روزنامه هاآرتص در یادداشتی نوشت که بنیامین نتانیاهو ممکن است برای جلوگیری از اجرای تفاهم آمریکا و ایران، به دنبال آغاز یک درگیری نظامی جدید باشد و از مخالفان دولت خواست این بار از حمایت بیقیدوشرط از تصمیمهای جنگی او خودداری کنند.
هاآرتص که از روزنامههای منتقد نتانیاهو است، در این یادداشت تحلیلی نوشت که رویدادهای اخیر نشان دادهاند جایگاه بینالمللی اسرائیل بیش از هر زمان دیگری تضعیف شده و حتی نزدیکترین متحد این کشور، یعنی ایالات متحده، اکنون اسرائیل را عامل بیثباتی در منطقه میبیند. نویسنده با اشاره به اظهارات جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نوشت که سخنان او بازتاب نگاه بخشی از افکار عمومی جهان به اسرائیل است؛ کشوری که به گفته ونس، برای حل هر مشکلی به استفاده از نیروی نظامی متوسل میشود و بخش عمده توان دفاعی خود را مدیون کمکهای مالی و تسلیحاتی آمریکا است.
در این یادداشت آمده است که اگرچه بنیامین نتانیاهو از احتمال مقابله با [حکومت] ایران بدون حمایت آمریکا سخن گفته، اما اسرائیل نمیتواند سیاستی را ادامه دهد که حتی دولت دونالد ترامپ نیز با آن همراه نیست. به نوشته هاآرتص، سیاست خارجی دولت اسرائیل به جای پاسخ دادن به انتقادهای بینالمللی، در عمل به حذف و نادیده گرفتن آنها روی آورده است؛ در حالی که از نگاه بسیاری از کشورها، اسرائیل از زمان حمله هفتم اکتبر به یکی از عوامل اصلی بیثباتی منطقه تبدیل شده و سیاستهایش در کرانه باختری با تعریف آپارتاید همخوانی دارد.
هاآرتص همچنین یادداشت تفاهم اخیر میان آمریکا و [حکومت] ایران را توافقی نامطلوب برای اسرائیل توصیف کرد، اما تاکید کرد که نتانیاهو خود سهم عمدهای در شکلگیری این وضعیت داشته است. به نوشته این روزنامه، حتی بسیاری از مخالفان جنگ در آمریکا نیز این تفاهم را نوعی عقبنشینی واشینگتن در برابر تهران و نشانه شکست راهبردی دولت آمریکا میدانند.
در ادامه این تحلیل، نویسنده توافق هستهای سال ۲۰۱۵ را با تفاهم کنونی مقایسه کرده و نوشته است که توافق دوران باراک اوباما بر محدود کردن برنامه هستهای ایران و ایجاد سازوکار نظارتی متمرکز بود، نه تلاش برای محروم کردن ایران از تسلیحات متعارف مانند موشکهای بالستیک. به اعتقاد نویسنده، دولت آمریکا اکنون نیز نگران تلاشهای احتمالی نتانیاهو برای برهم زدن روند توافق است و نهادهای اطلاعاتی این کشور نسبت به چنین احتمالی هشدار دادهاند.
هاآرتص در پایان این پرسش را مطرح میکند که آیا مخالفان دولت اسرائیل بار دیگر از هر اقدام نظامی نتانیاهو حمایت خواهند کرد یا این بار در برابر آن خواهند ایستاد. نویسنده هشدار میدهد که احتمال آغاز یک عملیات نظامی جدید، از جمله در کرانه باختری، برای برهم زدن فضای سیاسی و امنیتی منتفی نیست و از احزاب مخالف میخواهد پیش از انتخابات، با صدور بیانیهای مشترک، مخالفت خود را با هرگونه «جنگ انتخابی» اعلام کنند تا به گفته او، از ادامه روند خودویرانگر دولت نتانیاهو جلوگیری شود.
وبسایت اسرائیلی واینت در تحلیلی مفصل نوشت که اگرچه عملیات نظامی مشترک اسرائیل و آمریکا علیه حکومت ایران ضربات سنگینی به برنامه هستهای، توان موشکی، صنایع دفاعی و سامانههای پدافندی جمهوری اسلامی وارد کرد، اما یادداشت تفاهمی که دولت دونالد ترامپ با تهران امضا کرد، بسیاری از این دستاوردها را از نظر راهبردی تضعیف کرد و [حکومت] ایران را در موقعیتی برتر قرار داد.
رون بنیشای، تحلیلگر نظامی واینت، عملیات «شیر خیزان» را نقطه اوج موفقیتهای نظامی اسرائیل در جنگ با [حکومت] ایران توصیف کرد، اما نوشت یادداشت تفاهمی که با میانجیگری آمریکا به امضا رسید و به عملیات «شیر غران» پایان داد، اسرائیل را به پایینترین جایگاه راهبردی خود در سالهای اخیر رساند. به نوشته او، [حکومت] ایران توانست شکست نظامی خود را به یک پیروزی سیاسی و روانی تبدیل کند، در حالی که آمریکا و اسرائیل بخشی از دستاوردهای نظامی خود را در عرصه دیپلماتیک از دست دادند.
این تحلیل میگوید عملیات نظامی، برنامه هستهای ایران را بین سه تا پنج سال به عقب انداخته است. به نوشته واینت، تاسیسات اصلی غنیسازی از کار افتاده، تاسیسات فردو با بمبافکنهای آمریکایی به شدت آسیب دیده، شماری از دانشمندان هستهای کشته شدهاند و حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی در سایتهای نطنز، فردو و اصفهان زیر آوار مدفون شده است. با این حال، نویسنده تاکید میکند که اورانیوم غنیشده همچنان از بین نرفته و دانش فنی ایران نیز حفظ شده است؛ بنابراین تهدید هستهای به طور کامل برطرف نشده، بلکه تنها برای چند سال به تعویق افتاده است.
بنیشای معتقد است [حکومت] ایران در آینده نزدیک قادر نخواهد بود ظرف چند هفته یا چند ماه به سلاح هستهای دست یابد، زیرا علاوه بر مواد شکافتپذیر، برای تولید یک سلاح قابل اتکا به آزمایشهای هستهای، تولید چندین کلاهک و اطمینان از عملکرد آنها نیاز دارد؛ فرآیندی که به گفته او از دید نهادهای اطلاعاتی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی پنهان نخواهد ماند. او میافزاید موساد، اطلاعات نظامی اسرائیل و نهادهای اطلاعاتی آمریکا همچنان برنامه هستهای ایران را به دقت زیر نظر دارند.
به نوشته واینت، عملیات نظامی همچنین بیش از نیمی از موشکهای بالستیک و پرتابگرهای ایران را نابود کرد و کارخانههای تولید موشک، مجتمعهای فولاد، صنایع پتروشیمی و مراکز تحقیق و توسعه مرتبط با برنامههای نظامی جمهوری اسلامی تقریباً به طور کامل منهدم شدند. نویسنده این بخش را مهمترین دستاورد راهبردی عملیات میداند، زیرا معتقد است بازسازی صنایع دفاعی ایران حتی در صورت لغو تحریمها و دسترسی تهران به منابع مالی، دستکم دو تا سه سال زمان خواهد برد.
با وجود این، تحلیلگر واینت هشدار میدهد که تهدید موشکی همچنان پابرجاست. به نوشته او، [حکومت] ایران هنوز بیش از هزار موشک بالستیک و چند هزار پهپاد انفجاری در اختیار دارد و هرچند دیگر قادر به اجرای طرح اولیه خود برای تولید هشت هزار موشک و اشباع سامانههای دفاعی اسرائیل نیست، اما همچنان میتواند اسرائیل، کشورهای منطقه و حتی اروپا را تهدید کند.
این گزارش همچنین از نابودی گسترده سامانههای پدافند هوایی ایران به عنوان یکی دیگر از موفقیتهای مهم اسرائیل یاد میکند. به گفته نویسنده، نیروی هوایی اسرائیل اکنون آزادی عمل قابل توجهی در آسمان ایران دارد و تهران میداند تقریباً همه زیرساختهای حیاتی نظامی، هستهای، صنعتی و اقتصادیاش در معرض حمله قرار دارند. با این حال، او هشدار میدهد که اگر ایران با کمک چین یا روسیه سامانههای پدافندی خود را بازسازی کند، این برتری ممکن است از میان برود.
بنیشای در ادامه به روند مذاکرات منتهی به تفاهم نیز میپردازد و تاکید میکند ایران با بستن تنگه هرمز و ایجاد فشار اقتصادی بر آمریکا و جهان، توانست ترامپ را به پذیرش توافقی سوق دهد که بیش از آنکه منافع اسرائیل را تامین کند، به بقای حکومت ایران کمک میکند. او مینویسد تهران از این توافق برای دریافت منابع مالی، بازسازی توان نظامی و محدود کردن آزادی عمل ارتش اسرائیل در ایران و لبنان استفاده خواهد کرد و همچنین موفق شده میان واشینگتن و تلآویو شکاف سیاسی ایجاد کند.
در بخش دیگری از این تحلیل، نویسنده به وضعیت داخلی ایران پرداخته و مینویسد موساد همچنان سقوط حکومت جمهوری اسلامی را محتمل میداند. به گفته او، بحران آب، برق، تورم، بیکاری و مشکلات اقتصادی میتواند در دو تا سه سال آینده حکومت را با فشارهای داخلی بیشتری روبهرو کند، اما اگر آمریکا تحریمها را لغو و داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند، این روند ممکن است متوقف شود.
واینت همچنین وضعیت گروههای نیابتی حکومت ایران را بررسی کرده و نوشته است که جمهوری اسلامی در جریان جنگ دریافت حزبالله، حوثیها و گروههای مسلح عراقی آنگونه که انتظار میرفت از تهران حمایت نکردند. با این حال، در مراحل بعدی درگیری، حزبالله بار دیگر به درخواست [حکومت] ایران حملات خود علیه اسرائیل را از سر گرفت و همین امر، به گفته نویسنده، بهانهای شد تا ترامپ آزادی عمل اسرائیل در لبنان را نیز محدود کند.
به نوشته این تحلیل، اگرچه حزبالله بخش بزرگی از توان موشکی و هزاران نیروی خود را از دست داده و با مخالفت فزاینده در داخل لبنان روبهرو است، اما همچنان قادر است با راکت، موشکهای ضدتانک، پهپادها و عملیات چریکی زندگی در شمال اسرائیل را مختل کند. نویسنده تاکید میکند که خلع سلاح کامل حزبالله تنها با عملیات گسترده زمینی در لبنان امکانپذیر است، اما ارتش اسرائیل در حال حاضر توان انسانی و لجستیکی لازم برای چنین جنگی را ندارد.
بنیشای در پایان جمعبندی میکند که اگرچه وضعیت امنیتی اسرائیل نسبت به پیش از آغاز جنگ بهتر شده و تهدیدهای حکومت ایران و حزبالله تا حدی به عقب رانده شدهاند، اما این تهدیدها از میان نرفتهاند. او مینویسد اسرائیل در عرصه نظامی به موفقیتهای مهمی دست یافته، اما فاقد راهبرد سیاسی و دیپلماتیک برای تبدیل این موفقیتها به دستاوردهای پایدار است. به اعتقاد نویسنده، بعید است جنگ با [حکومت] ایران در آینده نزدیک از سر گرفته شود، زیرا هم آمریکا تا پایان سال ۲۰۲۶ تمایلی به بازگشت به درگیری ندارد و هم جمهوری اسلامی برای دستیابی به لغو تحریمها، فعلاً از تشدید تنش با واشینگتن پرهیز خواهد کرد. با این حال، او نتیجه میگیرد که هرچند شهروندان اسرائیل امروز نسبت به قبل امنیت بیشتری دارند، اما این کشور از منظر راهبردی در یکی از دشوارترین مقاطع تاریخ خود قرار گرفته است.
بندرور یمینی، نویسنده این یادداشت، با انتقاد از رویکرد ترامپ در قبال ایران، نوشت که رییسجمهوری آمریکا عملاً کنترل اوضاع را به تهران سپرده است. او مدعی شد [حکومت] ایران، در حالی که هنوز توافق به طور کامل اجرایی نشده، با تهدید به بستن تنگه هرمز و شلیک موشکهای بالستیک به اسرائیل، مفاد تفاهم را نقض کرده و همزمان از حزبالله برای افزایش فشار بر اسرائیل و ایجاد شکاف میان واشینگتن و تلآویو بهره میبرد.
به نوشته واینت، تهران با استفاده از حزبالله، اسرائیل را در برابر یک دوراهی قرار داده است؛ به گونهای که پاسخ نظامی اسرائیل به حملات حزبالله، همان نتیجهای است که [حکومت] ایران به دنبال آن است و در مقابل، خودداری از واکنش نیز میتواند به افزایش جسارت [حکومت] ایران و حزبالله منجر شود.
نویسنده معتقد است اسرائیل باید پیش از هر اقدام نظامی، از ظرفیتهای دیپلماتیک برای برجسته کردن نقض آتشبس از سوی حزبالله استفاده کند تا افکار عمومی جهانی مسئولیت تنشها را متوجه این گروه بداند.
در بخش دیگری از این یادداشت، به برگزاری مذاکرات در اقامتگاه بورگناشتوک سوئیس اشاره شده و نقش قطر در میزبانی این گفتوگوها مورد انتقاد قرار گرفته است. نویسنده تاکید کرده که با توجه به مالکیت محل مذاکرات توسط «صندوق ثروت ملی قطر»، این کشور به اطلاعات مذاکرات دسترسی خواهد داشت و این موضوع در نهایت به سود [حکومت] ایران تمام میشود.
نویسنده همچنین استدلالهای دولت ترامپ درباره ضرورت توافق برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت و بحران اقتصادی جهانی را رد کرده و نوشته است که آمریکا به اندازهای در این توافق سرمایهگذاری سیاسی کرده که حتی در صورت بستن تنگه هرمز یا حمله موشکی [حکومت] ایران به اسرائیل نیز از آن عقبنشینی نخواهد کرد. به اعتقاد او، تفاهم کنونی نه تنها موجب مهار حکومت ایران نشده، بلکه موقعیت راهبردی تهران را تقویت کرده است.
بندرور یمینی در پایان هشدار داده است که حتی اگر بحران کنونی پایان یابد، اسرائیل ناچار خواهد بود برای بازسازی جایگاه خود در روابط با ایالات متحده تلاش کند؛ زیرا در غیر این صورت، چالشهای آینده به مراتب بزرگتر از مشکلات امروز خواهند بود.
