فایننشالتایمز گزارش داد مصر در اقدامی کمسابقه جنگندههایی را به امارات متحده عربی اعزام کرده؛ حرکتی که به نوشته این روزنامه، نشانه تلاش قاهره برای کاهش تنش با ابوظبی و پاسخ به نارضایتی امارات از حمایت ناکافی متحدان عرب در برابر حملات جمهوری اسلامی است.
بر اساس این گزارش، افشای این استقرار نظامی زمانی رخ داد که عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، در سفر اخیر خود به امارات در کنار محمد بن زاید آل نهیان از جنگندههای «رافال» مصری مستقر در این کشور بازدید کرد. سیسی در این دیدار گفت: «هر آنچه به امارات آسیب بزند، به مصر آسیب زده است.»
فایننشالتایمز نوشت قاهره جزئیاتی از این ماموریت نظامی منتشر نکرده، اما اعزام نیرو ظاهراً با هدف کاهش تنشها با امارات متحده عربی صورت گرفته؛ کشوری که پیشتر از دولتهای عربی به دلیل کمک نکردن کافی در دفاع مقابل حملات حکومت ایران انتقاد کرده بود.
امارات متحده عربی که هدف اصلی حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی در جریان جنگ بوده، طی سالهای اخیر نقش حیاتی در حمایت اقتصادی از مصر ایفا کرده است. این کشور در سال ۲۰۲۳ با یک سرمایهگذاری ۳۵ میلیارد دلاری، به تثبیت اقتصاد بحرانزده مصر کمک کرد و همچنین حوالههای مالی صدها هزار مصری شاغل در امارات متحده عربی، منبع مهم ارز خارجی برای قاهره محسوب میشود.
به نوشته فایننشالتایمز، در ابوظبی این برداشت شکل گرفته که جنگ اخیر نشان داد کدام متحدان در شرایط بحرانی قابل اتکا هستند. انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات متحده عربی، در ماه مارس از کشورهایی که در برابر «تجاوز ایران» واکنش کافی نشان ندادند انتقاد کرده بود.
این روزنامه همچنین نوشت جنگ اخیر، شکافهای تازهای در میان کشورهای منطقه ایجاد کرده و ائتلافهای خاورمیانه را در حال بازتعریف قرار داده است. به باور برخی تحلیلگران، محور جدیدی میان عربستان سعودی، مصر، ترکیه و پاکستان در حال شکلگیری است؛ کشورهایی که نسبت به نقش اسرائیل در بیثباتی منطقه نگرانی دارند و برای پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران تلاشهای دیپلماتیک انجام دادهاند.
اما امارات متحده عربی نسبت به این روند بدبین بوده و نگران است هرگونه توافق، جمهوری اسلامی را در موقعیتی قویتر حفظ کند. مایکل وحید حنا، تحلیلگر گروه بینالمللی بحران، به فایننشالتایمز گفت از نگاه ابوظبی، مشارکت مصر در میانجیگری ممکن است به معنای ایجاد نوعی همترازی سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و امارات متحده عربی تلقی شده باشد؛ موضوعی که برای امارات قابل پذیرش نیست. به گفته او، امارات احساس کرده میانجیها حمایت کافی از مواضع این کشور نشان ندادهاند.
فایننشالتایمز همچنین گزارش داد مصر به دقت رفتار امارات متحده عربی با پاکستان را دنبال کرده است. ابوظبی در ماه آوریل از اسلامآباد خواست بازپرداخت فوری وام ۳.۵ میلیارد دلاری را انجام دهد؛ اقدامی که برخی آن را ناشی از نارضایتی امارات از نقش پاکستان در میانجیگری میان حکومت ایران و آمریکا دانستند.
به نوشته این روزنامه، اعزام جنگندههای مصری تا حدی تنشها میان قاهره و ابوظبی را کاهش داده است. عبدالخالق عبدالله، پژوهشگر اماراتی، این اقدام را «غافلگیری خوشایند» توصیف کرد و گفت: «ما تصور میکردیم مصر مردد است و کمک چندانی نمیکند. اکنون با ایرانی بسیار تهاجمی روبهرو هستیم و این اقدام میتواند پیام مهمی برای تهران داشته باشد.»
در عین حال، نزدیکی بیشتر امارات متحده عربی به اسرائیل پس از حملات جمهوری اسلامی ایران، واکنش منفی بخشی از افکار عمومی مصر را برانگیخته است. کاربران مصری شبکههای اجتماعی بارها از روابط امارات و اسرائیل انتقاد کردهاند؛ موضوعی که به نوشته فایننشال تایمز، در ابوظبی با نارضایتی دنبال شده است.
این گزارش همچنین به اختلافهای دیرینه دو کشور درباره مسائل منطقهای اشاره میکند؛ از جمله جنگ داخلی سودان، که مصر از ارتش سودان و امارات متحده عربی متهم به حمایت از نیروهای رقیب است، و نیز روابط نزدیک ابوظبی با اتیوپی بر سر پروژه سد بزرگ نیل؛ موضوعی که قاهره آن را تهدیدی برای امنیت آبی خود میداند.
فایننشالتایمز نوشت اگرچه مصر و امارات همچنان متحد باقی ماندهاند، اما جنگ ایران شکافهای پنهان میان دو کشور را آشکار کرده و نشان داده است که فشارهای امنیتی منطقهای میتواند اتحادهای سنتی جهان عرب را بازتعریف کند.
اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، از نشانههای پیشرفت در مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی استقبال کرده و گفته است اروپا از دستیابی به توافقی حمایت میکند که به کاهش واقعی تنشها، بازگشایی تنگه هرمز و تضمین آزادی کامل کشتیرانی بدون دریافت عوارض منجر شود.
فون در لاین در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «از پیشرفت در مسیر توافق میان آمریکا و ایران استقبال میکنم. ما به توافقی نیاز داریم که واقعاً تنشها را کاهش دهد، تنگه هرمز را بازگشایی کند و آزادی کامل ناوبری را تضمین کند. نباید به ایران اجازه داده شود به سلاح هستهای دست پیدا کند.» او همچنین تاکید کرد تهران باید اقدامات بیثباتکننده منطقهای، از جمله حمایت از نیروهای نیابتی و حملات به کشورهای همسایه را متوقف کند.
رییس کمیسیون اروپا افزود اتحادیه اروپا برای بهرهبرداری از فرصت کنونی جهت دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک پایدار، همکاری با شرکای بینالمللی را ادامه خواهد داد و همزمان برای کاهش اثرات بحران بر زنجیرههای تامین جهانی و قیمت انرژی تلاش میکند.
اظهارات فون در لاین پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ اعلام کرد واشینگتن و تهران «تا حد زیادی» درباره یک یادداشت تفاهم برای توافق صلح مذاکره کردهاند؛ توافقی که میتواند به بازگشایی تنگه هرمز منجر شود.
در بریتانیا نیز کییر استارمر، نخستوزیر این کشور، از «پیشرفت در مسیر توافق» برای پایان دادن به جنگ ایران استقبال کرد. استارمر در پیامی نوشت: «ما با شرکای بینالمللی خود همکاری خواهیم کرد تا از این فرصت برای دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک بلندمدت استفاده کنیم.»
این مواضع در حالی مطرح میشود که مقامهای آمریکایی گفتهاند احتمال دارد جزئیات توافق احتمالی میان [حکومت] ایران و آمریکا طی ساعات یا روزهای آینده اعلام شود؛ هرچند هنوز اختلافهایی بر سر برنامه هستهای ایران، وضعیت تنگه هرمز و دامنه کاهش تحریمها باقی مانده است.
در همین حال، منابع سیاسی اسرائیل نیز نگرانی خود را نسبت به پیامدهای توافق احتمالی ابراز کردهاند. یک مقام ارشد سیاسی اسرائیل به یینون ماگال، خبرنگار کانال۱۴ این کشور گفته است تلآویو به واشینگتن اطلاع داده که «صرفنظر از دستیابی یا عدم دستیابی به توافق، آزادی عمل عملیاتی خود را در همه جبههها، از جمله لبنان، حفظ خواهد کرد.»
این اظهارات نشان میدهد با وجود افزایش امیدها به پیشرفت دیپلماتیک، اختلافها بر سر نحوه مهار برنامه هستهای ایران، نقش منطقهای تهران و آینده درگیریهای نیابتی همچنان از چالشهای اصلی مسیر توافق باقی مانده است.
یک منبع ارشد ایرانی به خبرگزاری رویترز گفته است جمهوری اسلامی با انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور موافقت نکرده و مساله هستهای هنوز بخشی از تفاهم اولیه میان تهران و واشینگتن نیست.
این منبع که نامش فاش نشده، به رویترز گفت: «موضوع هستهای در مذاکرات برای توافق نهایی بررسی خواهد شد و بخشی از تفاهم فعلی نیست. هیچ توافقی درباره خروج ذخایر اورانیوم غنیشده ایران از کشور حاصل نشده است.»
اظهارات این منبع در حالی مطرح میشود که طی ساعتهای گذشته گزارشهایی از رسانههای آمریکایی، از جمله اکسیوس و نیویورکتایمز منتشر شده بود مبنی بر اینکه توافق احتمالی میان جمهوری اسلامی و آمریکا میتواند شامل محدودیتهایی بر برنامه هستهای ایران، تمدید آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز باشد.
وبسایت اکسیوس پیشتر گزارش داده بود توافقی که تهران و واشینگتن در آستانه دستیابی به آن هستند، احتمالاً شامل یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه خواهد بود که طی آن تنگه هرمز بدون دریافت عوارض باز میشود، ایران پاکسازی مینهای دریایی را آغاز میکند و دو طرف مذاکرات درباره برنامه هستهای را ادامه میدهند.
براساس این گزارش، آمریکا در مقابل برخی محدودیتهای مربوط به فروش نفت ایران را کاهش داده و محاصره دریایی را تعدیل خواهد کرد. اکسیوس همچنین به نقل از منابع خود نوشته بود جمهوری اسلامی تعهدات شفاهی درباره توقف غنیسازی و کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا ارائه کرده است.
روزنامه نیویورکتایمز نیز در گزارشی با اشاره به اینکه هنوز جزییات دقیق توافق آمریکا و جمهوری اسلامی روشن نیست، بهنقل از مقامهای آمریکایی نوشت که تهران با واگذاری اورانیوم غنیشده موافقت کرده است.
اما گزارش رویترز و همچنین واکنش رسانههای نزدیک به حکومت ایران، این روایت را زیر سوال بردهاند. یک منبع مطلع در گفتوگو با خبرگزاری مهر، وابسته با سازمان تبلیغات اسلامی، گزارش اکسیوس درباره مفاد تفاهم احتمالی را تکذیب کرد و گفت این موارد «ادعاها و روایت طرف آمریکایی» است و از سوی تهران تایید نمیشود.
همزمان، خبرگزاری تسنیم، وابسته به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، نیز گزارش داد حتی در صورت دستیابی به تفاهم اولیه، وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت. به نوشته تسنیم، تفاهم احتمالی تنها میتواند بازگشت تدریجی تعداد کشتیهای عبوری به سطح پیش از جنگ را در برگیرد، نه بازگشت کامل وضعیت سابق.
براساس این گزارش، تهران همچنان بر «اعمال حق حاکمیت» خود بر تنگه هرمز تاکید دارد و هرگونه تغییر در عبور و مرور کشتیها را به اجرای سایر تعهدات آمریکا، از جمله رفع کامل محاصره دریایی، مشروط کرده است.
در همین رابطه، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز یکشنبه سوم خرداد در نشست خبری با وزیر خارجه هند گفت که آزادی ناوبری و کشتیرانی باید تضمین شود و تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است و جمهوری اسلامی مالک آن نیست.
روبیو گفت که در مذاکرات با جمهوری اسلامی پیشرفت قابل توجهی حاصل شده اما پیشرفت نهایی حاصل نشده است.
در اسرائیل نیز نگرانیها درباره چارچوب احتمالی توافق افزایش یافته است. یک مقام اسرائیلی به کانال ۱۲ این کشور گفته چارچوب در حال شکلگیری توافق «بد» است و به تهران نشان میدهد میتواند از تنگه هرمز بهعنوان اهرمی راهبردی، با اثری مشابه یک سلاح هستهای، استفاده کند.
به گفته این مقام، دونالد ترامپ احتمالاً توافق را بیشتر از منظر اقتصادی میبیند؛ توافقی که میتواند بدون پیشرفت محسوس در برنامه هستهای ایران، به بازگشایی تنگه هرمز منجر شود. این مقام افزوده هنوز مشخص نیست پس از مرحله نخست توافق چه اتفاقی خواهد افتاد.
همزمان، رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند توافق احتمالی میان آمریکا و حکومت ایران ممکن است شامل لبنان نیز شود و به کاهش یا پایان درگیریها میان اسرائیل و حزبالله بینجامد؛ موضوعی که با مخالفت برخی مقامهای اسرائیلی روبهرو شده است.
بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، هشدار داده پذیرش توقف درگیریها در لبنان بهعنوان بخشی از توافق با [حکومت] ایران، «اشتباهی راهبردی» خواهد بود که اسرائیل سالها هزینه آن را خواهد پرداخت.
این در حالی است که نشریه تایمز اسرائیل خبر داد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، عصر یکشنبه سوم خرداد جلسه محدودی با اعضای کابینه امنیتی برای بررسی توافق در حال شکلگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی برگزار میکند.
در همین حال، اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، از تماس تلفنی ترامپ با رهبران کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه، امارات و پاکستان تقدیر کرد و آن را گامی مهم برای نزدیک شدن به توافق و ثبات منطقهای توصیف کرده است. او همچنین از نقش پاکستان و فرمانده ارتش این کشور در روند میانجیگری میان تهران و واشینگتن قدردانی کرد.
با وجود نشانههای فزاینده از نزدیک شدن به یک تفاهم موقت، اختلاف بر سر موضوعات کلیدی از جمله سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده، آینده برنامه هستهای ایران، وضعیت تنگه هرمز و دامنه کاهش تحریمها، همچنان ابهام درباره توافق نهایی را حفظ کرده است. گزارش رویترز نشان میدهد تهران دستکم در مرحله کنونی، یکی از مهمترین خواستههای واشینگتن یعنی واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده را نپذیرفته است.
در یادداشت آوی پری، پژوهشگر و تحلیلگر مسائل راهبردی، که با عنوان «ترامپ میان سنگ و دیوار» منتشر شده، رویارویی آمریکا با [حکومت] ایران، اگرچه از منظر راهبردی اقدامی ضروری تلقی شده، اما رییسجمهوری آمریکا را در یکی از خطرناکترین موقعیتهای سیاسی دوران حضورش در کاخ سفید قرار داده است.
این تحلیل میگوید برخلاف جنگهایی که در واکنش به حمله مستقیم علیه آمریکا آغاز میشوند، بخش بزرگی از افکار عمومی ایالات متحده ایران را تهدیدی فوری برای امنیت یا زندگی روزمره خود نمیبیند و بیشتر نگران افزایش قیمت سوخت، بیثباتی بازارها و احتمال گرفتار شدن آمریکا در یک جنگ طولانی دیگر در خاورمیانه است.
نویسنده معتقد است ترامپ جنگ را با دو هدف اصلی آغاز کرد: نابودی یا تضعیف جدی برنامه هستهای ایران و حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز. اما به باور او، خطر سیاسی زمانی پدید میآید که نتیجه جنگ صرفاً بازگشت به شرایط پیش از درگیری باشد؛ وضعیتی که در آن تنگه هرمز دوباره باز شود اما برنامه هستهای ایران همچنان پابرجا بماند.
او مینویسد اگر پس از ماهها جنگ، تخریب و هزینه اقتصادی، شرایط به وضعیت پیش از جنگ بازگردد، پرسش افکار عمومی این خواهد بود که «هدف جنگ چه بود؟» و چنین نتیجهای از نگاه رایدهندگان آمریکایی نه موفقیت، بلکه شکست تلقی خواهد شد.
این تحلیل تاکید میکند که موفقیت نسبی برای ترامپ کافی نخواهد بود. از دید نویسنده، بازگشایی تنگه هرمز بدون حل مساله هستهای [حکومت] ایران یا آسیب به برنامه هستهای بدون تثبیت بازار انرژی، نمیتواند هزینههای جنگ را توجیه کند. ترامپ برای نمایش پیروزی واقعی، احتمالاً نیازمند تحقق همزمان هر دو هدف است.
پری همچنین میگوید حتی موفقیت نظامی نیز الزاماً مشکل سیاسی ترامپ را حل نمیکند، زیرا او باید افکار عمومی را قانع کند که تهدید هستهای ایران واقعی، فوری و مستحق ورود به جنگ بوده است. به نوشته او، رایدهندگان معمولاً جنگها را از زاویه هزینههای اقتصادی، تلفات و نااطمینانی قضاوت میکنند، نه بر مبنای محاسبات بلندمدت ژئوپلیتیکی.
در بخش دیگری از این یادداشت آمده است که اگر جمهوریخواهان کنترل یکی از دو مجلس کنگره را در انتخابات میاندورهای از دست بدهند، دستورکار داخلی ترامپ ممکن است فلج شود؛ اما از دست دادن هر دو مجلس میتواند خطر تحقیقات گسترده، احضاریهها و حتی روند استیضاح را افزایش دهد. نویسنده معتقد است در چنین شرایطی، جنگ ایران به محور اصلی حملات سیاسی علیه ترامپ تبدیل خواهد شد.
این تحلیل میافزاید از نگاه ترامپ، جنگ با [حکومت] ایران صرفاً یک چالش سیاست خارجی نیست، بلکه مستقیماً با بقای سیاسی او پیوند خورده است. اگر جنگ بینتیجه، غیرضروری یا فاقد دستاورد ملموس تلقی شود، انتخابات میاندورهای میتواند آغاز تلاش برای تضعیف یا نابودی سیاسی دولت او باشد.
نویسنده همچنین هشدار میدهد پایان ناموفق جنگ ممکن است به افزایش روایتهای ضداسرائیلی و حتی یهودستیزانه در آمریکا منجر شود. به باور او، منتقدان ممکن است استدلال کنند ترامپ از شعار «اول آمریکا» فاصله گرفته و ایالات متحده را وارد جنگی کرده که بیش از منافع آمریکا، در خدمت منافع اسرائیل بوده است.
به نوشته پری، روایتهایی که جنگ را «جنگ اسرائیل» و نه «جنگ آمریکا» معرفی میکنند، میتوانند در میان بخشی از چپ و جریانهای انزواطلب راستگرا تقویت شوند و به افزایش شکافهای سیاسی در آمریکا دامن بزنند.
او در جمعبندی مینویسد یک جنگ طولانی و بینتیجه میتواند ترامپ را از نظر سیاسی تضعیف کند، در حالی که توافقی که عملاً شرایط پیش از جنگ را بازگرداند، ممکن است کل درگیری را بیمعنا جلوه دهد. همچنین اگر تهدیدهای هستهای و موشکی [حکومت] ایران پس از همه هزینهها همچنان باقی بماند، افکار عمومی آمریکا ضرورت جنگ را زیر سوال خواهد برد.
نویسنده نتیجه میگیرد از منظر ترامپ، مذاکره بهتنهایی احتمالاً نتیجهای قابلدوام از نظر سیاسی ایجاد نمیکند و توافقهای دیپلماتیک، حتی اگر تنشها را کاهش دهند، بعید است برنامه هستهای یا توان موشکی [حکومت] ایران را بهطور کامل متوقف کنند. به همین دلیل، به باور او، ترامپ ممکن است به این جمعبندی رسیده باشد که تنها فشار نظامی قاطع میتواند شانس تحقق اهداف اولیه جنگ را فراهم کند؛ هرچند موفقیت چنین راهبردی و هزینههای منطقهای آن همچنان نامشخص است.
آکسیوس نوشته اگرچه این توافق میتواند از تشدید جنگ جلوگیری کند و فشار بر عرضه جهانی نفت را کاهش دهد، اما مشخص نیست که آیا به یک توافق صلح پایدار که خواستههای هستهای ترامپ را نیز در بر بگیرد منجر خواهد شد یا نه.
هم ترامپ و هم میانجیها اعلام کردهاند که ممکن است این توافق روز یکشنبه اعلام شود، اما هنوز نهایی نشده و احتمال فروپاشی آن وجود دارد.
بهنوشته آکسیوس این مقام آمریکایی که نامش اعلام نشده، چارچوبی دقیق از پیشنویس توافق ارائه داده که بخش زیادی از آن از سوی دیگر منابع نزدیک به مذاکرات نیز تایید شده است. جمهوری اسلامی هنوز واکنشی به جزییات فاششده نشان نداده است اگرچه تهران نیز تایید کرده که توافق نزدیک است.
آکسیوس سپس بهنقل از منبع خود در دولت آمریکا در توضیح جزییات توافق آمریکا و جمهوری اسلامی نوشته استدو طرف یک یادداشت تفاهم (MOU) امضا خواهند کرد که به مدت ۶۰ روز معتبر خواهد بود و با توافق طرفین قابل تمدید است.
در این دوره ۶۰ روزه، تنگه هرمز بدون دریافت عوارض باز خواهد بود و جمهوری اسلامی موافقت میکند مینهایی را که در این تنگه کار گذاشته، پاکسازی کند تا کشتیها بتوانند آزادانه عبور کنند.
در مقابل، ایالات متحده محاصره بنادر ایران را لغو کرده و برخی معافیتهای تحریمی صادر میکند تا حکومت ایران بتواند آزادانه نفت بفروشد.
این مقام آمریکایی اذعان کرده که این اقدام به نفع اقتصاد جمهوری اسلامی خواهد بود، اما در عین حال به بازار جهانی نفت نیز کمک قابل توجهی میکند.
او افزود هرچه جمهوری اسلامی سریعتر مینها را پاکسازی کند و عبور و مرور کشتیها از سر گرفته شود، محاصره نیز سریعتر برداشته خواهد شد.
بهگفته این مقام، اصل کلیدی ترامپ در این توافق «تسهیل در برابر اقدام» است.
بهنوشته آکسیوس، جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی فوری داراییهای مسدود شده ایران و رفع دائمی تحریمها بود، اما طرف آمریکایی تاکید کرده که این موارد تنها پس از انجام اقدامات ملموس از سوی تهران محقق خواهد شد.
مسائل هستهای همچنان در دستور مذاکره
بهنوشته آکسیوس پیشنویس یادداشت تفاهم شامل تعهد جمهوری اسلامی به عدم دستیابی به سلاح هستهای و مذاکره درباره تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و همچنین کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا است.
آکسیوس بهنقل از دو منبع آگاه نوشته است جمهوری اسلامی از طریق میانجیها تعهدات شفاهی درباره دامنه امتیازاتی که حاضر است در زمینه توقف غنیسازی و واگذاری مواد هستهای بدهد، ارائه کرده است.
ایالات متحده نیز در طول این ۶۰ روز درباره رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای ایران مذاکره خواهد کرد، اما اجرای این موارد منوط به دستیابی به یک توافق نهایی و قابل راستیآزمایی است.
بهنوشته آکسیوس، براساس این توافق نیروهای آمریکایی که در ماههای اخیر در منطقه مستقر شدهاند، در طول این دوره باقی خواهند ماند و تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی از منطقه خارج خواهند شد.
براساس این گزارش در این توافق همچنین تصریح شده است که جنگ میان اسرائیل و حزبالله در لبنان پایان خواهد یافت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی روز شنبه با ترامپ نسبت به این بند ابراز نگرانی کرده است. او همچنین درباره سایر بخشهای توافق نیز نگرانیهایی مطرح کرده، اما بهگفته یک مقام آمریکایی، این موضوع را با لحنی محترمانه بیان کرده است.
این مقام آمریکایی به آکسیوس افزود که این توافق یک «آتشبس یکطرفه» نخواهد بود و اگر حزبالله اقدام به بازسازی توان نظامی یا حمله کند، اسرائیل اجازه خواهد داشت برای جلوگیری از آن اقدام کند. به گفته او: «اگر حزبالله رفتار مناسبی داشته باشد، اسرائیل هم همینطور خواهد بود.»
او افزوده است: «نتانیاهو ملاحظات داخلی خود را دارد، اما ترامپ باید منافع ایالات متحده و اقتصاد جهانی را در نظر بگیرد.»
چگونگی شکلگیری توافق
آکسیوس در گزارش خود فرآیند دستیابی به این توافق را شرح داده و نوشته ترامپ روز شنبه دوم خرداد در یک تماس تلفنی نظر چند رهبر عرب و مسلمان را درباره این توافق جویا شد و به گفته سه منبع، همه آنها از آن حمایت کردند.
از جمله این افراد محمد بن زاید، رییس امارات متحده عربی، و همچنین رهبران عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه و پاکستان بودند که همگی در تلاشهای میانجیگری نقش داشتهاند.
پاکستان نقش اصلی میانجی را ایفا کرده و این روند تحت هدایت ژنرال عاصم منیر، فرمانده کل ارتش این کشور، بوده که در روزهای جمعه و شنبه در تهران حضور داشت تا توافق را نهایی کند.
ترامپ در روزهای اخیر بین پیشبرد توافق و انجام یک حمله گسترده علیه جمهوری اسلامی مردد بود، اما تا عصر شنبه بیشتر به راهحل دیپلماتیک متمایل شده است.
کاخ سفید امیدوار است اختلافات نهایی در ساعات آینده حل شود و توافق روز یکشنبه اعلام گردد.
با این حال، آکسیوس بهنقل از منبع خود در دولت آمریکا نوشته است اگر ایالات متحده به این نتیجه برسد که تهران در مذاکرات هستهای جدی نیست، ممکن است توافق حتی پیش از پایان ۶۰ روز نیز فرو بپاشد.
در مقابل، واشینگتن معتقد است فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی انگیزهای برای دستیابی به توافق نهایی و رفع تحریمها و آزادسازی داراییها ایجاد میکند.
این مقام افزود: «جالب خواهد بود ببینیم حکومت ایران تا چه حد واقعا حاضر است پیش برود، اما اگر بخواهد مسیر خود را تغییر دهد، مرحله بعدی آن را مجبور خواهد کرد تصمیمهای مهمی درباره آیندهاش بگیرد.»
به گفته مشاوران ترامپ، اگر خواستههای او درباره برنامه هستهای ایران محقق شود، رییسجمهوری آماده است گامهای بزرگی برای بازتنظیم روابط با ایران بردارد و به این کشور فرصت دهد از ظرفیتهای اقتصادی گسترده خود بهرهمند شود.
