در پی سرکوب گسترده انقلاب ملی ایرانیان توسط جمهوری اسلامی، کشته شدن دستکم ۳۶۵۰۰ نفر، بازداشتهای گسترده و گزارشهایی از ناپدیدسازی بازداشتشدهها، کمیته بینالمللی المپیک (IOC) و اتحادیه جهانی کشتی پنجشنبه ۹ بهمن ۱۴۰۴ از وضعیت ورزشکاران و کشتیگیران ایرانی ابراز نگرانی کردند.
کمیته بینالمللی المپیک در بیانیهای برای رویترز که با حمایت اتحادیه فدراسیونهای بینالمللی المپیک تابستانی و فدراسیونهای المپیک زمستانی همراه بود، نگرانی خود را نسبت به شرایط ورزشکاران ایرانی در پی سرکوب گسترده مردم ایران در جریان انقلاب ملی ایرانیان، اعلام کرد.
رویترز به نقل از منابع آگاه نوشته که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی که با لباس شخصی فعالیت میکنند، در چارچوب کارزاری از بازداشتهای گسترده و ایجاد رعب و وحشت، هزاران نفر را بازداشت کردهاند تا از شکلگیری اعتراضهای بیشتر جلوگیری کنند.
در بیانیه کمیته بینالمللی المپیک آمده است: «در مقطع کنونی، ما بهطور ویژه نگران وضعیت ورزشکاران ایرانی هستیم که تحت تأثیر رویدادهای جاری در کشورشان قرار گرفتهاند؛ همانگونه که نگران همه ورزشکارانی هستیم که در نقاط دیگر جهان با درگیریها و تراژدیها مواجهاند.»
در ادامه این بیانیه آمده است: «ما باید درباره توانایی کمیته بینالمللی المپیک برای تأثیرگذاری مستقیم بر تحولات جهانی و ملی واقعبین باشیم. با این حال، همچنان به همکاری با شرکای المپیکی خود ادامه خواهیم داد تا هرجا که بتوانیم کمک کنیم؛ اقدامی که اغلب از طریق دیپلماسی آرام ورزشی صورت میگیرد.»
همچنین اتحادیه جهانی کشتی (United World Wrestling) نیز اعلام کرد که درباره نگرانیها نسبت به امنیت چند کشتیگیر ایرانی در جریان تحولات اخیر، اطلاعاتی دریافت کرده است: «اتحادیه جهانی کشتی چندین پیام درباره وضعیت چهار کشتیگیر ایرانی دریافت کرده است…»
در ادامه آمده است: «بهعنوان یک نهاد ورزشی، اتحادیه جهانی کشتی در موقعیتی نیست که بتواند بهطور مستقیم بر امور جهانی یا ملی تأثیر بگذارد. با این حال، ما بهطور ویژه نگران وضعیت ورزشکاران ایرانی هستیم که تحت تأثیر رویدادهای جاری در کشورشان قرار گرفتهاند؛ همانگونه که نگران همه ورزشکاران در سراسر جهان هستیم که از درگیری و تراژدی آسیب میبینند.»
اتحادیه جهانی کشتی همچنین اعلام کرد که در حال پیگیری اطلاعات موثق بیشتر است و بر تعهد خود به حفاظت از ورزشکاران و احترام به ارزشهای بنیادین ورزش تأکید کرد.
به گفته چند مقام آمریکایی، این سناریوها از وارد آوردن آسیب بیشتر به تاسیسات هستهای و موشکی ایران تا تضعیف یا حتی کنار زدن رهبر جمهوری اسلامی را دربر میگیرد.
این مقامها که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، به نیویورکتایمز گفتهاند گزینههای جدید حتی احتمال اجرای یورش نیروهای ویژه آمریکا به برخی سایتها در داخل ایران را شامل میشود؛ آن هم در شرایطی که اعتراضات اخیر، دستکم در مقطع کنونی، با سرکوب شدید مهار شده است.
بر اساس این گزارش، ترامپ از حکومت ایران خواسته است غنیسازی اورانیوم را بهطور کامل و دائمی متوقف کند، از ذخایر هستهای خود ـ از جمله بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح تسلیحاتی ـ صرفنظر کند و حمایت از گروههای نیابتی در منطقه، از جمله حماس، حزبالله و حوثیهای یمن را پایان دهد. همچنین محدودیت شدید بر برنامه موشکهای بالستیک ایران، بخشی از مطالبات آمریکا عنوان شده است؛ محدودیتی که عملاً توان ایران برای هدف قرار دادن اسرائیل را از میان میبرد.
نیویورکتایمز مینویسد ترامپ تاکنون مجوز اقدام نظامی صادر نکرده و همچنان احتمال راهحل دیپلماتیک را منتفی نمیداند.
این در حالی است که یک مقام کاخ سفید در پاسخ به ایراناینترنشنال گفت که ترامپ اعلام کرده امیدوار است نیازی به اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی نباشد، اما در عین حال تاکید کرده است که حکومت ایران باید «پیش از آنکه دیر شود» به توافق تن دهد.
بر اساس این اظهارات، ريیسجمهوری آمریکا همچنین پیشتر بهصراحت درباره پیامدهای احتمالی برای جمهوری اسلامی در صورت کشتار معترضان هشدار داده و تاکید کرده است که تهدیدهای او جدی است. این مقام کاخ سفید گفته است ترامپ با اجرای «عملیات چکش نیمهشب» و «عملیات عزم مطلق» نشان داده که به گفتههای خود پایبند است.
به گفته این منبع، اعلام اخیر ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه ۲۵ درصدی علیه هر کشوری که با ایران تجارت کند، در کنار تحریمهای تازه علیه جمهوری اسلامی، نشان میدهد ريیسجمهوری آمریکا مجموعهای گسترده از ابزارها و گزینهها را برای برخورد با ایران در اختیار دارد.
به نوشته نیویورکتایمز، برخی مقامهای دولت اذعان کردهاند که علنیکردن تهدیدهای نظامی با هدف واداشتن تهران به مذاکره بوده است. با این حال، رییسجمهوری آمریکا در روزهای اخیر حتی سناریوی «تغییر حکومت» را نیز در محافل داخلی مطرح کرده است.
در گزارش نیویورکتایمز آمده است که یکی از پرریسکترین گزینهها، اعزام مخفیانه نیروهای کماندویی آمریکا برای نابودی یا آسیبزدن جدی به بخشهایی از برنامه هستهای ایران است که در حملات هوایی خرداد گذشته آسیب ندیدهاند. گزینه دیگر، مجموعهای از حملات به اهداف نظامی و رهبری ایران است که میتواند بیثباتی گستردهای ایجاد کند و زمینه را برای کنار رفتن یا تضعیف علی خامنهای فراهم آورد؛ سناریویی که در آن، آینده سیاسی کشور و جانشین احتمالی رهبر همچنان نامشخص است.
این گزارش تاکید میکند ترامپ در عین حال نسبت به اعزام نیروهای زمینی تردید دارد و بارها به عملیات ناموفق سال ۱۹۸۰ در دوران جیمی کارتر برای نجات گروگانهای آمریکایی در ایران اشاره کرده است. به گفته مقامهایی که با او گفتوگو داشتهاند، آن شکست تاریخی همچنان در محاسبات رییسجمهوری نقش بازدارنده دارد.
از نگاه نیویورکتایمز، اسرائیل نیز در حال فشار آوردن برای گزینهای دیگر است: مشارکت مستقیم آمریکا در حمله دوباره به برنامه موشکهای بالستیک ایران؛ برنامهای که بنا بر ارزیابیهای اطلاعاتی، ایران پس از جنگ ۱۲روزه تا حد زیادی بازسازی کرده است. در مقابل، مقامهای ایرانی هشدار دادهاند هرگونه حمله آمریکا را اقدام جنگی تلقی کرده و با پاسخ شدید، از جمله هدف قرار دادن تلآویو، واکنش نشان خواهند داد.
این گزارش همچنین به افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه اشاره میکند. ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» به همراه ناوشکنهای موشکانداز در دریای عرب مستقر شده و جنگندههای اف-۱۵، اف/ای-۱۸ و اف-۳۵ در فاصله عملیاتی از ایران قرار دارند. سامانههای پدافند هوایی پاتریوت و تاد نیز برای حفاظت از نیروهای آمریکایی به منطقه منتقل شدهاند و بمبافکنهای دوربرد آمریکا در وضعیت آمادهباش بالاتری قرار دارند.
در جمعبندی نیویورکتایمز آمده است که در درون دولت ترامپ هنوز اجماعی درباره هدف نهایی هرگونه اقدام نظامی علیه ایران وجود ندارد؛ چه عقبانداختن برنامه هستهای، چه مهار توان موشکی و چه تلاش برای تغییر ساختار قدرت. در عین حال، پرسشهای جدی حقوقی درباره انجام حملهای گسترده بدون مجوز کنگره نیز همچنان بیپاسخ مانده است.
به نوشته نیویورکتایمز، در روزهای گذشته، ارتش آمریکا نیروهای خود را در نزدیکی ایران تقویت کرده؛ اقدامی که ترامپ از آن با عنوان «یک آرمادا» یاد کرده است. به گفته مقامهای نظامی، این آرمادا شامل ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن است که همراه با سه ناو جنگی مجهز به موشکهای کروز تاماهاوک حرکت میکند.
این شناورها روز دوشنبه وارد حوزه مسئولیت فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در غرب اقیانوس هند شدند و اکنون در دریای عرب مستقر هستند. مقامهای نیروی دریایی آمریکا روز پنجشنبه این موضوع را تایید کردند. دادههای رهگیری پرواز نیز محل استقرار ناو هواپیمابر را تایید میکند؛ بهطوری که یکی از هواپیماهای تدارکاتی آن در طول هفته جاری چندین بار میان دریای عرب و عمان پرواز کرده است.
جنگندههای پنهانکار اف-۳۵ و هواپیماهای تهاجمی اف/ای-۱۸ مستقر روی این ناو، در صورت صدور دستور از سوی ترامپ، در فاصلهای قرار دارند که میتوانند دهها هدف را در داخل ایران مورد حمله قرار دهند.
به گفته مقامهای آمریکایی، ایالات متحده همچنین دستکم یک دوجین جنگنده تهاجمی اف-۱۵ئی را برای تقویت توان حملات هوایی مستقر در خشکی به منطقه اعزام کرده است. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد این هواپیماها در همان پایگاه هوایی در اردن مستقر شدهاند که در ژوئن ۲۰۲۵ و در جریان «عملیات چکش نیمهشب» نیز مورد استفاده قرار گرفته بود.
دادههای رهگیری پرواز حاکی از آن است که آمریکا هواپیماهای بیشتری ـ از جمله جنگندههای پیشرفتهتر و هواپیماهای سوخترسان ـ را نیز به منطقه نزدیک کرده یا وارد آن کرده است. همزمان، پنتاگون سامانههای پدافند هوایی بیشتری از نوع پاتریوت و تاد (THAAD) به منطقه اعزام کرده تا از نیروهای آمریکایی در برابر حملات تلافیجویانه احتمالی حکومت ایران با موشکهای کوتاهبرد و میانبرد محافظت کند. در حال حاضر حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار نیروی نظامی آمریکا در این منطقه حضور دارند.
به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ تاکنون مجوز اقدام نظامی صادر نکرده و از میان گزینههای ارائهشده از سوی پنتاگون تصمیم نهایی را نگرفته است و همچنان گزینه حلوفصل دیپلماتیک را مدنظر دارد.
در عین حال، بمبافکنهای دوربرد مستقر در خاک ایالات متحده که توان حمله به اهدافی در ایران را دارند، در وضعیت آمادهباشی بالاتر از حد معمول قرار گرفتهاند. پنتاگون حدود سه هفته پیش، همزمان با درخواست ترامپ برای بررسی گزینههای پاسخ به سرکوب اعتراضات در ایران، سطح آمادهباش این بمبافکنها را افزایش داده بود.
بر اساس این گزارش، وزارت کشور بریتانیا تایید کرده است که پیشنویس قانونی برای تروریستی اعلام کردن نهادهای دولتی متخاصم، از جمله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در دست تهیه است؛ هرچند این لایحه بهرغم نقش سپاه در سرکوب مرگبار اعتراضات اخیر در ایران، بهصورت فوری و خارج از روال عادی پارلمان بررسی نخواهد شد.
این تحولات پس از آن رخ میدهد که اتحادیه اروپا روز پنجشنبه سپاه پاسداران را در کنار گروههایی مانند القاعده، حماس و داعش در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد؛ اقدامی که با واکنش تند تهران همراه شد و وزیر امور خارجه حکومت ایران آن را «نمایشی» و «اشتباهی راهبردی» خواند.
به نوشته تایمز، سپاه پاسداران بهعنوان نیرویی شبیه «گارد پراتوری» عمل میکند که وفاداری مستقیم خود را به رهبر جمهوری اسلامی اعلام کرده و جدا از ارتش رسمی کشور فعالیت دارد. این نهاد طی سالهای اخیر نفوذ و قدرت اقتصادی گستردهای به دست آورده و بخشهای بزرگی از اقتصاد ایران را در اختیار گرفته است.
منابع دولتی به تایمز گفتهاند لایحه مورد نظر هنوز نهایی نشده، اما احتمالاً در سال جاری میلادی به پارلمان ارائه خواهد شد. وزارت کشور بریتانیا از ماه مه گذشته، همزمان با پذیرش توصیههای جاناتان هال، مشاور مستقل دولت در امور قانونگذاری ضدتروریسم، کار روی این قانون را آغاز کرده است؛ قانونی که به گفته مقامهای پیشین، امکان «اقداماتی بسیار قویتر علیه سازمانهای مورد حمایت دولتها مانند سپاه پاسداران» را فراهم میکند.
بر اساس این گزارش، حزب کارگر در دوران اپوزیسیون وعده ممنوعکردن سپاه پاسداران را داده بود، اما پس از دریافت مشاوره حقوقی، از استفاده از قوانین فعلی ضدتروریسم برای این کار صرفنظر کرد؛ زیرا این قوانین برای هدف قرار دادن نهادهایی که بازوی رسمی یک دولت محسوب میشوند، مناسب تشخیص داده نشدند. منتقدان نیز هشدار داده بودند که قوانین موجود میتواند به جرمانگاری کلی ارتباط با دولت ایران منجر شود.
قانون جدید، به نوشته تایمز، امکان اقداماتی هدفمندتر را فراهم خواهد کرد؛ از جمله اعطای اختیار به پلیس برای ضبط گذرنامه افراد مظنون به فعالیت برای سپاه پاسداران و انجام بازرسی و توقف بدون نیاز به ظن قبلی در «موقعیتها یا مناطق پرخطر»، مانند اطراف اماکن مرتبط با اهداف تهدید دولتی.
در عین حال، گزارش میافزاید که به دلیل پیچیدگیهای حقوقی و دیپلماتیکِ تروریستی اعلام کردن نهادهای دولتی، تدوین این قانون زمانبر بوده است. لرد بلانکت، وزیر کشور پیشین بریتانیا، خواستار تسریع این روند شده و گفته است این اقدام «مدتهاست که به تاخیر افتاده» است.
در صحنه سیاسی، پریتی پاتل، وزیر خارجه سایه، نیز از ممنوعیت فوری سپاه پاسداران حمایت کرده و سرکوب در ایران را «توهینی به بشریت» خوانده است. او از دولت خواسته با قاطعیت در کنار مردم ایران بایستد.
به نوشته تایمز، در داخل دولت بریتانیا همچنان اختلافنظرهایی درباره نحوه برخورد با سپاه پاسداران وجود دارد. گزارش میگوید برخی نهادها، از جمله سرویس اطلاعات خارجی بریتانیا (امآیسیکس) و وزارت خارجه، نگراناند که تروریستی اعلام کردن سپاه به قطع کانالهای دیپلماتیک حیاتی و اخراج دیپلماتهای بریتانیایی از تهران منجر شود. تاکنون لندن ترجیح داده با تحریمهای هدفمند، بیش از ۵۵۰ فرد و نهاد ایرانی — از جمله سپاه پاسداران — را تحت فشار قرار دهد.
در پایان، تایمز به فرود یک هواپیمای ویژه نیروی هوایی آمریکا موسوم به «ردیاب هستهای» در پایگاه «راف میلدنهال» در سافولک بریتانیا اشاره میکند؛ رخدادی که همزمان با افزایش تنشها با ایران اتفاق افتاده است. با این حال، به گفته منابع دفاعی، حضور این هواپیما لزوماً نشانه اقدام نظامی فوری نیست.
