شامگاه چهارشنبه در مناطق مختلف تهران و چندین شهر دیگر، پهپادها برای هدف قرار دادن ایستوبازرسیها به پرواز درآمدند.
کامیار بهرنگ، عضو تحریریه ایران اینترنشنال، میگوید عملیات آمریکا و اسرائیل برای حمایت از مردم ایران وارد فاز سرکوب نیروهای سرکوبگر شده است و عدم حضور علنی مجتبی خامنهای روحیه آنها را بیش از پیش تضعیف کرده است.
گفتوگو با کامیار بهرنگ، عضو تحریریه ایراناینترنشنال
مارک ای تیسن، ستوننویس واشینگتنپست در این یادداشت که چهارشنبه ۲۰ اسفند منتشر شد، نوشته است: «منتقدان دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده ادعا میکنند که او آمریکا را بدون داشتن یک هدف نهایی روشن وارد جنگ با جمهوری اسلامی کرده است، در حالی که برخی از مشاوران مضطرب ترامپ نیز از او میخواهند جنگ را زودتر از موعد پایان دهد. هر دو گروه اشتباه میکنند.»
در یادداشت واشینگتنپست تاکید شده است که عملیات نظامی آمریکا در مسیر تبدیل شدن به یک موفقیت عظیم قرار دارد. یک ترامپ صبور میتواند به چیزی دست یابد که هیچ رییسجمهوری دوران مدرن پیش از او حتی به آن نزدیک هم نشده بود: حذف غیرقابل بازگشت تهدید جمهوری اسلامی.
تیسن سپس تاکید کرده که در مقابل، اگر پیروزی قاطع نباشد، رهبران باقیمانده حکومت ایران ممکن است به این نتیجه برسند که آمریکا عزم خود را از دست داده و برای شکست دادن آنها بیش از حد ضعیف بوده است.
بهنوشته او، سه سطح از موفقیت در ایران وجود دارد که همگی در دسترس ترامپ قرار دارند:
سطح اول: ایالات متحده توانایی رژیم برای اعمال قدرت فراتر از مرزهایش را از بین ببرد.
ترامپ بهخوبی در مسیر دستیابی به این هدف قرار دارد. در کمتر از دو هفته نبرد، نیروهای مشترک آمریکا و اسرائیل بیش از پنج هزار هدف را مورد حمله قرار دادهاند. آنها بهطور سیستماتیک در حال از بین بردن نیروهای هوایی، زمینی و دریایی ایران، سامانههای فرماندهی و کنترل، ذخایر و ظرفیت تولید هستهای و موشکهای بالستیک و زیرساختهای تروریستی جمهوری اسلامی هستند.
تاثیر این حملات از هماکنون آشکار شده است. دریادار برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا، گزارش داده که از آغاز جنگ، حملات موشکهای بالستیک ایران ۹۰ درصد و حملات پهپادی آن ۸۳ درصد کاهش یافته است. و توانایی جمهوری اسلامی برای حمله به آمریکا و متحدانش بهزودی از بین خواهد رفت.
کوپر گفته است: «ما فقط آنچه را که دارند هدف قرار نمیدهیم؛ ما توانایی آنها برای بازسازی را نابود میکنیم.»
بهنوشته تیسن، هنوز هزاران هدف دیگر باید مورد حمله قرار گیرند، اما اگر آمریکا و اسرائیل کار را به پایان برسانند، حکومت ایران از نظر نظامی ناتوان خواهد شد و دیگر قادر نخواهد بود موشک، پهپاد یا راکت شلیک کند یا این سلاحها را در اختیار نیروهای نیابتی تروریستی خود قرار دهد.
او افزوده است برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی بهطور قاطع عقب رانده خواهد شد و این رژیم دیگر قادر نخواهد بود همسایگان خود را تهدید کند یا ترور را در منطقه گسترش دهد. این دستاوردی خواهد بود که جهان را تغییر میدهد. اما اگر رژیم کنونی ایران با ارادهای دستنخورده باقی بماند، این موفقیت موقتی و قابل بازگشت خواهد بود.
سطح دوم: رژیم فعلی در ایران فرو بپاشد و حکومتی جدید جایگزین آن شود که در مقابل واشینگتن پاسخگو باشد.
آمریکا و اسرائیل تاکنون علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و دستکم ۴۸ مقام ارشد این حکومت را کشتهاند.
بهنوشته تیسن، کشته شدن این تعداد از رهبران در چنین مدت کوتاهی بخشی از برنامه جنگی نبود؛ این امر تنها به این دلیل ممکن شد که بسیاری از آنها بهطور احمقانهای در روز روشن گرد هم آمده بودند و هدفی مناسب را فراهم کردند.
نویسنده این مقاله در ادامه افزوده که با این حال، مرحله اولیه عملیات نظامی عمدتا بر رهبران جمهوری اسلامی متمرکز نیست، بلکه بر نابودی پدافند هوایی و تواناییهای اقدامات تلافیجویانه رژیم تمرکز دارد.
به نوشته او، وقتی آمریکا بهطور کامل به برتری هوایی دست یابد، اهداف بیشتری از میان رهبران قابل هدف قرار دادن خواهند بود. پسر خامنهای که بهتازگی بهعنوان جانشین او معرفی شده، قطعا در صدر این فهرست قرار دارد.
در یادداشت واشینگتنپشت گفته شده است که با افزایش چنین حملاتی برای قطع سر، رژیم از درون شروع به شکاف و فروپاشی خواهد کرد. عناصر تندرو ممکن است بخواهند تا آخرین نفس بجنگند، اما دستکم برخی رهبران احتمالا بقا را به شهادت ترجیح خواهند داد و برای همکاری با آمریکا پیشقدم خواهند شد؛ همانگونه که بقایای رژیم مادورو در ونزوئلا در حال انجام چنین کاری هستند.
نویسنده مقاله پس افزوده که در این سطح، اراده رهبران باقیمانده حکومت ایران برای بازسازی دستگاه ترور خود بهطور قاطع شکسته خواهد شد و شرایط برای سطح سوم موفقیت فراهم میشود.
سطح سوم: مردم ایران قیام کنند و کشور خود را پس بگیرند.
تنها چند هفته پیش از آغاز عملیات نظامی، ایرانیان درصدها شهر به خیابانها آمدند تا آزادی خود را مطالبه کنند و تنها در برابر سرکوبی وحشیانه که دستکم ۳۰ هزار کشته برجای گذاشت، عقب نشستند.
اکنون نیروهای مشترک آمریکا و اسرائیل در حال نابود کردن زیرساختهای سرکوب داخلی هستند که آن قتلعامها را انجام دادند.
در همین حال ترامپ به مردم ایران گفته است: «در پناه بمانید. از خانههای خود خارج نشوید. بیرون بسیار خطرناک است. بمبها همه جا فرو خواهند ریخت. وقتی کار ما تمام شد، دولت خود را به دست بگیرید.»
در این تحلیل گفته شده است که وقتی گرد و غبار جنگ فرو بنشیند، احتمالا ایرانیان به دعوت ترامپ پاسخ خواهند داد و برای تصرف نهادهای خود به خیابانها بازخواهند گشت؛ همانگونه که مردم آلمان دیوار برلین را فرو ریختند.
تیسن سپس این احتمال را منتفی ندانسته که تغییر دموکراتیک آهستهتر رخ دهد و این فرآیند با یک دولت انتقالی آغاز شود که در نهایت جای خود را به دولتی بدهد که توسط مردم انتخاب شده است.
بهنوشته او، وقتی فضای ترس از میان برود گروههای مخالف خواهند توانست آزادانه گرد هم آیند، اعتراض کنند و حقوق خود را مطالبه کنند. چه بهصورت ناگهانی و چه بهتدریج، ایران میتواند از یک دشمن تمامیتخواه به متحدی طرفدار آمریکا برای صلح در منطقه تبدیل شود.
نویسنده مقاله در عین حال تاکید کرده که هنوز ممکن است چیزهای زیادی اشتباه پیش برود. این خطر وجود دارد که رژیم مقاومتر از آنچه انتظار میرود باشد یا اینکه جنگ داخلی آغاز شود، اما بزرگترین خطر این خواهد بود که کارزار نظامی خیلی زود و پیش از آنکه رژیم ایران فرو بپاشد پایان یابد.
بهنوشته او چنین کاری نهتنها یک فرصت از دسترفته خواهد بود، بلکه ممکن است بقایای رژیم را به این نتیجه برساند که در نبرد ارادهها با ترامپ در واقع پیروز شدهاند. برای آنها، هر نوع بقا به معنای پیروزی است. حتی ممکن است چنین برداشت کنند که با عنایت الهی نجات یافتهاند تا کارزار جهاد خود علیه غرب را ادامه دهند.
تیسن افزوده که ترامپ با خلع سلاح جمهوری اسلامی همین حالا نیز بیش از هر رییسجمهوری دیگری در دوران مدرن برای صلح خاورمیانه دستاورد داشته است، اما اگر او مسیر خود را ادامه دهد، میتواند رژیم را بهطور قاطع شکست دهد و حکومت دینی تمامیتخواه آن را با دولتی جدید جایگزین کند که پاسخگوی واشینگتن و یا بهتر از آن، پاسخگوی شهروندان خودش باشد.
او در پایان مقاله خود تاکید کرده است که تاریخ و مردم آمریکا، ترامپ را برای چنین کاری گرامی خواهند داشت.
هنوز مشخص نیست اظهارات احمد دنیامالی تصمیم نهایی جمهوری اسلامی است یا اینکه صرفا برای فشار بر فیفا و مظلومنمایی عنوان شده است؛ اما آنچه مسلم است، هراس مقامهای حکومت و فدراسیون فوتبال تنها به مسائل نظامی محدود نمیشود.
پناهندگی دستهجمعی ستارگان تیم ملی فوتبال زنان در استرالیا، از جمله چهرههای شاخصی چون زهرا قنبری، کاپیتان تیم ملی، و عاطفه رمضانیزاده، شوک سنگینی به بدنه فوتبال وارد کرده است.
پناهندگی این بازیکنان که پس از کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور تهران، از خواندن سرود جمهوری اسلامی امتناع کرده بودند، به کابوسی برای مقامها تبدیل شده است و اکنون ترسی عمیق از تکرار سناریویی مشابه برای تیم ملی مردان در خاک آمریکا، خواب را از چشمان مقامهای جمهوری اسلامی، از جمله مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال، ربوده است.
تاج با ادبیاتی که بوی انصراف میدهد، صراحتا اعلام کرد: «با دورنمای فعلی، هیچ عقل سلیمی نمیپذیرد که تیم ملی به آمریکا اعزام شود.»
این اظهارات نشاندهنده هراس از فروپاشی تیمی است که قرار است در شهرهایی چون لسآنجلس و سیاتل به میدان برود. کانونهایی که مرکز تجمع ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی هستند.
برخلاف جام جهانی قطر، این بار هواداران حکومتی شانسی برای دریافت ویزای آمریکا ندارند و پیشبینی میشود فضای ورزشگاهها، بهویژه پس از کشتار دیماه ۱۴۰۴، بهطور کامل علیه جمهوری اسلامی باشد.
از سوی دیگر، چالش صدور ویزای بازیکنان نیز «قوز بالای قوز» شده است.
مهدی طارمی، ستاره خط حمله ایران، بهدلیل سوابق انتشار مطالب علیه اسرائیل در فضای مجازی و گذراندن دوران سربازی در نیروی دریایی سپاه پاسداران، با مانع جدی برای ورود به خاک ایالات متحده روبهروست.
اگرچه جیانی اینفانتینو، رییس فیفا، گفته است دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای حضور ایران در جام جهانی چراغ سبز نشان داده، اما واقعیتهای میدانی متفاوت است.
به نظر میرسد جمهوری اسلامی در حال بررسی گزینهای است که در آن «جنگ» را بهانه کرده و از ترس پناهندگی بازیکنان و تحقیر سیاسی در ورزشگاههای آمریکا، قید حضور در جام جهانی را بزند.
این تصمیم میتواند آرزوی دیرینه امیر قلعهنویی و شاگردانش را برای حضور در بزرگترین رویداد فوتبالی جهان نقش بر آب کند.
بهدنبال آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، نوسانهای اولیه در بازار انرژی شدید بوده اما قابل مدیریت است. با این حال، هرچه این اختلال طولانیتر شود، خطر اینکه کمبودهای واقعی عرضه - و نه صرفا نوسان قیمت - عامل اصلی بحران شود، بیشتر خواهد شد.
در روزهای اخیر، حملات ایران به زیرساختهای انرژی در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس گسترش یافته و همزمان بسته ماندن تنگه هرمز نیز ادامه داشته است.
دوشنبه ۱۸ اسفند، یک پالایشگاه نفت در امارات متحده عربی هدف حمله قرار گرفت.
قطر تولید گاز طبیعی مایع را متوقف کرده، در حالی که عراق و کویت هر یک تولید نفت خود را حدود ۷۰ درصد کاهش دادهاند.
با آغاز معاملات ۱۸ اسفند، قیمت نفت برنت برای مدت کوتاهی بیش از ۲۵ درصد افزایش یافت و به ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسید، اما پس از آنکه گروه هفت اعلام کرد در حال بررسی آزادسازی ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی است، قیمتها عقب نشست.
بعدتر قیمتها به حدود ۹۸ دلار کاهش یافت - که همچنان حدود ۳۰ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ است - و نشان میدهد بازارها کمتر نگران فروپاشی فوری هستند و بیشتر خود را برای اختلالی پایدار آماده میکنند.
پیش از آنکه عبور و مرور در تنگه هرمز مختل شود، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از این گذرگاه عبور میکرد که بیشتر آن به مقصد آسیا بود.
افزون بر این، روزانه حدود ۳۳۰ میلیون متر مکعب گاز طبیعی مایع نیز از همین مسیر منتقل میشد.
عربستان سعودی و امارات متحده عربی بخشی از صادرات خود را از طریق مسیرهای جایگزین خط لوله منحرف کردهاند، اما این حجم همچنان بسیار کمتر از میزانی است که پیشتر از تنگه هرمز عبور میکرد.
محدودیت توان بازار برای تحمل بحران
شرکتهای مشاوره انرژی از جمله وود مکنزی و کپلر از همان ابتدا هشدار داده بودند بازارهای جهانی تنها برای سه تا چهار هفته میتوانند نوسان شدید را بدون بازگشایی این آبراه تحمل کنند.
آزادسازی ذخایر راهبردی میتواند بهطور موقت ضربه را کاهش دهد، اما حتی آزادسازی ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون بشکه نیز تنها تسکینی محدود فراهم میکند؛ بهویژه اگر حملات همچنان به زیرساختها آسیب بزند یا بازگشت ظرفیت صادراتی را به تاخیر بیندازد.
این ذخایر آزادشده نیز باید نسبتا سریع دوباره پر شوند. موضوعی که کارایی بلندمدت آنها را بهعنوان یک سپر محافظ، محدود میکند.
بازار گاز حتی بیش از این در معرض خطر قرار دارد. پیشتر حدود یکپنجم تجارت جهانی گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور میکرد و برای عرضههای شرکت قطرانرژی جایگزینهای عملی اندکی وجود دارد.
قیمت جهانی گاز تقریبا دو برابر شده، آن هم در زمانی که سطح ذخیرهسازی در اروپا به پایینترین میزان از سال ۲۰۲۲ رسیده و مخازن کمتر از ۳۰ درصد پر هستند.
تنگه هرمز همچنین محل جابهجایی بخش قابل توجهی از تجارت جهانی گوگرد و کودهای شیمیایی است: یادآوری این نکته که اختلال طولانیمدت میتواند فراتر از شوک فوری انرژی، پیامدهای گستردهتری برای قیمت مواد غذایی و تورم داشته باشد.
ابعاد راهبردی بحران نیز هرچه بیشتر آشکار میشود.
۱۸ اسفند، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هشدار داد اگر عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز از سر گرفته نشود، ایالات متحده «۲۰ برابر شدیدتر» علیه جمهوری اسلامی واکنش نشان خواهد داد.
۱۹ اسفند، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس با لحنی چالشبرانگیز پاسخ داد: «تنگه هرمز یا گذرگاهی برای صلح و شکوفایی برای همه خواهد بود یا گذرگاهی برای شکست و رنج جنگطلبان.»
او افزود: «هشدار که مبادا شما کسانی باشید که ناپدید میشوید.»
در حال حاضر بازارها هنوز در حال جذب شوک هستند اما هرچه اختلال طولانیتر شود، نتیجه کمتر به نوسان قیمت وابسته خواهد بود و بیشتر به عرضه واقعی گره خواهد خورد.
تحولی که ذخایر راهبردی و مسیرهای جایگزین، به تنهایی قادر به جبران آن نخواهند بود.
