رسانه‌ها گزارش دادند علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، دستور داده است گذرگاه مرزی چذابه با ایران به روی مسافران و حمل‌ونقل کالا بسته شود. به گفته منابع آگاه، شماری دیگر از گذرگاه‌های مرزی دو کشور نیز به‌تدریج بسته خواهند شد.
یک منبع دولتی عراق به شبکه الجزیره گفت این دستور از چهارشنبه ۲۹ مهر تا اطلاع ثانوی به اجرا درمی‌آید و محدودیت‌های مشابهی طی روزهای آینده در سایر گذرگاه‌ها اعمال خواهد شد.
هنوز مشخص نیست از مجموع شش گذرگاه مرزی میان عراق و ایران، چه تعداد مشمول محدودیت‌های جدید خواهند شد.
سازمان گذرگاه‌های مرزی عراق تاکنون توضیحی در این‌باره ارائه نداده و دولت این کشور نیز بیانیه‌ای رسمی منتشر نکرده است.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام مسئول در گذرگاه‌های مرزی عراق نوشت هدف این تصمیم «بررسی وضعیت امنیتی و نصب تجهیزات شناسایی برای جلوگیری از قاچاق اقلام ممنوعه» است.
ولی‌الله حیاتی، معاون امنیتی انتظامی استانداری خوزستان، نیز تایید کرد در پی تصمیم دفتر نخست‌وزیر عراق، مرز چذابه به روی مسافران و فعالیت‌های تجاری بسته شده است.
او به مسافران و فعالان اقتصادی توصیه کرد تا اطلاع ثانوی، از گذرگاه شلمچه تردد کنند.
این خبر در حالی منتشر می‌شود که طی روزهای اخیر، تجارت در میان ایران و پاکستان متوقف شده و کامیون‌های حامل کالا در دو سوی مرز بلاتکلیف مانده‌اند.
اسلام‌آباد هدف از این اقدام موقت را «تقویت امنیت و مقابله با قاچاق» اعلام کرده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۲۸ مهر گفت مبادلات تجاری به‌دلیل «مسائل فنی و ضرورت تدابیر احتیاطی» متوقف شده و دو طرف برای حل این مشکل در تماس هستند.
مهتاب قلی‌زاده، روزنامه‌نگار اقتصادی، ۲۶ مهر در مصاحبه با ایران‌اینترنشنال گفت محاصره بنادر جنوبی ایران از سوی آمریکا تجارت دریایی کشور را متوقف کرده و مقام‌های جمهوری اسلامی را به استفاده بیشتر از مسیرهای زمینی برای جبران این وضعیت سوق داده است.
او افزود این تغییر مسیر، وابستگی ایران به کشورهای همسایه را افزایش داده و قدرت چانه‌زنی را به طرف‌های مقابل منتقل کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۱۷ مهر اعلام کرد کاخ سفید سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی را به کارزار «انزوای کامل» تبدیل کرده و در حال مذاکره با پاکستان و ترکیه برای مسدود کردن مسیرهای زمینی ایران است.
جزییات تصمیم بغداد به روایت رسانه‌های عراقی
رسانه‌های عراقی با استناد به منابع آگاه، خبر بسته شدن گذرگاه چذابه و احتمال اعمال محدودیت‌های مشابه در دیگر نقاط مرزی با ایران را منتشر کرده‌اند.
شفق‌نیوز به نقل از یک منبع آگاه در شورای استان میسان عراق نوشت این تصمیم به «دلایل فنی» اتخاذ شده است، اما توضیح بیشتری در این خصوص ارائه نکرد.
رسانه «۹۶۴ مدیا» نیز به نقل از یک منبع رسمی گزارش داد روند بستن تدریجی گذرگاه‌های مرزی عراق با ایران از ۲۹ مهر آغاز می‌شود.
بر اساس این گزارش، گذرگاه چذابه از ساعت ۶ صبح چهارشنبه به روی مسافران و محموله‌های تجاری بسته می‌شود و پس از آن، سایر گذرگاه‌ها نیز طبق دستور نخست‌وزیر عراق مشمول محدودیت خواهند شد.
هنوز جدول زمانی مشخصی برای اجرای مراحل بعدی اعلام نشده و روشن نیست آیا برای عبور برخی کالاها یا مسافران استثنایی در نظر گرفته خواهد شد یا خیر.
سابقه بستن مرزها و محدودیت پروازهای ایران
این نخستین بار نیست که عراق تصمیم به بستن گذرگاه‌های مرزی خود با ایران می‌گیرد.
بغداد پیش‌تر در ۲۱ شهریور و به‌دنبال حمله پهپادی به خط لوله نفتی شرق-غرب عربستان سعودی از خاک عراق، گذرگاه‌های شلمچه، چذابه و الطیب را به‌طور موقت بست.
روزنامه العربی الجدید ششم مهر به نقل از سه مقام عراقی گزارش داد این حمله به دست گروهی مرتبط با سپاه پاسداران و حوثی‌های یمن انجام گرفت که اعضای آن به‌صورت غیرقانونی از ایران وارد عراق شده بودند.
گزارش‌ها درباره تصمیم جدید بغداد در حالی منتشر می‌شوند که گمانه‌زنی‌ها درباره افزایش فشارها بر جمهوری اسلامی و احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه آن شدت گرفته است.
عراق پیش از این نیز در پی تحریم‌های آمریکا، محدودیت‌هایی بر فعالیت شرکت‌های هواپیمایی ایرانی اعمال کرده بود.
دولت عراق ۱۰ مهر اعلام کرد در پی «پیگیری جدی» نخست‌وزیر این کشور و موافقت آمریکا، شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، به‌استثنای ماهان‌ایر، مجوز انجام روزانه حداکثر ۴۰ پرواز از مبدا و به مقصد فرودگاه بین‌المللی نجف را دریافت کرده‌اند.
با این حال، معافیت اعلام‌شده شامل فرودگاه‌های بغداد، سلیمانیه و اربیل نمی‌شود.
روزنامه تایمز نوشت جمهوری اسلامی و روسیه در تلاش‌اند به ناآرامی‌های فرانسه دامن بزنند و از اعتراضات بهره‌برداری کنند. به نوشته این روزنامه، امانوئل مکرون از بیم ناخشنودی تهران، مانع انتشار گزارش امنیتی درباره کارزارهای انتشار اطلاعات نادرست و حملات سایبری جمهوری اسلامی شده است.
این روزنامه بریتانیایی سه‌شنبه ۲۸ مهر به نقل از پژوهشگران و گزارش‌های رسانه‌ای گزارش داد این اتهام‌ها شامل فعالیت در شبکه‌های اجتماعی، ارتباط با گروه‌های چپ تندرو و احتمال پرداخت پول برای ایجاد آشوب است. این روزنامه همچنین تاکید کرد شواهدی وجود ندارد که قدرت‌های خارجی آغازگر این اعتراض‌ها بوده باشند.
پیش‌تر رادیو دولتی «فرانس کولتور» به نقل از منابع پلیس و دستگاه‌های اطلاعاتی منطقه‌ای، از نقش چهره‌های تاثیرگذار شبکه‌های اجتماعی در تحریک و تشدید ناآرامی‌ها خبر داده بود.
به گفته این منابع، قدرت‌های خارجی از این افراد حمایت کرده‌اند یا به انتشار گسترده محتوایشان کمک کرده‌اند. ایران، روسیه و الجزایر در این گزارش نام برده شده‌اند.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، ۲۱ مهر درباره تلاش برای دخالت خارجی در امور فرانسه و تاثیرگذاری بر انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۷ هشدار داده و گفته بود اعتراضات دانش‌آموزی نیز هدف روایت‌های خصمانه‌ای از سوی روسیه، چین، ایران و جنبش ماگا قرار گرفته است.
بر اساس گزارش تایمز، مقام‌ها یا رسانه‌های نزدیک به حکومت‌ها در ایران، روسیه، چین و الجزایر اتهام‌های مطرح‌شده را رد کرده‌اند.
موج اعتراض‌های دانش‌آموزی فرانسه ۳۰ شهریور ۱۴۰۵، با اعتراض به کمبود معلم در دبیرستانی در منطقه کرتی، در حومه پاریس، آغاز شد و ظرف حدود ۱۰ روز به سراسر کشور و دیگر گروه‌های اجتماعی گسترش یافت.
دانش‌آموزان به شلوغی کلاس‌ها، فرسودگی مدارس و نابرابری آموزشی اعتراض داشتند. تعطیلی کلاس‌ها و مسدود کردن ورودی مدارس به شیوه‌های اصلی اعتراض تبدیل شد. با پیوستن دانشجویان، اتحادیه‌های کارگری و جلیقه‌زردها، مطالبات به‌تدریج از آموزش فراتر رفت و گرانی و افت خدمات عمومی را نیز دربرگرفت.
تجمعات گسترده ۲۵ مهر در شهرهایی مانند پاریس، لیون و لیموژ با درگیری، غارت و آتش‌سوزی همراه شد و به مرگ یک نفر و بازداشت تعداد زیادی از معترضان انجامید. این اعتراض‌ها چندین زخمی و خسارت‌های گسترده برجا گذاشت.
دولت فرانسه از شامگاه ۲۷ مهر در بخش‌هایی از چند شهر مقررات منع رفت‌وآمد برقرار کرده است. تا ۲۸ مهر، فراخوان اعتراض‌های شنبه سوم آبان همچنان برقرار بود. دولت نیز وعده داد نیروهای امنیتی با پشتیبانی نظامیان به‌طور گسترده در محل اعتراضات مستقر خواهند شد.
اتهام ارتباط با گروه‌های رادیکال و پرداخت پول
دیوید کولون، استاد تاریخ در موسسه مطالعات سیاسی پاریس، «سیانس پو»، به تایمز گفت ایران، روسیه و الجزایر در دامن زدن به تنش‌ها نقش داشته‌اند. او موفقیت بیشتر جمهوری اسلامی در این زمینه را تا حدی ناشی از نفوذ در گروه‌های چپ افراطی دانست.
امانوئل رضوی، روزنامه‌نگار و نویسنده ایرانی‌تبار فرانسوی، نیز گفت سرویس‌های اطلاعاتی حکومت ایران در جنبش‌هایی مداخله می‌کنند که تصور کنند در خدمت اهدافشان است.
رضوی ماموران ایرانی را مظنون به پرداخت چند صد یورو به جوانان بیکار برای ایجاد آشوب در پاریس دانست. به گفته او، دریافت‌کنندگان این پول اقلیت کوچکی از افراد دخیل در ناآرامی‌های ۲۵ مهر بودند. گزارش تایمز برای این اتهام مشخص، سند قابل بررسی یا تایید مستقلی ارائه نکرد.
او همچنین نیروی قدس سپاه پاسداران را به فعالیت از طریق شبکه‌های سازمان‌یافته حساب‌های جعلی و جذب چهره‌های تاثیرگذار در شبکه‌های اجتماعی و تلگرام متهم کرد.
درباره روسیه، کولون گفت تلاش مسکو برای تاثیرگذاری بر اعتراض‌ها نتیجه محدودی داشته، زیرا در نفوذ به گروه‌های چپ رادیکال فرانسه چندان موفق نبوده است. او احتمال حضور عوامل روسیه در تجمعات را مطرح کرد، اما تصریح کرد نمی‌تواند این موضوع را با قطعیت تایید کند.
گزارش منتشرنشده درباره فعالیت‌های جمهوری اسلامی
تایمز به نقل از وب‌سایت فرانسوی «لا لتر» نوشت بارو گزارشی از دبیرخانه کل دفاع و امنیت ملی فرانسه درباره «اقدامات انتشار اطلاعات نادرست و حملات سایبری» ایران دریافت کرده بود.
بر اساس این روایت، جمهوری اسلامی پیش از المپیک ۲۰۲۴ پاریس در انتشار مطالبی برای تحریم تیم اسرائیل نقش داشت. یک سال بعد، حساب‌های مرتبط با ایران یک جنبش اعتراضی در فرانسه را تشویق کردند و در روزهای اخیر نیز حساب‌های مشابهی درباره درگیری پلیس و معترضان محتوا منتشر کرده‌اند. این روایت روشن نمی‌کند که آیا در هر سه مقطع، حساب‌های یکسانی فعالیت داشته‌اند یا نه.
به گزارش لا لتر، بارو خواهان انتشار عمومی این سند بود، اما امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، مخالفت کرد، زیرا کاخ الیزه در جریان جنگ ایران می‌کوشید سیاست «حفظ فاصله برابر» با تهران و واشینگتن را دنبال کند.
این سند منتشر نشده و اطلاعات مربوط به محتوای آن و مخالفت مکرون با انتشارش، بر گزارش لا لتر استوار است.
مقام‌های جمهوری اسلامی در دیدار با فرمانده ارتش پاکستان ، آغاز مذاکره با آمریکا را مشروط به اجرای شروط تهران دانستند و بار دیگر بر خارج نشدن مواد هسته‌ای از کشور تاکید کردند. این مواضع در جریان تلاش میانجی‌ها برای احیای مذاکرات تهران و واشینگتن و در سایه تهدیدهای نظامی مطرح شد.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، سه‌شنبه ۲۸ مهر در دیدار با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، گفت جمهوری اسلامی «حرف جدیدی» ندارد و آمریکا تنها با اجرای شروط هفتگانه‌ای که در نیویورک به آنها اشاره شد، می‌تواند اعتماد تهران را جلب کند.
قالیباف دولت ترامپ را به نقض تفاهم‌نامه اسلام‌آباد متهم کرد و گفت تهدیدها و تحرکات نظامی نمی‌توانند تصمیمات راهبردی جمهوری اسلامی را تغییر دهند.
محسن رضایی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی و دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز در دیداری جداگانه با منیر گفت تا آمریکا اعتمادسازی نکند، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود و آغاز این روند را «تحقق شروط ایران» دانست. او تاکید کرد: «حتی ذره‌ای از مواد هسته‌ای غنی‌شده از ایران خارج نخواهد شد.»
منیر که برای پنجمین بار از ۱۹ فروردین و آغاز آتش‌بس به ایران سفر کرده است، در نخستین ملاقات رسمی به دیدار مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، رفت. بر اساس اخبار کوتاهی که در رسانه‌های ایران از این دیدار منتشر شده است، پزشکیان نیز در گفت‌وگو با منیر آغاز هرگونه مذاکره را به رفع فشارها، تهدیدها و تحریم‌های آمریکا مشروط کرد.
او تشدید تنش‌ها در منطقه و اختلال در تنگه هرمز را ناشی از «خوی جنگ‌طلبی آمریکا» دانست و گفت واشینگتن باید پاسخ دهد چرا جنگ را آغاز کرده و خود و جهان را درگیر آن کرده است.
فرمانده ارتش پاکستان در دیدارهای ۲۸ مهر، از بازگشایی مرز دو کشور از صبح سه‌شنبه خبر داد و مشکلات مرزی را موقتی و فنی خواند.
پیشنهاد میانجی‌ها و چشم‌انداز نامشخص مذاکرات
روزنامه العربی جدید، نزدیک به قطر، همزمان با این دیدارها، به نقل از منابع آگاه گزارش داد قطر و پاکستان پیشنهادی برای ازسرگیری مذاکرات تهران و واشینگتن ارائه کرده‌اند که با «موافقت اولیه» دو طرف روبه‌رو شده و منیر آن را به تهران برده است.
به نوشته این رسانه، پیشنهاد شامل پرداخت سود حاصل از شش میلیارد دلار دارایی مسدودشده ایران در بانک‌های قطر و موافقت تهران با بازدید محرمانه و اعلام‌نشده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تاسیسات هسته‌ای است. منابع این روزنامه از احتمال گشایش در مذاکرات طی هفته جاری سخن گفتند.
در اظهارات منتشر شده از قالیباف و رضایی در رسانه‌های ایران به این پیشنهاد و جزییات مرتبط با آن اشاره‌ای نشده است. حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز پیش‌تر گفته بود موضوعات هسته‌ای «مطلقا» در دستور کار مذاکرات فعلی نیست.
در مقابل، رویترز به نقل از سه مقام ارشد جمهوری اسلامی و یک منبع آگاه در ایران گزارش داد تهران احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل را جدی می‌داند و چشم‌انداز پیشرفت اساسی در مذاکرات پیش از انتخابات آمریکا ضعیف است.
یکی از این مقام‌ها گفت ایران خود را برای ازسرگیری حملات آماده می‌کند و نمی‌خواهد به ترامپ امکان کسب پیروزی سیاسی بدهد. این گزارش بیانگر ارزیابی منابع ایرانی از احتمال اقدام نظامی واشینگتن است.
سفر منیر به تهران یک روز پس از رایزنی‌های سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، انجام شد. لاوروف پیش از ورود به ایران، در منامه با وزیران خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس دیدار کرده بود. این کشورها از مسکو خواسته بودند برای ترغیب تهران به گفت‌وگو و احیای امنیت کشتیرانی نقش فعال‌تری ایفا کند.
او دوشنبه ۲۷ مهر در دیدار با مقام‌های جمهوری اسلامی، ضمن حمایت از میانجی‌ها، خواستار بازگشت وضعیت خلیج فارس به شرایط پیش از بحران و تضمین تکرار نشدن حملات شده بود.
ترامپ شامگاه ۲۷ مهر اعلام کرد علاوه بر جنگ اوکراین، درباره ایران هم با روسیه مذاکره می‌کند و محدود بودن کمک روسیه و چین به تهران را مثبت ارزیابی کرد.
ادامه تماس‌ها در سایه تهدیدهای نظامی
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، اعلام کرد دوحه با همکاری دیگر میانجی‌ها در حال رایزنی با تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ است.
تام باراک، فرستاده ویژه ترامپ در امور سوریه، نیز به الجزیره گفت رییس‌جمهوری آمریکا به‌دنبال صلح با تهران و بازگشایی تنگه هرمز است و تلاش‌ها برای رسیدن به راه‌حل در هفته‌های آینده ادامه خواهد یافت.
همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سخنانی که دفتر او منتشر کرد، سرنگونی جمهوری اسلامی را راه جلوگیری از تلاش دوباره تهران برای ساخت سلاح هسته‌ای و بازسازی نیروهای هم‌پیمانش خواند.
نتانیاهو دوشنبه ۲۷ مهر نیز در گفت‌وگو با کانال ۱۴ نیز از احتمال حمله پیش از انتخابات اسرائیل سخن گفت و اعلام کرد ترامپ با سرنگونی جمهوری اسلامی موافق است؛ موضعی که او به رییس‌جمهوری آمریکا نسبت داد.
علی عبداللهی، رییس ستادکل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، هشدار داد در صورت حمله، منافع آمریکا «بدون محدودیت» هدف قرار می‌گیرد و به کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی گفت آتش جنگ جدید دامن آنها را نیز خواهد گرفت.
محاصره اقتصادی و روایت‌های متفاوت از تنگه هرمز
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۲۸ مهر اعلام کرد فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی به سطحی بی‌سابقه رسیده و از ماه اوت (نیمه مرداد تا نیمه شهریور) بارگیری نفتی در جزیره خارک مشاهده نشده است. او گفت جمهوری اسلامی اکنون «هیچ نفتی روی آب ندارد».
سخنگوی سنتکام نیز به الجزیره گفت آمریکا محاصره ایران را به‌طور کامل اجرا می‌کند. او تنگه هرمز را برای تردد امن خواند و گفت جمهوری اسلامی همچنان برای هدف گرفتن کشتی‌های عبوری تلاش می‌کند.
در همین حال، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی از آتش‌سوزی یک نفتکش در کریدور جنوبی تنگه هرمز خبر داد و گفت این کشتی بدون هماهنگی در حال عبور بوده است. وقوع حادثه و جزئیات اعلام‌شده به‌طور مستقل تایید نشده است.
وزارت خارجه قطر ضمن تاکید بر ادامه تلاش‌های دیپلماتیک، خواستار پایان حملات تهران در تنگه هرمز شد و حفظ آزادی کشتیرانی را ضروری دانست.
خبرگزاری ایلنا گزارش داد دست‌کم ۵۸ کارگر از اول تا ۲۵ مهر در حوادث مرتبط با کار جان باخته‌اند. این آمار از ریزش معادن و گازگرفتگی تا سقوط از ارتفاع و حوادث کارخانه‌ها و مزارع را در بر می‌گیرد و پرسش‌هایی جدی درباره ایمنی محیط‌های کار مطرح می‌کند.
ایلنا سه‌شنبه ۲۸ مهر تاکید کرد این آمار بر اساس اخبار منتشرشده در رسانه‌ها گردآوری شده و تصویری کامل از حوادث کار در کشور ارائه نمی‌دهد. از این رو، نمی‌توان شمار واقعی جان‌باختگان یا سهم دقیق بخش‌های مختلف اقتصادی از این حوادث را بر پایه آن مشخص کرد.
این گزارش در حالی منتشر می‌شود که طی ماه‌های اخیر، افزایش تورم و بیکاری در کنار کاهش قدرت خرید، به دشوارتر شدن شرایط معیشتی کارگران در ایران انجامیده است.
از ریزش معدن تا سقوط از درخت
در میان این حوادث، ریزش خاک در معدن مس سونگون، ریزش دیواره تونل معدن منگنز ونارچ و حادثه معدن روباز خاک کاشی اردکان از خسارت‌بارترین حوادث بوده‌اند. گازگرفتگی نیز جان کارگران را گرفته است.
در یکی از این حوادث، سه کارگر ۲۵ مهر در چاهی در روستای قره‌حسنلوی ارومیه جان باختند؛ رویدادی که خطر کار در فضاهای بسته و ضرورت رعایت اصول ایمنی را یادآوری می‌کند.
کارگران فصلی کشاورزی نیز از این حوادث در امان نبوده‌اند. واژگونی خودروهای حامل کارگران، سیلاب و سقوط هنگام برداشت گردو از جمله موارد ثبت‌شده به شمار می‌روند.
بر اساس گزارشی که ۸ مهر منتشر شد، از آغاز فصل برداشت گردو در همدان، ۱۴۴ کارگر بر اثر سقوط از درخت مصدوم شدند و سه نفر از آنان جان خود را از دست دادند.
در صنعت نیز دو کارگر در کاشمر و شهرک صنعتی توس هنگام کار با دستگاه پرس و میکسر جان باختند و کارگری در شهرک صنعتی بوعلی دلیجان دچار قطع عضو شد.
ایلنا ۳۰ شهریور درباره وضعیت ایمنی کارگران گزارش داده بود بحران اقتصادی، افزایش نرخ ارز و دشواری تامین تجهیزات ایمنی، جان کارگران معادن زغال‌سنگ را بیش از پیش به خطر انداخته است.
قربانیانی که در آمار دیده نمی‌شوند
ایلنا با اشاره به وضعیت کارگران غیررسمی، فصلی، اتباع خارجی و افراد بی‌شناسنامه، آنان را «قربانیان نامرئی حوادث کار» خواند.
مقایسه آمار سازمان تامین اجتماعی و پزشکی قانونی در سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ از اختلاف چشمگیر شمار جان‌باختگان حکایت دارد؛ اختلافی که نشان می‌دهد بخشی از آسیب‌های شغلی ممکن است در برخی آمارها دیده نشود.
یکی از نمونه‌های این خلاء آماری، سقوط دو کارگر تبعه خارجی از ارتفاع در شهرک صنعتی پایتخت در ایوانکی است که خبر آن ۱۶ مهر منتشر شد.
ایلنا با اشاره به این رخداد تاکید کرد بررسی حوادث کار نباید تنها به کارگران دارای پوشش بیمه محدود شود، به‌ویژه آنکه اطلاعات موجود درباره کارگران خارجی و فصلی، از جمله کسانی که هنگام رفت‌وآمد به محل کار در تصادفات جاده‌ای جان می‌بازند، برای ارائه تصویری دقیق از وضعیت این گروه‌ها کافی نیست.
پیش‌تر در ۱۰ شهریور، ایلنا کارگران بلوچ فاقد شناسنامه را «فرودست‌ترین قشر طبقه کارگر ایران» توصیف کرد و نوشت آنها در سخت‌ترین مشاغل با کمترین دستمزد و مزایا کار می‌کنند و حتی امکان اعتراض به «استثمار» خود را ندارند.
ناامنی شغلی و ضعف نظارت ایمنی
شهرام غریب، کارشناس ایمنی صنایع، در گفت‌وگو با ایلنا، فرسودگی تجهیزات، فشار اقتصادی، ناامنی شغلی، ضعف کنترل خطراتی مانند سقوط و گازگرفتگی، و ناتوانی سازمان‌ها در درس‌گرفتن از حوادث پیشین را پنج عامل مهم دانست که نقش آنها در حوادث کار باید مورد بررسی قرار گیرد.
ایلنا در تشریح تاثیر فشارهای اقتصادی بر ایمنی محیط کار نوشت تحریم‌ها و نوسانات ارزی تامین تجهیزات استاندارد را دشوارتر کرده‌اند.
با این حال، غریب تاکید کرد مشکلات اقتصادی نباید به توجیهی برای نادیده گرفتن خطرات محیط کار تبدیل شوند.
او با اشاره به ماده ۸۵ قانون کار که رعایت مقررات حفاظت فنی و بهداشت کار را الزامی کرده است، گفت واگذاری فعالیت‌ها به پیمانکاران نباید موجب کاهش نظارت بر شرایط ایمنی و مسئولیت‌پذیری در قبال حوادث احتمالی شود.
این کارشناس همچنین افزود: «کارگر باید بتواند بدون ترس و نگرانی از هرگونه پیامد، از جمله تنبیه یا اخراج، خطر را گزارش کند و خودش عاملی برای جلوگیری از وقوع حادثه باشد.»
غریب ادامه داد: «باید از خطر جلوگیری کنیم. خطر هرگز به صفر نمی‌رسد و از طرف دیگر، ایمنی ۱۰۰ درصد هم امکان‌پذیر نیست. اما می‌توانیم توازن منطقی ایجاد کنیم و این آمار وحشتناک را به اعداد بسیار کمتر برسانیم.»
توقف تجارت در گذرگاه‌های گبد-ریمدان و تفتان، کامیون‌ها و محموله‌های دو طرف را بلاتکلیف گذاشته است. این اختلال در زمانی رخ داده است که با محدود شدن مسیرهای دریایی برای ایران، بار بیشتری به جاده‌ها منتقل شده و ظرفیت مرز ریمدان از پیش زیر فشار بوده است.
تا سه‌شنبه ۲۸ مهر، تجارت کالا از این دو گذرگاه متوقف بود، اما گزارش‌ها از ادامه تردد مسافران در گبد-ریمدان حکایت داشت.
پاکستان این توقف را اقدامی موقت برای تقویت امنیت و مقابله با قاچاق اعلام کرد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفت مبادلات به‌دلیل مسایل فنی و ضرورت تدابیر احتیاطی متوقف شده و دو کشور برای رفع مشکل در تماس هستند.
افغانستان‌اینترنشنال ۲۵ مهر به نقل از منابع محلی گزارش داد پاکستان گذرگاه مسافری تفتان در مرز ایران را به‌طور موقت بسته و محدودیت‌های امنیتی در برخی دیگر از گذرگاه‌های مرزی استان بلوچستان اعمال کرده است.
پیش از جنگ و محاصره بنادر جنوبی ایران به‌وسیله ارتش ایالات متحده و اختلال در مسیرهای دریایی، بیش از ۸۰ درصد تجارت خارجی کشور از دو بندر جنوبی «رجایی» و «خمینی» انجام می‌شد.
انتقال بخشی از کالاها به مسیر زمینی، صف کامیون‌ها و هزینه حمل را افزایش داد؛ گرچه این راه‌ها ظرفیت جایگزینی تجارت دریایی را ندارند.
صف کامیون‌ها از پیش طولانی بود
در روزهای پیش از توقف اخیر، رسانه‌ها در ایران از صف شدن حدود سه هزار کامیون در ریمدان و معطلی ۲۰ تا ۳۰ روزه برخی رانندگان خبر دادند.
ظرفیت محدود پذیرش در سمت پاکستان و الزام به تخلیه بار از کامیون ایرانی و انتقال آن به کامیون پاکستانی، از عوامل کندی عبور و افزایش هزینه‌ها بوده است.
در یکی از بخشنامه‌های صنفی مردادماه نیز از تخلیه و بارگیری نشدن ناوگان ایرانی در خاک پاکستان و کندی انتقال بار خبر داده شده بود.
توقف تازه، خطر خواب کامیون و زیان صاحبان کالا را بیشتر از گذشته می‌کند.
مخاطبی در همین زمینه برای ایران‌اینترنشنال نوشت: «از تمام کامیون‌داران می‌خواهم که بار به سمت مرزها نیاورند. آن‌قدر وضعیت خراب است که از دیشب تا خود روز ۲۸ مهر هنوز صف طولانی و عظیم کامیون‌ها در حال برگشت هستند. مرز بسته است و در حال خالی شدن. نیایید!»
مخاطب دیگری هم همین خواسته را تکرار کرد و از کامیون‌داران خواست به سمت مرزها مراجعه نکنند.
ادامه رایزنی‌ها برای بازگشایی
عبدالسلیم حوت، مدیر بازارچه مرزی ریمدان، ۲۶ مهر گفت رایزنی با مقام‌های پاکستانی برای رفع موانع ادامه دارد و محموله‌های فسادپذیر در اولویت رسیدگی قرار گرفته‌اند.
یک مقام ایالت بلوچستان نیز از پیشرفت مذاکرات و احتمال بازگشایی قریب‌الوقوع گذرگاه‌ها خبر داد، اما تا زمان تنظیم این گزارش، زمان مشخصی برای ازسرگیری تجارت اعلام نشد.
دو کشور پیش‌تر هدف‌گذاری کرده بودند مبادلات سالانه را به ۱۰ میلیارد دلار برسانند.
توقف مرزی، مشکلات بانکی و محدودیت ظرفیت جابه‌جایی کالا تحقق این هدف را دشوارتر کرده است.
توقف تجارت در گذرگاه‌های ایران و پاکستان همزمان با تشدید فشار اقتصادی واشینگتن بر تهران رخ داده است.
آمریکا تهدید کرده کشورها و شرکت‌هایی را که با جمهوری اسلامی همکاری مالی و تجاری دارند، هدف تحریم قرار می‌دهد.
در همین زمینه، معصومه طاهرخانی، تحلیلگر اقتصادی، توقف تجارت با پاکستان را در چارچوب فشار آمریکا برای محدود کردن مسیرهای کسب درآمد ارزی جمهوری اسلامی ارزیابی کرده است.
مدیرعامل ایران‌ایر می‌گوید از ۱۳۰ تا ۱۴۰ هواپیمایی که در ایران عملیاتی بودند، ۳۰ تا ۴۰ فروند در جنگ از بین رفتند و ۷۰ تا ۸۰ هواپیما نیز هدف حمله قرار گرفتند.
نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، سه‌شنبه ۲۸ مهر گزارش داد طاهر عبدالحی، مدیرعامل هواپیمایی جمهوری اسلامی، در نشستی خبری درباره وضعیت ناوگان این شرکت گفته است از مجموع «سیصد و خرده‌ای» هواپیمای موجود در کشور، ۱۳۰ تا ۱۴۰ فروند امکان پرواز دارند.
به گفته عبدالحی، ۳۰ تا ۴۰ هواپیما در جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی «امحا» شدند و ۷۰ تا ۸۰ فروند نیز هدف قرار گرفتند.
حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران از صبح شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد؛ رویدادی که به جنگی گسترده‌تر انجامید و با حملات متقابل جمهوری اسلامی به اسرائیل و اهدافی در منطقه همراه شد.
عبدالحی درباره تفاوت میزان خسارت به هواپیماها در این جنگ گفت موشک به برخی هواپیماها اصابت کرده و در بدنه آنها حفره ایجاد کرده، اما هواپیمای ایران‌ایر «پودر شده است».
ارقام ارائه شده از سوی عبدالحی با گفته‌های پیشین دیگر مقام‌های جمهوری اسلامی متفاوت است. مقصود اسعدی سامانی، دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی، پیش‌تر خسارت جدی به حدود ۲۰ هواپیما را برآورد کرده بود و محمدرضا رضایی کوچی، رییس کمیسیون عمران مجلس، از آسیب‌دیدن حدود ۵۰ فروند و انهدام ۱۰ هواپیما خبر داده بود.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۲۷ خرداد در حاشیه نشست گروه هفت گفت آمریکا در جنگ اخیر بین یک‌ونیم تا دو تریلیون دلار به جمهوری اسلامی خسارت زده و ایران برای بازسازی به سرمایه‌گذاری نیاز دارد.
او در همان نشست گفت آمریکا پولی برای بازسازی در اختیار تهران نمی‌گذارد.
پیامدهای تحریم و محدودیت‌های بین‌المللی
عبدالحی همچنین از پیامد تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی برای ایران‌ایر گفت. این محدودیت‌ها، به گفته او، دسترسی شرکت به هواپیما، قطعات و منابع مالی را دشوار کرده و بخشی از بازارهای درآمدزای آن را از دسترس خارج کرده است.
صنعت هوانوردی ایران سال‌هاست با محدودیت در خرید هواپیما و قطعات، تعمیر و نگهداری و دریافت خدمات در فرودگاه‌های خارجی روبه‌روست.
اظهارات تازه مدیرعامل ایران‌ایر در شرایطی مطرح می‌شود که کاهش شمار هواپیماهای آماده‌پرواز، در کنار تحریم‌ها و خسارت‌های جنگ، بر توان شرکت‌های هواپیمایی برای حفظ پروازها و درآمدزایی فشار می‌آورد.
میزان خسارت نهایی و شمار هواپیماهایی که پس از تعمیر می‌توانند به ناوگان بازگردند، در اظهارات و گزارش منتشرشده، روشن نشده است.
