جنگ، معادله را تغییر داد.
به گفته او، حکومتی که پیشتر متهم به کشتن شهروندان خود بود، اکنون در نگاه بخشی از جامعه در حال دفاع از کشور در برابر «قدرتمندترین ارتشهای جهان» دیده میشود؛ تغییری که به باور او بخشی از مشروعیت از دسترفته حکومت را بازگردانده است.
او در این باره میگوید: «همان حکومتی که شهروندانش را در خیابان کشته بود، اکنون در حال دفاع قهرمانانه از کشور در برابر قدرتمندترین ارتشهای جهان به نظر میرسد؛ آن هم با تجهیزات نظامی بسیار محدود.»
«مرگ خامنهای برخلاف انتظار، حکومت را فرو نپاشاند»
این تحلیلگر دو رویداد را نقطه عطف جنگ میداند. نخست، کشته شدن علی خامنهای؛ رخدادی که به گفته او بسیاری از ایرانیان از آن استقبال کردند، زیرا تصور میکردند جمهوری اسلامی بدون رهبر خود دوام نخواهد آورد.
اما دِ بلگ میگوید تقریباً همزمان با این اتفاق، بمباران یک مدرسه دخترانه توسط آمریکا نگاه بخشی از افکار عمومی را تغییر داد. او همچنین از عملکرد رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران، انتقاد میکند و میگوید در حالی که انتظار میرفت کشته شدن دانشآموزان را محکوم کند، بیشتر نگران سرنوشت نیروهای آمریکایی مفقودشده بود.
به باور او، این تحولات باعث شد توجیه اخلاقی آمریکا و اسرائیل برای تغییر رژیم، نزد بخشی از ایرانیان زیر سوال برود: «ایرانیانی که خواهان تغییر رژیم به هر قیمتی بودند، اکنون میبینند که آن هزینه تا چه اندازه میتواند هولناک باشد.»
او همچنین میگوید برخلاف انتظارش، مرگ خامنهای باعث فروپاشی ساختار قدرت نشد. دِ بلگ که سالها درباره ایران نوشته، میگوید تصور میکرد پس از مرگ رهبر جمهوری اسلامی، قدرت به عرصه رقابت تبدیل شود؛ اما حکومت توانسته انسجام خود را حفظ کند.
به گفته او: «پس از ۴۷ سال جمهوری اسلامی، هماهنگی کافی میان نهادهای حکومتی و نظامی وجود دارد و سازوکار فرماندهی و کنترل همچنان کار میکند.»
«ایران اکنون یک دولت امنیتی تمامعیار است»
دِ بلگ معتقد است اگرچه وضعیت اقتصادی ایران همچنان رو به وخامت است و نارضایتی اجتماعی دوباره بازخواهد گشت، اما شکل بروز آن دشوارتر از گذشته خواهد بود؛ زیرا به گفته او، جمهوری اسلامی اکنون به «یک دولت امنیتی کامل» تبدیل شده و تحملی برای نافرمانی سیاسی ندارد.
او روایت تماس اخیر زنی سالخورده از داخل ایران را نقل میکند؛ فردی که به گفته او سالها آرزوی پایان جمهوری اسلامی و مرگ خامنهای را داشت، اما اکنون معتقد است اوضاع پس از مرگ رهبر جمهوری اسلامی بدتر شده است.
به نقل از دِ بلگ، این زن گفته است: «از وقتی آقای خامنهای مرده، همه چیز بدتر شده است.»
او میگوید برخی ایرانیان اکنون این پرسش را مطرح میکنند که آیا خامنهای، برخلاف تصور رایج، در عمل نقش نوعی عامل بازدارنده در ساختار قدرت را ایفا میکرده است یا نه.
«مردم ایران میان ترامپ، نتانیاهو و جمهوری اسلامی گرفتار شدهاند»
دِ بلگ وضعیت شهروندان ایرانی را چنین توصیف میکند: «برای میلیونها نفر، گرفتار شدن میان نتانیاهو و ترامپ از یک سو و جمهوری اسلامی از سوی دیگر، موقعیتی تحقیرآمیز است؛ میان شیطان و دریای عمیق آبی.»
او معتقد است یکی از سازوکارهای جامعه ایران برای مقابله با این فشار، حفظ روابط اجتماعی و تقویت همبستگی است. به گفته او، با وجود محدودیتهای سیاسی، گروههای فرهنگی و اجتماعی غیررسمی همچنان فعالاند و مردم از طریق ادبیات، موسیقی، معنویت یا حضور در طبیعت تلاش میکنند از فشار جنگ و بحران فاصله بگیرند.
«ایران هنوز کار میکند؛ هرچند دولتی اقتدارگرا و پر از شکاف است»
این روزنامهنگار با اشاره به تجربه ایران در دوران جنگ ایران و عراق میگوید حکومت در شرایط سخت نیز توانسته ساختارهای پایه را حفظ کند؛ وضعیتی که به گفته او امروز نیز ادامه دارد.
او میگوید: «این دولت کارآمدی نیست؛ دولتی اقتدارگرا و پر از شکاف است. اما مدارس صبح باز میشوند و پلیس راهنمایی در خیابان حضور دارد.»
دِ بلگ همچنین میگوید برخی هنرمندان و فیلمسازان ایرانی حتی در میانه جنگ نیز به فعالیت خود ادامه دادهاند و این روحیه خلاق را نوعی مقاومت در برابر ناامیدی میداند.
«ایران بار دیگر وارد زمستانی عمیق شده است»
دِ بلگ در پایان، وضعیت امروز ایران را با دوره پس از کودتای ۱۳۳۲ علیه دولت محمد مصدق مقایسه میکند؛ دورهای که به گفته او امید به شکلگیری حکومتی لیبرال و دموکراتیک از میان رفت.
او میگوید: «ما دوباره در زمستانی عمیق در ایران هستیم. اما آنچه الهامبخش است، توانایی شهروندان ایرانی برای ادامه دادن به زندگیهایی سخاوتمندانه و انسانی است.»
این نویسنده همچنین هشدار میدهد تحلیل درباره ایران بدون حضور میدانی، محدودیتهای جدی دارد. او میگوید حدود پنج سال است به ایران سفر نکرده و معتقد است فاصله میان تحلیلهای بیرونی و واقعیتهای داخل کشور باید همواره مورد توجه خوانندگان قرار گیرد.
بهنوشته تایم با ادامه بنبست در دیپلماسی، نگرانیها در خلیج فارس درباره دور تازهای از درگیری با ایران در حال افزایش است و این نگرانی بیش از همه در عربستان سعودی دیده میشود.
تایم افزوده بسیاری از اقدامات ریاض در هفتههای اخیر در هالهای از محرمانگی قرار داشته است. اما در حالی که وزیران سعودی در ظاهر از کاهش تنش و حسن همجواری سخن میگفتند، اکنون روشن شده که این کشور پشتپرده تلاش میکرد با استفاده از قدرت اقتصادی و نظامی خود، روند تحولات را شکل دهد.
خبرگزاری رویترز گزارش داده است که نیروهای سعودی در جریان مرحله فعال جنگ، حملات هوایی علیه جمهوری اسلامی انجام دادهاند؛ اقداماتی که در آن زمان علنی نشد. همچنین پنجشنبه گزارش شد که مقامهای سعودی ایده یک پیمان عدمتجاوز میان کشورهای خاورمیانه را بهعنوان راهی برای حفظ صلح پس از پایان جنگ بررسی کردهاند.
عربستان سعودی با داشتن بزرگترین صادرات نفت منطقه، میزبانی از مهمترین اماکن مقدس اسلامی، جمعیتی بیش از ۳۶ میلیون نفر و نیروی هوایی قدرتمند، همواره خود را رهبر کشورهای عرب خلیج فارس دانسته است.
اما همین موقعیت، آن را به هدف طبیعی جمهوری اسلامی تبدیل کرده که در پی سلطه منطقهای است.
بهنوشته تایم دشمنی جمهوری اسلامی با عربستان سعودی در موارد به چنان حملات مسلحانهای انجامیده که در نقاط دیگر جهان میتوانست به جنگی آشکار منجر شود.
عربستان پیش از این جنگ نیز بارها هدف حملات جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن در عراق و یمن قرار گرفته بود؛ از جمله هفت سال پیش، زمانی که موشکهای کروز به پالایشگاه نفتی بقیق در شرق این کشور آسیب جدی وارد کردند.
فراس مقصَد، مدیر خاورمیانه در موسسه مشاوره ریسک «اوراسیا گروپ»، میگوید این بار ریاض میدانست که باید «روی خطی بسیار باریک حرکت کند».
او که ارتباطات گستردهای با دولت سعودی دارد، معتقد است پس از آغاز جنگ در ۹ اسفند، کانالهای ارتباطی با رهبری حکومت ایران فعال شد.
مقصد به تایم گفت: «در همان ابتدا خطوط قرمزی منتقل شد، از جمله اینکه هرگونه حمله ایران به تاسیسات نفتی عربستان در مقیاسی مشابه حملات ۲۰۱۹ به بقیق… با پاسخ گسترده سعودی علیه جزیره خارک با استفاده از موشکهای بالستیک همراه خواهد شد.»
این سناریو آخرالزمان، یعنی حمله گسترده به زیرساختهای نفتی ایران، ظاهرا محقق نشد، اما جمهوری اسلامی در عوض با صدها موشک و پهپاد به همسایه خود فشار آورد.
دیپلماتهای منطقه به نقش علیرضا عنایتی، سفیر جمهوری اسلامی در ریاض، اشاره میکنند که همچنان در سمت خود باقی مانده و بهعنوان کانالی برای انتقال پیام درباره آنچه برای عربستان «قابل قبول» است یا نیست، عمل کرده است.
حمله به سفارت آمریکا یا نیروهای نظامی این کشور تا حدی تحمل شد؛ چرا که گفته میشود محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، و دولتش از نادیده گرفتن هشدارهایشان از سوی ترامپ برای آغاز جنگ ناراضی بودند.
اما زمانی که جمهوری اسلامی در ۱۹ مارس چهار موشک بالستیک به سمت پایتخت عربستان شلیک کرد، آن هم در حالی که وزیر امور خارجه این کشور میزبان همتایان اسلامی خود بود، این اقدام از یک خط قرمز عبور کرد.
شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، با لحنی خشمگین به خبرنگاران گفت: «ما در دفاع از کشور و منابع اقتصادیمان تردید نخواهیم کرد.»
اندکی بعد، حملات اعلامنشده سعودی به سایتهای موشکی جمهوری اسلامی آغاز شد.
استفاده حکومت ایران از گروههای نیابتی در عراق برای حمله به اهدافی که دسترسی مستقیم به آنها دشوارتر بود نیز واکنشهایی را بهدنبال داشت. برای عربستان، امکان انتقال نفت از طریق خط لولهای به طول ۱۲۰۰ کیلومتر تا بندر ینبع در دریای سرخ، بخش مهمی از راهبرد کاهش آسیب ناشی از بسته شدن تنگه هرمز است.
با این حال، در ۱۹ مارس و ۳ آوریل، پهپادهایی که از عراق شلیک شده بودند تاسیسات ینبع را هدف قرار دادند و در پی آن، عربستان مواضع شبهنظامیان طرفدار جمهوری اسلامی را که این حملات را انجام داده بودند، بمباران کرد.
متحدان حوثی تهران در یمن تاکنون تلاشی برای بستن تنگه بابالمندب، مسیر خروجی دریای سرخ، یا حمله مستقیم به تاسیسات ینبع نکردهاند. منابع منطقهای میگویند این امر ناشی از مشوقهای مالی ارائهشده از سوی عربستان و همچنین تهدید اقدام نظامی بوده است.
مسیر دریای سرخ به عربستان امکان میدهد برای رسیدن به یک راهحل دیپلماتیک صبر کند و در مقایسه با کشورهایی مانند کویت یا قطر که صادراتشان کاملا به تنگه هرمز وابسته است، انعطافپذیرتر باشد.
سایمون کالیس، سفیر پیشین بریتانیا در عربستان، میگوید: «برای عربستان وضعیت آنقدرها هم بد نیست، نشانههایی از امید وجود دارد. آنها نفت کمتری صادر میکنند، اما با قیمتی بالاتر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه.»
با این حال، او هشدار میدهد که تشدید دوباره درگیریها میتواند این سیاست حسابشده را بر هم بزند: «این وضعیت قابل تحمل است، مگر اینکه به جایی برسد که زیرساختهای آبشیرینکن هدف قرار گیر که فاجعهبار خواهد بود.»
ریاض بهخوبی میداند که زیرساختهای آبیاش، که بخش عمده آب آشامیدنی کشور را تامین میکنند، نقطهضعف اصلی آن است.
در تلاش برای جلوگیری از چنین سناریو ویرانگری، عربستان هفته گذشته درباره یک توافق عدمتجاوز میان کشورهای خلیج فارس و ایران گفتوگو کرده است؛ طرحی که گفته میشود از توافقات هلسینکی در دوران جنگ سرد الهام گرفته شده است.
این تازهترین تلاش ریاض در یک دهه کشمکش برای یافتن نوعی همزیستی با همسایه ایرانیاش است. روابط دو کشور تنها در سال ۲۰۲۳ دوباره برقرار شده بود.
کالیس میگوید جنگ، تلاش عربستان برای دستیابی به ثبات را مختل کرده است.
به گفته او، سعودیها سه ستون امنیتی داشتند: رابطه با آمریکا (هرچند غیرقابلاعتماد)، تنشزدایی با جمهوری اسلامی، و تقویت توان دفاعی داخلی.
نیروی هوایی عربستان بیش از ۴۰۰ جنگنده دارد. اما اکنون ترامپ (و اسرائیل) آنها را به جنگ کشانده، جمهوری اسلامی علیهشان اقدام کرده و تلاشها برای توسعه صنایع تسلیحاتی داخلی نیز با مشکل مواجه شده است.
در حالی که رویکرد پیشین فروپاشیده، عربستان امیدوار است یک ائتلاف عملی با سه قدرت منطقهای دیگر یعنی مصر، ترکیه و پاکستان ایجاد کند.
مقصَد از اوراسیا گروپ میگوید این چهارگانه «بهترین شانس عربستان برای افزایش نفوذ و مذاکره با ایران با صدایی واحد» است.
با این حال، بسیاری تردید دارند که چنین ترتیبی بتواند صلح را بهطور موثر حفظ کند، زیرا آمریکا و اسرائیل بهاحتمال زیاد در آن حضور نخواهند داشت.
فضای فکری در ریاض را میتوان در مقاله اخیر ترکی الفیصل، رییس پیشین دستگاه اطلاعاتی عربستان، دید که استدلال کرده بود این کشور «طرح اسرائیل برای شعلهور کردن جنگ میان ما و ایران را خنثی کرده است».
بهنوشته تایم ائتلاف امنیتی پیشین عربستان، یعنی شورای همکاری خلیج فارس شامل بحرین، کویت، عمان، قطر، امارات و عربستان عملا فروپاشیده است. امارات به شریک راهبردی اسرائیل تبدیل شده، در حالی که عمان و تا حدی قطر تلاش کردهاند روابط مستقلی با جمهوری اسلامی برقرار کنند.
با توجه به اینکه جمهوری اسلامی قصد دارد کنترل خود بر تنگه هرمز را حفظ کند و عبور را برای متحدانش در اولویت قرار دهد و از آن درآمد کسب کند، چالشهای ریاض همچنان ادامه دارد.
حتی اگر عربستان و امارات بتوانند با خطوط لوله یا مسیرهای زمینی این گلوگاه را دور بزنند، در صورت باقی ماندن کنترل هرمز در دست سپاه پاسداران، پیامدهای بزرگی در پیش خواهد بود.
تایم در پایان تاکید کرده است: «اکنون روشن شده که دیپلماسی آشکار عربستان تنها بخش کوچکی از واکنش این کشور به جنگ بوده است. از پرداخت پول به حوثیها گرفته تا حمله به ایران یا خرید تسلیحات جدید از ترکیه و پاکستان، فعالیتهای بسیار بیشتری در پشت پرده و در فضای محرمانه ادامه خواهد داشت.»
در این نشست که به مدیریت بزرگمهر شرفالدین، رییس بخش دیجیتال ایراناینترنشنال برگزار شد، دانیل پلتکا از موسسه امریکن اینترپرایز و جان آلترمن از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، آینده آتشبسی را بررسی کردند که به درگیری گستردهتر آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی پایان نداده است.
این نشست پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت و حدود یک ماه پس از آغاز محاصره دریایی بندرهای جنوبی ایران از سوی آمریکا برگزار شد؛ اقدامی که فشار بر اقتصاد و تجارت دریایی ایران را تشدید کرده، اما در عین حال، موضوع کشتیرانی، ریسک بیمه و کنترل تنگه هرمز را به محور اصلی بحران تبدیل ساخته است.
حکومتی تحت فشار، اما نه لزوما در آستانه فروپاشی
آلترمن در این نشست گفت که حکومت ایران از زمان آغاز جنگ تغییر کرده، اما «نه در جهت مثبت».
او هشدار داد که این جنگ ممکن است جمهوری اسلامی را بهسوی سازش سوق نداده، بلکه بیشتر در اختیار نهادهای امنیتی قرار داده باشد.
آلترمن با اشاره به کمرنگتر شدن حضور مجتبی خامنهای و افزایش نفوذ تندروهای سپاه پاسداران گفت به نظر میرسد غریزه تهران این است که «سنگر بگیرد و منتظر بماند» تا دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ به پایان برسد.
او افزود: «به نظر میرسد گرایش پیشفرض به سمت تقابل است، نه سازش.»
به گفته آلترمن، این لزوما به معنای نزدیکتر شدن حکومت به فروپاشی نیست، بلکه ممکن است نشان دهد تهران بیشتر تمایل دارد فشارها را تحمل کند و منتظر دشوارتر شدن شرایط سیاسی برای ترامپ بماند.
دانیل پلتکا نیز هشدار داد که نباید تصور کرد تضعیف یک حکومت لزوما به نتیجهای بهتر منجر میشود.
او گفت واشینگتن اغلب رقابت قدرت در جمهوری اسلامی را بهصورت تقابل میان تندروها و میانهروها ترسیم میکند، در حالی که واقعیت پیچیدهتر است.
پلتکا گفت: «همه این افراد از نظام جمهوری اسلامی حمایت میکنند. بعضی میخواهند افراد کمتری را بکشند، بعضی بیشتر.»
او افزود خطر این است که حملات آمریکا و اسرائیل، در حالی که جمهوری اسلامی را از نظر نظامی تضعیف میکند، جناحهای سرکوبگرتر را در داخل آن تقویت کند.
آلترمن این مساله را صریحتر مطرح کرد: آیا فشار به فروپاشی نظام منجر میشود، یا «فقط باعث میشود مردم ایران برای مدت طولانیتری رنج بکشند»؟
تنگه هرمز موازنه را تغییر میدهد
اختلاف اصلی میان دو کارشناس درباره تنگه هرمز بود.
آلترمن معتقد بود این جنگ یک واقعیت ناخوشایند را برای واشینگتن را آشکار کرده است: حتی جمهوری اسلامی آسیبدیده هم میتواند یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان را مختل کند.
او گفت: «حتی یک جمهوری اسلامی ضعیف و ضربهخورده هم میتواند تنگه را کنترل کند.»
به گفته او، تنها کافی است تهران سطحی از ترس ایجاد کند که رفتار شرکتهای کشتیرانی، شرکتهای بیمه و کشورهای عرب همسایه و بازارهای انرژی را تغییر دهد. از این منظر، آستانه ایجاد اختلال بسیار پایینتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد.
پلتکا بهشدت با این دیدگاه که جمهوری اسلامی واقعا کنترل تنگه هرمز را در دست دارد، مخالفت کرد.
او گفت: «دلیل اینکه جمهوری اسلامی الان تنگه هرمز را کنترل میکند این است که ما اجازه این کار را دادهایم. ما میتوانیم کنترل تنگه هرمز را در دست بگیریم. میتوانیم هر کاری بخواهیم انجام دهیم و عبور و مرور را برقرار کنیم.»
پلتکا افزود مساله دیگر فقط نظامی نیست، بلکه به ریسک، بیمه و تمایل مالکان کشتیها برای ورود به آبهایی مربوط میشود که حتی یک حمله، مین یا تهدید مبهم میتواند پیامدهای بزرگی داشته باشد.
نتیجه یک پارادوکس است: ممکن است جمهوری اسلامی نسبت به قبل از جنگ ضعیفتر شده باشد، اما ابزاری یافته که میتواند با اطمینان بیشتری از آن استفاده کند.
مسیر روشنی برای پیروزی یا توافق وجود ندارد
هر دو کارشناس نسبت به اینکه مسیر دیپلماتیک فعلی بتواند بهسرعت به یک توافق جامع منجر شود، تردید داشتند.
آلترمن گفت دو طرف خود را مذاکرهکنندگانی بسیار ماهر میدانند و همین امر رسیدن به سازش را دشوارتر میکند.
به گفته او، بهترین سناریو برای واشینگتن نه یک توافق بزرگ، بلکه چارچوبی برای مذاکرات طولانیمدت است.
او گفت: «بهترین حالت برای آمریکا این است که تا پایان دولت ترامپ خود را درگیر مذاکرات با جمهوری اسلامی نگه دارد.»
چنین روندی میتواند شامل گفتوگو درباره پرونده هستهای، موشکها و آزادی کشتیرانی باشد، اما هر مذاکرهای احتمالا تدریجی و شکننده خواهد بود و هر دو طرف گزینه بازگشت به تنش را حفظ خواهند کرد.
پلتکا گفت به نظر میرسد تمرکز اصلی ترامپ بر حذف مواد شکافتپذیر ایران و توانایی تولید آن است.
با این حال او هشدار داد که محدود کردن مساله به پرونده هستهای تکرار یک اشتباه آشنا خواهد بود.
پلتکا گفت: «همه روی موضوع هستهای تمرکز میکنند، در حالی که باید بهطور همزمان به همه مسائل از جمله برنامه موشکی، نیروهای نیابتی و رفتار منطقهای جمهوری اسلامی بهعنوان اجزای جداییناپذیر این چالش پرداخت.
در نهایت، این درگیری میان فرضیات متضاد معلق مانده است. به نظر میرسد ترامپ معتقد است فشار اقتصادی تهران را وادار به عقبنشینی میکند. اما آلترمن میگوید ممکن است جمهوری اسلامی باور داشته باشد که میتواند با تحمل فشار، سرکوب نارضایتیها و انتظار برای تغییر شرایط سیاسی در آمریکا، از او پیشی بگیرد.
