این رسانه دوشنبه هفتم اردیبهشت گزارش داد که عرضه اوره، کودی مبتنی بر نیتروژن، در قطر متوقف و جریان صادرات گوگرد و آمونیاک، که از مواد اولیه رایج برای تولید طیفی از کودها هستند، نیز محدود شده است. قطر صاحب یکی از بزرگترین تاسیسات تولید اوره در جهان است.
این گزارش میافزاید از آنجا که خاورمیانه یکی از قطبهای اصلی تولید کود در جهان است و بخش بزرگی از تجارت جهانی این محصول معمولا از تنگه هرمز عبور میکند، محدودیتهای کشتیرانی در این آبراه و پیامدهای جنگ، وضعیت بازار را حتی از شوک عرضه پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین بحرانیتر کرده است. یکسوم از حجم اوره در جهان پیش از جنگ از خلیج فارس به دنیا صادر میشد.
شان آریتا، از مرکز سیاستگذاری ریسک کشاورزی در دانشگاه ایالتی داکوتای شمالی، به رویترز گفت: «با آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲، بخش زیادی از کود در نهایت همچنان جریان داشت و به بازار میرسید. اما اکنون بیم آن میرود اوضاع نسبت به آن زمان حتی بدتر شود.»
آسیبپذیری بیش از پیشِ کشاورزان خُرد
این گزارش میافزاید که در میان انواع کود، اوره شدیدترین جهش قیمت را تجربه کرده است، با اینحال برخی کشورها حاضرند کود گران خریداری کنند. هندوستان، بهعنوان بزرگترین تولیدکننده برنج در جهان و دومین تولیدکننده بزرگ گندم، یکی از آنهاست.
این کشور در یک مناقصه وارداتی واحد، حجم بیسابقهای از اوره را سفارش داد و تقریبا دو برابر رقمی را پرداخت که دو ماه پیش پرداخت میکرد. اما به نقل از تحلیلگران، خرید کود به چنین قیمتهایی برای بسیاری از کشاورزان دستنیافتنی است.
از طرفی، کودهای مبتنی بر نیتروژن مانند اوره باید برای بسیاری از محصولات در هر فصل کِشت مصرف شوند و بهطور مستقیم بر عملکرد سالانه و همچنین شاخصهای کیفیت، از جمله میزان پروتئین در گندم، اثر میگذارند.
به نوشته رویترز کشاورزان میتوانند مصرف دیگر مواد مغذی اصلی، مانند فسفات و پتاس، را بدون آنکه بیدرنگ با افت محصول مواجه شوند، کاهش دهند.
اما حتی این راهحل هم ممکن است کارساز نباشد، زیرا اگر فشار بر بازار فسفات برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، کشاورزان دیگر بهراحتی نمیتوانند مصرف آن را کاهش دهند.
این فشار در شرایطی تشدید شده است که محدودیتهای صادراتی چین با اختلالهای ناشی از جنگ در تامین مواد اولیهای مانند گوگرد و آمونیاک همزمان شده است.
در نهایت، برخی تولیدکنندگان ممکن است صرفا «ریسک کنند» و میزان مصرف کود را کاهش دهند. به گفته اندی یونگ، از شرکت تولید کود موزاییک مستقر در آمریکا، این اقدام میزان محصول را در معرض خطر قرار میدهد
از زمان آغاز حملات خشم حماسی از سوی آمریکا و اسرائیل، دستکم ۲ میلیون تُن متریک تولید اوره (معادل حدود ۳ درصد تجارت دریایی در سال) از دست رفته است، زیرا کارخانههایی در خاورمیانه و همچنین در هند، بنگلادش و روسیه تعطیل شدهاند.
در همین حال، نزدیک به یک میلیون تُن کود که پیشتر در کشتیها بارگیری شده بود، همچنان در خلیج فارس گیر افتاده است.
مارک میلام، از شرکت اطلاعات بازار کالایی آیسیآیاس، گفت حتی اگر خصومتها بهزودی پایان یابد و تنگه هرمز دوباره باز شود، تخلیه این صف بهخودیخود چند هفته زمان خواهد برد.
علاوه بر این، بهدلیل آسیب به تاسیسات تولیدی خلیج فارس و رقابت بر سر دسترسی به عرضههای جایگزین محدود، احتمالا دسترسی به کود برای ماهها همچنان محدود خواهد ماند.
تولید جهانی غذا در معرض خطر
به نوشته رویترز، از آنجا که بسیاری از مزارع هنوز مقداری کود در اختیار دارند و برداشت قابل توجه غلات در سال گذشته ذخایر جهانی را افزایش داده است، به احتمال زیاد اثر منفی بحران کنونی بر عرضه جهانی غذا محدود خواهد بود. با این حال، نهادهای کشاورزی، از جمله شورای بینالمللی غلات، هماکنون تخمین خود در مورد برداشتهای آتی کاهش دادهاند.
سازمان ملل نیز که در تلاش است برای دسترسی کشتیرانی حامل کود از مسیر خلیج فارس مذاکره کند، درباره امنیت غذایی در کشورهای در حال توسعه هشدار داده است.
در سال ۲۰۲۲، بهدنبال افزایش تنشها میان اوکراین و روسیه، هزینه بالای کود به تشدید گرسنگی در کشورهای فقیر و وابسته به واردات منجر شد. تحلیلگران بر این باورند که اکون مناطقی مانند شرق آفریقا آسیبپذیرند و امکان دارد دوباره در معرض خطر قرار گیرند.
احتمال داده میشود که استرالیا نخستین کشوری باشد که نشانههای اولیه از اثر این بحران در تولید کالاهای اساسی را بازتاب دهد.
انتظار میرود که سطح زیر کشت گندم در ایالت استرالیای غربی، یکی از مناطق اصلی تولید گندم، ۱۴ درصد کاهش یابد، زیرا کشاورزان از کشت این غله کمحاشیه و نیازمند مصرف بالای کود فاصله میگیرند. افزون بر این، ممکن است کشاورزانی که همچنان گندم میکارند بهسادگی میزان مصرف کود را کاهش دهند.
متیو بیگین، تحلیلگر ارشد کالاها در مؤسسه بیامآی، گفت: «اگر در استرالیا شاهد افت مصرف کود باشیم و ببینیم که عملکردهای مورد انتظار کاهش پیدا میکند، این میتواند نشانهای نگرانکننده از وضعیتی باشد که در انتظار بقیه است.»
علاوه بر این، انتظار میرود کشاورزان در برزیل، بزرگترین صادرکننده سویای جهان، کود کمتری مصرف کنند و به محصولات ارزانتر و کماثرتر، مانند سولفات آمونیوم، روی بیاورند.
در اروپا، کشاورزان در کشورهایی از جمله فرانسه در تصمیمگیری برای کشت بهاره، کمتر به سراغ ذرت میروند زیرا این محصول به نهادههای زیادی نیاز دارد. همزمان، تحلیلگران میگویند کاهش مصرف کود نیتروژنی تکمیلی میتواند میزان پروتئین گندمِ برداشتی در تابستان امسال را پایین بیاورد.
با این حال، خطر بزرگتر در زمان کشت پاییزی بروز خواهد کرد؛ زمانی که کشاورزان اروپاییِ گرفتار کمبود نقدینگی ممکن است سطح کلی زیر کشت غلات را کاهش دهند.
رویترز تاکید میکند به همین دلیل است که تحلیلگران و ناظران کمکم نسبت به برداشت سال ۲۰۲۷ کمی نگران شدهاند.
