بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در سفر به واشینگتن علاوه بر شرکت در مراسم تشییع پیکر لیندزی گراهام، سناتور برجسته جمهوریخواه و ادای احترام به او، اهداف سیاسی و راهبردی مهمی را نیز دنبال میکنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، قرار است سهشنبه ششم مرداد پس از برگزاری مراسمی در ساختمان کنگره، در آیین یادبود گراهام در کلیسای جامع ملی واشینگتن سخنرانی کند.
گراهام از سرسختترین حامیان اوکراین و اسرائیل در کنگره آمریکا محسوب میشد. او تنها یک روز پیش از درگذشتش با زلنسکی در کییف دیدار کرده بود؛ سفری که دهمین حضورش در اوکراین از زمان آغاز تهاجم روسیه در اسفند ۱۴۰۱ به شمار میرفت.
همزمان، سنای آمریکا خود را برای رایگیری درباره بسته جدید تحریمها علیه روسیه آماده میکند؛ طرحی که گراهام در روزهای پایانی عمرش نقش مهمی در پیشبرد آن داشت.
گراهام ۲۱ تیر در سن ۷۱سالگی درگذشت. او در سالهای اخیر بارها پشتیبانی خود را از تغییر حکومت در ایران اعلام کرده بود.
تلاش زلنسکی برای تقویت سپر دفاعی اوکراین
رویترز ششم مرداد گزارش داد سفر همزمان نتانیاهو و زلنسکی به واشینگتن در شرایطی انجام میشود که جنگ ایران و مناقشه اوکراین هر دو وارد مرحلهای حساس شدهاند، اما هنوز چشمانداز روشنی برای پایان قریبالوقوع هیچیک وجود ندارد.
به گزارش رویترز، روابط ترامپ و زلنسکی که در ماههای نخست دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ با تنش همراه بود، بهدنبال موفقیتهای نظامی اوکراین در ماههای اخیر، از جمله تشدید حملات به زیرساختهای نفتی روسیه، گرمتر شده است.
یک منبع آگاه به این رسانه گفت انتظار میرود زلنسکی دیداری کوتاه و خصوصی با ترامپ در کاخ سفید داشته باشد؛ نشستی که احتمالا بدون حضور خبرنگاران برگزار خواهد شد.
همچنین قرار است زلنسکی پس از دیدار با ترامپ، برای نشستی با هر ۱۰۰ سناتور آمریکایی راهی کنگره شود.
زلنسکی هنگام ورود به واشینگتن اعلام کرد تقویت سامانههای دفاع در برابر موشکهای بالستیک و گسترش همکاریهای راهبردی با آمریکا، «اولویت شماره یک» او در مذاکراتش با ترامپ خواهد بود.
یک منبع اوکراینی نیز تامین موشکهای رهگیر سامانه پاتریوت را مهمترین مطالبه کییف دانست.
او افزود: «هر روز هدف حملات قرار میگیریم. به موافقت ترامپ و تیمش نیاز داریم تا بتوانیم موشکهای پاتریوت را خریداری کنیم. این مهمترین اولویت برای نجات جان انسانهاست.»
به گزارش رویترز، زلنسکی قصد دارد بر ضرورت تقویت فوری پدافند هوایی اوکراین و نهایی شدن توافق مشترک پهپادی با آمریکا تاکید کند.
انتظار میرود دو طرف درباره وعده ترامپ در نشست ناتو برای اعطای مجوز تولید موشکهای رهگیر پاتریوت در اوکراین نیز گفتوگو کنند.
زلنسکی هفته گذشته با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان آمریکا، درباره چشمانداز ازسرگیری مذاکرات صلح با روسیه رایزنی کرده و گفته بود مقامهای اوکراینی و آمریکایی ممکن است در روزهای آینده در ایالات متحده دیدار کنند.
زلنسکی در شرایطی با ترامپ دیدار خواهد کرد که در روزهای اخیر، تنشها میان تهران و کییف بالا گرفته است.
ارتش اوکراین سوم مرداد با انجام حملاتی دوربرد در دریای خزر، شناورهایی را که برای انتقال محمولههای نظامی مرتبط با جمهوری اسلامی استفاده میشدند، هدف قرار داد.
از آن زمان، مقامهای جمهوری اسلامی با تشدید لفاظیهای تهدیدآمیز خود علیه اوکراین، از پاسخ به اقدام کییف سخن گفتهاند.
نتانیاهو در پی جلب حمایت ترامپ برای انتخابات
نتانیاهو در حالی راهی واشینگتن شده که مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان جنگ و حلوفصل اختلاف دیرینه راه به جایی نبرده و همزمان، بخشی از حامیان ترامپ نیز مخالفت خود را با گسترش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه ابراز کردهاند.
ترامپ پیشتر حملات هوایی آمریکا علیه مواضع حکومت ایران را متوقف کرد تا فرصت دیگری برای پیشبرد دیپلماسی فراهم آید.
رویترز نوشت روابط ترامپ و نتانیاهو طی ماههای گذشته دستخوش فراز و فرود شده است. در مقاطعی، ترامپ تلاش کرده بود نتانیاهو را از حمله به اهدافی در لبنان با هدف تضعیف حزبالله، گروه نیابتی جمهوری اسلامی، بازدارد.
بر اساس این گزارش، تماس تلفنی پرتنش دو طرف در خردادماه که در آن ترامپ نخستوزیر اسرائیل را «دیوانه» خواند، اختلافهای رهبران اسرائیل و آمریکا را آشکار کرد.
به گفته منابع آگاه، نتانیاهو امیدوار است پیش از انتخابات آبانماه، حمایت ترامپ را برای کارزار انتخاباتی خود به دست آورد.
به نوشته رویترز، دیدار با ترامپ میتواند بار دیگر نزدیکی سنتی روابط دو رهبر را به نمایش بگذارد؛ موضوعی که ممکن است در شرایطی که نتانیاهو با افت محبوبیت در نظرسنجیها روبهرو شده، به سود او در عرصه داخلی تمام شود.
نتانیاهو پیش از ترک اسرائیل در پیامی ویدیویی گفت: «در این شرایط پیچیده باید هم با قاطعیت فراوان و هم با خرد فراوان عمل کنیم. درباره همه موضوعات در دستور کار، بهویژه ایران، گفتوگو خواهیم کرد.»
یک مقام کاخ سفید اعلام کرد ترامپ در دیدار با نتانیاهو درباره جنگ ایران، تنشهای میان اسرائیل و لبنان و نیز گسترش «پیمان ابراهیم» گفتوگو خواهد کرد؛ موضوعی که پس از سفر هفته گذشته رییسجمهوری لبنان به واشینگتن، از محورهای مهم رایزنیهای دو طرف به شمار میرود.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، پیشتر با تمجید از عملکرد نتانیاهو گفته بود او توانست ترامپ را برای همراهی با اسرائیل در حمله به جمهوری اسلامی متقاعد کند.
او در جمع گروهی از خبرنگاران در سفارت یمن در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، گفت: «حوثیها میخواهند الگوی ایران را کپی کنند و این اقدام دو تنگه اصلی، یعنی دروازههای ورود به خلیج فارس و دریای سرخ را مسدود خواهد کرد.»
حوثیها از سال ۲۰۱۴ کنترل صنعا را در دست دارند. با این حال، سازمان ملل متحد، آمریکا و اتحادیه اروپا، حکومت این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی را به رسمیت نمیشناسند.
ایالات متحده و اسرائیل، حوثیها را در فهرست گروههای تروریستی قرار دادهاند.
تشدید تنش میان حوثیها و عربستان سعودی
دریای سرخ به جبهه تازهای در جنگ مرتبط با جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
حوثیها با شلیک موشک و پهپاد به عربستان سعودی و اعلام محاصره کشتیرانی این کشور، رویکردی تشدیدکننده در پیش گرفتهاند.
این گروه ۲۹ تیر اعلام کرد اجازه نخواهد داد کشتیها در بنادر عربستان سعودی دست به بارگیری بزنند یا تخلیه بار کنند؛ اقدامی که میتواند صادرات نفت این کشور را تحت تاثیر قرار دهد و عرضه هفت درصد دیگر از نفت جهان را مختل کند.
عربستان سعودی که میزبان نیروهای آمریکایی است، تاکنون از واشینگتن درخواست کمک نظامی نکرده اما در پاسخ به حوثیها، مواضعی را که تاسیسات نظامی این گروه خوانده است، هدف حملات هوایی قرار داده و اعلام کرده است از کشتیرانی تجاری محافظت خواهد کرد.
ریاض حوثیها را متهم کرده است که «در خدمت اهداف و برنامههای خارجی» قرار دارند.
این تشدید تنش همچنین خطر ازسرگیری جنگ در یمن را افزایش داده است.
جنگ یمن پس از آن آغاز شد که حوثیها در سال ۲۰۱۴، صنعا، پایتخت این کشور، را تصرف کردند و عربستان سعودی در راس یک ائتلاف عربی وارد درگیری شد.
این جنگ صدها هزار کشته بر جای گذاشت.
در سال ۲۰۲۲ آتشبسی برقرار شد، اما تبادل آتش اخیر در مرزها آن را تضعیف کرده است.
مقامهای سعودی، دیپلماتهای غربی و مقامهای یمنی اکنون احتمال بازگشت جنگ تمامعیار را بیش از هر زمان دیگری از زمان برقراری آن آتشبس میدانند.
آمادگی دولت یمن برای تشدید درگیری
الزوبه گفت دولت یمن که از حمایت گسترده عربستان سعودی برخوردار است، برای تشدید درگیری آماده است.
به گفته او، تبادل آتش در امتداد خط مقدم، از شمال غرب یمن و سواحل دریای سرخ تا مرز عربستان سعودی ادامه دارد، اما هیچ یک از دو طرف هنوز عملیات تهاجمی گستردهای را آغاز نکردهاند.
او گفت: «ما معتقدیم این درگیری اکنون باید پایان یابد؛ چه از راههای مسالمتآمیز و چه از راهی دیگر.»
عبودی شامگاه دوشنبه پنجم مرداد در گفتوگو با شبکه دجله اعلام کرد اطلاعات تازه امنیتی از «مداخله اوکراین در عراق» حکایت دارد.
او گفت: «گروه کوچکی را بازداشت کردیم که اعتراف کردند برای اوکراین کار میکردند. آنها برخی تاسیسات دولتی عراق را هدف بمبگذاری قرار دادهاند.»
مشاور امنیت ملی عراق این پرونده را «پیچیده» خواند و تاکید کرد باید بررسیهای گستردهتری انجام شود تا بتوان با اطمینان، مسئولیت این حملات را به طرف مشخصی نسبت داد.
عبودی درباره هویت افراد بازداشتشده، شمار آنها یا تاسیسات هدف قرارگرفته، جزییات بیشتری ارائه نکرد.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که در ماههای اخیر، فعالیت گروههای مسلح و حملات منتسب به آنها به یکی از محورهای اصلی مباحث امنیتی و سیاسی عراق تبدیل شده است.
مقامهای عراقی بیم آن دارند که ادامه فعالیت این گروههای غیردولتی، عراق را بیش از پیش درگیر تنشهای منطقهای کند و جبههای جدید در منازعات بگشاید.
از زمان آغاز جنگ ایران، گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق بارها از خاک این کشور برای انجام عملیات علیه برخی کشورهای منطقه، از جمله عربستان سعودی و کویت، استفاده کردهاند.
کاخ سفید در ماههای اخیر فشار بر دولت عراق را برای خلع سلاح گروههای نیابتی وابسته به جمهوری اسلامی افزایش داده است.
علی الزیدی، نخستوزیر عراق، ۲۳ تیر در دیدار با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در کاخ سفید تاکید کرد بر اساس برنامه دولت عراق، سلاح باید منحصرا در اختیار حکومت باشد و این موضوع «یک اصل اساسی و تصمیمی قطعی است، نه یک گزینه».
تشدید تنشها میان اوکراین و حکومت ایران
مشاور امنیت ملی عراق در حالی از مداخله احتمالی اوکراین در این کشور سخن گفت که در روزهای گذشته، تنشها میان تهران و کییف بالا گرفته است.
جمهوری اسلامی بهعنوان یکی از متحدان اصلی مسکو، با ارسال پهپادهای شاهد و تجهیزات موشکی، از جنگ روسیه علیه اوکراین حمایت کرده است. اقدامی که با انتقاد گسترده اوکراین، اتحادیه اروپا و آمریکا همراه بوده و به اعمال تحریمهایی علیه تهران انجامیده است.
ارتش اوکراین سوم مرداد با انجام حملاتی دوربرد در دریای خزر، شناورهایی را که برای انتقال محمولههای نظامی مرتبط با جمهوری اسلامی استفاده میشدند، هدف قرار داد.
بنا بر اعلام رسمی حکومت ایران، این حمله یک کشته و یک زخمی بر جای گذاشت.
از آن زمان، مقامهای جمهوری اسلامی با تشدید لفاظیهای تهدیدآمیز خود علیه اوکراین، از پاسخ به اقدام کییف سخن گفتهاند.
آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، پنجم مرداد در واکنش به این تهدیدها، جمهوری اسلامی را «همدست مستقیم روسیه در تجاوز به اوکراین» خواند و تاکید کرد تهران نه میتواند خود را قربانی جلوه دهد و نه با استناد به منشور سازمان ملل، تهدیدهای خود را توجیه کند.
بهنوشته این روزنامه ممکن است نتانیاهو در پی دستیابی به تفاهمهایی درباره نیازهای امنیتی اسرائیل باشد و همزمان عادیسازی روابط با عربستان سعودی و توافقهای مورد حمایت آمریکا در غزه و لبنان را پیش ببرد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه ششم مرداد برای هشتمین بار از زمان آغاز دور دوم ریاستجمهوری ترامپ در حالی که هر دو با اوضاعی بهشدت دشوار روبهرو هستند، در کاخ سفید دیدار خواهند کرد.
در یک سال و نیم گذشته، بهندرت پیش میآمد که فاصله دیدار نتانیاهو و ترامپ از ۱۰ هفته بیشتر شود، اما اکنون این نخستین دیدار آنها در پنج ماه گذشته است. این موضوع نشاندهنده تغییر چشمگیر در روابط آنها از زمان آخرین ملاقاتشان است. نتانیاهو تنها پس از هفتهها تلاش موفق شد دعوت به دفتر بیضیشکل کاخ سفید را به دست آورد و این سفر را با برنامه خود برای شرکت در مراسم خاکسپاری لیندسی گراهام، سناتور فقید جمهوریخواه، همراه کند.
آخرین دیدار این دو در ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ انجام شد؛ حدود دو هفته پیش از آنکه کارزار مشترکی را علیه جمهوری اسلامی آغاز کنند. اهداف اعلامشده این کارزار، نابودی برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی و شبکه نیروهای نیابتی آن و حتی ایجاد شرایط برای تغییر حکومت بود.
این کارزار در فروردین ماه پس از آنکه بسته شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، اقتصاد جهانی را تحت فشار شدید قرار داد، به دستور ترامپ متوقف شد.
بهنوشته تایمز اسرائیل در این کارزار نظامی هیچ پیروزی قاطعی در هیچیک از اهداف اصلی به دست نیامد و در عین حال هزینههای سیاسی و اقتصادی جنگ برای ترامپ بهشدت آشکار شد.
برای نتانیاهو، که بسیاری از آمریکاییها او را عامل کشاندن ترامپ به این کارزار میدانند، توقف جنگ زودهنگام بود. اکنون، طبق گزارشهایی که این هفته در رسانههای عبریزبان منتشر شده، نخستوزیر قصد دارد اطلاعات تازهای درباره تلاشهای حکومت ایران برای احیای تواناییهای نظامی و هستهای خود در دوران رهبری مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در اختیار ترامپ قرار دهد و ظاهرا خواستار ازسرگیری جنگ شود.
تایمز اسرائیل در ادامه گزارش خود افزوده که متقاعد کردن ترامپ به کنار گذاشتن روند دیپلماتیکی که با دشواری در جریان است و حرکت به سوی یک کارزار نظامی بزرگ دیگر، کار آسانی نخواهد بود.
به نظر میرسد نفوذ نتانیاهو در ماههای اخیر کاهش یافته است؛ ترامپ چندین تصمیم راهبردی اتخاذ کرده که برخلاف خواستههای اسرائیل بودهاند. نخستین مورد، تصمیم او برای پایان ناگهانی کارزار جنگ ایران و امضای یک یادداشت تفاهم بود؛ توافقی که اسرائیل نگران است بتواند زمینه احیای اقتصادی و نظامی حکومت ایران را فراهم کند و در عین حال آزادی عمل اسرائیل علیه مهمترین نیروی نیابتی تهران، حزبالله لبنان، را محدود سازد.
اخیرا نیز ترامپ آمادگی خود را برای فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه نشان داده است؛ کشوری که رییسجمهوری آن به یکی از برجستهترین مخالفان بینالمللی اسرائیل تبدیل شده است. واشینگتن همچنین تایید کرده که توافق هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی را امضا کرده است، بیآنکه در ابتدا عادیسازی روابط با اسرائیل را بهعنوان شرط آن مطرح کند؛ هرچند ترامپ بعدا گفت این توافق تا زمانی که ریاض به پیمان ابراهیم نپیوندد، پیش نخواهد رفت.
تایمز اسرائیل در ادامه افزوده هر دو رهبر اکنون به انتخابات پیش رو چشم دوختهاند: انتخابات کنست در اواخر اکتبر برگزار میشود و تنها چند روز پس از آن، انتخابات میاندورهای آمریکا. در چنین شرایطی، به نظر میرسد منافع فوری آنها درباره ایران بهطور مستقیم در تضاد با یکدیگر قرار گرفته است.
نتانیاهو خواهان رویارویی تهاجمیتری است که بتواند باقیمانده تهدید هستهای و موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی را از میان بردارد؛ دستاوردی که بتواند آن را در آستانه رفتن اسرائیلیها به پای صندوقهای رأی به آنها عرضه کند. ترامپ در مقابل خواهان توافقی است که بحران را حل کند و قیمتها را برای رأیدهندگان آمریکایی پایین بیاورد.
بهنوشته تایمز اسرائیل از آنجا که بعید است نتانیاهو بتواند نظر ترامپ را تغییر دهد، واقعبینانهترین هدف او شاید نه وادار کردن رییسجمهوری آمریکا به دادن تعهدات فوری، بلکه دستیابی به تفاهمهایی با او درباره منافع امنیتی اسرائیل، خطوط قرمز این کشور و شرایطی باشد که اسرائیل در آن ناچار خواهد بود علیه تهدیدها حتی بهطور مستقل اقدام کند.
تایمز اسرائیل نوشته است که حتی اگر جنگ آنگونه که هیچیک از دو رهبر امید داشتند پیش نرفته باشد، همچنان فرصتهای واقعی جدیدی ایجاد کرده است. اگر دو رهبر تصمیم بگیرند از این فرصتها استفاده کنند، دیدار روز سهشنبه میتواند زمینه پیشرفت یک همگرایی منطقهای گستردهتر بر محور عادیسازی روابط را فراهم کند. همچنین ممکن است هماهنگی دوجانبه درباره غزه و لبنان پیشرفت کند.
اظهارات نتانیاهو پیش از پرواز نیز نشان میداد که او با چنین راهبردی هماهنگ است. او گفت که با ترامپ «درباره همه مسائل موجود در دستور کار و در رأس آنها ایران» گفتوگو خواهد کرد.
او افزود: «البته هدف ما حفظ امنیت خود و در عین حال گسترش دایره صلح پیرامونمان است.»
جنگی ناتمام و افکار عمومی ناراضی
در صدر دستور کار دیدار نتانیاهو و ترامپ، موضوعی قرار دارد که اورشلیم آن را جنگی ناتمام میبیند و واشینگتن آن را مذاکراتی ناتمام با حکومت ایران تلقی میکند.
در حالی که نتانیاهو معتقد است برای تضعیف بیشتر تواناییهای باقیمانده جمهوری اسلامی و همچنین اطمینانبخشی به افکار عمومی نسبتا ناراضی اسرائیل، حمله دیگری، چه بهتنهایی و چه بهصورت مشترک، ضروری است، بعید به نظر میرسد ترامپ با چنین اقدامی همراه شود.
نتانیاهو تلاش کرده نتایج جنگ را دستاوردی تاریخی معرفی کند، اما متقاعد کردن اسرائیلیهایی که هفتهها زیر آتش موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی در پناهگاهها و سپس شاهد پایان ناگهانی جنگ، بدون شکست دشمن و با باقی ماندن جاهطلبیهای هستهای آن بودند، دشوار بوده است.
نتانیاهو میگوید اسرائیل توانسته «تهدید موجودیتی» ناشی از برنامه هستهای ایران را کاهش دهد، اما خود او نیز تاکید کرده که کار هنوز تمام نشده است.
تام نایدز، سفیر آمریکا در اسرائیل از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ در دولت جو بایدن، گفت: «در اسرائیل نگرانی بسیار زیادی وجود دارد از اینکه تعهداتی که به یک اسرائیلی عادی گفته شده بود، محقق نشدهاند.»
نایدز افزود، اگرچه نگرانیهای امنیتی باقیمانده نتانیاهو و افکار عمومی اسرائیل درباره جمهوری اسلامی مشروع است، متقاعد کردن ترامپ برای بازگشت به جنگ دشوار خواهد بود.
ترامپ شامگاه جمعه، برای نخستین بار طی دو هفته، از صدور دستور حمله به مواضع جمهوری اسلامی خودداری کرد؛ اقدامی که بنا بر گزارشها پس از آن صورت گرفت که ارشدترین مشاوران نظامی و سیاسی او توصیه کردند از تشدید بیشتر جنگ خودداری کند. آنها نگرانیهایی درباره گسترش درگیری، کاهش ذخایر دفاعی، دور کردن متحدان عرب خلیج فارس و تاثیر جنگ بر عرضه انرژی و اقتصاد جهانی مطرح کرده بودند.
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، یکشنبه گفت واشینگتن فعلا امیدوار است فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد.
بهنوشته تایمز اسرائیل، برای نتانیاهو بسیار دشوار خواهد بود که مانع چنین روندی شود. بنابراین او ناچار خواهد بود امکان اقدام مستقل اسرائیل را مطرح کند؛ اما در این زمینه نیز محدودیتهایی دارد.
در حالی که تنها حدود سه ماه تا انتخابات اسرائیل باقی مانده است، کسب حمایت نظامی یا دیپلماتیک آمریکا برای کارزاری که به احتمال زیاد بسته ماندن تنگه هرمز را در پی خواهد داشت، فوقالعاده دشوار خواهد بود. اگر تلاش کنونی قطر و پاکستان برای بازگرداندن طرفها به مذاکرات نتیجه دهد، حمله اسرائیل که این پیشرفتها را از بین ببرد و باعث جهش دوباره قیمت انرژی در آمریکا شود، پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر برای ترامپ کابوس خواهد بود.
ترامپ به غیرقابل پیشبینی بودن شهرت دارد و تحولات ممکن است همچنان او را به سوی تشدید زودتر درگیری سوق دهد. اما امید واقعبینانهتر نتانیاهو شاید دستیابی به شرایط مورد توافق برای یک کارزار مشترک پس از نوامبر، یا چراغ سبز آمریکا برای اقدام احتمالی اسرائیل در صورت شکست مذاکرات یا نقض توافق از سوی جمهوری اسلامی باشد.
غزه و لبنان
حماس در غزه و حزبالله در لبنان از موضوعات اصلی دیدارهای پیشین نتانیاهو با ترامپ بودهاند و گاه به منابع مهم تنش میان آنها تبدیل شدهاند. اما در حال حاضر، به نظر میرسد دو دولت درباره هر دو جبهه نسبتا همسو هستند و همین امر عبور از این موانع را آسانتر میکند.
بهنوشته تایمز اسرائیل توافقهای اخیر لبنان و غزه که با میانجیگری آمریکا حاصل شدهاند، در صورت اجرای مطابق برنامه، منافع مهم امنیتی و دیپلماتیک اسرائیل را تامین میکنند و اسرائیل با ظاهر شدن در نقش عامل برهمزننده هر یک از این تلاشها، چیز چندانی به دست نمیآورد و در مقابل ممکن است زیان زیادی متحمل شود. مساله اصلی در عوض، دستیابی به تفاهم درباره اقداماتی است که اسرائیل در صورت پایبند نبودن طرفهای دیگر به این چارچوبها یا شکست در اجرای آنها، اجازه انجامشان را خواهد داشت.
شش دور مذاکرات مستقیم اسرائیل و لبنان در واشینگتن به تدوین چارچوبی با حمایت آمریکا منجر شد که خروج تدریجی اسرائیل از منطقه امنیتی خود در جنوب لبنان را در کنار استقرار نیروهای لبنانی و خلع سلاح راستیآزماییشده حزبالله پیشبینی میکند.
طرح صلح ۲۰ مادهای ترامپ برای غزه نیز خواستار خروج تدریجی ارتش اسرائیل، غیرنظامیسازی کامل نوار غزه و خلع سلاح حماس است.
نتانیاهو، شاید در آستانه دیدار سهشنبه، طی روزهای اخیر آمادگی سیاسی خود برای اجرای هر دو طرح را نشان داده است. نیروهای ارتش اسرائیل هفته گذشته از یک منطقه آزمایشی در لبنان عقبنشینی کردند تا ارتش لبنان بتواند در آنجا مستقر شود، در حالی که کابینه امنیتی اسرائیل یکشنبه به شکلی کاملا علنی ترتیبات حقوقی ورود «نیروی بینالمللی تثبیت» در نظر گرفتهشده برای غزه را تصویب کرد.
جنبههای بالقوه امیدوارکننده
تایمز اسرائیل در ادامه این گزارش تحلیلی افزوده با وجود محدودیتهای سیاسی و نظامی، نتانیاهو با چند فرصت بالقوه نیز وارد واشینگتن میشود.
یکی از آنها همگرایی منطقهای در حال شکلگیری علیه ایران است که از زمان جنگ، بیسروصدا عمیقتر شده است. بحرین و کویت طی روزهای اخیر حملات تلافیجویانه بیسابقهای علیه ایران انجام دادهاند، در حالی که کشورهای عربی بیش از پیش خود را با نگرانیهای راهبردی اسرائیل همسو یافتهاند.
تماس تلفنی اخیر حمد بن عیسی آل خلیفه، پادشاه بحرین، با اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل که به ابتکار منامه انجام شد و بحرین آن را بهشدت در معرض توجه عمومی قرار داد، نشاندهنده عزم این کشور برای گسترش بیشتر روابط است و نشان میدهد نگرانیهای منطقهای درباره ایران، بحرین را به سوی همکاری عمیقتر اطلاعاتی و امنیتی با اورشلیم سوق میدهد.
عربستان سعودی نیز پس از امضای توافق هستهای غیرنظامی میان واشینگتن و ریاض و سپس مشروط کردن آن از سوی ترامپ به بهرسمیت شناختن اسرائیل، بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفته است؛ موضوعی که انتظار میرود در دیدار نتانیاهو و ترامپ جایگاه برجستهای داشته باشد.
برای اسرائیل، پرسش این است که آیا بسته اصلاحشده آمریکا و عربستان میتواند بار دیگر همکاری هستهای غیرنظامی را، همانگونه که در دوران جو بایدن مطرح شده بود، به عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل پیوند بزند یا خیر.
این هدف مدتهاست هم در اورشلیم و هم در واشینگتن بهعنوان مهمترین دستاورد بالقوه پیمان ابراهیم و پایهای برای شکلگیری منطقهای دگرگونشده تلقی میشود که در آن اسرائیل بهطور کامل از سوی کشورهای عرب طرفدار غرب پذیرفته شده باشد.
اگرچه عربستان سعودی اخیراا اشتیاق کمتری نسبت به این ایده نشان داده است، اکنون تقریبا در تمام درگیریهای منطقهای در همان سوی اسرائیل قرار گرفته است؛ با منافع مشترک در مقابله با ایران، نیروی نیابتی آن حزبالله در لبنان و حوثیها در یمن.
ریاض در گذشته از نیروهای سیاسی طرفدار اهل سنت در لبنان حمایت کرده است تا در این کشور نفوذ به دست آورد و نفوذ جمهوری اسلامی را محدود کند.
پیشرفت معنادار به سوی عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل میتواند همان پیروزی سیاسیای را در اختیار نتانیاهو قرار دهد که بهشدت خواهان دستیابی به آن در این سفر است. دیدار سهشنبه فرصتی برای تغییر وضعیت کنونی و نمایش هماهنگی با ترامپ بر سر ابتکارهای منطقهای بالقوه تحولآفرین فراهم میکند.
تایمز اسرائیل در پایان این گزارش تحلیلی نوشته است از آنجا که احتمالا نتانیاهو پیش از اکتبر تنها یک فرصت دیگر برای چنین کاری خواهد داشت، زمانی که در ماه سپتامبر برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک سفر میکند، تصمیمهایی که این هفته گرفته میشوند ممکن است تعیین کنند اسرائیلیها در روز انتخابات، رابطه کشورشان با مهمترین متحد خود را چگونه ارزیابی کنند.
بهنوشته اکسیوس اطلاعات بهدستآمده از دستگاههای اطلاعاتی آمریکا و گزارشهای منتشرشده در منابع علنی از عمیقتر شدن بحران اقتصادی در داخل ایران حکایت دارند؛ از جمله کمبود بنزین در کشوری که یکی از غنیترین کشورهای جهان از نظر منابع نفتی است.
یک مقام ارشد دولت آمریکا به این وبسایت گفت: «ایرانیها میخواهند بمباران متوقف شود و پول میخواهند. اما تقریبا باید ترتیب این دو را برعکس گفت. آنها واقعا قبل از هر چیز پول میخواهند.»
ترامپ که پس از ۱۳ شب متوالی حملات آمریکا به اهدافی در ایران، بمبارانها را در آخر هفته متوقف کرد، دوشنبه گفت تهران درخواست برگزاری جلسهای برای گفتوگو درباره یک توافق را مطرح کرده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، اظهارات ترامپ را تکذیب کرد. تهران تاکید کرده است که در حال حاضر هیچ گفتوگویی با واشینگتن در جریان نیست.
با این همه هر دو طرف در حال گفتوگو با میانجیهایی به رهبری عمان، قطر و پاکستان هستند که تلاش میکنند توقف فعلی درگیریها را به یک آتشبس جدید و پایدار تبدیل کنند.
یکی از محورهای اصلی مذاکرات، پیشنهادی است که براساس آن ایران و عمان تا اندازهای اختیار مدیریت تردد در تنگه هرمز و امکان کسب درآمد از آن را به دست خواهند آورد.
این سازوکار از برخی عناصر چارچوب همکاری مورد استفاده مالزی، سنگاپور و اندونزی در تنگههای مالاکا و سنگاپور الگوبرداری خواهد کرد.
یک مقام ارشد دولت آمریکا به اکسیوس گفت: «برخی از ایرانیها این را میخواهند. برخی دیگر نمیخواهند. این بخشی از مشکل است.»
بهنوشته اکسیوس جمهوری اسلامی همچنین خواهان تضمینهایی است مبنی بر اینکه بار دیگر از سوی ایالات متحده مورد حمله قرار نخواهد گرفت. تهران همچنین پول میخواهد؛ هم از طریق آزادسازی داراییهای مسدودشده و هم رهایی از تحریمهای آمریکا.
در مقابل ترامپ نسبت به پاداش دادن به جمهوری اسلامی بهدلیل مختل کردن تردد در تنگه هرمز محتاط است و از تهران میخواهد باقیمانده مواد هستهای خود را تحویل دهد.
یک مقام دیگر آمریکایی نیز به اکسیوس گفت که تحریمها و محاصره دریایی آمریکا، در مقایسه با یک کارزار بمباران تمامعیار، که ترامپ تاکنون از صدور مجوز آن خودداری کرده، برای وادار کردن تهران به حضور پای میز مذاکره به زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.
طولانی شدن این روند میتواند آسیبپذیری سیاسی جمهوریخواهان را افزایش دهد و آنها را وادار کند در جریان کارزار انتخابات میاندورهای از جنگی نامحبوب و افزایش قیمت بنزین دفاع کنند.
ترامپ دوشنبه به خبرنگاران گفت: «من صبر زیادی دارم.»
این مقام آمریکایی گفت: «اطلاعاتی به دست آمده که نشان میدهد ایرانیها شکایت دارند که نمیتوانند حقوق نیروهایشان را پرداخت کنند. چرا؟ بهدلیل فشارهای مالی. بهدلیل وزارت خزانهداری. به دلیل کاری که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، انجام میدهد.»
او افزود: «آنها با خطر هجوم مردم برای برداشت پول از بانکها روبهرو هستند. در این کشور عظیم و نفتخیز کمبود بنزین وجود دارد. آنها از وزارت خزانهداری بیشتر از وزارت جنگ میترسند.»
به گفته مقامهای آمریکایی، مقامهای جمهوری اسلامی در مذاکرات قبلی با جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان ویژه ترامپ، تاکید کرده بودند که دسترسی به منابع مالی یکی از اولویتهای اصلی آنهاست.
یکی از این مقامها مدعی شد: «آنها برای پول به استیو و جرد التماس میکنند. بهشدت به آن نیاز دارند.»
دولت ترامپ در چارچوب احیای کارزار «فشار حداکثری» خود بیش از هزار فرد، کشتی و هواپیما را تحریم کرده و تجارت نفت ایران، شبکه بانکداری سایه، تامین تسلیحات و شبکههای کشتیرانی این کشور را هدف قرار داده است.
ترامپ گفته است بمبارانها را متوقف کرده تا به دیپلماسی فرصت بدهد. بهگفته منابع آکسیوس، تصمیم او همچنین پس از هشدار ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، درباره فشار واردشده بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا در حوزه فرماندهی مرکزی، بهویژه ذخایر موشکهای رهگیر پدافند هوایی، اتخاذ شد.
یک مقام ارشد آمریکایی هشدار کین را بخشی از رویه معمول نظامی توصیف کرد و گفت: «ذخایر کلی تسلیحات تمام نشده یا به صفر نرسیده است. وقتی مجبور میشوید برداشت از ذخایر موجود در نقاط مختلف جهان را بررسی کنید، این کار با خطراتی همراه است و باید این خطرات را به فرمانده کل قوا ارائه کنید. او تصمیم میگیرد. تصمیمگیرنده اوست.»
بهنوشته اکسیوس منتقدان تلاشهای جنگی ترامپ میگویند رییسجمهوری آمریکا گزینههای جذاب چندانی در اختیار ندارد و تردید دارند که حملات نظامی یا فشار اقتصادی بتواند حکومت ایران را وادار به پذیرش شروط او کند.
به گفته برت اریکسون، تحلیلگر یک شرکت مشاورهای، حکومت ایران در نیمه نخست سال حدود ۲۳ میلیارد دلار درآمد نفتی کسب کرده است؛ رقمی که از پیشبینیهای بودجهای این کشور بیشتر بوده است.
اریکسون دوشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جنگ اقتصادی، اساسا رویکردی ناکارآمد در جنگ ایران است.»
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، به آکسیوس گفت ترامپ «راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهد، اما اگر ایران به فعالیتهای تروریستی در تنگه هرمز یا علیه متحدان ادامه دهد، همچنان همه گزینهها را روی میز نگه خواهد داشت.»
او گفت: «در کنار تحریمهای موفقی که اقتصاد ایران را فلج کرده و ۱۳ روز متوالی حمله به اهداف نظامی در واکنش به تجاوزهای مکرر ایران، عاقلانه خواهد بود که ایران برای دستیابی به یک توافق از طریق مذاکره تلاش کند. در غیر این صورت، آنها میدانند چه اتفاقی خواهد افتاد.»
یک مقام دیگر آمریکایی گفت: «رییسجمهوری در موقعیتی قرار دارد که هر دو گزینه میتواند برایش نتیجهبخش باشد. ایالات متحده قادر است این مساله را از نظر نظامی تا نهایت ممکن پیش ببرد. او همچنین قادر است تحریمهای اقتصادی فلجکنندهای علیه ایران اعمال کند.»
