پیشبینی رییس موساد پیش از جنگ: تغییر حکومت در ایران احتمالا یک سال زمان میبرد
دیوید بارنیا، رییس موساد، در پیشبینیهای خود که در آستانه جنگ به کابینه اسرائیل ارائه کرد، برآورد کرده بود که تغییر حکومت در ایران به احتمال زیاد یک سال طول خواهد کشید.
دیوید بارنیا، رییس موساد، در پیشبینیهای خود که در آستانه جنگ به کابینه اسرائیل ارائه کرد، برآورد کرده بود که تغییر حکومت در ایران به احتمال زیاد یک سال طول خواهد کشید.
اورشلیمپست، سهشنبه ۴ فروردین، در گزارشی اختصاصی نوشت که اگرچه سناریوهای متعدد و بازههای زمانی متفاوتی از جمله چند ماه مطرح بود، اما، تخمین یکساله محتملترین برآورد بارنیا بوده است.
در روزهای اخیر، حملاتی آشکار از سوی منابع نامشخص علیه بارنیا صورت گرفته است؛ این منابع او را متهم میکنند که دولتهای اسرائیل و آمریکا را درباره احتمال تغییر حکومت در ایران گمراه کرده است.
با این حال، گزارشهای رسیده به اورشلیمپست نشان میدهد که این افشاگریهای بینام و نشان، موضع بسیار پیچیده بارنیا را نادیده گرفته و به نظر میرسد با هدف مقصر نشان دادن او و موساد در صورت شکست یا طولانی شدن فرایند سرنگونی جمهوری اسلامی انجام میشود.
برخی منابع معتقدند منشاء این گزارشها در «کانال ۱۲» و «نیویورکتایمز»، اطرافیان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، یا حتی ارتش اسرائیل است تا بار مسئولیت را از دوش خود بردارند؛ چرا که هر سه نهاد با این پرسش مواجهاند که چرا هنوز به فرایند تغییر حکومت نزدیک هم نشدهاند.
پیشبینیهای محتاطانه و مشروط بارنیا
بهنوشته اورشلیمپست، هر کسی با تصمیمهای کلیدی بارنیا آشنا باشد، میداند که او همواره پیشبینیهای خود را با شروط بسیاری ارائه میدهد و بهندرت از حتمی بودن یک تغییر بنیادین سخن میگوید.
علاوه بر این، بارنیا همواره در چارچوب سیاستهای ابلاغی نتانیاهو حرکت کرده است. گزارشی که او در سفر اواسط ژانویه خود به آمریکا به مقامهای دولت ترامپ ارائه داده، کاملا تحت کنترل نتانیاهو بوده است.
اورشلیمپست مطلع شده که در سالهای گذشته، مواردی وجود داشته که نتانیاهو خواهان عملیاتهایی از سوی موساد بوده، اما بارنیا با وجود فشارها، آنها را غیرواقعبینانه دانسته و رد کرده است.
گزارش برنامه «اوودا» درباره امکان سرنگونی سریع حکومت، تنها در بخشهای پایانی خود به ملاحظات زمانی بارنیا پرداخته است.
همچنین «نیویورکتایمز» نوشته بود بارنیا به نتانیاهو گفته است: «ظرف چند روز پس از شروع جنگ، سرویس او احتمالا قادر خواهد بود مخالفان حکومت در ایران را تشویق کند و با شعلهور کردن قیامها، حتی منجر به فروپاشی جمهوری اسلامی شود.»
نیویورکتایمز، نتانیاهو و ترامپ را بهدلیل اتخاذ رویکردی بیش از حد خوشبینانه مورد انتقاد قرار داده و نوشته بود که نتانیاهو از ناتوانی موساد در تغییر سریع حکومت و احتمال از دست دادن حمایت ترامپ، کلافه شده است.
استراتژی «مرگ در اثر هزاران بریدگی»
بهگزارش اورشلیمپست، هیچ شواهدی وجود ندارد که موساد نظری متفاوت از ارتش داده باشد؛ ارتش همواره اعلام کرده که نیروی نظامی در پایان جنگ تنها میتواند شرایط مساعد لازم را برای تغییر حکومت فراهم کند.
بخش دیگری از نقشههای منسوب به موساد شامل حمایت از تهاجم گروههای شبهنظامی کرد مستقر در شمال عراق بوده، اما ترامپ علنا نسبت به این اقدام بیاعتنا بوده است.
همچنین با توجه به سفر اضطراری نتانیاهو به آمریکا در ۱۱ فوریه و ادامه مذاکرات ترامپ با ایران تا ۲۴ ساعت پیش از جنگ، بعید است بارنیا در اواسط ژانویه کل دستور کار جنگ را تعیین کرده باشد.
بارنیا در دوره نفتالی بنت، استراتژی «مرگ بر اثر هزاران بریدگی» را برای سرنگونی بلندمدت حکومت طراحی کرد.
بنت در مصاحبهای که در اورشلیمپست بازتاب یافته، گفته بود: «حکومت بهشدت فاسد و ناتوان است. بخشهای وسیعی از زمینها آب ندارند. شیر آب را باز میکنید و گل خارج میشود. مردم از سپاه بسیار ناامید هستند.»
طبق یک روایت، بارنیا بود که بنت را تشویق کرد تا قواعد بازی را به نفع اسرائیل تغییر دهد و حتی کتاب «پیروزی» درباره فروپاشی شوروی را به او هدیه داد.
اورشلیمپست در پایان خاطرنشان میکند که هیچیک از گزارشهای اخیر به تاثیر عدم حمایت آمریکا و اسرائیل از معترضان ایرانی در ماه ژانویه اشاره نکردهاند.
بهنوشته این روزنامه، همچنین به تماس نتانیاهو با ترامپ برای منصرف کردن او از شروع جنگ، پس از توییت «کمک در راه است»، پرداخته نشده است. دفتر نخستوزیری و موساد به ادعاهای مطرح شده در این گزارش اورشلیمپست پاسخی ندادهاند.
به نظر میرسد مطرح شدن نام محمدباقر قالیباف، بیش از آنکه به جایگاه او در میان افکار عمومی در ایران مربوط باشد، بازتابی از برداشت واشینگتن از ساختار قدرت در جمهوری اسلامی است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه سوم فروردین اشاره کرد که با یک مقام ارشد جمهوری اسلامی در تماس بوده، بدون آنکه به نام یا جایگاه رسمی او اشاره کند.
او گفت: «ما با یک فرد سطح بالا در ایران صحبت میکنیم» و این تماسها را «بسیار خوب و سازنده» توصیف کرد. این اظهارات همزمان با تصمیم او برای به تعویق انداختن حملات به زیرساختهای انرژی ایران مطرح شد.
قالیباف این موضوع را بهطور کامل رد کرد. او در شبکه ایکس نوشت: «هیچ مذاکره ای با آمریکا انجام نشده است». او همچنین افزود چنین گزارشهایی با هدف «دستکاری بازارهای مالی و نفتی» منتشر میشوند.
یک کانال آزمون، نه یک انتخاب سیاسی
آنچه قالیباف را وارد این بحث کرده، نه مشروعیت یا محبوبیت، بلکه تناسب او با یک نیاز عملیاتی مشخص است.
به نظر میرسد واشینگتن در جستوجوی یک کانال آزمون است؛ چهرهای که به اندازه کافی در ساختار قدرت در جمهوری اسلامی ریشه داشته باشد تا نشان دهد آیا فشارها محاسبات داخلی را تغییر دادهاند یا نه، و در عین حال آنقدر قابل دسترس باشد که بدون تعهد به یک مسیر رسمی مذاکره بتوان با او وارد تعامل شد.
قالیباف این ویژگی را دارد. او بهعنوان رییس مجلس، با سابقهای طولانی در سپاه، نیروی انتظامی و مدیریت اجرایی، در نقطه تلاقی قدرت سیاسی و امنیتی قرار دارد. او در سالهای گذشته نیز تلاش کرده تصویری تکنوکرات و مدیریتی از خود ارائه دهد، بهویژه در کارزارهای انتخاباتی.
این ترکیب، او را برای واشینگتن قابل فهمتر از چهرههایی میکند که یا قدرتشان مبهم است یا صرفا جنبهای نمادین دارند.
چه کسی میتواند تصمیم بگیرد؟
سوال اصلی برای سیاستگذاران آمریکایی این نیست که چه کسی نماینده ایران است، بلکه این است که چه کسی توان اقدام دارد.
مسعود پزشکیان، با وجود نشستن در جایگاه رییس دولت، بهطور گسترده بهعنوان فردی با اختیارات محدود در برابر مراکز قدرت غیرانتخابی دیده میشود. همزمان، کشته شدن علی خامنه ای و ابهام درباره ساختار رهبری نیز شناسایی یک مرکز تصمیمگیری واحد را دشوار کرده است.
در چنین شرایطی، قالیباف بهعنوان یک گزینه عملی مطرح میشود. او میان شبکههای سیاسی، نظامی و اجرایی ارتباط برقرار میکند و میتواند پیامها را میان جناحهای مختلف منتقل کند.
این رویکرد با الگوی کلی سیاست خارجی ترامپ نیز همخوان است. او در تعاملات خود معمولا به رهبرانی تمایل نشان داده که توان تصمیمگیری و اجرای آن را دارند. تعامل با چهرههایی مانند عبدالفتاح السیسی، ولادیمیر پوتین و کیم جونگ اون نشاندهنده ترجیح «قدرت عملی» بر مشروعیت نهادی است.
تمایل به مذاکره با قالیباف نیز در همین چارچوب قابل درک است؛ نه بهخاطر آنچه ترامپ «قابل احترام بودن» نامید، بلکه بهخاطر کارکرد وی درون سیستم.
محدودیت قدرت و شکاف مشروعیت
با این حال، همان عواملی که قالیباف را برای واشینگتن جذاب میکند، محدودیتهای او را نیز مشخص میکند.
تصمیمگیریهای راهبردی در جمهوری اسلامی به افراد واگذار نمیشود، بلکه در اختیار شبکههای محدود امنیتی و سطوح بالای قدرت است. این شبکهها، که با سپاه در ارتباط هستند، جهتگیریهای اصلی را تعیین میکنند.
مواضع اخیر این جریان نیز نشان داده که مخالفت با مذاکره تحت فشار همچنان پابرجاست و حتی در برخی موارد، مطالبات حداکثری مطرح شده است.
محسن رضایی، مشاور نظامی رهبر جدید جمهوری اسلامی، مجتبی خامنهای، هشدار داد که هرگونه تشدید تنش با پاسخ سخت مواجه خواهد شد.
او در یک گفتوگوی تلویزیونی گفت: «اگر این خطا را بکنند [حمله به زیرساختهای ایران] آنان را فلج و در خلیج فارس غرق میکنیم.»
رضایی افزود: «جنگ تا برداشتن تحریمها، پرداخت خسارات و زمانی که تضمین حقوقی بینالمللی مبنی بر عدم تکرار تجاوز به ایران ارائه نشود، پایان نخواهد یافت و آتشبس نخواهیم داشت.»
این اظهارات نشان میدهد که حتی اگر کانالهایی مانند قالیباف مطرح شوند، بازیگران اصلی امنیتی همچنان شروطی تعیین میکنند که فضای مذاکره را بهشدت محدود میکند.
در چنین شرایطی، حتی چهرهای مانند قالیباف نیز اختیار تغییر مسیر را ندارد و نهایتا میتواند نقش یک واسطه و ته یک تصمیمگیرنده را ایفا کند.
ادراک عمومی
کارنامه قالیباف شامل ایفای نقش در سرکوب اعتراضات، از جمله اعتراضات دانشجویی، و همچنین اتهامهای مداوم فساد مالی است. این عوامل تصویر او را در افکار عمومی شکل داده و اعتبار او را خارج از ساختار حاکمیت محدود کردهاند.
این وضعیت یک تناقض ساختاری ایجاد میکند: فردی که ممکن است درون سیستم کارآمد باشد، لزوما در بیرون از آن پذیرفته نیست.
این شکاف در اعتراضات اخیر نیز آشکارتر شد. اعتراضات گسترده در دی ماه، که با سرکوب شدید و کشته شدن بیش از ۳۶۵۰۰ نفر مواجه شد، نشاندهنده عمق نارضایتی عمومی از چهرههای وابسته به حاکمیت بود.
شعارهایی که بهطور گسترده در این اعتراضات شنیده شد، از جمله «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» و «رضا رضا پهلوی، این است شعار ملی»، نشان داد اکثریت مخالفان بهطور مشخص حول شاهزاده رضا پهلوی بسیج شدهاند و هرگونه چهره مرتبط با جمهوری اسلامی را رد میکنند.
در چنین فضایی، هر تلاشی برای برجسته کردن فردی مانند قالیباف، حتی بهعنوان یک واسطه یا چهره انتقالی، با مقاومت جدی افکار عمومی مواجه خواهد شد.
این انتخاب چه چیزی را نشان میدهد؟
در مجموع، تمرکز بر قالیباف بیش از آنکه به معنای ارتقای او باشد، نشانهای از تلاش برای آزمودن ساختار قدرت در ایران است.
برای واشینگتن، او نقطهای برای دسترسی به هسته قدرت در شرایطی مبهم است؛ ابزاری برای سنجش فشار، نه لزوما حل آن.
در مقابل، برای تهران، این موضوع نشان میدهد که ساختار قدرت تا چه حد متمرکز و کنترلشده باقی مانده و چگونه اختیارات در میان شبکههایی توزیع شده که مانع از اقدام مستقل افراد میشود.
در نتیجه، این کانال ذاتا محدود است. ممکن است نشانههایی از تغییر در محاسبات داخلی ارائه دهد، اما قادر به حل محدودیتهای عمیق ساختار تصمیمگیری در جمهوری اسلامی نیست.
در نهایت، پرسش اصلی این نیست که آیا قالیباف میتواند کاری انجام دهد، بلکه این است که آیا اساسا در این ساختار، کسی توانایی انجام کاری آن هم حل و فصل مشکل با آمریکا را دارد یا نه.
والاستریت ژورنال، دوشنبه ۳ فروردین، نوشت در حالی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ضربالاجلی ۴۸ ساعته برای بازگشایی تنگه هرمز صادر و تهدید به «نابود کردن» نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران کرده بود، رسیدن اخبار مذاکرات ریاض به کاخ سفید، او را به چرخشی آشکار و انتخاب مسیر دیپلماسی واداشت.
میانجیگری در سایه تنش
به گزارش این روزنامه، وزیران امور خارجه مصر، ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان پیش از سپیدهدم پنجشنبه ۲۸ اسفند در ریاض گرد هم آمدند تا راهکاری برای خروج از بنبست جنگ بیابند.
مقامهای عرب درگیر در این گفتوگوها به والاستریت ژورنال گفتند: «بزرگترین مشکل، یافتن طرف مذاکره در ایران بود؛ چرا که اسرائیل علی لاریجانی، رییس شورای امنیت ملی ایران را که شریک معتبری برای تعامل با غرب محسوب میشد، کشته بود.»
در نهایت، مقامهای اطلاعاتی مصر موفق شدند کانالی ارتباطی با سپاه پاسداران باز کنند و پیشنهاد آتشبس پنج روزه را برای اعتمادسازی ارسال کنند.
والاستریت ژورنال نوشت این گفتوگوها زمینهساز تغییری بزرگ در فاصله هفت هزار مایلی، یعنی در فلوریدا شد. ترامپ تحت فشار پیامدهای اقتصادی جنگ، به امید دستیابی به یک توافق، در نهایت تهدیدهای نظامی خود را به حالت تعلیق درآورد.
واکنش مثبت بازارها به سخنان ترامپ
این عقبنشینی موقت، بلافاصله بازارهای جهانی را تحت تاثیر قرار داد. شاخصهای داوجونز و اساندپی ۵۰۰ بزرگترین رشد روزانه خود را تجربه کردند و قیمت نفت برنت با ۱۱ درصد کاهش، به زیر ۱۰۰ دلار رسید.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران، ضمن ابراز خوشبینی نسبت به رهبران فعلی جمهوری اسلامی، اظهار داشت: «ما با افرادی سروکار داریم که به نظر من بسیار معقول و استوار هستند. شاید یکی از آنها دقیقا همان کسی باشد که ما به دنبالش هستیم. نگاه کنید وضعیت ونزوئلا چقدر خوب پیش رفت.»
او حتی در پاسخ به سوالی درباره کشوری که مدیریت آینده تنگه هرمز را برعهده خواهد گرفت، با لحنی خاص گفت: «شاید من؛ من و آیتالله؛ هر کسی که آیتالله بعدی باشد.»
اختلافات بنیادین و چشمانداز نشست حضوری
با وجود این خوشبینیها، اختلافات بنیادین همچنان پابرجاست. والاستریت ژورنال تاکید کرد که واشینگتن خواهان برچیدن فعالیتهای هستهای و توقف برنامه موشکی است، در حالی که تهران بهدنبال دریافت غرامت جنگی و گرفتن تضمین برای شروع نشدن دوباره جنگ است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، در واکنش به این تحولات نوشت: «مردم ایران مجازات متجاوزان را خواستارند. این خوشبینیها برای فریب بازار و فرار از باتلاق است.»
با این حال، والاستریت ژورنال از برنامهریزی برای یک دیدار حضوری در پاکستان یا ترکیه خبر داد.
بهگفته منابع آگاه، استیو ویتکاف و جرد کوشنر نمایندگان احتمالی آمریکا خواهند بود و حتی حضور جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، در صورت نزدیک بودن توافق محتمل است.
از سوی دیگر، احتمال اعزام عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز مطرح است، هرچند تهران نسبت به تکرار مذاکرات ناموفق پیشین نگران است.
همزمان، رهبران عرب بر مدیریت تنگه هرمز بهدست کمیتهای بیطرف تاکید دارند، در حالی که سپاه پاسداران خواستار حق دریافت عوارض از کشتیهای عبوری است؛ پیشنهادی که با مخالفت شدید عربستان روبهرو شده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه سوم فروردین گفت مذاکرات اخیر با حکومت ایران «بسیار، بسیار خوب» بوده است. او همچنین از تعویق پنجروزه حمله به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران خبر داد.
ترامپ گفت هر دو طرف میخواهند «به توافق برسند» و جمهوری اسلامی با به صفر رساندن غنیسازی اورانیوم موافقت کرده است.
رویترز به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد که آمریکا درخواست دیدار با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، را مطرح کرده اما تهران هنوز پاسخی به این درخواست نداده است. با این حال، ترامپ گفت که در حال گفتوگو با «یک فرد عالیرتبه و مورد احترام» در ایران است که عملا اداره امور را در دست دارد.
او به خبرنگاران گفت: «آنها تماس گرفتند، من تماس نگرفتم. آنها میخواهند توافق کنند و ما هم کاملا مایل به توافق هستیم.»
با این حال تهران انجام هرگونه گفتوگو را رد کرد. پس از اظهارات ترامپ، سهام آمریکا جهش کرد و قیمت نفت کاهش یافت.
جوئل روبین، معاون پیشین دستیار وزیر امور خارجه در دولت اوباما، به ایراناینترنشنال گفت که هرگونه تلاش ظاهری برای ارتباط باید بهعنوان بخشی از یک درگیری گستردهتر دیده شود.
او افزود: «دو جنگ در جریان است؛ یک جنگ فیزیکی و یک جنگ که در شبکههای اجتماعی برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی جهانی جریان دارد.»
روبین گفت اقدام ترامپ به نظر یک «مانور تاکتیکی» میرسد که تا حدی با هدف آرام کردن بازارهای متزلزل نفت و خرید زمان برای جلب حمایت بینالمللی بیشتر انجام شده است.
او افزود: «اگر هدف این حرکت ترامپ ایجاد حمایت بینالمللی بیشتر برای این تلاش باشد، از نظر تاکتیکی بسیار هوشمندانه است و صادقانه بگویم در راستای منافع امنیت ملی ما نیز هست.»
در عین حال، روبین هشدار داد که نباید بیش از حد به گزارشها درباره وجود کانال ارتباطی میان آمریکا و جمهوری اسلامی اتکا کرد، بهویژه وقتی تهران بهطور علنی هرگونه تماس را رد میکند.
او گفت: «از زمان آغاز جنگ، جمهوری اسلامی هرگونه مذاکره را رد کرده اما این به معنای آن نیست که اصلا صحبتی صورت نگیرد.»
روبین افزود: «اگر پیامهایی هم رد و بدل شود، به نظر نمیرسد بخشی از یک مذاکره رسمی باشند. فکر میکنم اگر تبادل اطلاعاتی بین طرفین یا از طریق طرفهای ثالث وجود داشته باشد، ساختارمند نیست. به نظر من مردم باید این را بخشی از یک بازی ببینند، چون در نهایت نوعی پایانبندی وجود خواهد داشت.»
انتقام داخلی، ترور خارجی
صرف مطرح شدن نام قالیباف بهعنوان یک واسطه احتمالی میتواند پیامدهایی جدی در ساختار قدرت در جمهوری اسلامی ایران داشته باشد. در سیستمی که پیشتر با حملات دقیق به مقامات ارشد از جمله علی لاریجانی متزلزل شده، ارتباط دادن علنی یک مقام به تماسهای پشتپرده با واشینگتن میتواند وفاداری آن مقام را زیر سوال ببرد و او را در معرض انتقام داخلی یا حتی هدفگیری از سوی بازیگران خارجی قرار دهد.
بهنام بن طالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، به ایراناینترنشنال گفت مطرح شدن نام قالیباف در این گزارشها چندان دور از ذهن نیست.
او گفت: «قالیباف در عمق ساختار قدرت ریشه دارد و ارزشش برای جمهوری اسلامی بسیار فراتر از عنوان غیرنظامی اوست.»
با این حال، او هشدار داد که تصویر کلی همچنان بسیار مبهم است.
طالبلو افزود: «گرد و غبار جنگ هنوز فرو ننشسته و حتی اگر هماهنگیهایی هم در پشتپرده در جریان باشد، این تعاملات بیشتر برای جلوگیری از تشدید درگیری است تا دیپلماسی.»
او گفت: «این گفتوگوها، اگر واقعی باشند، درباره توافق نیستند. احتمالا درباره کاهش تنش، یافتن راه خروج و چگونگی اجرای آتشبس هستند. سخت است تصور کنیم که در این مقطع کسی درباره یک توافق صحبت کند.»
طالبلو همچنین گفت توقف موقت حملات به تاسیسات و زیرساختهای انرژی از سوی ترامپ به نظر تلاشی برای جلوگیری از کشیده شدن جنگ به عرصه اقتصاد و بحرانی کردن وضعیت در سطح جهانی است.
او گفت: «چنین اقدامی راهی برای آرام کردن بازارهاست. درگیری ادامه دارد و رژیم همچنان موشک و پهپاد شلیک میکند.»
به گفته بهنام بن طالبلو، کاخ سفید تلاش میکند تا چارچوب این جنگ از یک مساله صرفا سیاسی و امنیتی به یک بحران تمامعیار انرژی و اقتصادی تبدیل نشود.
«تهران در حال خرید زمان است»
اریک مندل، بنیانگذار شبکه اطلاعات سیاسی خاورمیانه، نیز به ایراناینترنشنال گفت راهبرد اصلی حکومت ایران «کاملا بربه تاخیر انداختن و فرسایش آمریکاییها، و نه اسرائیلیها» متمرکز است.
او با اشاره به تجربه خود در زمان مذاکرات توافق هستهای ۲۰۱۵ گفت تهران از میانجیها برای خرید زمان و سنجش اراده ترامپ استفاده میکند.
مندل افزود: «ایرانیها از میانجیهایی مثل ترکیه، مصر و عمان برای خرید زمان و ایجاد چنین تاخیری استفاده میکنند.»
مندل هشدار داد که واشینگتن نباید پیامهای تاکتیکی را با تغییر واقعی در نیتهای حکومت اشتباه بگیرد.
او گفت: «نباید فریب بخوریم. تا زمانی که این نظام وجود دارد، ماهیت آن همان خواهد بود که تا حالا بوده، حتی اگر بخواهند آن را رنگآمیزی کنند.»
جِی کلایتون، دادستان ایالات متحده در ناحیه جنوبی نیویورک، دوشنبه سوم فروردین در بیانیهای اعلام کرد: «ما از آغاز پرونده مشهور به ساختمان شماره ۶۵۰ خیابان پنجم در سال ۲۰۰۸ طی حدود دو دهه داراییهای پنهان حکومت ایران مرتبط با این آسمانخراش در منهتن را دنبال کردیم تا اطمینان حاصل شود که این منابع در نهایت به قربانیان تروریسم تحت حمایت تهران پرداخت شود، نه به تروریستها و حامیان آنها.»
او همچنین هدف اصلی وزارت دادگستری آمریکا را «دفاع از حقوق قربانیان سیاست دیرینه حکومت ایران در حمایت و ترویج حملات تروریستی در سراسر جهان» خواند.
این پرونده به مصادره داراییهای مرتبط با یک بانک دولتی ایران در ساختمان شماره ۶۵۰ خیابان پنجم در منهتن مربوط میشود؛ برجی ۳۶ طبقه که بهگفته مقامهای آمریکایی، منافع پنهان حکومت ایران از طریق بانک ملی در آن کشف شده بود.
طبق توافقی که سال گذشته میان دولت آمریکا، گروههای قربانیان و مالکان این ساختمان حاصل شد، آنها توافق کردند که در ازای بسته شدن همه پروندهها، ۳۱۸ میلیون دلار به قربانیان پرداخت شود.
در بیانیه دادستانی نیویورک آمده است: «در ژانویه ۲۰۲۵، دادستانی، گروههای قربانیان و مالک ساختمان به یک توافق نهایی رسیدند که بر اساس آن تمامی دعاوی باقیمانده در ازای پرداخت ۳۱۸ میلیون دلار به قربانیان مختومه شد. این مبلغ شامل ۱۲۹ میلیون دلار پرداخت اولیه و ۱۸۹ میلیون دلار پرداخت معوق طی سه سال بههمراه بهره است. پرداخت اولیه ۱۲۹ میلیون دلاری در روز جمعه ۲۰ مارس ۲۰۲۶ انجام شد.»
بر اساس این توافق، علاوه بر پرداخت به قربانیان، مشارکت مالک ساختمان و شریک اصلی آن منحل و ساختمان به یک نهاد جدید منتقل میشود. این انتقال و دیگر مراحل اجرای توافق با تایید اداره امور خیریه دادستانی کل ایالت نیویورک و دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا انجام شده است.
این برج اداری پیش از انقلاب ۱۳۵۷ بهدستور بنیاد پهلوی ساخته شد تا منبع درآمدی برای این بنیاد باشد. پس از انقلاب نام این نهاد به بنیاد علوی تغییر کرد. طبق برخی گزارشها، بنیاد علوی با هدف گسترش مطالعات فرهنگ ایرانی-اسلامی در ایالات متحده، ابتدا زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی قرار داشت اما بعدها به بنیاد مستضعفان منتقل شد و در نهایت بهعنوان یک «موسسه مستقل» به ثبت رسید.
در جریان این تغییرات از سال ۱۳۶۸ بانک ملی مالکیت بخشی از این برج را در اختیار گرفت. سهم بانک ملی در این ساختمان بلندمرتبه از طریق یک شرکت صوری به نام «آسا کورپ» مدیریت میشد. در این شراکت ۶۰ درصد سهام برج شماره ۶۵۰ خیابان پنجم در اختیار بنیاد علوی باقی ماند و ۴۰ درصد آن از طریق شرکت آسا تحت مالکیت بانک ملی در آمد. این شرکت صوری به جمهوری اسلامی اجازه میدادند با پنهان کردن مالکیت خود بر این برج و دور زدن تحریمها، درآمد حاصل از آن را دریافت کند.
دولت ایالات متحده در پرونده مرتبط با این ساختمان، با استناد به تحریمهای اعمالشده علیه جمهوری اسلامی و اسناد مرتبط با نقش بانک ملی در برنامههای تسلیحاتی حکومت ایران، بهویژه برنامه هستهای و همینطور ارتباط با تامین مالی تروریسم، استدلال کرد که این ساختار برای دور زدن تحریمها طراحی شده است.
تیر ۱۳۹۶ دادگاهی در نیویورک بنیاد علوی را به نقض تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی متهم کرد و رای داد که دولت آمریکا میتواند برج بنیاد علوی را مصادره کند.
براساس این حکم، «بنیاد علوی» بهعنوان مالک اصلی برج، از اینکه شریکش یعنی «شرکت آسا»، یک شرکت صوری و پوششی است، آگاه بوده و این واقعیت را مخفی کرده بود.
براساس «قانون مصونیت دولتهای خارجی» در آمریکا، قربانیان حملات تروریستی میتوانند در شرایطی داراییهای متعلق به دولتهای متهم به حمایت از تروریسم را در ایالات متحده مصادره کنند.
دیوان عالی آمریکا نیز سال ۱۳۹۵ این موضوع را تایید کرد که دادگاههای این کشور میتوانند در رسیدگی به دادخواهی قربانیان حملات تروریستی مرتبط با جمهوری اسلامی، از داراییهای بلوکهشده ایران برای پرداخت غرامت استفاده کنند.
این وزارتخانه در بیانیهای رسمی که بامداد سهشنبه چهارم فروردین منتشر شد، نوشت که این چهار دامنه اینترنتی از سوی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی برای پیشبرد عملیات روانی علیه مخالفان حکومت ایران مورد استفاده قرار میگرفت.
دو دامنه توقیفشده به گروه هکری حنظله، وابسته به جمهوری اسلامی، تعلق داشت.
وزارت دادگستری آمریکا در تشریح «عملیات روانی و سرکوب فرامرزی»، به استفاده از این وبسایتها برای برعهده گرفتن مسئولیت حملات سایبری علیه فعالان مخالف حکومت ایران، انتشار دادههای حساس بهدستآمده از این حملات، انتشار فراخوان برای قتل روزنامهنگاران، مخالفان حکومت و شهروندان اسرائیلی اشاره کرده است.
این وزارتخانه با استناد به بررسیهای انجام شده در اداره تحقیقات فدرال (افبیآی) اعلام کرد که این چهار دامنه توقیفشده از طریق سایتهای افشای مشترک، محدودههای آیپی مرتبط با ایران و یک «الگوی عملیاتی» مشترک به یکدیگر مرتبط بودهاند. این الگو حملات سایبری مخرب و اخلالگر و همچنین عملیات روانی موسوم به «فِیکتیویسم» (فعالیتنمایی جعلی) با استفاده از دادههای سرقتشده از طریق هک را شامل میشد.
دادستان کل آمریکا: جمهوری اسلامی دیگر قادر به نفرتپراکنی علیه آمریکاییها نخواهد بود
پم باندی، دادستان کل آمریکا، در این باره گفت: «تبلیغات تروریستی در فضای آنلاین میتواند به خشونت در دنیای واقعی دامن بزند، اما به لطف تلاشهای بخش امنیت ملی و دادستانی ایالات متحده در منطقه مریلند، این شبکه از وبسایتهای وابسته به ایران دیگر قادر به نفرتپراکنی علیه آمریکاییها نخواهد بود.»
او همچنین تاکید کرد که توانمندیهای سایبری ایالات متحده همواره هوشیار خواهند ماند تا شبکههایی را که تهدیدی برای شهروندان آمریکایی هستند شناسایی کنند و از کار بیندازند.
مدیر افبیآی: ما همه عاملان پشت تهدیدها علیه آمریکاییها را تعقیب میکنیم
کش پاتل، مدیر افبیآی، نیز با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران تصور میکرد میتواند پشت وبسایتهای جعلی و تهدیدهای اینترنتی پنهان شود تا آمریکاییها را بترساند و مخالفان را ساکت کند، افزود: «ما چهار ستون اصلی این عملیات را از بین بردیم اما کارمان تمام نشده است. افبیآی همه عاملان پشت این تهدیدهای مرگ و حملات سایبری را تعقیب خواهد کرد و تمام توان اجرای قانون آمریکا را علیه آنها به کار خواهد گرفت.»
گروه هکری حنظله ۲۶ اسفند با انتشار بیانیهای مدعی شد حسابهای کاربری وحید آنلاین، شهروند-خبرنگار مخالف حکومت ایران را هک کرده و به اطلاعاتی درباره او، همینطور اطلاعات شهروندانی دست یافته است که ویدیوهایی از اعتراضات دیماه و جنگ جاری در ایران را با او به اشتراک میگذاشتند.
این بیانیه همچنین مدعی شد که این کاربر دارای دفتری در اسرائیل است که هدف موشکهای جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
پس از انتشار این بیانیه، رسانههای متعلق به شبکه رسانهای سپاه پاسداران و تعدادی از مقامهای حکومت ایران این فرد را «هدف مشروع» نیروهای نظامی جمهوری اسلامی اعلام و او را به حذف فیزیکی تهدید کردند.
پس از آن، میروحید حسنتبار، که در سالهای گذشته با نام کاربری وحید آنلاین در شبکههای اجتماعی شهرت یافته است، با انتشار پستی در کانال تلگرامش ادعای حنظله مبنی بر هک کردن دستگاهها و اکانتهای خود و همینطور ارتباط با دولتهای دیگر را رد و اعلام کرد که ساکن ایالت مریلند در آمریکاست.
کِلی او. هایز، دادستان ایالات متحده در ایالت مریلند، «انتشار ایدئولوژی تروریستی در فضای سایبری» را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی آمریکا خواند و گفت که دفتر دادستانی آمریکا متعهد است با بخشهای مرتبط با اجرای قانون در ایالتها همکاری کند تا تهدیدها شناسایی، متوقف و عاملان آنها پاسخگو شوند.
او تاکید کرد: «ما در استفاده از همه منابع و ابزارهای موجود برای تضمین امنیت کشور تردید نخواهیم کرد.»
جیمی پل، مسئول ویژه افبیآی در شهر بالتیمور، پایتخت ایالت مریلند، نیز جمهوری اسلامی را به «سوء استفاده از فضای سایبری برای پیشبرد اهداف اقتدارگرایانه، سرکوب نهادهای دموکراتیک و تضعیف امنیت ملی و اقتصادی آمریکا» متهم کرد و گفت که افبیآی بهصورت «سریع، هدفمند و پیشدستانه» برای از کار انداختن تهدیدهای سایبری علیه آمریکا اقدام خواهد کرد.
او تاکید کرد که این نهاد از تمام اختیارات موجود برای شناسایی، بازداشت و پاسخگو کردن عاملان استفاده میکند.
گروه هکری حنظله که خود را یک «گروه مقاومت فلسطینی» معرفی و تلاش کرده از نماد کودکان غزه برای دستکاری ذهن مخاطبان استفاده کند، اواسط تیر ۱۴۰۴ مدعی هک ایراناینترنشنال و تلفنهای همراه چند نفر از کارکنان این رسانه شد.
آنها ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ نیز مسئولیت حمله سایبری به شرکت آمریکایی استرایکر را، مستقر در میشیگان، را بر عهده گرفته بود. استرایکر یک شرکت فناوری پزشکی است و محصولات اصلی آن تجهیزات جراحی، فناوریهای ایمنی، سیستمهای انتقال بیمار و تجهیزات مراقبتهای ویژه را شامل میشود.
این گروه یکم آذر ۱۴۰۴ نیز اطلاعات شخصی ۱۰ نفر را منتشر کرد و مدعی شد این افراد «مهندسان و کارکنان ارشد صنایع دفاعی اسرائیل» هستند. این گروه هکری در ازای اطلاعاتی که «مستقیما به دستگیری آنها منجر شود»، پاداش ۱۰ هزار دلاری پیشنهاد داد.
