بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد در پی انتشار اطلاعیه تهدیدآمیز قوه قضاییه علیه رسانهها و شهروندان، رسانهها در روزهای اخیر از انتشار گزارشها، تصاویر و ویدیوهای مربوط به حملات آمریکا و اسرائیل خودداری کردهاند و اطلاعرسانی درباره این حملات بهشدت محدود شده است.
پیشتر قوه قضاییه با انتشار اطلاعیهای درباره انتشار تصاویر حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ایران هشدار داد و اعلام کرد انتشار عکس و فیلم از محل اصابت این حملات میتواند «تخلف و جرم» تلقی شود و با منتشرکنندگان آن برخورد قاطع خواهد شد.
در ادامه این اطلاعیه آمده است برخی رسانهها و صفحات مجازی که «با رویکردی غیرمسئولانه و خلاف امنیت ملی» از محل اصابت حملات عکس و فیلم منتشر کرده بودند، تذکر دریافت کرده و علیه آنها محدودیتهایی اعمال شده است.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی در سالهای گذشته نیز در موارد متعددی برای روزنامهنگاران، رسانهها و شهروندانی که درباره برخی موضوعات اظهارنظر کرده یا گزارشهایی منتشر کردهاند پرونده قضایی تشکیل داده است.
در روزهای گذشته، اولویت آمریکا مهار توان دریایی جمهوری اسلامی و بازگرداندن امنیت به تنگه هرمز بود. در جریان این عملیات، ۴۲ فروند از کشتیهای نیروی دریایی جمهوری اسلامی نابود شد. واشینگتن همچنین یک برنامه بیمه اتکایی ۲۰ میلیارد دلاری برای کاهش ریسک حملونقل در تنگه هرمز معرفی کرد.
در این حین، حملات جمهوری اسلامی علیه تاسیسات زیرساختی و نفتی در کشورهای همسایه، موجب مختل شدن استخراج در عراق، عربستان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس شد، و در مواردی خسارتهای انسانی برجای گذاشت.
افزون بر این، اظهارات تند مقامات جمهوری اسلامی، تنشها را تا جایی شدت داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شدت دادن به اقدامات نظامی را پاسخی به «رفتار بد» جمهوری اسلامی خواند.
از شامگاه شنبه ۱۶ اسفند، دور تازه حملات گسترده به ذخایر سوخت در کلانشهرها آغاز شده است. بررسیهای مقدماتی نشان میدهد که آسیبهای وارد شده و ادامه حملات مشابه میتواند پیامدهایی فراتر از تضعیف توان نظامی داشته باشد. شبکه تامین و توزیع بنزین و گازوییل، نقشی کلیدی در حملونقل، زنجیره تامین کالا و فعالیت صنایع دارد و هرگونه اختلال در آن میتواند به افزایش قیمتها و تشدید تورم منجر شود.
طبق تخمینهای موجود، مخازن سوخت مناطق اطراف تهران نزدیک به یک چهارم ذخایر ایران را تشکیل میدهد. این در حالیست که در روزهای گذشته، زیرساختهای نفتی کشور نیز در حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیده و این موضوع، اهمیت ذخایر سوخت را بیش از پیش بالا برده بود.
در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیتهای ارزی، تحریمها و فشارهای ساختاری مواجه است، هدف قرار گرفتن زیرساخت سوخت را میتوان پایانی بر نمایش مقامهای جمهوری اسلامی برای تحت کنترل جلوه دادن اوضاع دانست.
از منظر راهبردی، انتقال میدان تقابل از تاسیسات نظامی به زیرساخت انرژی، همچنین نشاندهنده تمایل دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای به سرانجام رساندن جنگ در اسرع وقت است.
با مرور رفتارهای جمهوری اسلامی در روزهای گذشته میتوان نتیجه گرفت که راهبردها آنها بر این فرض استوار است که با توجه به تجربیات پیشین در عراق و افغانستان، و همینطور فشارهای سیاسی، آمریکا تمایلی به استفاده از نیروی زمینی ندارد. در این چارچوب، تهران میکوشد با حملات پهپادی کمهزینه و پراکنده، امنیت کشورهای همسایه را مختل کند و با هدف قرار دادن زیرساختهای آنها، بهطور غیرمستقیم آمریکا را برای ترک مخاصمه تحت فشار بگذارد.
این در حالی است که بر اساس اطلاعات منتشر شده، دولت آمریکا در حال بررسی گزینه اعزام نیروهای زمینی به ایران است. یکی از طرحهایی که در اختیار رییسجمهوری آمریکا قرار دارد و از سوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا و متحدان اسرائیلی طراحی شده، اعزام واحدهای عملیات ویژه به داخل ایران برای تصرف اورانیوم و نابودی تاسیسات کلیدی هستهای است.
در دو روز گذشته، حملات جمهوری اسلامی علیه تاسیسات نفتی در کشورهای همسایه، تنشهای منطقهای را افزایش داده است. این اقدامات از منظر واشینگتن تهدیدی علیه ثبات بازارهای منطقهای و امنیت شرکای آمریکا تلقی میشود.
همزمان، اظهارات تند برخی مقامهای جمهوری اسلامی علیه رییسجمهوری آمریکا، فضای سیاسی تقابل را تشدید کرده است. در چنین بستری، کاخ سفید واکنش خود را در قالب ضربات فزاینده نظامی، افزایش تولید مهمات و بررسی گزینههای گستردهتر تنظیم کرده است.
در چنین شرایطی، تصمیم ترامپ، تحت فشار گذاشتن نقطه ضعف جمهوری اسلامی یعنی توان اقتصادی و تابآوری داخلی است. چنین رویکردی دامنه فشار را به سطح معیشتی و اجتماعی گسترش میدهد و هزینه ادامه جنگ را برای تهران بالا میبرد.
۱۵ اسفند، اندکی پس از حملات سنگین به مناطق مرکزی در حوالی مجموعه حکومتی پاستور، ارتش اسرائیل ویدیویی از پناهگاه زیرزمینی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی منتشر کرد؛ پناهگاهی شبیه به یک شهر زیرزمینی که پس از مرگ او نیز توسط مقامهای باقی مانده حکومت مورد استفاده قرار میگیرد.
بررسی تصاویر منتشر شده از سوی ارتش اسرائیل با استفاده از ابزارهای آنلاین نشان میدهد طول این تونلها نزدیک به پنج کیلومتر است. طبق اظهارات علیرضا زاکانی شهردار تهران و اعضای شورای شهر تهران، ساخت هر کیلومتر تونل مترو در تهران بهطور میانگین و با در نظر گرفتن قیمتهای کنونی، بین ۵ تا ۶ هزار میلیارد تومان هزینه دارد. این رقم تنها عملیات عمرانی را در بر میگیرد و تزئینات، تجهیزات و محوطهسازی داخلی و فضاهای زیرزمینی را شامل نمیشود.
بر این اساس، احداث پنج کیلومتر تونل زیرزمینی حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار میلیارد تومان هزینه داشته است. با توجه به محرمانه بودن پروژه و الزامات امنیتی آن، بهنظر میرسد هزینه واقعی احتمالا چندین برابر حفر یک تونل عادی بوده باشد.
در حالت عادی، پیمانکاران تونلسازی در تهران میتوانند روزانه حدود ۱۰ متر تونل حفر کنند. ساخت چنین تاسیساتی زیر تهران دستکم حدود ۵۰۰ روز، برابر با حدود ۱۷ ماه زمان نیاز دارد. با در نظر گرفتن سطح محرمانه بودن پروژه و تجهیزات جانبی، زمان ساخت احتمالا بیشتر از این برآورد بوده است.
هسته اصلی: زیر مرکز درمانی
ویدیوی منتشر شده، تاسیسات مرکزی این مجموعه پناهگاهی زیرزمینی را در جنوب غربی ساختمان ریاستجمهوری نشان میدهد؛ موقعیتی که دقیقا زیر مرکز درمانی «شهید شوریده» قرار دارد. این مرکز درمانی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی است و از سال ۱۳۶۴ فعالیت میکند. مجموعه پزشکی شوریده در عمل بخشی از مجموعه حکومتی پاستور بهشمار میرود.
بر اساس ارتفاع رمپها و طول خودروها در تصویرسازی، برآورد میشود تاسیسات مرکزی این مجموعه در عمق حدود ۴۰ تا ۵۰ متری زیرِ مجموعه شوریده ساخته شده باشد. این بخش از سمت شمال غربی به یکی از ورودیهای دیگر مجموعه در انتهای خیابان رجبی متصل است؛ نقطهای که در فاصله حدود ۲۰۰ متری بیمارستان «شهید شوریده» قرار دارد.
شرقیترین ورودی: کنار دبستان دخترانه
شرقیترین ورودی این مجموعه تونلها در محله شیخ هادی، خیابان ولیعصر و زیر پارکینگ طبقاتی جامی قرار دارد. این پارکینگ در مجاورت دبستان دخترانه هجرت ساخته شده است و در فاصله حدود ۱۰۰ متری آن نیز دبستان پسرانه «صاحبالزمان» قرار دارد.
در شمالیترین نقطه این شبکه تونلها نیز پارکینگ طبقاتی ۱۲ فروردین قرار دارد. این پارکینگ در خیابان جمهوری اسلامی، خیابان ۱۲ فروردین، نبش خیابان دانش واقع شده است.
هر دوی این پارکینگها در ۱۳ آذر ۱۳۹۶ به عنوان دو پروژه خواهر با حضور شهردار وقت تهران، محمد نجفی افتتاح شدند.
ورودی زیر مسجد، در کنار مدرسه
ورودی دیگر این تونلها در غرب میدان پاستور، میان ایستگاه متروی حر و میدان پاستور قرار دارد. این نقطه زیر مسجدی به نام مسجد توحید واقع شده است. در کنار مسجد نیز ساختمانی قرار دارد و پشت آن دبستان پسرانه «شهید کدخدایی» واقع شده است.
در فاصله حدود ۲۰۰ متری این محل، ورودی دیگری در ضلع جنوب غربی میدان پاستور و در حاشیه خیابان دانشگاه جنگ قرار دارد. در کنار آن دندانپزشکی «کریمه اهل بیت» و روبهروی آن درمانگاه «کریمه اهل بیت» واقع شده است. داروخانه «۲۹ فروردین» ارتش جمهوری اسلامی نیز در نزدیکی همین محل قرار دارد.
ورودی، درست کنار مدرسه فوتبال
غربیترین ورودی این شبکه تونل زیر ساختمانی کوچک در حاشیه معاونت صدور مجوز حمل سلاح شکاری قرار دارد. در سمت شرقی این ساختمان یک مدرسه فوتبال بهصورت دیواربهدیوار ساخته شده است و مجتمعهای مسکونی متراکمی نیز اطراف آن قرار دارند.
این منطقه در محدوده تقاطع خیابان سپه و کمالی در خیابان کاشان، انتهای خیابان چهارم واقع شده است. این تونلها در فاصله کمی از مجتمعهای مسکونی یاس و «نامجو» وابسته به ارتش جمهوری اسلامی قرار دارند.
