دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در بیانیهای که در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشیال، منتشر کرد نوشت که براساس این توافق تنگه هرمز باز خواهد شد او اما هیچ اشارهای به برنامه هستهای جمهوری اسلامی نکرد.
ترامپ بارها تاکید کرده است که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند و تهران باید تمامی ذخایر اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی خود را تحویل دهد.
مقامات جمهوری اسلامی تاکید کردهاند که برنامه هستهای بخشی از مذاکرات فعلی نیست.
براساس گزارشها توافق فعلی فرصتی ۳۰ روزه اما قابل تمدید بهدست میدهد تا تهران و واشینگتن بر سر پرونده هستهای و ذخایر اورانیوم غنیشده گفتوگو کنند.
این وضعیت در داخل آمریکا انتقاد تند سناتورهای ارشد جمهوریخواه را به دنبال داشته و بر دامنه نگرانیها در اسرائیل افزوده است.
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه از کارولینای جنوبی و از حامیان سرسخت جنگ علیه جمهوری اسلامی، با ابراز نگرانی از توافقی که به بقای حکومت ایران منجر شود، گفت چنین توافقی که جمهوری اسلامی را در موقعیتی قدرتمند در منطقه نگه دارد، به «کابوسی برای اسرائیل» تبدیل خواهد شد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر توافقی برای پایان دادن به درگیری با ایران بر این اساس حاصل شود که تنگه هرمز قابل محافظت در برابر تروریسم ایران نیست و ایران همچنان توانایی نابودی زیرساختهای اصلی نفتی خلیج را دارد، در این صورت ایران بهعنوان یک قدرت مسلط تلقی خواهد شد که نیازمند راهحل دیپلماتیک است.»
او افزود:«این ترکیب، یعنی توانایی دائمی ایران برای ایجاد اختلال در تنگه و وارد کردن خسارت گسترده به زیرساختهای نفتی خلیج، تغییر بزرگی در توازن قدرت منطقه ایجاد میکند و در بلندمدت به کابوسی برای اسرائیل تبدیل خواهد شد.»
حساب رسمی جمهوریخواهان سنا و همچنین سناتور تام کاتن، رییس کمیته اطلاعات سنا، این اظهارات را بازنشر کردند.
راجر ویکر، سناتور جمهوریخواه از میسیسیپی و رییس کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز بهطور جداگانه هشدار داد که «آتشبس ۶۰ روزه مورد بحث، با این تصور که ایران با حسن نیت وارد مذاکرات خواهد شد، یک فاجعه خواهد بود.»
او افزود:«تمام دستاوردهای عملیات خشم حماسی بیاثر خواهد شد.»
ویکر جمعه ۳۱ اردیبهشت نیز مشاوران ترامپ را متهم کرده بود که او را به سمت توافقی با جمهوری اسلامی سوق میدهند که «ارزش کاغذی که روی آن نوشته شده را هم ندارد»، بهجای آنکه اجازه دهند رییسجمهوری «کاری را که آغاز کرده به پایان برساند.»
او گفت:«ادامه تلاش برای دستیابی به توافق با رژیم اسلامگرای ایران، خطر ایجاد تصور ضعف را به همراه دارد.»
در همین راستا، مایک پمپئو، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا در دولت اول ترامپ، هشدار داد که مفاد گزارششده این توافق «به هیچوجه در راستای شعار اول آمریکا نیست.»
او این توافق را با توافق هستهای سال ۲۰۱۵ در دولت باراک اوباما مقایسه کرد و گفت این طرح «مستقیما از همان الگو آمده: پرداخت پول به سپاه برای ساخت سلاحهای کشتار جمعی و ایجاد رعب در جهان.»
پمپئو افزود:«اصلاً اول آمریکا نیست. موضوع ساده است: تنگه را باز کنید. دسترسی ایران به پول را قطع کنید. آنقدر توانایی ایران را از بین ببرید که نتواند متحدان ما در منطقه را تهدید کند.»
او در پایان گفت: «خیلی دیر شده. به پیش.»
ترامپ از دو سو تحت فشار قرار دارد
این انتقادها تازهترین نشانه مخالفت با سیاستهای ترامپ در قبال جنگ ایران از سوی حامیان او در حزب جمهوریخواه است.
این مخالفتها از دو جهت مطرح شدهاند: برخی خواهان اقدام نظامی بیشتر هستند و برخی دیگر تلاش دارند از ادامه جنگ جلوگیری کنند.
سنای آمریکا سهشنبه ۲۸ اردیبهشت طرحی درباره اختیارات جنگی را پیش برد که در صورت تصویب نهایی، جنگ را بدون مجوز کنگره متوقف میکرد. نتیجه رأیگیری ( ۵۰ مخالف در برابر ۴۷ موافق) نشان داد تعداد اندکی اما رو به افزایش از جمهوریخواهان حاضرند در این موضوع با رییسجمهوری مخالفت کنند.
رأیگیری مشابهی که قرار بود پنجشنبه در مجلس نمایندگان برگزار شود، در آخرین لحظه از سوی رهبران جمهوریخواه لغو شد.
مجلس نمایندگان پیشتر سه طرح مشابه را با اختلافی اندک و با حمایت تقریبا کامل جمهوریخواهان رد کرده بود اما با گذشت هفتهها از آغاز جنگ در ۹ اسفند، فاصله آرا بهطور فزایندهای کاهش یافته است؛ بهطوری که آخرین طرح با رأی مساوی شکست خورد. به نظر میرسید طرح روز پنجشنبه با توجه به احتمال مخالفت برخی جمهوریخواهان و غیبت برخی دیگر، شانس تصویب داشته باشد.
گرگوری میکس، نماینده دموکرات و عضو ارشد کمیته روابط خارجی مجلس، پس از لغو رأیگیری به خبرنگاران گفت:«ما بدون تردید رأی کافی را داشتیم و آنها این را میدانستند.»
او افزود که رهبران جمهوریخواه رأیگیری را به اوایل ژوئن، پس از تعطیلات روز یادبود، موکول کردهاند.
