آسوشیتدپرس گزارش داد که توافق در حال شکلگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ، با انتقاد شدید بخشی از جمهوریخواهان مواجه شده است؛ منتقدانی که هشدار میدهند این توافق ممکن است بدون از بین بردن توان هستهای ایران، دستاوردهای نظامی ماههای گذشته را از بین ببرد.
به گزارش آسوشیتدپرس، در حالی که دولت دونالد ترامپ از نزدیک شدن به چارچوب یک توافق با حکومت ایران خبر میدهد، شماری از چهرههای برجسته حزب جمهوریخواه این توافق را مورد انتقاد قرار داده و آن را عقبنشینی از اهداف اعلامشده آمریکا در جنگ با جمهوری اسلامی توصیف کردهاند.
بر اساس گزارش ایپی، توافقی که هنوز نهایی نشده است، شامل تمدید آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات جدید درباره برنامه هستهای ایران است. در مقابل، حکومت ایران باید مسیر عبور کشتیها از تنگه هرمز را باز نگه دارد و درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده خود وارد مذاکرات تکمیلی شود.
با این حال، منتقدان جمهوریخواه ترامپ میگویند این چارچوب ممکن است به [حکومت] ایران فرصت دهد بدون برچیدن کامل برنامه هستهای خود، از کاهش فشارهای اقتصادی و سیاسی بهرهمند شود.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه تگزاس، که از حامیان حمله نظامی به ایران بود، هشدار داد اگر نتیجه جنگ این باشد که جمهوری اسلامی همچنان تحت حاکمیت رهبران فعلی باقی بماند، امکان غنیسازی اورانیوم را حفظ کند و به منابع مالی بیشتری دسترسی پیدا کند، این توافق «یک اشتباه فاجعهبار» خواهد بود.
لیندسی گراهام، دیگر سناتور بانفوذ جمهوریخواه، نیز از هر توافقی که [حکومت] ایران را به عنوان یک قدرت منطقهای حفظ کند یا توانایی تهدید زیرساختهای نفتی خلیج فارس را از بین نبرد، انتقاد کرد. راجر ویکر، رییس کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز آتشبس ۶۰ روزه پیشنهادی را «فاجعهبار» خواند و گفت دستاوردهای عملیات نظامی آمریکا علیه [حکومت] ایران ممکن است بینتیجه شود.
در مقابل، ترامپ این انتقادها را رد کرده و گفته است توافق هنوز به طور کامل نهایی نشده است. او تاکید کرده که توافق مورد نظرش «دقیقاً برعکس» توافق هستهای دوران باراک اوباما است و هیچ تصمیمی بدون تضمین منافع آمریکا اتخاذ نخواهد شد.
ترامپ جمعه هشتم خرداد نیز پیش از شرکت در نشست اتاق وضعیت در کاخ سفید، در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «ایران باید موافقت کند که هرگز سلاح یا بمب هستهای نخواهد داشت. تنگه هرمز باید فورا باز باشد؛ بدون دریافت عوارض و برای عبور و مرور نامحدود کشتیها در هر دو جهت. همه مینهای دریایی (بمبها)، در صورت وجود، باید از میان برداشته شوند.»
ترامپ نوشت: «کشتیهایی که به دلیل محاصره دریایی شگفتانگیز و بیسابقه ما در تنگه متوقف شده بودند و اکنون این محاصره لغو خواهد شد، میتوانند روند بازگشت به خانه را آغاز کنند.»
آسوشیتدپرس مینویسد که در برابر منتقدان، برخی جمهوریخواهان نیز از تلاش ترامپ برای پایان دادن به جنگ حمایت کردهاند. رند پال، سناتور جمهوریخواه کنتاکی، گفته است جنگها در نهایت با مذاکره پایان مییابند و رییسجمهوری باید فرصت داشته باشد راهحلی مبتنی بر منافع آمریکا پیدا کند.
این گزارش همچنین به هزینههای جنگ اشاره میکند. بر اساس برآوردهای منتشرشده، جنگی که از ۹ اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، تاکنون دستکم ۲۹ میلیارد دلار برای مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه داشته و ۱۳ نظامی آمریکایی نیز در جریان آن کشته شدهاند. همزمان، بسته شدن تنگه هرمز باعث افزایش قیمت انرژی و فشار بر اقتصاد جهانی شده است.
مایک پمپئو، وزیر خارجه دولت نخست ترامپ، نیز از منتقدان توافق احتمالی است. او گفته است چارچوب در حال شکلگیری شباهت زیادی به توافق هستهای دوران اوباما دارد؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد. جان بولتون، مشاور امنیت ملی پیشین کاخ سفید، نیز هشدار داده است که در صورت صحت گزارشها، جمهوری اسلامی به یک «پیروزی مهم» دست خواهد یافت و بار دیگر در مسیر توسعه توان هستهای خود قرار خواهد گرفت.
در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از رویکرد ترامپ دفاع کرده و گفته است هیچ رییسجمهوری به اندازه او در برابر [حکومت] ایران سختگیر نبوده است. روبیو تاکید کرده که دولت آمریکا هرگز توافقی را نخواهد پذیرفت که [حکومت] ایران را در موقعیت قویتری برای دستیابی به سلاح هستهای قرار دهد.
به نوشته آسوشیتدپرس، اختلاف نظر میان جمهوریخواهان بر سر توافق احتمالی با [حکومت] ایران، به یکی از مهمترین چالشهای سیاسی ترامپ در ماههای منتهی به انتخابات میاندورهای کنگره تبدیل شده است؛ انتخاباتی که نتیجه آن میتواند بر آینده سیاست خارجی دولت او نیز تاثیر بگذارد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) جمعه هشتم خرداد انتشار اطلاعیهای از اعمال تحریمهای جدید علیه چند فرد و نهاد مرتبط با حکومت ایران خبر داد و نام آنها را به فهرست «اتباع ویژه تعیینشده و اشخاص مسدودشده» افزود.
بر اساس این اطلاعیه، هشت فرد و پنج نهاد به دلیل ارتباط با شبکههایی که واشینگتن آنها را مرتبط با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و فعالیتهای مورد نظر آمریکا در حوزه مقابله با تروریسم میداند، تحت تحریم قرار گرفتهاند.
در میان افراد تحریمشده، نام «علی مجد سپهر» بیش از دیگران مورد توجه قرار گرفته است. وزارت خزانهداری آمریکا او را فردی مرتبط با وزارت دفاع جمهوری اسلامی معرفی کرده و چند فرد و شرکت دیگر را نیز به دلیل همکاری یا ارتباط با او تحریم کرده است.
در همین چارچوب، «محمدعلی منصور درهشیری»، «سعید زاهدی»، «سید پیام اختریان»، «هدا برادران باقری»، «فرزانه رضایی»، «رودابه سرمدی» و «منوچهر زندیان» نیز به فهرست تحریمها افزوده شدهاند.
همزمان، آمریکا پنج نهاد را نیز هدف تحریم قرار داده است. در میان آنها نام شرکت «سامانه هوشمند سورنا» و شرکت «صنایع امنیت فضای تبادل اطلاعات سیران»، دو شرکت مستقر در ایران، دیده میشود. وزارت خزانهداری آمریکا شرکت سیران را مرتبط با وزارت دفاع جمهوری اسلامی و شرکت سامانه هوشمند سورنا را مرتبط با شبکه تحت مدیریت علی مجد سپهر معرفی کرده است.
همچنین دو شرکت مستقر در امارات متحده عربی شامل «الکوثر نئون» و «گرین لایت کامپیوتر» نیز در این فهرست قرار گرفتهاند. واشینگتن تاکید کرد این شرکتها در شبکه تامین و فعالیتهای تجاری مرتبط با افراد تحریمشده نقش داشتهاند.
در بخش دیگری از این اقدام، وزارت خزانهداری آمریکا نام گروه برزیلی «کوماندو ورملیو» را به عنوان یک گروه تروریستی فراملی به فهرست تحریمهای خود اضافه کرد. همچنین وضعیت گروه جنایی برزیلی «پریمیرو کوماندو دا کاپیتال» (PCC) نیز تغییر یافت و این گروه علاوه بر تحریمهای مرتبط با قاچاق مواد مخدر، ذیل چارچوب تحریمهای مقابله با تروریسم نیز قرار گرفت.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که این تحریمها بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ و اصلاحات بعدی آن اعمال شدهاند؛ فرمانی که مبنای اصلی تحریمهای آمریکا علیه افراد، نهادها و شبکههایی است که از نظر واشینگتن با فعالیتهای تروریستی یا پشتیبانی از آنها ارتباط دارند.
بر اساس مقررات تحریمهای آمریکا، تمامی داراییها و منافع مالی اشخاص و نهادهای تحریمشده که در حوزه صلاحیت ایالات متحده قرار داشته باشند، مسدود میشوند و شهروندان و شرکتهای آمریکایی از انجام هرگونه معامله با آنها منع خواهند شد. همچنین اشخاص و شرکتهای غیرآمریکایی که با افراد و نهادهای تحریمشده همکاری کنند، ممکن است در معرض تحریمهای ثانویه آمریکا قرار گیرند.
این اقدام یک روز پس از آن صورت میگیرد که وزارت خزانهداری و وزارت خارجه آمریکا تحریمهای گسترده دیگری را علیه شبکههای مرتبط با صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران اعلام کردند؛ اقدامی که واشینگتن آن را بخشی از سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی توصیف کرده است.
بهنوشته این روزنامه این حملات که با هماهنگی آمریکا و اسرائیل برای هفتهها انجام شد و حتی تا یک روز پس از اعلام آتشبس نیز ادامه یافت، نشان میدهد که امارات نقشی بسیار گستردهتر از آنچه پیشتر درباره مشارکت این کشور در کارزار هوایی تحت رهبری آمریکا و اسرائیل فاش شده بود، داشته است.
والاستریت ژورنال پیشتر در ۲۱ اردیبهشت برای نخستین بار خبر داده بود که امارات متحده عربی بهطور مخفیانه حملاتی علیه جمهوری اسلامی انجام و در یکی از این حملات در ماه آوریل پالایشگاه نفتی جزیره لاوان ایران را هدف قرار داده است.
این روزنامه، جمعه هشت خرداد در گزارشی تازه نوشت که ابعاد حملات هوایی امارات متحده عربی به مواضع جمهوری اسلامی در خاک ایران، نشانهای دیگر از تمایل فزاینده این کشور برای دفاع از آنچه منافع راهبردی خود میداند، به شمار میرود؛ رویکردی که آن را از برخی همسایگانش در خلیج فارس که در برابر تهدید جمهوری اسلامی سیاستی بسیار محتاطانهتر در پیش گرفتهاند، متمایز کرده است.
والاستریت ژورنال در گزارش خود تاکید کرد که حملات امارات با هماهنگی آمریکا و اسرائیل انجام شد و هر دو کشور اطلاعات لازم را در اختیار ابوظبی قرار دادند.
بهنوشته این روزنامه، اهداف این حملات شامل جزایر قشم و ابوموسی در تنگه هرمز، بندرعباس، پالایشگاه نفت لاوان در خلیج فارس و مجتمع پتروشیمی عسلویه بوده است.
والاستریت ژورنال افزود که برخی از حملات امارات، تاسیسات انرژی ایران را هدف قرار داد؛ اقدامی که در واکنش به حملات تهران علیه زیرساختهای نفت و گاز امارات انجام شد. بهگفته برخی منابع، حمله به عسلویه که با مشارکت اسرائیل صورت گرفت، واکنش منفی گستردهای در سطح بینالمللی برانگیخت و باعث شد آمریکا از اسرائیل بخواهد حمله به زیرساختهای انرژی را متوقف کند.
کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس پیش از آغاز جنگ اعلام کرده بودند که اجازه استفاده از حریم هوایی یا پایگاههای خود برای حمله به جمهوری اسلامی را نخواهند داد اما برخی از آنها پس از آغاز جنگ مسیر خود را تغییر دادند؛ بهویژه پس از آنکه تهران با شلیک موشک و پهپاد به مراکز جمعیتی، زیرساختهای انرژی و فرودگاههای کشورهای خلیج فارس تلاش کرد هزینههای اقتصادی و سیاسی جنگ را برای آنها افزایش دهد.
در جریان جنگ امارات بیش از هر کشور دیگری هدف این حملات قرار گرفت. جمهوری اسلامی بیش از ۲۸۰۰ موشک و پهپاد به سمت این کشور شلیک کرد؛ رقمی که از تعداد حملات ایران به هر کشور دیگر، از جمله اسرائیل، بیشتر بود.
شکاف میان ابوظبی و ریاض
والاستریت ژٰورنال بهنقل از منابع خود افزود که شدت واکنش نظامی امارات باعث تشدید اختلافات در میان کشورهای خلیج فارس شد.
در اوایل آوریل، عربستان سعودی به آمریکا شکایت کرد که حملات امارات خطر هدف قرار گرفتن تاسیسات انرژی منطقه از سوی جمهوری اسلامی را افزایش داده است؛ موضوعی که میتوانست قیمت نفت را بهشدت افزایش دهد و بازارهای جهانی را دچار آشفتگی کند.
این منابع میگویند ریاض از واشینگتن خواست بر امارات فشار بیاورد تا حملات تلافیجویانه خود را متوقف کند و به تلاشهای دیپلماتیک منطقهای بپیوندد.
وزارت امور خارجه امارات در واکنش اعلام کرد جمهوری اسلامی را مسئول کامل این حملات تروریستی و پیامدهای آن میداند.
عربستان سعودی و دفتر نخستوزیر اسرائیل به درخواستهای والاستریت ژورنال برای اظهار نظر پاسخ ندادند. کاخ سفید نیز از اظهارنظر در این زمینه خودداری کرد.
عربستان که نسبت به امارات حملات کمتری را متحمل شده و خسارتهای محدودتری دیده است، ضمن محکوم کردن حملات جمهوری اسلامی، رویکردی کمتر تقابلی در پیش گرفته و تلاش کرده بحران را از طریق دیپلماسی حلوفصل کند.
بهگفته مقامهای کشورهای حاشیه خلیج فارس، محمد بن زاید، رییس امارات، در جریان جنگ از محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، ناامید و خشمگین شد؛ زیرا او از مشارکت در عملیات نظامی هماهنگ علیه تهران خودداری کرد.
این اختلافات، شکاف رو به رشد میان دو قدرت بزرگ خلیج فارس را عمیقتر کرد؛ کشورهایی که پیشتر نیز در سودان و یمن در جبهههای متفاوتی قرار گرفته و برای نفوذ در منطقه دریای سرخ رقابت کرده بودند.
امارات در ماه آوریل با خروج از اوپک، این سازمان تحت رهبری عربستان را ترک و اعلام کرد همکاریهای امنیتی خود با آمریکا و اسرائیل را گسترش خواهد داد.
اقدامات فراتر از حملات نظامی
امارات علاوه بر حملات هوایی به اهدافی در ایران، از پیشنویس قطعنامهای در سازمان ملل نیز حمایت کرد که در صورت لزوم استفاده از زور برای در هم شکستن کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز را مجاز میکرد.
این کشور همچنین علیه منافع اقتصادی ایران اقداماتی انجام داد؛ از جمله مدارس و باشگاههای مرتبط با ایران در دبی را تعطیل کرد و صدور ویزا و حقوق ترانزیتی برای شهروندان ایرانی را محدود ساخت.
این اقدامات به یکی از مهمترین مسیرهای اقتصادی جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمهای غرب آسیب وارد کرد.
جمهوری اسلامی نیز بارها امارات را به مشارکت در کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل متهم کرده است.
اتحاد عمیقتر با اسرائیل
بهنوشته والاستریت ژورنال، امارات از دیرباز تمایل زیادی به پذیرش ریسک در سیاست خارجی و استفاده از قدرت نظامی برای پیشبرد منافع خود داشته است.
در سالهای اخیر این کشور به شبهنظامیان در سودان و لیبی سلاح ارسال و در یمن نیز از نیروهای مزدور استفاده کرده است؛ اقداماتی که با هدف تقویت موقعیت منطقهای خود و مقابله با رقبایش انجام شدهاند.
با این حال، هنوز مشخص نیست که امارات توان بازدارندگی در برابر دشمنی بسیار بزرگتر و نزدیکتر مانند ایران را دارد یا نه. حملات این کشور در مقایسه با بیش از ۲۰ هزار حملهای که آمریکا و اسرائیل انجام دادهاند، عمدتاا نمادین محسوب میشوند.
اتخاذ چنین رویکرد تهاجمی، خطر تبدیل شدن امارات به هدفی بزرگتر در دورهای طولانی از تنش با جمهوری اسلامی را افزایش داده است.
در اوایل ماه مه، حکومت ایران یکی از بنادر مهم نفتی امارات در فجیره را هدف قرار داد؛ حملهای که پس از آغاز عملیات نیروی دریایی آمریکا برای درهم شکستن کنترل تهران بر تنگه هرمز صورت گرفت.
در حادثهای دیگر، پهپادی که از عراق، محل فعالیت گروههای شبهنظامی نزدیک به جمهوری اسلامی پرتاب شده بود، در نزدیکی نیروگاه هستهای امارات سقوط کرد.
با این حال، بهگفته برخی منابع، امارات در هفتههای اخیر رویکردی مصالحهجویانهتر در پیش گرفته و از راهحلهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ حمایت کرده است؛ جنگی که تأسیسات عظیم انرژی این کشور را در معرض خطر قرار داده است.
محمد بن زاید از جمله رهبران منطقهای بود که در تماس تلفنی اوایل ماه مه، دونالد ترامپ را به دستیابی به توافق صلح با ایران تشویق کرد.
جنگ همچنین باعث تقویت بیش از پیش اتحاد میان امارات و اسرائیل شده است.
مقامهای اسرائیلی از عملکرد امارات در جریان جنگ ابراز رضایت کردهاند و روابط دو کشور را یک شراکت راهبردی بلندمدت میدانند.
بهگفته یکی از منابع مطلع، اسرائیل در طول جنگ سامانههای گنبد آهنین و نیروهای نظامی خود را برای دفاع از امارات به این کشور اعزام کرد و دهها نظامی اسرائیلی همچنان در یک مجتمع نظامی در خاک امارات مستقر هستند.
همچنین شماری از عالیترین مقامهای اسرائیلی، از جمله بنیامین نتانیاهو، رییس موساد، رییس شینبت و رییس ستاد ارتش اسرائیل، در طول جنگ بهصورت محرمانه به امارات سفر کردند تا هماهنگیهای لازم را درباره نحوه مقابله با جمهوری اسلامی انجام دهند.
ترامپ جمعه ۸ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: : «ایران باید موافقت کند که هرگز سلاح یا بمب هستهای نخواهد داشت. تنگه هرمز باید فورا باز باشد؛ بدون دریافت عوارض و برای عبور و مرور نامحدود کشتیها در هر دو جهت. همه مینهای دریایی (بمبها)، در صورت وجود، باید از میان برداشته شوند.»
ترامپ نوشت: «ما با استفاده از مینروبهای زیرآبی فوقالعاده خود، شمار زیادی از این مینها را از طریق انفجار نابود کردهایم. ایران نیز هر مین باقیمانده را فورا جمعآوری یا منفجر خواهد کرد؛ البته تعداد آنها زیاد نخواهد بود.»
او در ادامه تاکید کرد: «کشتیهایی که به دلیل محاصره دریایی شگفتانگیز و بیسابقه ما در تنگه متوقف شده بودند و اکنون این محاصره لغو خواهد شد، میتوانند روند بازگشت به خانه را آغاز کنند. از طرف من، رییسجمهوری محبوبتان، به همسران، والدین و خانوادههایتان سلام برسانید!»
ترامپ گفت: «مواد غنیشدهای که گاهی از آن با عنوان گرد هستهای یاد میشود و در اعماق زمین دفن شدهاند و کوههای تقریبا فروریخته ناشی از حمله قدرتمند بمبافکنهای بی-۲ ما ۱۱ ماه پیش روی آنها قرار گرفتهاند، از سوی ایالات متحده از زیر زمین بیرون آورده خواهند شد؛کشوری که طبق توافق، همراه با چین تنها کشوری است که توانایی فنی انجام چنین کاری را دارد. این اقدام با هماهنگی کامل و همکاری جمهوری اسلامی ایران و همچنین آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام خواهد شد و این مواد نابود خواهند شد.»
او در ادامه با اشاره به این که برای اتخاذ تصمیم نهایی در این باره به اتاق وضعیت کاخ سفید میرود، گفت: «تا اطلاع ثانوی هیچ پولی مبادله نخواهد شد و درباره موارد دیگری که اهمیت بسیار کمتری دارند نیز توافق حاصل شده است.»
ساعاتی پیش از این پیام ترامپ، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در جریان بازدید از نیروهای آمریکایی مستقر در ناو یواساس باکسر در سنگاپور، با استناد به سخنان دونالد ترامپ در نشست چهارشنبه کابینه، به نیروها گفت اگر جمهوری اسلامی توافق پیشنهادی را نپذیرد، با نیروهای نظامی آمریکا روبهرو خواهد شد.
هگست گفت ترامپ در نشست کابینه اعلام کرده ایران باید توافق روی میز را بپذیرد وگرنه با «مردی در سمت چپ» او روبهرو میشود، و این جمله را خطاب به نیروهای حاضر تکرار کرد.
رسانه وابسته به سپاه: متن تفاهمنامه احتمالی هنوز نهایی نشده است
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع مطلع نوشت متن تفاهمنامه احتمالی هنوز جمعبندی نهایی نشده و در صورت نهایی شدن، بهصورت رسمی اعلام خواهد شد.
این منبع در واکنش به انتشار برخی گزارشهای منتشر شده در رسانههای غربی گفت روایتهایی که تاکنون بهعنوان بخشهایی از متن اصلی منتشر شدهاند، «عاری از دقت» هستند.
او همچنین تاکید کرد متن تفاهمنامه احتمالی آمریکا و جمهوری اسلامی طی چند روز گذشته تغییراتی داشته است.
تداوم تهدیدهای مقامات جمهوری اسلامی
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما امتیازات را نه با گفتگو، بلکه با موشکها میگیریم، در مذاکره فقط آنها را تفهیم میکنیم.»
او افزود: «هیچ اعتمادی به تضمینها و حرفها نداریم، فقط رفتارها معیار است. اقدامی پیش از اقدام طرف مقابل انجام نخواهد شد.»
قالیباف نوشت: «پیروز هر توافق، کسی است که از فردای آن بهتر برای جنگ آماده شود.»
محسن رضایی، مشاور نظامی مجتبی خامنهای، گفت جمهوری اسلامی در صورت تداوم محاصره دریایی، گزینه حمله را در دستور کار قرار خواهد داد.
او بدون اشاره به جزئیات بیشتر افزود: «اگر محاصره دریایی فراتر از بازه زمانی معینی ادامه یابد، حمله خواهیم کرد.»
رضایی همچنین با اشاره به راهبرد نظامی سپاه پاسداران گفت این نیرو بر پایه «جنگ نامتقارن» عمل میکند و از پهپادها و قایقهای تندرو بهعنوان ابزارهای اصلی بازدارندگی استفاده میکند.
او افزود: «آمریکا در تاریکی به سمت ما میآید، در حالی که ما هر حرکت آنها را رصد میکنیم.»
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز در شبکه ایکس نوشت «مدیریت ایرانی تنگه هرمز در دنیا تثبیت شده است» و کشورها برای عبور شناورهای خود «اجازه میگیرند، هزینهها را میپردازند و با راهنمایی نیروی دریایی سپاه» از این آبراه عبور میکنند.
رضایی همچنین خطاب به اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نوشت: «به جای هارت و پورت اضافی به فکر تعظیم به قدرت ایرانیها در خلیج فارس باشید.»
همچنین محمدمهدی حسینی همدانی، امام جمعه کرج، گفت: «موشک فقط وسیله دفاعی نیست، بلکه مقدمه آبادانی، ایجاد امنیت و سازندگی است و فراهم شدن زمینه توسعه نیز در گرو آن است.»
او افزود: «در حوزه دیپلماسی باید همان ۱۰ شرط مورد تایید مجتبی خامنهای ملاک باشد، در این شروط اشارهای به موضوع هستهای نشده است، بنابراین نباید صحبتی درباره هستهای باشد.»
خبرگزاری رویترز جمعه هشتم خرداد با استناد به پژوهش جدید بانک مرکزی اروپا، نوشت جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ بحران انرژی و موج تورمی گستردهای در اروپا ایجاد کرد که اقتصاد منطقه تا حد زیادی از آن عبور کرده بود و حالا حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و جنگ متعاقب آن، اختلال کمسابقهای در عرضه انرژی به وجود آورده است.
اقتصاددانان بانک مرکزی اروپا با استفاده از دادههای نظرسنجی انتظارات مصرفکنندگان این نهاد، دریافتند شهروندان منطقه یورو از همان آغاز «جنگ ایران» توجه بیشتری به تغییر قیمتها نشان دادهاند. این در حالی است که نرخ تورم در آن زمان حدود دو درصد و نزدیک به هدف بانک مرکزی اروپا بود.
نتایج این پژوهش نشان میدهد نزدیک به نیمی از پاسخدهندگان در ماه مارس ۲۰۲۶ اعلام کردهاند تغییرات قیمتها را بهطور ویژه دنبال میکنند. رقمی مشابه ژانویه ۲۰۲۳ که تورم منطقه یورو به ۸.۶ درصد رسیده بود.
نتایج نظرسنجی موسسه اساندپی گلوبال که پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت منتشر شد نشان میدهد اقتصاد اروپا در ماه جاری به ضعیفترین سطح خود از اکتبر ۲۰۲۳ رسیده است.
در آلمان، بزرگترین اقتصاد اروپا، فعالیت بخش خصوصی برای دومین ماه پیاپی کاهش یافته است.
در فرانسه نیز شاخص اقتصادی به پایینترین سطح در پنجونیم سال گذشته سقوط کرده است.
پژوهشگران بانک مرکزی اروپا این وضعیت را «زخم دوگانه» توصیف کردهاند. به این معنا که خاطره فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ اوکراین با نگرانیهای ناشی از «جنگ ایران» ترکیب شده و بر انتظارات و رفتار مصرفکنندگان تاثیر میگذارد.
به گفته آنها، این شرایط میتواند سناریوی «رکود تورمی» را تقویت کند. وضعیتی که در آن رشد اقتصادی کاهش مییابد اما قیمتها همچنان افزایش پیدا میکنند.
پژوهشگران هشدار دادند این موضوع ممکن است نامطمئن بودن شرایط اقتصادی را افزایش داده و به کاهش مصرف خانوارها منجر شود.
بر اساس این گزارش، قیمت نفت که نقش مهمی در تورم اروپا دارد و در اوج «جنگ ایران» به بیش از ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسیده بود، حالا در پی امیدها به توافق صلح کاهش یافته است.
رویترز نوشت همزمان، بانک مرکزی اروپا در حال بررسی پیامدهای اقتصادی این تحولات است و انتظار میرود در نشست آینده خود نرخ بهره را افزایش دهد.
به گزارش رویترز، ترامپ در شرایطی به دنبال پایان دادن به جنگ با ایران است که همزمان با دو فشار متضاد مواجه شده است. از یک سو افزایش قیمت انرژی و نگرانی از تبعات اقتصادی جنگ، کاخ سفید را به سمت دستیابی به توافق سوق میدهد و از سوی دیگر بخشی از جمهوریخواهان و متحدان سیاسی ترامپ خواهان ادامه فشار نظامی و جلوگیری از هرگونه امتیازدهی به جمهوری اسلامی هستند.
بر اساس اطلاعاتی که منابع آگاه در اختیار رویترز قرار دادهاند، واشینگتن و تهران به چارچوبی برای یک توافق نزدیک شدهاند که میتواند آتشبس فعلی را تمدید کند، محدودیتهای اعمالشده بر تردد کشتیها در تنگه هرمز را برطرف سازد و تصمیمگیری درباره موضوعات حساس هستهای را به دور بعدی مذاکرات موکول کند.
در صورت نهایی شدن این توافق و تایید آن از سوی ترامپ و رهبران جمهوری اسلامی، این توافق مهمترین گام برای کاهش تنشها از زمان آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه [حکومت] ایران در ۹ اسفند خواهد بود و میتواند به کاهش قیمتهای جهانی انرژی که در نتیجه جنگ افزایش یافتهاند، کمک کند.
با این حال، این توافق با مخالفت بخشی از حامیان ترامپ روبهرو شده است. گروهی از جمهوریخواهان معتقدند که دولت آمریکا نباید پیش از نابودی کامل ظرفیت هستهای ایران یا بستن مسیر دستیابی تهران به سلاح هستهای، امتیازی به جمهوری اسلامی بدهد.
سناتورهای جمهوریخواه از جمله لیندسی گراهام، تد کروز و راجر ویکر از جمله چهرههایی هستند که از ترامپ خواستهاند در مذاکرات با حکومت ایران انعطاف نشان ندهد. برخی منتقدان نیز هشدار دادهاند که توافق در حال شکلگیری ممکن است دستاوردی فراتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دوران باراک اوباما نداشته باشد؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد.
ترامپ در واکنش به این انتقادها اعلام کرده است که برای دستیابی به توافق عجلهای ندارد و تنها یک «توافق عالی» را خواهد پذیرفت.
به نوشته رویترز، مفاد اولیه توافق نشان میدهد که بسیاری از مهمترین اختلافات هنوز حل نشدهاند. از جمله سرنوشت نهایی تنگه هرمز، نحوه برخورد با ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی و جزئیات هرگونه کاهش تحریمها همچنان به مذاکرات بعدی موکول شده است.
این موضوع باعث شده برخی تحلیلگران و منتقدان توافق هشدار دهند که چارچوب پیشنهادی فاصله زیادی با اهداف اولیه اعلامشده از سوی ترامپ دارد؛ اهدافی که شامل «تسلیم بیقید و شرط» جمهوری اسلامی و برچیدن کامل برنامه هستهای ایران میشد.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای»، در واکنش به گزارشها درباره توافق احتمالی نوشت که اگر مفاد منتشرشده دقیق باشد، جمهوری اسلامی ممکن است در این توافق بیش از آمریکا امتیاز دریافت کند. او نسبت به موکول شدن موضوع هستهای به مذاکرات بعدی هشدار داد و خواستار احتیاط در ارزیابی توافق شد.
در همین حال، خبرگزاری تسنیم گزارش داده است که متن توافق هنوز نهایی نشده و مذاکرات ادامه دارد. ترامپ نیز در ماههای گذشته بارها از نزدیک بودن توافق سخن گفته بود، اما هیچیک از تلاشهای قبلی به نتیجه نرسید.
رویترز مینویسد که تحرکات دیپلماتیک اخیر در حالی دنبال میشود که در روزهای گذشته حملات محدود جدیدی میان جمهوری اسلامی و آمریکا رخ داده و آتشبس شکننده میان دو طرف را تحت فشار قرار داده است.
به گفته تحلیلگران، ترامپ تلاش میکند میان کسب امتیاز از حکومت ایران و ارائه حداقلی از امتیازات متقابل توازن برقرار کند تا بتواند نتیجه مذاکرات را به عنوان یک موفقیت سیاسی به افکار عمومی آمریکا عرضه کند.
یکی از مهمترین بخشهای توافق احتمالی، بازگشایی تنگه هرمز است؛ اقدامی که از سوی بازارهای جهانی و کشورهای مصرفکننده انرژی با استقبال روبهرو خواهد شد. با این حال، رویترز یادآوری میکند که تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ نیز باز بود و در عمل، توافق تنها شرایط پیشین را احیا خواهد کرد.
این مذاکرات در حالی دنبال میشود که ترامپ با چالشهای سیاسی داخلی نیز مواجه است. میزان محبوبیت او کاهش یافته، انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر نزدیک میشود و جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت خود در کنگره با رقابتی دشوار روبهرو هستند.
هرچند ترامپ در نشست روز چهارشنبه کابینه تاکید کرد که نگران انتخابات میاندورهای نیست، اما به گفته منابع آگاه، برخی از مشاوران او نسبت به تاثیر افزایش قیمت بنزین بر موقعیت انتخاباتی جمهوریخواهان ابراز نگرانی کردهاند.
در سوی دیگر، تحلیلگران معتقدند جمهوری اسلامی احساس میکند در موقعیت نسبتاً قدرتمندی قرار دارد. به گفته آنان، تهران توانسته فشارهای نظامی را تحمل کند و همچنان بر مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت جهان از طریق تنگه هرمز تاثیر بگذارد.
جان آلترمن، کارشناس مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS)، به رویترز گفت: «رییسجمهوری همه نشانهها را بروز داده که میخواهد این بحران هرچه زودتر پایان یابد. همین موضوع باعث میشود ایرانیها در مواضع خود سرسختتر شوند.»
رویترز در پایان مینویسد که نحوه پایان دادن ترامپ به جنگ با ایران میتواند به یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده میراث سیاست خارجی او در دوره دوم ریاستجمهوریاش تبدیل شود؛ تصمیمی که نه تنها بر آینده روابط واشینگتن با تهران، بلکه بر بازارهای جهانی انرژی و توازن قدرت در خاورمیانه نیز تاثیر خواهد گذاشت.
