سازمان دادبان در گزارشی اعلام کرد فشار بر وکلای دادگستری، بهویژه وکلای فعال در حوزه حقوق بشر، در ماههای اخیر افزایش یافته و برخی از آنان درباره پذیرش پروندههای مرتبط با اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ با هشدارهای مستقیم روبهرو شدهاند.
بر اساس این گزارش منابع حقوقی در ایران چهارشنبه شش اسفند گفتد این فشارها تنها به تماسهای تهدیدآمیز محدود نبوده و در برخی موارد شامل هشدار درباره پذیرش وکالت معترضان بازداشتشده نیز بوده است.
بهگفته این منابع، چنین فضایی نگرانیهایی درباره امنیت حرفهای وکلا و امکان انجام آزادانه وظایف آنان ایجاد کرده است.
در این گزارش آمده است در شهرهایی از جمله تهران، کرج و شیراز، شماری از وکلا اعلام کردهاند از سوی برخی مقامات قضایی تحت فشار قرار گرفتهاند تا از پذیرش پروندههای مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ خودداری کنند.
بهگفته این وکلا، به آنان هشدار داده شده ادامه فعالیت در این پروندهها ممکن است پیامدهای قضایی یا امنیتی برایشان به همراه داشته باشد.
دادبان با اشاره به اصل ۳۵ قانون اساسی تاکید کرده است حق انتخاب آزادانه وکیل از ارکان دادرسی عادلانه است و قانون آیین دادرسی کیفری نیز بر ضرورت حضور وکیل در روند رسیدگی تاکید دارد.
در این گزارش آمده است هرگونه محدودسازی یا تهدید وکیل در پذیرش پرونده میتواند به نقض حق دفاع متهم و خدشه به روند رسیدگی منصفانه منجر شود.
کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد جمعه اول اسفند در بیانیهای از مقامهای جمهوری اسلامی خواستند درباره سرنوشت هزاران بازداشتشده، ناپدید یا مفقود شده پس از اعتراضات سراسری دی ماه شفافسازی کنند.
به گفته این کارشناسان، وکلا، کادر درمانی، روزنامهنگاران، نویسندگان، هنرمندان و مدافعان حقوق بشر نیز در میان بازداشتشدگان دیده میشوند.
این نهاد همچنین اعلام کرده است استقلال نهاد وکالت از پیششرطهای تحقق عدالت قضایی است و فشار بر وکلا یا ایجاد مانع در انجام وظایف حرفهای آنان میتواند اعتماد عمومی به نظام عدالت را تضعیف کند. مقامهای قضایی جمهوری اسلامی تاکنون درباره این گزارش اظهارنظر نکردهاند.
پروندهسازی علیه وکلای دادگستری
فشارهای جمهوری اسلامی بر وکلای دادگستری از آغاز انقلاب ملی ایرانیان بهطور چشمگیری افزایش یافته است. بر اساس گزارش کانال تلگرامی امتداد، هادی شریفزاده، دبیر کمیسیون روابط عمومی کانون وکلای منطقه فارس، ۲۷ بهمن در منزل خود دستگیر شد.
حمید نوروزی، عضو کانون وکلای منطقه فارس، نیز ۲۵ بهمن بازداشت شده بود.
شریفزاده و نوروزی از امضاکنندگان بیانیه استعفای برخی اعضای این کانون در اعتراض به سرکوب معترضان در روزهای آغازین انقلاب ملی ایرانیان بودند.
امتداد افزود: «تاکنون چهار نفر از امضاکنندگان این بیانیه بازداشت شدهاند که از این میان، محمد هادی جعفرپور و مهدی انصاری هفته گذشته به قید وثیقه آزاد شدند.»
همچنین بر اساس اطلاعاتی رسیده به ایراناینترنشنال، سارا حسینزاده که از تاریخ ۲۹ دی ناپدید شده بود، در زندان مرکزی ارومیه نگهداری میشود.
الحره به نقل از منابع مخالف جمهوری اسلامی که شماری از آنها در ایران هستند، نوشت بخش عمده پایگاهها، سکوهای موشکی و مراکز اطلاعاتی سپاه پاسداران در امتداد مرز ایران و عراق مستقر شدهاند.
تعدادی از این مواضع در جریان جنگ ۱۲ روزه هدف حملات اسرائیل قرار گرفته بودند.
شیروان جامی، از فرماندهان نظامی حزب آزادی کردستان و از مخالفان جمهوری اسلامی، در مصاحبه با الحره گفت: «سپاه پاسداران هیچ نقطه خالی در طول مرز با عراق باقی نگذاشته و همه جا یگانهای سنگین، سکوهای پرتاب موشکهای بالستیک و سامانههای راداری مستقر کرده است تا برای جنگ آماده باشد.»
او افزود سپاه پاسداران طی هشت ماه گذشته در امتداد مرز با عراق دست به جابهجایی و بازآرایی نیروهای خود زده، شمار نیروها را افزایش داده، پایگاههایش را بازسازی کرده و چندین پایگاه جدید، شامل مراکز دیدهبانی و اطلاعاتی، ایجاد کرده است.
آمریکا در روزهای اخیر حضور نظامی خود را در منطقه بهطور چشمگیری افزایش داده است.
در سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی بارها تهدید کردهاند در صورت هرگونه اقدام نظامی واشینگتن، دامنه درگیری را به سطح منطقه گسترش خواهند داد.
موشکهای خرمشهر و فاتح، پهپادهای شاهد ۱۳۶ و ۱۴۹
جامی در ادامه مصاحبه خود گفت سپاه پاسداران تعداد قابل توجهی نیرو را در خرمآباد، نفتشهر استان کرمانشاه و در نزدیکی گذرگاه پرویزخان مستقر کرده و شماری دیگر را به پاوه، جوانرود و نوار مرزی مریوان گسیل داشته است.
او به استقرار تعداد زیادی سکوی پرتاب موشکهای بالستیک در ارتفاعات بانه، سردشت و کرمانشاه اشاره کرد و افزود مهمترین موشکهای مستقر در این مناطق از خانواده خرمشهر و فاتح هستند و پهپادهای شاهد ۱۳۶ و ۱۴۹ نیز در همین محدودهها به کار گرفته شدهاند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، چهارشنبه ششم اسفند با اشاره به دور بعدی مذاکرات تهران و واشینگتن در ژنو گفت اگر «عزت ایران و منافع متقابل» رعایت شود، جمهوری اسلامی «پشت میز مذاکره» خواهد بود.
او در عین حال تهدید کرد در صورت اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی، تهران پاسخی «پشیمانکننده» خواهد داد.
پنجم اسفند، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار داد اگر جمهوری اسلامی این کشور را هدف قرار دهد، اسرائیل «با نیرویی پاسخ خواهد داد که قابل تصور نیست».
آمادهسازی جمهوری اسلامی برای «جنگی تعیینکننده»
کاوه بهرامی، فرمانده نیروهای پیشمرگه وابسته به حزب دموکرات کردستان ایران، در مصاحبه با الحره از ادامه «نظامیسازی شهرهای کردستان ایران و تبدیل آنها به پادگان» خبر داد.
به گفته او، حجم تسلیحات منتقلشده به نقاط مرزی نشاندهنده آمادهسازی جمهوری اسلامی برای «جنگی تعیینکننده» است.
الحره به نقل از کارشناسان امور ایران نوشت نگرانی جمهوری اسلامی نسبت به عراق در صورت هرگونه حمله احتمالی، ریشه در دو ملاحظه راهبردی دارد:
نخست، استقرار گروههای مخالف کرد ایرانی در خاک عراق که بسیاری از آنها شاخههای نظامی فعال در داخل ایران دارند و از تجربه و سازماندهی نظامی برخوردار هستند.
دوم، حضور نیروهای ائتلاف بینالمللی به فرماندهی آمریکا در عراق.
جمهوری اسلامی این احتمال را جدی میداند که در صورت آغاز درگیری، ائتلاف از خاک عراق برای اجرای عملیات زمینی با هدف تضعیف یا حتی سرنگونی حکومت استفاده کند.
سارا رحیمی، رواندرمانگر، در گفتوگو با ایراناینترنشنال به پیچیدگی شرایط این روزهای مردم ایران پرداخت و توضیح داد اضطراب مزمن چگونه به مشکلات روانتنی منجر میشود و برای فعالیت آگاهانه در کنار حفظ سلامت روان و جسم، چه راهکارهایی میتوان در پیش گرفت.
رحیمی گفت: «استرس و تروما در بدن ما ذخیره میشود. به عبارت دیگر، بدن ما تنها تجربه را تحمل نمیکند، بلکه آن را ثبت میکند. ما ۴۷ سال با تروماهایی روبهرو بودهایم که در بدن انباشته شدهاند.»
او با اشاره به اهمیت مفهوم تریگر «trigger» افزود: «تروماهای جدید تروماهای گذشته را تحریک میکنند. در نتیجه، بدن ما وارد حالت بقا و آماده فرار میشود، اما مشخصا جایی برای فرار وجود ندارد.»
در روانشناسی تروما، «تریگر» به محرک بیرونی یا درونی گفته میشود که خاطره یا واکنش هیجانی مرتبط با یک تجربه آسیبزا را فعال میکند. این محرک میتواند صدا، تصویر، بو، خبر، یک جمله، یا حتی یک احساس بدنی باشد.
در فارسی معمولا از معادلهایی مانند «محرک»، «برانگیزاننده» یا «فعالکننده تروما» برای اشاره به این مفهوم استفاده میشود.
استرس مداوم چه بر سر بدن میآورد؟
رحیمی در ادامه گفتوگو با ایراناینترنشنال، به پیامدهای قرار گرفتن مداوم در معرض استرس اشاره کرد و توضیح داد با افزایش سطح کورتیزول، دستگاههای عصبی، ایمنی و گوارشی، تحت تاثیر قرار میگیرند.
او بروز مشکلات گوارشی، میگرن و سردردهای شدید، و حتی عود بیماریهایی مانند اماس و سرطان را از پیامدهای احتمالی استرس مزمن دانست.
کورتیزول هورمونی است که از غدد فوقکلیوی ترشح میشود و نقش مهمی در تنظیم استرس، سوختوساز و پاسخ ایمنی دارد.
در شرایط تهدید، ناامنی و اضطراب مزمن، محور استرس بدن فعال میشود و برای آمادهسازی بدن جهت بقا، سطح کورتیزول افزایش مییابد.
چگونه اخبار را دنبال کنیم و فرسوده نشویم؟
دنبال کردن تحولات ایران ضروری است و نمیتوان چشم بر واقعیتها بست. آگاهی، بخشی از مسئولیت شهروندی است.
با این حال، این پیگیری باید هدفمند، زمانبندی شده و همراه با توجه جدی به حفظ سلامت روان و جسم باشد.
تماشای مداوم اخبار دلخراش، سیستم عصبی را در وضعیت هشدار نگه میدارد؛ مانند آژیر خطری که بیوقفه به صدا درمیآید و فرصتی برای خاموشی ندارد. در چنین شرایطی، بدن مجالی برای بازیابی پیدا نمیکند و فرسودگی روانی و جسمی به تدریج خود را نشان میدهد.
رحیمی در این ارتباط به ایراناینترنشنال گفت: «۱۰۰ درصد باید اخبار را دنبال کنیم، اما این پیگیری باید آگاهانه و غیرممتد باشد.»
او تاکید کرد در چنین شرایطی لازم است به سیستم عصبی «فرصت تنفس» داده شود.
پیگیری آگاهانه و غیرممتد اخبار به معنای تعیین زمانهای مشخص برای کسب اطلاع از رویدادهای مهم و پرهیز از دنبال کردن بیوقفه جریان خبر است.
منابع معتبر سلامت روان در جهان توصیه میکنند اجتناب از «doomscrolling» میتواند به کاهش اضطراب و حفظ تعادل روانی کمک کند.
«دوماسکرولینگ» به عادت پیمایش بیوقفه و طولانی اخبار منفی یا اضطرابآور در شبکههای اجتماعی و وبسایتهای خبری گفته میشود؛ حتی زمانی که فرد میداند این کار حال او را بدتر میکند.
این رفتار معمولا در دورههای بحران شدت میگیرد و میتواند اضطراب، استرس و احساس درماندگی را افزایش دهد.
توصیههایی برای آرامسازی سیستم عصبی
رحیمی در گفتوگو با ایراناینترنشنال توصیههای تکمیلی دیگری نیز مطرح کرد.
او تاکید کرد این روزها نباید تنها ماند و تا حد امکان باید با یک فرد امن درباره احساسات خود نسبت به شرایط کنونی ایران صحبت کرد.
این رواندرمانگر خطاب به مهاجران ایرانی گفت حفظ ارتباط با داخل کشور از طریق فضای مجازی و شبکههای اجتماعی میتواند به حفظ سلامت جسم و روان کمک کند.
او بر حفظ «روتین زندگی» تاکید کرد و خواب منظم را عاملی «بسیار مهم» دانست.
به گفته رحیمی، برای بازگرداندن آرامش به بدن باید از فعالیتهایی مانند ورزش، پیادهروی، تکنیکهای تنفسی و حرکات کششی بهره گرفت تا سیستم عصبی دوباره وارد فاز آرامش شود.
پژوهشگران معتقدند فعالسازی مزمن محور استرس، بدن را در وضعیت هشدار نگه میدارد و به فرسودگی میانجامد.
منابع معتبر تاکید دارند وقفه در مواجهه با استرس و ایجاد زمانهای بازیابی به تنظیم کورتیزول و بازگشت تعادل کمک میکند.
مطالعات علمی نشان میدهند تنفس آهسته، فعالیت بدنی منظم و روابط حمایتی، میتواند سیستم پاراسمپاتیک را فعال کند.
سیستم پاراسمپاتیک بخشی از «دستگاه عصبی خودکار» است که عملکردهای غیرارادی بدن را هنگام استراحت و آرامش تنظیم میکند.
این سیستم سطح ضربان قلب را پایین میآورد، هضم غذا را تسهیل میکند، جریان خون را به اندامهای داخلی میبرد و باعث میشود بدن بعد از تهدید و استرس، به حالت «آرام و بازیابی» بازگردد.
بهزاد که با نام خانوادگی کیماسی سلخوری هم شناخته میشود، شهروند ۵۳ سالهای بود که شامگاه ۱۹ دی در قزوین با اصابت گلوله جنگی به پهلو کشته شد.
بر اساس آنچه نزدیکان او به ایراناینترنشنال گفتند، بهزاد جزو معترضان نبود و آن شب صرفا رفته بود زبالهها را در سطل آشغالی که تنها چند متر با خانه فاصله داشت بیندازد.
او در مسیر برگشت به سوی خانه، هدف تیراندازی قرار گرفت. گلوله از یک سو وارد بدنش شد و از سوی دیگر خارج شد.
نزدیکان بهزاد ویدیویی از محل شلیک به او در کوچه خاکعلی، تقاطع مسعود پرویز، برای ایراناینترنشنال فرستادهاند که مربوط به صبح بیستم دی است.
در این ویدیو، خون تازه در محل تیر خوردن او دیده میشود.
به گفته این منابع، بهزاد پس از گلوله خوردن، سعی میکند کشان کشان خود را تا دم در خانه برساند. رد خون او روی این مسیر که در ویدیو دیده میشود، گواه این تلاش است.
بر اساس گزارشها، بهزاد که پدر یک دختر بود، بر اثر شدت جراحات جان خود را از دست میدهد.
شلیک «تصادفی» به عابران پیاده
در هفتههای گذشته پیامها و ویدیوهای متعددی به دست ایراناینترنشنال رسیده است که نشان میدهد ماموران در دو شب ۱۸ و ۱۹ دی، به سوی عابران پیاده، کسانی که به وضوح در تجمع حضور نداشتهاند و صرفا در حال «بازگشت از محل کار به خانه» بودهاند، شلیک هدفمند و کشنده کردهاند.
یک نمونه از این تیراندازیها مربوط به خیابان ستارخان تهران در عصر ۲۰ دی است.
در این ویدیو که با دوربین مداربسته یک ساختمان ضبط شده، سه نفر به شکل معمول در حال عبور از پیادهرو هستند. دو نیروی امنیتی مسلح سوار بر یک موتور در خیابان جلوتر از آنها توقف و بدون هشدار قبلی به سوی آنها شلیک میکنند.
در نمونهای دیگر، شامگاه ۱۹ دی ماموران از فاصله ۵۰ متری به سوی شهروندی که در حال خرید خواروبار در شهرک رجایی مشهد بود، شلیک کردند. گلوله به ناحیه گردن او برخورد کرد.
شهروندی از رشت نیز به ایراناینترنشنال گفت غروب ۱۹ دی مادر مسن او در حالیکه از داروخانه خارج شده بود، هدف تیراندازی قرار گرفت و چندین ساچمه به سر و پاهایش برخورد کرد.
گزارش مشابهی نیز از شلیک به یک زن باردار، دقیقا مقابل داروخانهای در اصفهان، به ایراناینترنشنال رسیده است.
همچنین کسری وفاپرور، نوجوان ۱۶ ساله، عصر نوزدهم دی با شلیک تکتیرانداز به قلبش کشته شد.
بر اساس گزارش شهروندان، او برای تهیه داروهای خواهر کوچکترش که دارای معلولیت است، به داروخانه رفته بود که هدف قرار گرفت.
چند شهروند نیز در پیامهایی گفتند نیروهای امنیتی در شماری از شهرها از جمله نیشابور، بروجرد و ساری، «بیدلیل و بهشکل تصادفی، با گلولههای ساچمهای به عابران پیاده شلیک میکنند».
بر اساس بیانیه شورای سردبیران ایراناینترنشنال، در جریان انقلاب ملی ایرانیان دستکم ۳۶ هزار و ۵۰۰ شهروند کشته شدهاند.
در این اعتراضات دهها هزار نفر دیگر مجروح و بازداشت شدند که از آمار دقیقی درباره آنان در دست نیست.
گروسی در مصاحبه با رسانه کلمبیایی «آرتیویسی» گفت ابهام کنونی در خصوص برنامه هستهای تهران از یک «مساله حساس» ناشی میشود؛ اینکه آژانس نتوانسته است پس از جنگ ۱۲ روزه، بازرسی از تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی را از سر بگیرد.
او افزود: «ذخایر اورانیوم غنیشده ممکن است در نهایت برای ساخت سلاح هستهای مورد استفاده قرار گیرند. این به معنای وجود سلاح هستهای در حال حاضر نیست، اما آن مواد وجود دارند و ما نتوانستهایم مجددا آنها را بازرسی کنیم.»
گروسی هشدار داد ممانعت جمهوری اسلامی از بازرسی آژانس «موجب عدم قطعیت میشود و عدم قطعیت میتواند به تصمیمهای بسیار جدی بینجامد».
به گزارش آرتیویسی، گروسی قرار است برای شرکت در دور سوم گفتوگوهای ایران و آمریکا، راهی ژنو شود.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن زیر سایه آرایش نظامی ایالات متحده در منطقه بالا گرفته است.
پایگاه خبری بلومبرگ پنجم اسفند به نقل از منابع آگاه نوشت با افزایش احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، ناتو شمار پروازهای خود را برای رصد ایران بیشتر کرده است.
برنامه هستهای صلحآمیز با غنیسازی ۶۰ درصدی؟
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ادامه مصاحبه با رسانه کلمبیایی، نسبت به اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره «صلحآمیز» بودن برنامه هستهای و نقش آن در «تامین انرژی» کشور ابراز تردید کرد و گفت غنیسازی ۶۰ درصدی با نیازهای مرتبط با انرژی همخوانی ندارد.
گروسی همچنین نسبت به تبدیل شدن رویارویی نظامی با جمهوری اسلامی به جنگی منطقهای هشدار داد و در چنین شرایطی، بر ضرورت تقویت تلاشهای دیپلماتیک برای حلوفصل اختلافات تاکید کرد.
او در عین حال یادآور شد نتیجه روند دیپلماتیک «از پیش تضمینشده نیست» و «هرچه راستیآزمایی فنی محدودتر شود، دامنه گزینهها تنگتر خواهد شد».
دور آتی گفتوگوهای تهران و واشینگتن پنجشنبه هفتم اسفند در ژنو برگزار میشود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم اسفند گفت حکومت ایران در مذاکرات بر «مطالبات خود، چه در حوزه هستهای و چه در حوزه رفع تحریمها» پافشاری میکند.
او اضافه کرد بحث لزوم موافقت تهران با بازرسی آژانس از تاسیسات هستهای بمبارانشده ایران، بهعنوان پیششرط توافق با آمریکا مطرح نشده است.
اسرائیل بارها تاکید کرده هرگونه توافق احتمالی با تهران باید علاوه بر برنامه هستهای، شامل محدود کردن موشکهای بالستیک و توقف حمایت از گروههای نیابتی نیز باشد.
