دونالد ترامپ پس از دیدار با مشاوران امنیت ملی خود گفت به‌زودی درباره ازسرگیری جنگ تمام‌عیار علیه حکومت ایران تصمیم می‌گیرد. هم‌زمان، میانجی‌های منطقه‌ای طرحی برای کاهش تنش و بازگشت به مذاکرات هسته‌ای را پیگیری می‌کنند.
به گزارش اکسیوس، رییس‌جمهوری آمریکا پس از پایان انتخابات میان‌دوره‌ای، سه گزینه را بررسی می‌کند: آغاز حملات تازه، ادامه فشار اقتصادی بر حکومت ایران یا دستیابی به توافقی که شامل امتیازهای قابل‌توجه به تهران باشد.
دو مقام آمریکایی گفتند ترامپ و مشاوران ارشد امنیت ملی او پنج‌شنبه، ۱۵ آبان، در چارچوب جلسه هفتگی ارائه گزارش اطلاعاتی، برای نخستین بار پس از انتخابات درباره ایران تشکیل جلسه دادند.
ترامپ پس از این نشست در دفتر بیضی‌شکل کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «حالا تصمیم می‌گیریم.» او احتمال حملات بیشتر برای اطمینان از نابودی برنامه هسته‌ای ایران و جلوگیری از احیای آن را مطرح کرد و افزود: «ترجیح می‌دهم اگر ممکن باشد، بقیه کشور را ویران نکنم، اما شاید مجبور شوم. به‌زودی خواهید فهمید.»
میانجی‌ها طرحی برای بازگشت به مذاکرات را پیگیری می‌کنند
هم‌زمان با بررسی گزینه‌های آمریکا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنج‌شنبه چندین تماس تلفنی با میانجی‌های منطقه‌ای از قطر، عربستان سعودی، ترکیه، امارات متحده عربی، عمان و مصر داشت.
به نوشته اکسیوس، میانجی‌های قطری درباره پیش‌نویس طرحی با تهران و کاخ سفید گفت‌وگو می‌کنند که بر اساس آن، دو طرف طی دو روز اقداماتی برای اعتمادسازی و حرکت به سوی توافقی گسترده‌تر انجام می‌دهند.
منابع منطقه‌ای گفتند در روز نخست، آمریکا محاصره دریایی را لغو و بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد می‌کند. در مقابل، تهران به‌طور رسمی از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دعوت می‌کند بر پایه توافق یک سال پیش در قاهره، بازرسان خود را به تاسیسات هسته‌ای بمباران‌شده بفرستد.
طبق این پیشنهاد، در روز دوم تنگه هرمز بازگشایی می‌شود و پس از آن، مذاکرات هسته‌ای با تمرکز بر ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران از سر گرفته خواهد شد.
رضایی در دیدار با پوتین بر شروط تهران تاکید کرد
در ادامه رایزنی‌ها، محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران، که اکسیوس از او به عنوان یکی از چهره‌های کلیدی مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا نام برده است، پنج‌شنبه در کرملین با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، دیدار کرد.
رضایی گفت پیامی از مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به پوتین رسانده و رییس‌جمهوری روسیه نیز برای کمک به پایان دادن به جنگ اعلام آمادگی کرده است.
او پس از این دیدار گفت تهران هفت شرط در زمینه دیپلماسی به واشینگتن اعلام کرده است و تا زمانی که آمریکا آن‌ها را برآورده نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد و مذاکره‌ای انجام نخواهد گرفت.
سنتکام آمادگی برای عملیات احتمالی را تکمیل می‌کند
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، در حال نهایی کردن آمادگی‌ها برای ازسرگیری احتمالی عملیات رزمی گسترده در ایران است، اما هنوز دستور تازه‌ای از واشینگتن دریافت نکرده است.
این گزارش ورود سومین گروه ضربت ناو هواپیمابر آمریکا به خاورمیانه را یکی از نشانه‌های احتمالی تدارک حملات مجدد دانسته است.
با این حال، به گفته یک مقام آمریکایی، ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» و گروه همراه آن از روز جمعه توقفی چندروزه در سنگاپور خواهند داشت و پیش از اواسط نوامبر به حوزه مسئولیت سنتکام نخواهند رسید.
نیویورک‌تایمز به‌نقل از پنج مقام آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی پیشنهادهای میانجیگران درباره آینده برنامه هسته‌ای خود را بررسی می‌کند. به‌گفته این منابع، آمادگی تهران برای ازسرگیری مذاکرات، نشانه موفقیت نسبی تلاش‌های قطر برای جلوگیری از بازگشت به جنگ تمام‌عیار است.
این روزنامه پنج‌شنبه ۱۴ آبان نوشت حکومت ایران پس از هفته‌ها پافشاری بر مواضع خود، برای بازگشت به مذاکرات هسته‌ای آمادگی نشان داده است. منابع این گزارش، موارد در دست بررسی را «پیشنهادهای مشخص» توصیف کردند، اما جزییات بیشتری ارائه ندادند.
نیویورک‌تایمز نوشت این پنج مقام، از جمله یک مقام آمریکایی و دو مقام جمهوری اسلامی، به‌دلیل حساسیت مذاکرات نخواستند نامشان فاش شود. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز به درخواست اظهارنظر نیویورک‌تایمز پاسخی فوری نداد.
این گزارش در حالی منتشر شده است که مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی در روزهای گذشته هرگونه مذاکره درباره مساله هسته‌ای را رد کردند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در نشست خبری ۱۱ آبان تاکید کرد گفت‌وگوها با میانجیگران قطری هنوز به موضوع هسته‌ای نرسیده است و ورود به این بحث بدون «تحقق مطالبات ایران» را «از لحاظ عقلی» ناممکن خواند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز ۲۸ مهر در دیدار با عاصم منیر، رییس ستاد کل ارتش پاکستان در تهران تاکید کرد همه مواد هسته‌ای غنی‌شده در ایران باقی خواهد ماند.
او گفت: همه مردم و مسئولان ایران یکپارچه و یکصدا به این نتیجه رسیده‌اند که تا اعتمادسازی از سوی آمریکا صورت نگیرد، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود و آغاز این اعتمادسازی، تحقق شروط ایران است.»
به‌گفته منابعی که نیویورک‌تایمز با آن‌ها گفت‌وگو کرده، قطر در یک هفته گذشته در دو دور گفت‌وگو در تهران شرکت کرده و میزبان دور سوم گفت‌وگوها در دوحه بوده است.
دو مقام نیز از گفت‌وگوهای اخیر مقام‌های قطری و جمهوری اسلامی در ارمنستان خبر دادند. بنا بر این گزارش، واشینگتن و تهران تا صبح پنج‌شنبه همچنان تازه‌ترین پیشنهادهای میانجیگران برای رفع اختلاف‌های باقی‌مانده را بررسی می‌کردند.
نیویورک‌تایمز همچنین نوشت محسن رضایی، با وجود مواضع سخت‌گیرانه علنی، در مذاکرات غیرعلنی انعطاف بیشتری برای گفت‌وگو درباره موضوع هسته‌ای نشان داده و همراه با عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف با قطری‌ها مذاکره کرده است.
سه منبع این روزنامه نیز جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، را از حامیان اصلی تلاش‌های قطر برای جلوگیری از تشدید درگیری نظامی معرفی کردند.
انتشار این گزارش با روزی پررفت‌وآمد در دیپلماسی جمهوری اسلامی همراه شد. عباس عراقچی پنج‌شنبه ۱۴ آبان علاوه بر دیدارهای دیپلماتیک، در تماس‌های جداگانه با وزیران امور خارجه عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، پاکستان، ترکیه، کویت و قبرس درباره تحولات منطقه و ابتکارهای دیپلماتیک برای حفظ ثبات گفت‌وگو کرد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز در سفری از پیش اعلام‌نشده به مسکو با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، دیدار کرد. رسانه‌های جمهوری اسلامی گزارش دادند او پیام مجتبی خامنه‌ای، رهبر غایب از انظار حکومت، را به ولادیمیر پوتین تحویل داده است. این سفر سه روز پس از تماس تلفنی رضایی و پوتین انجام شد.
اختلاف بر سر ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد
با وجود تکذیب گفت‌وگو درباره مساله هسته‌ای از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، ۱۳ آبان در مصاحبه‌ای کوتاه با فایننشال‌تایمز، با ابراز رضایت از وضعیت تقابل با جمهوری اسلامی، از ادامه مذاکرات غیرمستقیم درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران خبر داد.
ترامپ در این مصاحبه تاکید کرد برنامه حمله احتمالی را از پیش اعلام نمی‌کند.
او همچنین گفت از باقی ماندن ذخایر اورانیوم در ایران راضی نیست و سرنوشت این مواد یکی از موضوعات گفت‌وگو با تهران است.
به‌نوشته نیویورک‌تایمز، سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا همچنان یکی از موانع اصلی توافق است. ترامپ خواستار دست کشیدن ایران از این ذخایر شده، اما مقام‌های جمهوری اسلامی با انتقال آن به خارج مخالفت کرده‌اند. تهران در دورهای قبلی مذاکرات، کاهش غنای این مواد در داخل کشور و زیر نظر بازرسان بین‌المللی را مطرح کرده بود.
۱۳ آبان، بیانیه‌ای منسوب به مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به مناسبت سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران، هرگونه «امتیاز دادن» به واشینگتن را رد کرد و درباره امید بستن به تغییرات حزبی در آمریکا هشدار داد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در سفری از پیش اعلام‌نشده به مسکو با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، دیدار کرد و پیام مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی را به او رساند. این دیدار هم‌زمان با انتشار گزارشی تازه از همکاری تسلیحاتی مسکو و تهران انجام شد.
خبرگزاری روسی اینترفاکس پنج‌شنبه ۱۴ آبان از دیدار رضایی و رییس‌جمهوری روسیه در کاخ کرملین خبر داد.
بر اساس خبر منتشرشده در رسانه‌های جمهوری اسلامی، رضایی در این دیدار پیام مجتبی خامنه‌ای، رهبر غایب از انظار جمهوری اسلامی، را در اختیار پوتین گذاشت. جزییاتی از محتوای این پیام و گفت‌وگوهای رضایی و پوتین منتشر نشده است.
خبرگزاری رویترز نیز به‌نقل از کرملین این دیدار را تایید کرد و نوشت تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد یوری اوشاکوف، دستیار سیاست خارجی پوتین، و ایگور کوستیوکوف، رییس اطلاعات نظامی روسیه، در هیات روسی حضور داشتند.
سفر رضایی سه روز پس از تماس تلفنی او با پوتین انجام شد. شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ۱۱ آبان اعلام کرده بود دو طرف در این تماس تلفنی درباره تحولات منطقه‌ای و جهانی، به‌ویژه وضعیت غرب آسیا، گفت‌وگو کردند و بر ادامه همکاری‌های راهبردی بر اساس نقشه راه رهبران دو کشور تاکید داشتند.
سابقه پیام مجتبی خامنه‌ای به پوتین
با احتساب پیام منتقل‌شده در دیدار رضایی، دست‌کم دو مورد ارسال پیام مجتبی خامنه‌ای به پوتین از زمان رسیدن او به رهبری در اسفند ۱۴۰۴ علنی شده است.
مورد قبلی هفتم اردیبهشت، هنگام دیدار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با پوتین در سن‌پترزبورگ آشکار شد. رییس‌جمهوری روسیه گفت در هفته پیش از آن پیامی از رهبر جمهوری اسلامی دریافت کرده است.
در متن سخنان پوتین که سفارت روسیه در تهران منتشر کرد، او از عراقچی خواست مراتب قدردانی و آرزوی سلامتی‌اش را به رهبر جمهوری اسلامی منتقل کند و بر تمایل مسکو به ادامه روابط راهبردی با تهران تاکید کرد. محتوای آن پیام، تاریخ دقیق ارسال و هویت فردی که آن را منتقل کرده بود، در این متن مشخص نشد.
عراقچی در همان دیدار از حمایت روسیه تشکر کرد. سفر او به سن‌پترزبورگ پس از دیدارهایش در پاکستان و عمان و در چارچوب رایزنی درباره جنگ و تلاش‌ها برای پایان دادن به آن انجام شده بود.
همکاری تسلیحاتی در کنار تماس‌های سیاسی
دیدار تازه در کرملین در روزی انجام شد که فایننشال‌تایمز از توافق روسیه برای تامین ۹۰ پرتابگر موشک هدایت‌شونده قابل نصب روی بالگرد برای جمهوری اسلامی خبر داد.
به‌نوشته این روزنامه، سفارش در برنامه تولید سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ ثبت شده و خریدار با رمز «K-10» معرفی شده است. اسناد دیگر روسیه این رمز را به ایران مرتبط می‌کند. با این حال، اسناد بررسی‌شده تحویل نهایی پرتابگرها را ثابت نمی‌کند و این گزارش به معنای انعقاد قراردادی تازه در جریان سفر رضایی نیست.
فایننشال‌تایمز پیش‌تر از کمک روسیه به توسعه موشک‌های کروز مافوق صوت جمهوری اسلامی، فروش موشک‌های ضدهوایی دوش‌پرتاب «وربا» و تعامل با تهران درباره اطلاعات مرتبط با تسلیحات هسته‌ای گزارش داده بود.
به‌نوشته این روزنامه، این همکاری در جریان جنگ نیز ادامه یافت، هرچند ورود موشک حاصل از این برنامه به خدمت عملیاتی تایید نشده بود.
این گزارش‌ها در شرایطی منتشر می‌شود که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۲۷ مهر کمک روسیه و چین به جمهوری اسلامی را در مقایسه با توان این دو کشور بسیار محدود خواند و این وضعیت را مثبت ارزیابی کرد.
با وجود شواهد همکاری نظامی، میزان تعهد مسکو به حمایت از تهران همچنان محدودیت‌هایی دارد. هانا نوته، پژوهشگر مرکز مطالعات منع گسترش تسلیحات هسته‌ای جیمز مارتین، به فایننشال‌تایمز گفت روسیه می‌کوشد حمایت از جمهوری اسلامی به روابطش با آمریکا و دیگر کشورهای خاورمیانه آسیب نزند.
وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی و چند کشور منطقه در مجموعه‌ای از تماس‌های تلفنی درباره کاهش تنش‌ها و دستیابی به صلح گفت‌وگو کردند. وزارت امور خارجه عمان نیز در بیانیه‌ای از تلاش برای دستیابی به تفاهم‌هایی با هدف ازسرگیری کشتیرانی بدون مانع در تنگه هرمز خبر داد.
وزارت امور خارجه عمان پنج‌شنبه ۱۴ آبان اعلام کرد بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه این کشور، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، آخرین تحولات رایزنی‌ها برای دستیابی به تفاهم‌های عملی، سیاسی و فنی درباره تنگه هرمز را بررسی کردند.
بر اساس این بیانیه، دو وزیر بر ضرورت گذار از کاهش تنش به تثبیت تفاهم‌های پایدار مبتنی بر سازوکارهای عملی و فنی برای ایمن‌سازی گذرگاه‌های دریایی و تضمین جریان تجارت بین‌المللی و انرژی تاکید کردند. عمان هدف این ترتیبات را پایان دادن به وضعیت جنگی و جلوگیری از تکرار درگیری‌ها در منطقه عنوان کرد.
در این بیانیه همچنین بر احترام به حاکمیت کشورها، در نظر گرفتن منافع مشروع همه طرف‌ها و فراهم کردن شرایط ازسرگیری مذاکرات برای حل مسائل زمینه‌ساز تنش تاکید شد.
دو وزیر توافق کردند رایزنی و هماهنگی‌ها را ادامه دهند، اما بیانیه جزییاتی درباره ساز و کارهای پیشنهادی یا زمان اجرای احتمالی تفاهم‌ها ارائه نکرد.
پنج تماس عراقچی از صبح تا عصر
پیش از انتشار بیانیه عمان، کانال رسمی تلگرامی عراقچی از تماس صبح پنج‌شنبه او با بوسعیدی خبر داد. روایت طرف ایرانی به گفت‌وگو درباره تحولات منطقه و روند سیاسی و دیپلماتیک دستیابی به صلح و ثبات محدود بود و اشاره‌ای به مذاکرات درباره تنگه هرمز یا ترتیبات امنیت دریایی نداشت.
عراقچی عصر پنج‌شنبه نیز در تماس‌های جداگانه با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، و محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر، درباره تحولات منطقه و آخرین تلاش‌های دیپلماتیک برای برقراری ثبات گفت‌وگو کرد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در اطلاعیه‌ای دیگر، از تماس‌های عصرگاهی عراقچی با هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، و شیخ جراح جابر الاحمد الصباح، وزیر امور خارجه کویت، خبر داد و اعلام کرد محور این دو تماس نیز تحولات منطقه و ابتکارهای دیپلماتیک برای حفظ ثبات بوده است؛ به این ترتیب، شمار تماس‌های اعلام‌شده عراقچی با وزیران امور خارجه کشورهای منطقه در پنج‌شنبه به پنج مورد رسید.
رایزنی‌ها به تماس با تهران محدود نبود. وزارت امور خارجه پاکستان نیز پنج‌شنبه از گفت‌وگوی تلفنی محمد اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه این کشور، با بوسعیدی خبر داد.
طبق این اطلاعیه، دو طرف درباره تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و روابط دوجانبه گفت‌وگو کردند و خواستار ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای صلح و ثبات شدند.
این تماس‌ها در پی رایزنی قطر و عربستان سعودی انجام شد که وزارت امور خارجه قطر ۱۲ آبان در بیانیه‌ای از آن خبر داده بود. طبق آن بیانیه، آل ثانی در تماس با بن فرحان بر حمایت دوحه از ابتکارهای دیپلماتیک برای تضمین آزادی کشتیرانی و دستیابی به توافقی جامع برای صلح پایدار تاکید کرد.
آزادی کشتیرانی و دستیابی به تفاهمی پایدار، محور مشترک بیانیه‌های قطر و عمان بود. تماس‌های پنج‌شنبه نیز کشورهای بیشتری را درگیر رایزنی درباره ثبات منطقه کرد، اما اطلاعیه‌های منتشرشده روشن نکردند که آیا این گفت‌وگوها بخشی از یک ابتکار مشترک است یا طرف‌ها درباره طرح واحدی مذاکره می‌کنند.
تلاش چین در کنار رایزنی‌های منطقه‌ای
در کنار این تماس‌ها، رویترز در تحلیلی از افزایش تلاش چین برای ایفای نقشی بزرگ‌تر در پایان جنگ ایران و آمریکا خبر داد، اما توانایی پکن برای میانجیگری را محدود ارزیابی کرد.
در روزهای گذشته شی جین‌پینگ، رییس‌جمهوری چین، در دیدار با سلطان عمان تاکید کرد خلیج فارس نباید به میدان رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل شود. وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، نیز با مقام‌هایی از جمهوری اسلامی و عربستان سعودی دیدار کرد.
پکن همچنین برنامه اعزام فرستاده ویژه به منطقه را در دستور کار دارد.
به‌نوشته رویترز، نفوذ اقتصادی چین بر تهران لزوما به توانایی وادار کردن جمهوری اسلامی به پذیرش توافق تبدیل نمی‌شود و پکن باید میان روابط خود با ایران، کشورهای عربی خلیج فارس و آمریکا توازن برقرار کند.
رویترز قطر را هدایت‌کننده تازه‌ترین تلاش‌ها برای جلوگیری از تشدید جنگ توصیف کرد. این تلاش‌ها در شرایطی صورت می‌گیرد که ترامپ احتمال حملات بیشتر را رد نکرده و تهران بازگشایی تنگه هرمز را به توافق و تحقق شروطی از جمله رفع محاصره بنادر ایران مشروط کرده است.
رایزنی‌های منطقه‌ای در حالی ادامه دارند که حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز طی روزهای اخیر افزایش یافته است و آمریکا نیز شامگاه دوشنبه ۱۱ آبان حمله‌ای که محدود خوانده‌شده به جزیره قشم انجام داد.
رویترز ۱۲ آبان گزارش داد در کنار تبادل پیام‌ها میان تهران و واشینگتن، قدرت‌های منطقه‌ای نیز برای جلوگیری از تشدید مناقشه خاورمیانه رایزنی می‌کنند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۲ آبان از ادامه رایزنی‌های تهران و ریاض خبر داد و گفت: «هدف ما دستیابی به ترتیبات امنیتی جدید در منطقه به دور از حضور نظامی نیرو‌های خارجی است.»
هفته گذشته، مقام‌های ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان برای نخستین بار از ماه اوت، در تهران با همتایان ایرانی خود دیدار کردند.
پخش زنده «اعدام نمادین» دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، از تلویزیون جمهوری اسلامی، هم‌زمان با ادامه گمانه‌زنی‌ها درباره چشم‌انداز رویارویی تهران و واشینگتن، واکنش‌های انتقادی در شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، پنج‌شنبه ۱۴ آبان نوشت: «شب گذشته، پس از حدود دو هفته اجرای بیلبورد جنجالی زندان ترامپ به پایان رسید و بازیگر ترامپ اعدام شد.»
این نمایش در میدان تجریش تهران و در حضور گروهی از حامیان حکومت به اجرا درآمد و شبکه سه صداوسیما آن را به‌صورت زنده پخش کرد.
شهرداری تهران اواخر مهرماه بیلبوردی تبلیغاتی با موضوع «محاکمه» ترامپ در این میدان نصب کرده بود که در آن، فردی در نقش رییس‌جمهوری آمریکا پشت میله‌های زندان قرار داشت.
علیرضا رجایی اربابی، فعال رسانه‌ای، در واکنش به اعدام نمادین ترامپ، آن را «نمایشی مضحک» خواند و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «حکومتی که از حل ابتدایی‌ترین مشکلات مردم عاجز است، برای نمایش اقتدار به چنین اقدامات سخیفی متوسل شده است.»
او این اقدام را «تصویری عریان از ابتذال سیاسی، استیصال و زوال عقلانیت در جمهوری اسلامی» توصیف کرد.
کاربری به نام نوشین نیز با طعنه پرسید آیا تمام قدرت جمهوری اسلامی در «اعدام کردن مترسک ترامپ» خلاصه می‌شود؟
از تهدید به ترور تا نمایش اعدام
پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، در حمله آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مقام‌ها، رسانه‌ها و حامیان جمهوری اسلامی بارها از «گرفتن انتقام خون» او سخن گفته و به‌ویژه خواستار ترور ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، شده‌اند.
این تهدیدها در جریان مراسم تشییع و دفن جنازه خامنه‌ای شدت گرفت و در ماه‌های پس از آن نیز ادامه یافت.
۶۶ عضو مجلس خبرگان رهبری ششم تیرماه ترامپ و نتانیاهو را «مهدورالدم» خواندند و قتل آنان را بر «هر مکلفی که به آنان دسترسی یابد»، واجب شمردند.
در مردادماه نیز خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، با انتشار ویدیویی درباره محل رفت‌وآمد ملانیا ترامپ، همسر رییس‌جمهوری آمریکا، طرفداران جمهوری اسلامی را به کشتن او تشویق کرد.
در تازه‌ترین نمونه، حامیان جمهوری اسلامی در مراسم حکومتی ۱۳ آبان امسال در تهران، با سر دادن شعارهای «خامنه‌ای رهبر» و «ترامپ را خواهیم کشت»، رییس‌جمهوری آمریکا را به قتل تهدید کردند.
اجرای چنین نمایش‌هایی از سوی جمهوری اسلامی سابقه دارد.
در مراسم حکومتی ۱۳ آبان سال گذشته نیز نمایشی از محاکمه ترامپ و نتانیاهو برگزار شده بود.
حکومت ایران در شرایطی به تهدید ترامپ ادامه می‌دهد که سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری جنگی تمام‌عیار افزایش یافته است.
هیات تحریریه وال‌استریت ژورنال در سرمقاله‌ای نوشت جی‌دی ونس با نسبت‌دادن شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان به جنگ ایران و درخواست علنی برای پایان آن، عوامل دیگر شکست را نادیده می‌گیرد و قدرت چانه‌زنی آمریکا در برابر تهران را کاهش می‌دهد.
این روزنامه در سرمقاله چهارم نوامبر خود، معاون رییس‌جمهوری آمریکا را متهم کرد که پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، می‌کوشد مسئولیت را از خود دور کند و هم‌زمان برای نامزدی ریاست‌جمهوری موقعیت بسازد.
به ارزیابی هیات تحریریه، اظهارات علنی ونس درباره ضرورت پایان جنگ، در مقطعی حساس به حکومت ایران پیام استیصال می‌دهد و آزادی عمل دونالد ترامپ را محدود می‌کند.
سرمقاله می‌گوید ونس عوامل دیگر شکست را نادیده گرفته است
ونس صبح پس از انتخابات در ایکس نوشت: «دلیل واقعی شکست ما روشن است. دلیل شکست ما جنگ است.»
وال‌استریت ژورنال در نقد این ارزیابی به نظرسنجی سراسری از رای‌دهندگان هنگام خروج از حوزه‌های رای‌گیری استناد کرد. بر اساس ارقام نقل‌شده در سرمقاله، ۹۰ درصد رای‌دهندگان فساد و ۸۹ درصد هزینه زندگی را در تصمیم خود برای رای‌دادن دارای اهمیتی حیاتی یا زیاد دانسته‌اند. این نسبت برای مهاجرت ۷۳ درصد و برای جنگ ایران ۷۴ درصد بوده است.
هیات تحریریه نوشت ونس به فساد و تعرفه‌ها اشاره نکرده و درباره مهاجرت نیز به‌جای بررسی پیامدهای اجرای سخت‌گیرانه سیاست‌های دولت، درباره درخواست «جناح سنتی و مسلط حزب» برای عفو مهاجران هشدار داده است؛ درحالی‌که به نوشته روزنامه، هیچ جمهوری‌خواهی چنین درخواستی مطرح نکرده است.
سرمقاله این رویکرد را گزینشی دانست و استدلال کرد ونس خود از حامیان سرسخت تعرفه‌ها و محدودیت‌های مهاجرتی است، اما در جریان جنگ، منابع ناشناس در گفت‌وگو با رسانه‌ها او را مخالف حمله به ایران معرفی کرده‌اند.
روزنامه دفاع ونس از دیپلماسی را زیر سوال برد
به نوشته وال‌استریت ژورنال، ونس با استناد به داده‌هایی منتشرنشده از دوستی که نامش را نبرده، گفته است پایان جنگ می‌تواند رای‌دهندگان جمهوری‌خواهِ روی‌گردان از حزب را بازگرداند.
او همچنین توصیه به یافتن «راه‌حلی دیپلماتیک برای درگیری» را ستوده است. هیات تحریریه وال‌استریت ژورنال در مقابل، تاکید کرد همین رویکرد پس از شش هفته نخست جنگ، با آتش‌بس آوریل و توافق ژوئن، درگیری را طولانی‌تر کرده است؛ توافقی که به نوشته سرمقاله، حکومت ایران بلافاصله نقض کرد.
روزنامه میان توصیه داخلی به پایان جنگ و بیان علنی آن تفاوت گذاشت و استدلال کرد انتشار چنین موضعی در شبکه‌های اجتماعی، به تهران نشان می‌دهد که در مذاکرات هسته‌ای و تنگه هرمز دست بالا را دارد.
به ارزیابی سرمقاله، پایان جنگ ممکن است به امتیازی از سوی حکومت ایران تبدیل شود
وال‌استریت ژورنال نوشت ترامپ پایان محاصره بنادر ایران و عملیات نظامی را امتیازی از سوی آمریکا تلقی کرده که تهران باید در مقابل آن امتیازهای قابل‌توجهی بدهد.
به ارزیابی هیات تحریریه وال‌استریت ژورنال، موفقیت‌های اخیر آمریکا در تنگه هرمز قدرت چانه‌زنی ترامپ را افزایش داده، اما اعلام نیاز سیاسی جمهوری‌خواهان به پایان جنگ می‌تواند این معادله را معکوس کند: پایان درگیری به امتیازی از سوی [حکومت] ایران تبدیل شود که واشینگتن ناچار باشد بهایش را بپردازد.
سرمقاله تاکید کرد ونس شروطی برای تضمین صلح ارائه نکرده و تمرکز او بر خروج از جنگ، به «توصیه علنی به تسلیم» نزدیک شده است.
هیات تحریریه وال‌استریت ژورنال همچنین احتمال داد هدف این موضع‌گیری محدودکردن گزینه‌های ترامپ باشد و ادامه نقش ونس به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد آمریکا با حکومت ایران را از نظر اعتبار زیر سوال برد.
جنگ نامحبوب است، اما تعرفه‌ها نیز با مخالفت گسترده روبه‌رو هستند
وال‌استریت ژورنال نقش جنگ در شکست جمهوری‌خواهان را رد نکرد. این روزنامه جنگ ایران، اجرای پرنوسان و نامنسجم آن و افزایش طولانی‌مدت قیمت سوخت را بخشی از دلایل شکست دانست.
بااین‌حال، سرمقاله یادآور شد میزان رضایت از عملکرد اقتصادی ترامپ پیش از آغاز جنگ نیز کاهش یافته بود: از ۵۲ درصد در پایان دوره نخست ریاست‌جمهوری او به ۳۸ درصد در زمان آغاز جنگ و سپس به ۲۹ درصد در اکتبر.
بر اساس ارقام نظرسنجی نقل‌شده در سرمقاله، ۶۳ درصد رای‌دهندگان حمله به ایران را تصمیمی اشتباه و ۳۷ درصد آن را درست دانسته‌اند. در مورد تعرفه‌ها، ۶۶ درصد گفته‌اند این سیاست به اقتصاد آسیب زده و تنها ۲۱ درصد آن را مفید ارزیابی کرده‌اند. همچنین ۵۸ درصد معتقد بوده‌اند دولت ترامپ در اجرای سیاست‌های مهاجرتی زیاده‌روی کرده است.
پیشنهاد تغییر رابطه با اسرائیل نیز هدف انتقاد قرار گرفت
هیات تحریریه نوشت فهرست پیشنهادهای ونس برای بازگرداندن رای‌دهندگان ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴، نشانه‌ای از بازنگری انتقادی در نقش خود او ندارد.
روزنامه به‌ویژه پیشنهاد «تغییر رابطه با اسرائیل» را نقد کرد و آن را همسو با پیام محافل پادکستی دانست که به تعبیر سرمقاله، بر یهودیان تمرکز وسواس‌گونه دارند. وال‌استریت ژورنال، تاکر کارلسون، دوست و متحد ونس، را چهره محوری این جریان معرفی کرد.
سرمقاله در همین زمینه نوشت تنها چهار درصد رای‌دهندگان در نظرسنجی خروج از حوزه‌ها، مسائل سیاست خارجی را اولویت نخست خود دانسته‌اند.
ترامپ بر ضرورت جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای تاکید کرد
ونس در دفاع از موضع خود نوشته بود کسانی که جنگ را ارزشمند می‌دانند، باید توضیح دهند چرا پرداخت هزینه ازدست‌دادن سنا برای شش سال آینده ارزش داشته است.
به نوشته وال‌استریت ژورنال، ترامپ در پاسخ، یک‌بار ارزیابی معاونش درباره هزینه سیاسی جنگ را «تا حد زیادی درست» خواند و بار دیگر گفت ایران «بخشی از ماجرا» بوده است.
بااین‌حال، رییس‌جمهوری آمریکا تاکید کرده اگر دوباره در همان موقعیت قرار بگیرد، همان تصمیم را خواهد گرفت، زیرا از نظر او جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای در بلندمدت ضروری است.
هیات تحریریه در پایان، با این ارزیابی که آمریکا در تنگه هرمز دست بالا را دارد و محاصره موثر بوده است، پرسید آیا ترامپ پس از پرداخت هزینه سیاسی سنگین جنگ، توصیه ونس را می‌پذیرد و درگیری را با شروطی پایان می‌دهد که از نگاه جهان، پیروزی [حکومت] ایران تلقی شود.
