جکی روزن، سناتور دموکرات آمریکا، درباره مذاکرات هستهای آمریکا و جمهوری اسلامی به ایراناینترنشنال گفت: «ترامپ دموکراتها را در این مذاکرات دخیل نمیکند.مردم معترض ایران شایسته آزادی هستند و باید راههایی پیدا کنیم تا به آنها کمک کنیم با جهان خارج ارتباط برقرار کنند.»
اینترنت ایران که همزمان با سرکوب خونین معترضان در دی ماه به مدت ۲۰ روز بهشدت محدود شده بود، اخیرا دوباره وصل شده اما همچنان ناپایدار است و دسترسی به ویپیانها و ابزارهای دور زدن فیلترینگ نسبت به قبل بسیار دشوارتر شده است.
یک مهندس برق که بهصورت فریلنسر کار میکند و به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، به ایراناینترنشنال گفت: «اینترنت آنقدر پایدار نیست که بتوانم با اطمینان پروژه بگیرم و انتقال پول هم آنقدر پیچیده شده که ضررش بیشتر از سودش است.»
کارآفرینان و فریلنسرهای ایرانی بهدلیل تحریمهای آمریکا عملاً از بسیاری از پلتفرمها و سیستمهای پرداخت جهانی محروماند و ناچارند از راهکارهای پرهزینه و پرریسک استفاده کنند که کسبوکارشان را در معرض خطر قرار میدهد.
این مهندس گفت پیش از قطع اینترنت، درآمد او به اندازه و پیچیدگی هر قرارداد بستگی داشت.
او توضیح داد: «اگر پروژه کوچک یا دانشگاهی بود، دستمزد ساعتی حدود ۵۰ دلار بود. پروژههای بزرگتر و پیچیدهتر در مجموع بین هزار تا ۱۵۰۰ دلار پرداخت میکردند. تعداد پروژهها در ماه متغیر بود، اما در مجموع درآمد خوبی داشتم.»
به گفته او، این ثبات در پی اختلالهای مکرر و افزایش موانع مالی از بین رفته است.
او افزود: «در داخل ایران هیچ صنعتی نیست که بتوانم در حوزه تخصصی خودم کار پیدا کنم. همهچیز درهم و برهم است.»
یک مترجم آنلاین که با شرکتهای خارجی همکاری میکند نیز شرایط مشابهی را توصیف کرد.
او گفت: «وقتی نت قطع میشود، نمیتوانم در جلسات ترجمه همزمان شرکت کنم یا فایلها را بهموقع بارگذاری کنم. کارفرماها توضیح نمیخواهند؛ بهراحتی سراغ فرد دیگری در کشور دیگر میروند.»
او افزود چند قرارداد بلندمدت پس از قطعیهای مکرر تعلیق شده و بازسازی اعتماد کارفرمایان خارجی ممکن است ماهها طول بکشد.
موج قطعی اینترنت در کار دیجیتال
فریلنسرها از آنچه «یخزدگی» جریان پروژهها مینامند سخن میگویند؛ بهویژه از سوی کارفرمایان خارجی که به اتصال پایدار و تحویل بهموقع وابستهاند.
روزنامه دنیای اقتصاد به نقل از یکی از بزرگترین پلتفرمهای فریلنسینگ کشور گزارش داد حجم پروژهها در روزهای ابتدایی قطع اینترنت تا ۹۶ درصد کاهش یافت. این روزنامه نوشت فعالیتها هنوز بهطور کامل به سطح پیشین بازنگشته است.
آمار رسمی درباره اندازه و درآمد کلی بازار فریلنسینگ در ایران منتشر نشده و برآوردهای مستقل نیز بهراحتی قابل راستیآزمایی نیست.
حساب فارسی وزارت امور خارجه آمریکا در شبکه ایکس در اواخر ژانویه نوشت: «قطع اخیر اینترنت نهتنها تلاشی برای خاموش کردن صدای مردم است، بلکه بیش از یک میلیون کسبوکار آنلاین را نابود کرده و فروش آنها را تا ۸۰ درصد کاهش داده است و کسبوکارهای کوچک بیشترین آسیب را دیدهاند.»
در این پیام آمده بود: «در نتیجه سیاستهای بیپروای رژیم جمهوری اسلامی، اکنون نزدیک به نیمی از مشاغل در معرض خطر قرار دارند.»
فشار اقتصادی و اختلال زیرساختی
قطع اینترنت همزمان با فشارهای زیرساختی و نوسانات اقتصادی گستردهتر رخ داد و فشار بر فعالان دیجیتال را تشدید کرد.
مهتاب قلیزاده، روزنامهنگار اقتصادی، از برلین به ایراناینترنشنال گفت: «مهمترین عامل در اینجا قطع اینترنت است که میتوان آن را نوعی اختلال زیرساختی گسترده دانست.»
او افزود: «در کنار آن، قطعی برق و گاز و سایر شوکهای زیرساختی را هم دیدهایم که دسترسی به حداقل شرایط لازم برای رشد صنایع و کسبوکارها را محدود میکند.»
به گفته قلیزاده، نااطمینانی سیاسی و فشارهای سیاست خارجی نیز بر اقتصاد سایه انداخته است.
او گفت: «با این سطح از ابهام در محیط دیپلماتیک ایران، شرایط بیثبات میشود و نوسانات شدید، تصمیمگیری درباره آینده را دشوار میکند.»
فروپاشی قراردادهای خارجی
فریلنسرهایی که با کارفرمایان خارجی کار میکردند، بیشترین آسیب را از قطع اینترنت دیدند.
مهدی صارمیفر، روزنامهنگار حوزه علم و فناوری در کانادا، به ایراناینترنشنال گفت: «در کشوری که ارزش ریال مدام کاهش مییابد، بسیاری از این افراد میتوانستند از طریق فریلنسینگ درآمد دلاری کسب کنند که معیشتشان را تثبیت میکرد و حتی نقش ضربهگیر اقتصادی داشت.»
او افزود: «اما قطع اینترنت و محدودیتهای ساختاری حتی همین فرصت محدود را هم از بین میبرد و عملاً دسترسی به بازار جهانی را مسدود میکند.»
صارمیفر گفت که ارقام بالای درآمدی که گاه مطرح میشود، بیشتر مربوط به موارد استثنایی است نه میانگین پایدار.
او گفت: «مشکل اصلی بازار فریلنسینگ در ایران سقف درآمد نیست، بلکه بیثباتی شدید و وابستگی کامل به اینترنت است. با هر قطعی یا اختلال، کل جریان درآمد متوقف میشود.»
حتی پس از اتصال نسبی دوباره، برخی فریلنسرها میگویند کارفرمایان همچنان در واگذاری پروژه به افراد داخل ایران مردد هستند و نگران تأخیر در تحویل و مشکلات پرداختاند.
فعالان حوزه دیجیتال که با ایراناینترنشنال گفتوگو کردند، از نگرانی عمیق خود درباره از دست دادن شغل و اعتبار حرفهای سخن گفتند و بسیاری به مهاجرت فکر میکنند. آنها علاوه بر زیان مالی، از فشار روانی ناشی از بیثباتیهای مکرر نیز گلایه دارند.
بهنظر میرسد قطع اینترنت یکی از معدود راههای باقیمانده برای امرار معاش جوانان ایرانی را در شرایط انزوای فزاینده و سقوط بیسابقه ریال بهشدت تضعیف کرده و فشار اقتصادی و روانی را دوچندان کرده است.
ریال ایران که روز جمعه با نرخی نزدیک به ۱.۶ میلیون ریال در برابر هر دلار معامله میشد، تنها در شش ماه گذشته نیمی از ارزش خود را از دست داده است.
گروسی جمعه ۲۴ بهمن در کنفرانس امنیتی مونیخ در پاسخ به پرسشی درباره مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی تاکید کرد: «طراحی این نظام بازرسی از نظر فنی امکانپذیر و از نظر سیاسی نیز قابل تحقق است، اما پس از جنگ ۱۲ روزه، کل وضعیت هستهای ایران به شکل بنیادین تغییر کرده است و زیرساختهای فیزیکی تاسیسات هستهای ایران عملا دیگر وجود ندارد یا بهشدت آسیب دیده است و این واقعیتی است که کل معادله را تغییر میدهد.»
او گفت: «ما به ایران بازگشتهایم، اما همهچیز را به جز تاسیساتی که هدف قرارگرفته، بازرسی کردهایم. بنابراین نمیتوان گفت که ما حضور نداریم. ما توانستیم دوباره کار را آغاز کنیم و نوعی گفتوگوی ناقص، پیچیده و بسیار دشوار را برقرار کنیم.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تاکنون بارها اعلام کرده در پی حملات ایالات متحده به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه، برنامه هستهای جمهوری اسلامی نابود شده است.
ترامپ شامگاه ۲۲ بهمن پس از دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در واشینگتن، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، به مقامهای جمهوری اسلامی هشدار داد در ادامه مذاکرات «منطقیتر و مسئولانهتر» رفتار کنند.
او دستیابی به توافقی با تهران را «ترجیح» خود خواند و در عین حال گفت در صورت محقق نشدن این موضوع، «باید دید نتیجه چه خواهد شد».
رافائل گروسی، شامگاه چهارشنبه ۲۲ بهمن نیز با اشاره به سخنان اخیر مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، درباره پذیرش «راستیآزمایی» برنامه هستهای، اعلام کرد حکومت ایران میکوشد تا از این طریق مانع حملات جدید به مواضع خود شود.
گروسی گفت تغییر موضع جمهوری اسلامی در میانه مذاکرات حساس با آمریکا بیانگر آن است که «ایران میخواهد شفافیت را بپذیرد» و نشان دهد «هرگونه استدلال برای انجام حملات جدید دستکم قابل تردید خواهد بود».
او افزود بازرسان آژانس همچنان در انتظار دریافت مجوز ورود به سه سایت غنیسازی اورانیوم حکومت ایران هستند که در جریان جنگ ۱۲ روزه هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند.
اظهارات گروسی ساعاتی پس از آن مطرح شد که پزشکیان در مراسم حکومتی ۲۲ بهمن گفت: «بارها اعلام کردهایم که بهدنبال سلاح هستهای نیستیم و برای هرگونه راستیآزمایی نیز آمادهایم.»
پزشکیان اروپا و آمریکا را به «زیادهخواهی» متهم کرد و افزود غرب با ایجاد «دیوار بلند بیاعتمادی» مانع به نتیجه رسیدن مذاکرات شده است.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سخنان خود در روز جمعه ۲۴ بهمن در کنفرانس امنیتی مونیخ گفت: «در هر توافق یا ترتیبی، باید به آنچه باقی مانده توجه کرد، اما مهمتر از آن آینده است. وضعیت کنونی مانند ژوئن یا مه نخواهد بود. در آن زمان همه تاسیسات در اصفهان، نطنز و فردو فعال بودند. احتمالا دیگر چنین مجموعه گستردهای از تاسیسات که جنبههای مختلف چرخه سوخت هستهای را پوشش میدهد، وجود نخواهد داشت.»
گروسی ادامه داد: «ما کاملا میدانیم چه چیزی باید بررسی شود و چگونه باید آن را بررسی کرد، اما میگویم که ما در یک لحظه بسیار بسیار سرنوشتساز قرار داریم، شاید طی چند روز آینده، در مقابل هفتهها یا ماهها، که ممکن است شاهد نوری در انتهای تونل از نظر دستیابی به یک نتیجه باشیم.»
او گفت: «در ارتباط با مساله هستهای ایران، زمان در حال گذر است و این وضعیت نمیتواند برای همیشه ادامه یابد.»
گروسی در کنفرانس امنیتی مونیخ افزود: «آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیشرفتهایی در ارتباط با ایران داشته است، اما ارتباط زیادی میان مذاکرات سیاسی میان آمریکا و ایران و اقدامات آژانس وجود دارد.»
او تاکید کرد: «اما ما کاملا آگاه هستیم که این وضعیت در بلندمدت قابل دوام نیست.»
بر اساس این گزارشها که جمعه ۲۴ بهمن در اختیار ایراناینترنشنال قرار گرفت، مقامهای جمهوری اسلامی در این دیدارها ضمن ارائه روایت رسمی حکومت از اعتراضات اخیر، خانوادهها را از اطلاعرسانی درباره جاویدنامان بر حذر داشتند.
بر پایه روایتهای رسیده، در پایان این ملاقاتها پوشهای حاوی یک «لوح تقدیر» به همراه یک یا دو کارت هدیه بانکی به خانوادههای جانباختگان انقلاب ملی داده شده است. در برخی موارد نیز این اقلام صرفا در منزل آنان گذاشته شده است.
این لوحها که گفته میشود به نام مسئولان بنیاد شهید جمهوری اسلامی صادر شدهاند، فاقد شماره، تاریخ و مهر رسمی هستند و اشارهای به جزییات کشته شدن جاویدنامان ندارند.
طبق گزارشها، بسیاری از خانوادهها این اقدام را «تحقیرآمیز» و «تلاشی برای تطمیع، مهار اعتراضها و جلوگیری از پیگیری حقوقی» درباره چگونگی کشتار فرزندانشان ارزیابی کردهاند.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پیشتر در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
۲۳ بهمن، مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، در جریان سفر به گلستان، برای نخستین بار با شماری از خانوادههای کشتهشدگان اعتراضات دیدار کرد.
پزشکیان در این دیدار گفت جاویدنامان «از خارج تحریک میشدند». او پیشتر نیز معترضان را «تروریست» خوانده بود.
مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر معترضان را «تروریست» و «اغتشاشگر» خوانده و انقلاب ملی ایرانیان را به آمریکا و اسرائیل نسبت دادهاند.
این در حالی است که تاکنون گزارشهای متعددی از اقدام حکومت در بهکارگیری نیروهای نیابتی، از جمله اعضای حشد شعبی، برای سرکوب معترضان در ایران منتشر شده است.
۲۳ بهمن، پارلمان اروپا در قطعنامهای ضمن محکوم کردن سرکوب خشونتبار مردم ایران هشدار داد کشتار معترضان از سوی جمهوری اسلامی میتواند مصداق «جنایت علیه بشریت» باشد.
بر اساس اطلاعاتی که ۱۰ بهمن به ایراناینترنشنال رسید، یک مقام دولت پزشکیان بهتازگی در جلسهای محرمانه اذعان کرد خامنهای به نیروهای سرکوب برای کشتار معترضان «اختیار تام و چک سفید» داده بود.
جمعه ۲۴ بهمن و همزمان با چهلوهشتمین روز انقلاب ملیایرانیان شاهزاده رضا پهلوی در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ اعلام کرد قرار است با سناتورهای آمریکایی دیدار کند.
این در حالی است که فراخوان تجمع در مونیخ، لسآنجلس و تورنتو برای شنبه ۲۵ بهمن منتشر شده است.
در هامبورگ نمایشگاهی از تصاویر جانباختگان برگزار شد و در ژاپن، گروهی از ایرانیان همزمان با مراسم حکومتی ۲۲ بهمن مقابل سفارت جمهوری اسلامی تجمع کردند.
در استرالیا نیز دادخواستی برای لغو بهرسمیتشناختن جمهوری اسلامی ثبت شده که تاکنون حدود ۱۳ هزار نفر آن را امضا کردهاند.
آیینهای چهلم؛ سوگواری که به پیام سیاسی بدل شد
همزمان با چهلوهشتمین روز انقلاب ملی ایرانیان در دهها شهر ایران، مراسم چهلم کشتهشدگان اعتراضات دیماه برگزار شد؛ آیینهایی که از چارچوب سوگواری خانوادگی فراتر رفت و به صحنهای برای ابراز اعتراض عمومی تبدیل شد.
در اراک، حاضران در مراسم چهلم بابک جمالی با همخوانی ترانه «سوغاتی» یاد او را گرامی داشتند.
در مشهد، مادر جاویدنام علیرضا علینیا در مراسم چهلم فرزند ۲۳ سالهاش گفت: «نمیگذاریم خونت پایمال شود.»
در روستای سوتلق از توابع تویسرکان، شرکتکنندگان در چهلم سحر بیات سرود «ای ایران» را همخوانی کردند.
در مازندران، مراسم چهلم ابراهیم مصطفیپور برگزار شد؛ پدری که ۱۸ دی در بابل کشته شد. نزدیکانش میگویند او پیشتر به فرزندش گفته بود: «اگر روزی برنگشتم، بدان که قهرمان شدم.»
در اسدآباد همدان نیز حاضران در چهلم هادی فروغ، بسکتبالیست کشتهشده، سرود «از خون جوانان وطن» را خواندند.
در کرج، مراسم چهلم سجاد داراب و رضا حبیبی، دو خویشاوند کشتهشده در ۱۸ دی، برگزار شد. در اسدآباد، حاضران در چهلم کیوان مرادی شعار دادند: «این گل پرپرشده، هدیه به میهن شده.»
در همدان، شعار «ایستادهایم تا پایان» در مراسم چهلم جواد جلیلوند طنینانداز شد.
گزارشها نشان میدهد بسیاری از این مراسم با حضور نیروهای امنیتی، تعمیر و تقویت دوربینهای نظارتی در اطراف محل برگزاری و فشار بر خانوادهها همراه بوده است. با این حال، ویدیوهای منتشرشده نشان میدهد شرکتکنندگان، این آیینها را به فرصتی برای تداوم مطالبه عدالت تبدیل کردهاند.
بازداشتها و فشارهای امنیتی ادامه دارد
کانون هنرمندان ایرانی فیلم و تئاتر برونمرزی اعلام کرد چند بازیگر از جمله فائزه طاهری، فرهان عزیزی، کژال شاهی و کیمیا موسوی در هفتههای گذشته بازداشت شدهاند. همچنین غزال وکیلی در تهران بازداشت شده و شوار کریمزاده ناپدید شده است.
در حوزه آموزش، فرشاد ابراهیمپور، سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس، گفت مجلس با نهادهای امنیتی وضعیت دانشآموزان بازداشتی را «رصد» میکند.
پیشتر سخنگوی سازمان معلمان ایران از کشتهشدن حدود ۲۰۰ دانشآموز در جریان اعتراضات خبر داده بود.
مواضع داخلی؛ شکاف در روایت رسمی
در عرصه سیاسی داخلی، اظهارات مقامهای مختلف نشاندهنده شکاف در تحلیل وضعیت است.
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، ریشه اعتراضات را «افزایش قیمت کالاها پس از حذف ارز ترجیحی» دانست و تحلیل دولت را «غلط» توصیف کرد.
در مقابل، امام جمعه اصفهان گفت امیدی به نتایج مذاکرات وجود ندارد و هدف مذاکرات را «تضعیف نظام» خواند. امام جمعه تهران نیز اعتراضات را «فتنه» نامید.
محمد رستمی، نماینده مجلس، هشدار داد در صورت هرگونه اقدام آمریکا، «خلیج فارس و دریای عمان به گورستان نیروهای حملهکننده تبدیل خواهد شد.»
در سوی دیگر، علی شمخانی، دبیر شورای دفاع، در گفتوگو با الجزیره گفت اگر مذاکرات «واقعبینانه» باشد، ممکن است روندی مثبت طی شود، هرچند سامانههای موشکی را «خط قرمز» دانست.
تنشهای منطقهای و تحرکات نظامی
چهلوهشتمین روز انقلاب ملی ایرانیان همزمان با افزایش تنشهای منطقهای سپری شد. روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد آمریکا ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» را به خاورمیانه اعزام میکند. این تصمیم در حالی اعلام شد که گزارشهایی درباره آمادهباش دومین ناو هواپیمابر نیز منتشر شده است.
در سطح دیپلماتیک، وزیران امور خارجه روسیه و عربستان درباره وضعیت ایران گفتوگو کردند. همچنین نشست وزیران خارجه گروه هفت قرار است در مونیخ برگزار شود و انتظار میرود موضوع ایران یکی از محورهای اصلی آن باشد.
جاسم محمد البدیوی، دبیر کل شورای همکاری خلیج فارس، بر ضرورت حضور کشورهای عضو شورا در هرگونه مذاکره هستهای تاکید کرد.
انرژی و اقتصاد؛ سایه بحران بر بازار نفت
در حوزه انرژی، رویترز گزارش داد اوپک پلاس خود را برای اوج تقاضای تابستانی و تنشهای احتمالی میان آمریکا و ایران آماده میکند و احتمال ازسرگیری افزایش تولید نفت از آوریل وجود دارد.
گروه مالی ئیبیسی نیز اعلام کرد بازار نفت میان دو ریسک «انبوه نفت شناور ایران» و «خطر بستن تنگه هرمز» معلق مانده است.
جزییات رویدادهای این روز را میتوانید اینجا بخوانید.
